WPŁYW WITAMINY B1 PODAWANEJ W POKARMIE NA KONDYCJĘ PSZCZÓŁ I ROZWÓJ RODZIN

tekst: Anna Król

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXXVII, 1993 — Anna Król

strona 11

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXVII 1993

Anna Król

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Pszczelniczy Zakład Doświadczalny ul. Lubelska 92, 24-100 Puławy

Streszczenie

Doświadczenia przeprowadzono w latach 1989-1991 w Puławach na pszczołach rasy kaukaskiej. Wytypowano 16 rodzin pszczelich, z których 8 stanowiło grupę kontrolną i 8 grupę doświadczalną. W pierwszej grupie pszczoły podkarmiano samym syropem cukrowym, w ilości 0,5 l (syropu 1:1) dziennie na rodzinę, podawanego przez 10 dni ostatniej dekady kwietnia i przez 10 dni ostatniej dekady sierpnia. Identycznie podkarmiano rodziny doświadczalne, ale z dodatkiem do każdej 0,5 litrowej porcji syropu 200 mg witaminy B1.

Średnio biorąc, nie stwierdzono wyraźnie istotnego wpływu podawanej witaminy B1 na zwiększenie masy ciała pszczół, ani też na zmianę takich cech morfologicznych jak długość języczka, długość i szerokość skrzydeł, indeks kubitalny, sumę szerokości trzeciego i czwartego tergitu. Wykazano natomiast, że rodziny podkarmiane syropem cukrowym z dodatkiem witaminy B1, w porównaniu z rodzinami kontrolnymi, miały w maju, czerwcu i lipcu o około 40% więcej czerwiu oraz produkowały średnio około 45% więcej miodu z pożytku rzepakowego i około 30% więcej miodu z pożytku gryczanego. Ponadto zaznaczył się wpływ witaminy B1 na lepszą około 20% przeżywalność zimy przez pszczoły wylęgające się w drugiej dekadzie września.

Słowa kluczowe: podkarmianie, witaminy, czerw, produkcja.

WPROWADZENIE

Źródłem witamin dla pszczół jest pyłek kwiatowy. Spośród grupy witamin B, niezmiernie ważną rolę w organizmach pszczół (i nie tylko pszczół), spełnia witamina B1, czyli tiamina.

Według Hola (1970) tiamina występuje w pyłku w postaci czynnej, związanej z kwasem fosforowym w ilości 3-11 μg/g.

W mleczku pszczelim występuje ona, jak podaje Ishiguro i inni (1963), w postaci zestryfikowanej. Na 7,79 μg/g tiaminy zestryfikowanej przypada 0,73 μg/g tiaminy wolnej. Król (1978) udowodniła, że skład mleczka pszczelego zależy od rodzaju pyłku i rasy pszczół. Najbogatsze w tiaminę jest mleczko pszczół rasy miejscowej i kraińskiej, najuboższe pszczół rasy kaukaskiej. Według Fraenkla i innych (1950), a także Sang (1956), Douglasa i Provasoli (1977), witamina B1 jest dla wielu gatunków niezbędna do osiągnięcia całkowitego rozwoju. Jej brak w pokarmie powoduje zaburzenia wzrostu, prowadzące do całkowitego zamierania larw.

strona 12

Noland i inni (1949) podają, że brak tiaminy nie hamuje powstawania osobników dojrzałych, lecz opóźnia ich wzrost. De Meillon i inni (1947) udowodnili, że u Cimex cesticularius przy braku tiaminy nie dochodzi do składania jaj. Natomiast Sarma i Bhagvat (1942) zauważyli, że dieta beztiaminowa powoduje u larw Corcyra cephalonica degeneratywne zmiany w tkance mięśniowej i tłuszczowej nabłonka jelita środkowego. Według Armstronga (1978), niekorzystny wpływ takiej diety uwidacznia się czasami dopiero w stanach patologicznych. Stwierdził on, że larwy Tribolium casteum zarażone pierwotniakiem Nosema whitei, pozostające na diecie bezwitaminowej, wykazywały większą śmiertelność niż na diecie pełnej. Według Braunlich i innych (1976) witamina B1 stanowi część składową kokarboksylazy, tj. koenzymu, który bierze udział w spalaniu cukrów oraz poprawia gospodarkę wodną każdego organizmu. Herbert i Shimanuki (1978) stwierdzili, że tiamina jest niezbędna dla nowo wygryzionych pszczół. U pszczół żywionych kazeiną z dodatkiem 9 witamin z grupy B, z wyjątkiem tiaminy, gruczoł gardzielowy nie rozwijał się, spadała ogólna zawartość azotu w organizmach. Po 20 dniach od wygryzienia padło 95% pszczół, podczas gdy w kontroli po 26 dniach padło ich tylko 20%. Według Topolskiej (1983), brak witaminy B1 w pokarmie, wywołany doświadczalnie przez podawanie antywitaminy B1, amprolium, powodował obniżenie ciężaru ciała rozwijających się pszczół oraz wychowywanie osobników kalekich, o niedorozwiniętych skrzydłach. Maurizio 1951-1953 (cyt. za Ligockim 1959) stwierdziła, że pszczoły muszą otrzymywać witaminę B1 w pożywieniu, gdyż nie mogą jej syntetyzować.

Celem prezentowanej pracy było ustalenie, czy dodatek witaminy B1 do syropu cukrowego wpływa na kondycję pszczół robotnic mieszańców rasy kaukaskiej (pochodzących z naturalnego unasieniania matek kaukaskich na pasieczysku), na ich cechy morfologiczne oraz na produkcję czerwiu i miodu przez takie rodziny pszczele.

MATERIAŁ I METODY

Badania przeprowadzono w latach 1989-1991 w pasiece PZD Górna Niwa w Puławach. Materiał do badań stanowiły rodziny pszczele rasy kaukaskiej (Apis mellifera caucasica Gorb.) unasienione naturalnie na pasieczysku. Doświadczenie obejmowało dwie grupy po 8 rodzin każda. Rodziny doświadczalne otrzymywały dwukrotnie w ciągu sezonu, tj. w III dekadzie kwietnia i w III dekadzie sierpnia, codziennie przez okres 10 dni po 0,5 litra syropu cukrowego (1:1) z dodatkiem witaminy B1. Jeden litr syropu cukrowego zawierał 16 ampułek witaminy B1 po 0,025 g, produkcji Polfa Kraków, używanych do iniekcji. Jedna rodzina w sezonie otrzymywała ogółem 4 g tiaminy. Grupa rodzin pszczelich stanowiąca kontrolę (8 rodzin) karmiona

strona 13

była w tym samym czasie 0,5 litrowymi porcjami czystego syropu cukrowego. Do podkarmiania używano słoików twist, które stawiano na powałkę w ulu, na przedostatnią uliczkę plastra.

W ósmym dniu zarówno wiosennego jak i jesiennego terminu karmienia pszczół w każdej z 16 rodzin znakowano po jednym plastrze z jednodniowymi larwami pszczelimi. Po upływie 17-18 dni, na plastry te zakładano izolatory z siatki i umieszczano je w cieplarkach w temperaturze 34,5°C (±1°C) i wilgotności względnej powietrza od 70-85%. Z każdego plastra brano po 100 zerogodzinnych pszczół, które ważono na wadze laboratoryjnej, a następnie 40 z nich zabijano wrzącą wodą i po osuszeniu konserwowano w 70% spirytusie. Tak zakonserwowany materiał przeznaczono do pomiarów morfologicznych. Ogółem dokonano pomiary 2160 pszczół. Mierzono: długość języczka (Bornus i współautorzy 1966), długość i szerokość prawego i lewego skrzydła, indeks kubitalny (Atpałow 1948) oraz szerokość 3 i 4 tergitu odwłokowego (Bornus 1960). Do wykonania pomiarów morfologicznych przygotowanych preparatów używano czytnika DL – Dokumator. Odczyty z ekranu czytnika przeliczano na jednostki metryczne (Prabucki i inni 1978).

W drugim terminie karmienia dodatkowo 100 zerogodzinnych pszczół znakowano i umieszczano w rodzinach, z których były zabrane plastry. Tam znakowane pszczoły pozostawały na zimę, mogąc się swobodnie poruszać i spełniać normalne dla swego wieku funkcje. Wiosną po zakończeniu zimowli odszukiwano je i liczono. Ogółem w ciągu 3 lat oznakowano 4800 robotnic. W badanych rodzinach w trzech terminach mierzono (w maju, czerwcu i lipcu) powierzchnię czerwiu. Do określenia liczby komórek z czerwiem stosowano tabelę Wawryna (1956). Ilość czerwiu wyrażona w dm2 służy jako wskaźnik intensywności rozwoju rodzin pszczelich. Badane rodziny w każdym roku wykorzystywały dwa pożytki: z rzepaku ozimego oraz z gryki.

Uzyskane wyniki opracowano statystycznie przy pomocy analizy wariancji. Różnicę między średnimi oceniano testem rozstępu Duncana (Ruszczyc 1972), przy poziomie istotności L 0,05. Wartości różniące się między sobą istotnie oznaczano w tabelkach różnymi literami alfabetu.

WYNIKI I DYSKUSJA

Wpływ witaminy B1 na masę ciała świeżo wylęgłych pszczół. Średnio biorąc nie stwierdzono wpływu witaminy B1 na masę ciała jednodniowych pszczół (tab. 1), chociaż w roku 1991 około 5% różnica na korzyść podkarmiania rodzin pszczelich tiaminą, zarówno w terminie wiosennym jak i jesiennym, okazała się istotna. Każdego roku stwierdzono natomiast istotne różnice w średniej masie ciała pszczół wylęgłych wiosną i jesienią. Pszczoły jesienne były zawsze o 6-11% cięższe od wiosennych. Pewne różnice między badanymi latami zależały zapewne od bazy pożytkowej rodzin pszczelich. Wyniki te są zgodne

strona 14

Tabela 1 Wpływ podkarmiania rodzin pszczelich witaminą B1 na masę ciała świeżo wylęgłych pszczół Influence of dietary vitamin B1 on body weight of new hatched bees

Rok i termin ważenia pszczół / Year and month of weighing Masa (w mg) jednej pszczoły w kombinacji / Mean body weight (mg) of one bees: kontrolnej* / control* Masa (w mg) jednej pszczoły w kombinacji / Mean body weight (mg) of one bees: doświadczalnej** / experimental** Średnie / Mean
1989
Maj – May 106 a 103 a 105 a
Wrzesień – September 112 a 114 a 113 b
Średnio – Mean 109 a 109 a 109 a
1990
Maj – May 111 a 109 a 110 a
Wrzesień – September 122 a 122 a 122 b
Średnio – Mean 117 a 116 a 117 b
1991
Maj – May 103 a 113 b 111 a
Wrzesień – September 112 a 120 b 116 b
Średnio – Mean 111 a 117 b 113 a
Średnie ogólne Overall mean 112 a 114 a 113
  • kombinacja kontrolna = podkarmianie samym syropem – fed sugar syrup

** kombinacja doświadczalna = podkarmianie syropem z wit. B1 – fed sugar syrup with vitamin B1

a,b różnica statystyczna – significant statistically

z danymi Maurizio (1968), która stwierdziła, że pszczoły różnych pokoleń tej samej rodziny mogą się różnić między sobą znacznie, a jest to związane z rozwojem organów wewnętrznych i tkanek. Autorka wyróżniła pszczoły letnie i zimowe. Wyniki naszych badań są zgodne również z danymi Konopackiej i Muszyńskiej (1975), które wykazały, że pszczoły jednodniowe pokolenia letniego mają masę istotnie mniejszą od pszczół pokolenia zimowego. Autorki udowodniły też, że wiek pszczół ma wpływ na ich cechy fizykochemiczne, zaś kondycję pszczół najlepiej charakteryzuje świeża masa ciała (spośród siedmiu badanych cech fizykochemicznych), co było uwzględnione w naszych badaniach.

strona 15

Wpływ witaminy B1 na niektóre cechy morfologiczne. Nie udowodniono istotnego wpływu witaminy B1 na badane cechy morfologiczne (tab. 2). Można się doszukiwać jedynie pewnych tendencji u pszczół żywionych witaminą B1 w trzecim roku badań do nieco dłuższego języczka, dłuższych skrzydeł, wyższej wartości indeksu kubitalnego, a także większej sumy szerokości III i IV tergitu odwłokowego. Wielkość tergitu odwłokowego jest według Gromisza (1971) wskaźnikiem wielkości pszczoły, nie znajduje jednak potwierdzenia, że pszczoły cięższe są również większe, ale mogą mieć dłuższe skrzydła. Zdaniem Gromisza do oznaczania wielkości pszczoły najlepiej nadaje się wykonanie pomiaru V tergitu odwłokowego, ze względu na dużo wyższe sumy III i IV tergitu zależności korelacyjno-fenotypowe i genetyczne z długością odwłoka i ciężarem pszczoły. W naszych badaniach tej cechy nie uwzględniono być może zachodzą w tym względzie większe współzależności między tymi cechami.

Tabela 2 Wpływ podkarmiania rodzin pszczelich witaminą B1 na niektóre cechy morfologiczne pszczół Influence of dietary vitamin B1 on some morphological indexes of bees

Rok badań i termin podkarmiania / Year of investigations and examination time Cechy badane – Features: Dlugość języczka (mm) / Lenght of tongue: k*,c Cechy badane – Features: Dlugość języczka (mm) / Lenght of tongue: d*,e Cechy badane – Features: Dlugość skrzydeł (mm) / Lenght of wings: k Cechy badane – Features: Dlugość skrzydeł (mm) / Lenght of wings: d Cechy badane – Features: Szerokość skrzydeł (mm) / Width of wings: k Cechy badane – Features: Szerokość skrzydeł (mm) / Width of wings: d Cechy badane – Features: Indeks kubitalny / Cubital index: k Cechy badane – Features: Indeks kubitalny / Cubital index: d Cechy badane – Features: Suma szerokości III i IV tergitu (mm) / Total width of III and IV tergits: k Cechy badane – Features: Suma szerokości III i IV tergitu (mm) / Total width of III and IV tergits: d
1989
Kwiecień-April 6,8 6,8 9,8 9,8 3,2 3,2 50 50 4,6 4,6
Sierpień-August 6,8 6,8 9,8 9,8 3,2 3,2 50 50 4,6 4,5
1990
Kwiecień-April 6,7 6,8 10,0 9,8 3,2 3,2 47 48 4,6 4,6
Sierpień-August 6,7 6,8 9,9 9,8 3,2 3,1 51 51 4,6 4,6
1991
Kwiecień-April 6,7 6,9 10,0 10,1 3,3 3,3 55 56 4,8 4,9
Sierpień-August 6,7 7,0 10,0 10,2 3,3 3,4 56 57 4,8 4,9
Średni – Mean 6,7 6,9 9,9 9,9 3,3 3,2 52 52 4,7 4,8
  • k = kombinacja kontrolna – control group
  • d = kombinacja doświadczalna – experimental group
strona 16

Wpływ witaminy B1 na zdolność zimowania pszczół robotnic. Ogólnie biorąc, pszczoły wygryzione w drugiej dekadzie września a liczone wiosną, przeżywały co roku jedynie w 11-20% (tab. 3). W rodzinach otrzymujących syrop z dodatkiem witaminy B1, w porównaniu do rodzin otrzymujących czysty syrop cukrowy, przeżywało zimę jednak o około 20% więcej pszczół. Nie udało się jednak tej różnicy potwierdzić statystycznie. Z badań Muszyńskiej (1986) wynika, że najlepszą kondycję do przetrwania zimy mają pszczoły wylęgłe w sierpniu i nieźle też zimują pszczoły wylęgłe we wrześniu. W żadnym z 4 badanych terminów jesiennego wylęgu pszczół autorka też nie uzyskała 100% przetrwania przez zimę znakowanych jesienią robotnic.

Tabela 3 Wpływ podkarmiania rodzin pszczelich witaminą B1 na zdolność przetrwania pszczół robotnic przez zimę Influence of dietary vitamin B1 on wintering ability of worker bees

Rok i kombinacja doświadczalna / Year and experimental design Liczba pszczół oznakowanych jesienią / Number of bees marked in autumn Procent pszczół które przeżyły do wiosny / Survival rate (%)
1989
Syrop cukrowy – Sugar syrup 800 15,5 a
Syrop + wit. B1 – Sugar + vit. B1 800 19,3 a
1990
Syrop cukrowy – Sugar syrup 800 17,3 a
Syrop + wit. B1 – Sugar + vit. B1 800 20,7 a
1991
Syrop cukrowy – Sugar syrup 800 11,8 a
Syrop + wit. B1 – Sugar + vit. B1 800 14,8 a
Suma – Total
Syrop cukrowy – Sugar syrup 2400 14,8 a
Syrop + wit. B1 – Sugar + vit. B1 2400 18,2 a

Wpływ witaminy B1 na ilość czerwiu w rodzinach pszczelich. Witamina B1 podawana w syropie cukrowym w istotny sposób stymulowała czerwienie matek pszczelich. Powierzchnia czerwiu mierzonego trzykrotnie w ciągu każdego z trzech sezonów badawczych była w rodzinach doświadczalnych od 9,4 dm2 (20 lipca 1989 r.) do 37,3 dm2 (16 czerwca 1990 r.) większa niż w rodzinach kontrolnych (tab. 4). Występujące różnice w wielkości powierzchni czerwiu między terminami (maj, czerwiec, lipiec) są między innymi związane z naturalnym rozwojem rodzin pszczelich tej rasy (Bornus i inni 1961,

strona 17

[Luka w skanie: górna część s. 17 — numer i tytuł Tabeli 4, jej główka, blok 1989 r. i etykieta roku 1990 — nie weszła do skanu; zob. Uwagi transkrypcyjne. Poniżej dolna część tabeli, jak w skanie.]

17.05 41,2 a 64,4 b 52,8 a
16.06 32,8 a 70,1 b 51,5 a
26.07 34,2 a 65,9 b 50,1 a
Średnio – Mean 36,1 a 66,8 b 51,4 a
1991
16.05 55,0 a 67,5 b 61,2 b
20.06 60,3 a 75,6 b 68,0 b
20.07 43,4 a 56,2 b 49,8 a
Średnio – Mean 52,9 a 66,4 b 59,7 a
Średnie ogólne Overall mean 46,4 a 65,4 b 55,9

Król 1990). Wzajemne proporcje powierzchni czerwiu przy kolejnych pomiarach w okresie pożytków w naszym doświadczeniu potwierdzają na ogół tę prawidłowość. Wyjątek stanowią dane z 1990 r., kiedy to w czerwcu powierzchnia czerwiu w rodzinach kontrolnych była najniższa. Niewątpliwie układ warunków pogody i silnie związana z nim obfitość pożytków decydowały o różnicach w rozwoju rodzin pszczelich między latami. Ogólnie biorąc we wszystkich latach badań rodziny otrzymujące syrop cukrowy z dodatkiem witaminy B1 rozwijały się lepiej, średnio zajmując powierzchnię czerwiu o 40%

strona 18

większą niż rodziny kontrolne. Tiamina stosowana przy wychowie matek pszczelich (Król i inni 1992), wpływała korzystnie na masę ciała, liczbę rurek jajnikowych matek. Wpływa ona, jak widać, również pozytywnie na produkcyjność matek wówczas, gdy jest podawana rodzinie pszczelej z syropem cukrowym.

Wpływ witaminy B1 na produkcję miodu przez rodziny pszczele. W każdym roku badań pierwsze miodobranie wykonywano po pożytku rzepakowym, drugie po gryczanym. Z obu pożytków pszczoły z rodzin podkarmianych

Tabela 5 Wpływ podkarmiania rodzin pszczelich witaminą B1 na produkcję miodu Influence of dietary vitamin B1 on honey production

Rok i rodzaj pożytków / Year and kind of flow Średnia ilość (kg) miodu uzyskanego od jednej rodziny pszczelej / Mean amount (kg) of honey collected from one colony: kontrolnej / control Średnia ilość (kg) miodu uzyskanego od jednej rodziny pszczelej / Mean amount (kg) of honey collected from one colony: doświadczalnej / experimental Średnie / Mean
1989
Brassica 5,0 a 7,0 b 6,0 a
Fagopyrum 6,0 a 9,0 b 7,5 b
Razem – Total 11,0 a 16,0 b 13,5 a
1990
Brassica 5,0 a 8,0 b 6,5 a
Fagopyrum 7,0 a 9,0 b 8,0 b
Razem – Total 12,0 a 17,0 b 14,5 a
1991
Brassica 6,0 a 8,0 b 7,0 a
Fagopyrum 8,0 a 10,0 b 9,0 b
Razem – Total 14,0 a 18,0 b 16,0 a
Średnio – Mean
Brassica 5,3 a 7,7 b 6,5 a
Fagopyrum 7,0 a 9,3 b 8,2 b
Średnie ogólne – Overal mean 12,3 a 17,1 b 14,7
strona 19

witaminą B1 produkowały istotnie więcej miodu niż pszczoły z rodzin kontrolnych (tab. 5). Prawidłowość taka utrzymywała się przez cały czas trwania doświadczenia. W latach 1989 i 1990 z obu pożytków odebrano średnio po 5 kg więcej miodu od jednej rodziny doświadczalnej, w porównaniu do rodziny kontrolnej, w 1991 roku o 4 kg więcej. Średnio jedna rodzina doświadczalna produkowała w sezonie po 4,8 kg więcej miodu niż rodzina kontrolna. Wyższa produkcyjność każdej rodziny żywionej syropem cukrowym z witaminą B1 zależała od lepszego czerwienia matek, czyli w rezultacie od większej liczby pszczół zbieraczek nektaru.

WNIOSKI

Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że podkarmianie rodzin pszczelich syropem cukrowym z dodatkiem witaminy B1 nie powoduje istotnych zmian masy ciała pszczół, ani też takich cech, jak długość języczka, długość i szerokość skrzydeł, indeks kubitalny oraz suma szerokości trzeciego i czwartego tergitu. Wyraźnie korzystnie natomiast działa witamina B1 na kondycję pszczół. Rodziny pszczele pod jej wpływem mogą wychowywać o około 40% więcej czerwiu i produkować do 40% więcej miodu niż rodziny kontrolne. Witamina B1 wpływa także na większą o około 20% przeżywalność przez zimę pszczół wylęgających się we wrześniu.

LITERATURA

Ałpatov V.V. (1948): Porody miedonosnoj pcely sredi prirody. Moskva.

Armstrong E. (1978): The effect of vitamins deficiences on the growth and morality of Tribolium casteum infected with Nosema whitei. J.Invertebr.Pathol. 31(3):303-306.

Bornus L. (1960): Badania nad zależnością wielkości lusterka woskowego od wielkości pszczoły. Pszczeln.Zesz.Nauk. 4(2):73-86.

Bornus L., Demianowicz A., Gromisz M. (1966): Morfologiczne badania krajowej pszczoły miodnej Apis mellifica L. Pszczeln.Zesz.Nauk. 10(1-4):1-47.

Bornus L., Fabiański A., Lecewicz W. (1961): Gromadzenie miodu przez pszczoły trzech ras w warunkach pożytkowych Puław. Pszczeln.Zesz.Nauk. 5(2):85-94.

Braunlich K., Zintzen H. (1976): Vitamin B1 in Animal Nutrition F- Hoffman-La Roche and Co.AG, Basel, Schweiz/Switzerland.

Douglas C.E., Provasoli L. (1977): Nutritional requirements of the water flea Moina macrocopa. Biol.Bull. (Woods Hole), 152(3):337-350.

Fraenkel G., Blewett M., Coles M. (1950): The Nutrition of the Mealworm, Tenebrio molitor L. (Tenebrionidae, Coleoptera). Physiol.Zool. 23(2):92-108.

Gromisz M. (1971): Tergity odwłokowe jako wskaźniki wielkości pszczoły. Pszczeln.Zesz.Nauk. 15(1-2):15-27.

Herbert E.W.Jr., Shimanuki H. (1978): Effects of thiamine or riboflavin-deficient diet fed to new emergrd honeybees, Apis mellifera L. Apidologie 9(4):341-348.

Hola L. (1970): Složky pylu v metabolismu včely. K perspektivam dalsiho zhospodarněni včelařskeho podnikani. VUVČ v Dole u Libčič nad Vltavou, :127-131.

strona 20

Ishiguro J., Naito I., Tanaka K. (1963): Nutritional studies on royal jelly (Part I). On the distribution of thiamine and riboflavine in royal jelly. J.Jap.Soc.Fd.Nutr. 16(2):127-129.

Konopacka Z., Muszyńska J. (1975): Ocena przydatności niektórych cech fizyko-chemicznych i anatomicznych dla charakterystyki kondycji robotnic pszczoły miodnej. Pszczeln.Zesz.Nauk. 19:39-51.

Król A. (1978): Składniki mineralne i witaminy w mleczku pszczół różnych ras. Pszczelarstwo 29(6):15.

Król A. (1990): Rozwój i produkcja pszczół mieszańców przy technologii zwalczania Varroa jacobsoni. Pszczeln.Zesz.Nauk. 34:15-21.

Król A., Hartwig A., Topolska G. (1992): Wartość matek pszczelich wychowywanych w rodzinach otrzymujących pokarm cukrowy z dodatkiem witaminy B1. Pszczeln.Zesz.Nauk. 36:32-40.

Ligocki A. (1959): Wpływ witamin grupy B na pszczoły. Pszczelarstwo 10(10):283-285.

Maurizio A. (1968): Troite de biologe de L’abeille J. Biologe of physiologie generals. Paris, Mosson Cie :129-140.

De Meillon B., Golberg L. (1947): Nutrition of Cimex (Hemiptera) and Ornithodorus (Acarina). J.exp.Biol. 24:41-63.

Muszyńska J. (1986): The effect of the date of emerging of worker honey-bees on their proportion in winter cluster and on wintering success. Pszczeln.Zesz.Nauk. 30:37-60.

Noland J.L., Lilly J.H., Baumann C.A. (1949): Vitamin requirements of the Cockroach Blatella germanica L. Ann.ent.Soc.Am. 42(2):154-164.

Prabucki J., Staszewska J., Jurewicz M. (1978): Zastosowanie czytnika mikrofilmów (DL-II-Dokumator) w badaniach biometrycznych pszczół. Zesz.Nauk. AR Szczecin Seria Zootechnika 13(69):177-184.

Ruszczyc Z. (1970): Metodyka doświadczeń zootechnicznych. Warszawa PWRiL.

Sang J.H. (1956): The quantitative nutritional requirements of Drosophila melanogaster. J.exp.Biol. 33:45-72.

Sarma P.S., Bhagvat K. (1942): Acumulation of pyruvic acid in rice moth larvae (Corcyra cephalonica) fed on a vitamin B1 deficient diet. Current Sci. (India), 11:331—332.

Topolska G. (1983): Występowanie witaminy B1 u pszczoły miodnej (Apis mellifica L.) w warunkach fizjologicznych i niektórych stanach patologicznych. Pszczeln.Zesz.Nauk. 27:41-58.

Wawryn T., Weber L. (1956): Selekcja i wychów matek pszczelich. Warszawa, PWRiL.

INFLUENCE OF DIETARY VITAMIN B1 ON CONDITION AND DEVELOPMENT OF BEES

Anna Król

Summary

The experiment was performed in Puławy in 1989-1991. Sixteen Caucasian bee colonies, divided into 8 experimental and 8 control groups, were used in the study. Control groups were fed sugar syrop in daily dose os 0,5 l (1:1) per colony. The syrop was given for the last 10 days of April and for last 10 days of August. The experimental colonies were fed same manner syrop supplemented with vitamin B1 (200 mg/0,5 l).

strona 21

No significant influence of the vitamin on body weight, lenght of the tongue, lenght and width of the wings, cubital index and total width of 3rd and 4th tergits was observed. It was demonstrated, however, that in experimental colonies more brood (by 40%) more rape honey (by 45%) and more buckwheat honey (by 30%) were produced in May, June and July as compared with control ones. Moreover the winter losses were by 20% lower in bees hatched in the two decade of September.

Keywords: feeding, vitamins, brood, production.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 12: „Cimex cesticularius” → Cimex lectularius
  • s. 12: „Tribolium casteum” → Tribolium castaneum
  • s. 13: „Atpałow” → Ałpatow
  • s. 15, tab. 2, 2×: „Dlugość” → Długość
  • s. 15, tab. 2, 2×: „Lenght” → Length
  • s. 18, tab. 5: „Overal mean” → Overall mean
  • s. 19, piśmiennictwo: „deficiences” → deficiencies
  • s. 19, piśmiennictwo: „morality” → mortality
  • s. 19, piśmiennictwo: „Tribolium casteum” → Tribolium castaneum
  • s. 19, piśmiennictwo: „F- Hoffman-La Roche” → F. Hoffmann-La Roche
  • s. 19, piśmiennictwo: „emergrd” → emerged
  • s. 20, piśmiennictwo: „Troite de biologe” → Traité de biologie
  • s. 20, piśmiennictwo: „Biologe of physiologie generals” → Biologie et physiologie générales
  • s. 20, piśmiennictwo: „Mosson” → Masson
  • s. 20, piśmiennictwo: „Blatella” → Blattella
  • s. 20, piśmiennictwo: „Acumulation” → Accumulation
  • s. 20, streszczenie: „sugar syrop” → sugar syrup
  • s. 20, streszczenie: „dose os” → dose of
  • s. 20, streszczenie: „The syrop” → The syrup
  • s. 20, streszczenie: „manner syrop” → manner syrup
  • s. 21, streszczenie, 2×: „lenght” → length

Podobne wpisy