WPŁYW IZOLATORÓW SIATKOWYCH NA WYNIKI BADAŃ ZAPYLANIA WIŚNI(CERASUS VULGARIS MILL.) PRZEZ PSZCZOŁY
tekst: Jadwiga Skowronek, Bolesław Jabłoński, Kazimiera Szklanowska, Bożena Dąbska
Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXVI, 1982 — Jadwiga Skowronek, Bolesław Jabłoński, Kazimiera Szklanowska, Bożena Dąbska
strona 105PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXVI 1982
Jadwiga Skowronek i Bolesław Jabłoński
Oddział Pszczelnictwa ISK w Puławach
Kazimiera Szklanowska i Bożena Dąbska
Zakład Botaniki AR w Lublinie
WSTĘP
W badaniach, mających na celu określenie roli pszczół w zapylaniu roślin, stosuje się zwykle izolowanie kwiatów. Pod izolatorami, zależnie od ich przewiewności, panują mniej lub bardziej odmienne warunki mikroklimatyczne w porównaniu z przestrzenią otwartą, z czego doświadczalnicy zdają sobie sprawę (Free 1970). Warunki te mogą oczywiście wywierać pewien wpływ na takie procesy jak: intensywność asymilacji, dojrzewanie znamion i długość okresu ich receptywności, pylenie, samoczynne dostawanie się pyłku z pylników na znamiona słupków, kiełkowanie pyłku i wrastanie łagiewek pyłkowych do zalążni oraz zapładnianie i w rezultacie powstawanie owoców i nasion. Na przykład, użyte podczas badań zapylania lucerny izolatory z pergaminowego papieru (Jabłoński (1973) stwarzały na tyle korzystniejsze warunki, prawdopodobnie wilgotnościowe i termicze, że powstawało w nich, z takiej samej liczby zapylonych kwiatów, 3—5-krotnie więcej nasion niż na zewnątrz izolatorów. Stosowane powszechnie izolatory z gazy aptecznej czy technicznej zmieniają oczywiście nieporównanie słabiej warunki mikroklimatyczne dla znajdujących się pod nimi roślin, ponieważ są dość przezroczyste i przewiewne. Najbardziej jednak przewiewne i przezroczyste są izolatory z siatki plastykowej. Stosując te izolatory w badaniach zapylania wiśni przez pszczoły w Puławach (Skowronek 1977, Bornus i inni 1978) stwierdzono, że do dobrego plonowania odmian samopłodnych (Łutówka, Nefris) konieczne są pszczoły, ponieważ zwiększają one plony owoców średnio o ponad 60%. Jednakże w prawie równolegle
strona 106prowadzonych podobnych badaniach pod Lublinem Wociór (1977), stosując wprawdzie izolatory z gazy, doszedł do wniosku, że pszczoły nie są potrzebne dla dobrego plonowania wiśni samopłodnych.
Powyższe rozbieżności skłoniły nas do podjęcia niełatwej próby wyjaśnienia wpływu izolatorów z siatki plastykowej na wiarygodność wyciągniętych wniosków o roli pszczół w plonowaniu wiśni samopłodnych. W pracy tej przytoczymy dla jasności również niektóre wyniki naszych wcześniejszych badań zawiązywania owoców z kwiatów wiśni swobodnie dostępnych dla owadów zapylających oraz pod izolatorami bez pszczół i z pszczołami.
METODYKA
Całość badań kwitnienia, zapylania i owocowania wiśni przeprowadzono w sadzie Pszczelniczego Zakładu Doświadczalnego ISK w Puławach. Sad ten, jako doświadczalny odmianowo-podkładkowy (Łutówka, Nefris, Krezer, Sokówka 2, Sokówka 29 i Sokówka 66 na podkładkach czereśni ptasiej i antypki), posadzono jesienią 1968 r. na glebie bielicowej lekkiej, klasy V. Doświadczenie założono w 4 powtórzeniach. Podstawowe poletko składało się z 6 drzew określonej odmiany, z których 3 miały korzenie czereśni ptasiej, a 3 korzenie antypki. Niskopienne drzewa rosły w rozstawie 5×3,5 m. Podczas bardzo pracochłonnych badań pszczelarsko-sadowniczych często ograniczano się z konieczności do 3 powtórzeń.
Potrzebne do badań izolatory wykonano z siatki plastykowej o oczkach około 2×2 mm. Jedne z nich miały postać worków o wymiarach 1,6×0,9 m, zakładanych na pojedyncze gałęzie, inne formę dużych karkasów obejmujących jedno, dwa lub nawet 4 drzewa.
Małe izolatory w postaci worków stosowano podczas badań mających na celu określenie roli pszczół w zapylaniu różnych odmian wiśni. Zakładano je na gałęzie tuż przed rozpoczęciem kwitnienia, a zdejmowano zaraz po opadnięciu płatków. Obok gałęzi izolowanej brano zawsze na tym samym drzewie taką samą kilkusetkwiatową gałąź swobodnie dostępną dla owadów zapylających. Owoce na gałęziach doświadczalnych liczono dwukrotnie — około 2 tygodnie przed zbiorem i podczas zbioru.
Duże izolatory, tak zwane karkasy okrywające całe drzewa, stosowano podczas badań plonowania wiśni samopłodnych w różnych kombinacjach odmianowych. Pod izolatory wstawiano wówczas rodziny pszczele dla zapylenia kwiatów. Liczbę kwiatów, a następnie liczbę owoców w czasie zbiorów ustalano w większości wypadków na całych drzewach.
Małe i duże izolatory równocześnie używano w latach 1980—1981, kiedy starano się porównać zawiązywanie owoców wiśni samopłodnych (Łutówka, Nefris) bez udziału pszczół pod różnymi izolatorami. Uwzględniono też wariant gałęzi izolowanych małymi izolatorami (workami z siatki plastykowej) na drzewach znajdujących się pod karkasami. Chodziło
strona 107tu o spotęgowanie ewentualnego oddziaływania izolatorów na procesy prowadzące do powstania owoców. Były to już wstępne badania metodyczne, podjęte dla upewnienia się o stopniu słuszności wyciągniętych wniosków co do roli pszczół w zapylaniu wiśni samopłodnych.
Bardzo pracochłonne doświadczenie, mające na celu wyjaśnienie wpływu samych izolatorów na zawiązywanie owoców u wiśni samopłodnych, wykonano w 1981 r. Obok Łutówki i Nefris w badaniach uwzględniono także obcopylną odmianę Kerezer jako kontrolną. Z poszczególnej odmiany wytypowano po 3 drzewa, a na każdym drzewie po 3 gałęzie o kilkuset kwiatach. Jedna z tych gałęzi była swobodnie dostępna dla owadów zapylających, drugą okryto na czas kwitnienia izolatorem z siatki plastykowej, a od trzeciej odpędzano pszczoły ręcznie, przy pomocy patyka, mającego na końcu przywiązany kawałek białej wstążki. W celu skrócenia okresu pilnowania dostępu owadów zapylających usunięto z gałęzi doświadczalnych po kilkanaście do kilkudziesięciu na początku rozkwitłych kwiatów oraz tyleż pąków kwiatowych z końca okresu kwitnienia. Zabiegu tego dokonano jednocześnie na gałęziach doświadczalnych pod izolatorami oraz pozostających na swobodzie. Pąki na drzewach Łutówki i Nefris usuwano bardzo ostrożnie, rano o rosie, starając się nie dotykać kwiatów, by nie spowodować zapylenia ich mechanicznie. Po opadnięciu płatków usunięto ze wszystkich gałęzi doświadczalnych także kwiaty o przemarzniętej zalążni, a dopiero pozostałe zdrowe policzono.
Jednej gałęzi pilnowały dwie osoby (9 gałęzi — 18 osób) od rana do wieczora na zmianę do momentu, kiedy główna masa kwiatów utraciła płatki. Samo pilnowanie okazało się dość uciążliwe, ponieważ pszczoły bardzo uporczywie usiłowały wtargnąć na kwiaty, zwłaszcza Łutówki i Nefris, które wabiły owady nagromadzonym nektarem. Niektóre pszczoły tak zdecydowanie lądowały na niedozwolonych im kwiatach, że trzeba było je ręką odrzucać. Odwiedzone niespodziewanie przez pszczoły kwiaty natychmiast usuwano.
Zawiązki owoców na gałęziach doświadczalnych liczono pierwszy raz drugiego czerwca, kiedy osiągnęły mniej więcej wielkość pestki wiśniowej. Drugie liczenie owoców wykonano po opadzie czerwcowym, 1-go lipca, a dodatkowe trzecie — tydzień przed zbiorem. Liczbę owoców wyrażono w procentach w stosunku do liczby kwiatów.
Wyniki opracowano statystycznie, obliczając błędy standardowe dla średnich. Obliczenia wykonano na wartościach przekształconych.
WYNIKI
Zawarte w tabeli 1 wyniki przedstawiają procent owoców w stosunku do liczby wszystkich wytworzonych kwiatów, bez odejmowania kwiatów przemarzniętych, których było prawie zawsze od kilku do kilkudziesięciu
strona 108procent. Postąpiono tak dlatego, ponieważ wcześniej stwierdzono (Skowronek 1980), że uszkodzenie przez przymrozki wiosenne nawet do 40% kwiatów nie wywiera większego ujemnego wpływu na plon owoców. Bardzo wysoki udział kwiatów wydających owoce wiązał się z silniejszym cięciem drzew.
Tabela 1 Procent owoców w stosunku do liczby kwiatów na gałęziach wiśni swobodnie dostępnych dla pszczół i izolowanych (średnie z lat 1974—1981) Percent of fruits in relation to the number of flowers on branches freely accassible for bees and isolated (average of the years 1974—1981)
| Odmiana / Variety | Liczba owoców ze 100 kwiatów na gałęziach: / Numbers of fruits from 100 flowers on branches: swobodnie dostępnych dla pszczół / freely accessible for bees — A | Liczba owoców ze 100 kwiatów na gałęziach: / Numbers of fruits from 100 flowers on branches: izolowanych siatką plastykową / isolated with plastic net — B | Stosunek procentowy owoców B/A · 100 / Percentage ratio of fruits |
|---|---|---|---|
| Łutówka | 22,5 | 8,5 | 37,0 |
| Nefris | 23,6 | 8,7 | 36,7 |
| Sokówka 29 | 15,4 | 0,7 | 4,5 |
| Kerezer | 10,2 | 0,3 | 2,9 |
| Sokówka 2 | 8,7 | 0,5 | 5,7 |
| Sokówka 66 | 7,7 | 0,3 | 3,9 |
Jak wykazują 5—7 letnie badania (tab. 1), znajdujące się pod izolatorami bez pszczół kwiaty wiśni obcopylnych (Kerezer, Sokówka 2 i Sokówka 66), a także w wysokim stopniu samopłodnej Sokówki 29, prawie w ogóle nie owocowały, natomiast kwiaty samopłodnej Łutówki i Nefris wydawały średnio blisko 40% tej ilości owoców, co przy swobodnym dostępie pszczół. Nasuwa się zatem oczywisty wniosek, że nie tylko wiśnie obcopylne, ale i samopłodne, nawet te o nie wystającym ponad pylniki słupku, a więc w wysokim stopniu zdolne do samoczynnego zapylania się kwiatów, mogą wydawać maksymalne plony owoców dopiero wtedy, gdy są odwiedzane przez pszczoły.
Podobny wniosek nasuwa się, gdy analizujemy dane w tabeli 2. Pod izolatorami bez pszczół Łutówka i Nefris wydawały tylko około 40% tego plonu owoców, co pod izolatorami z pszczołami. Pewną niewielką i statystycznie nawet nie udowodnioną różnicę w plonie owoców na korzyść swobodnego zapylenia, w porównaniu z zapyleniem przez pszczoły pod izolatorami, można przypisać dostępności obcego pyłku. Można wprawdzie przypuszczać, iż izolatory zmniejszały na tyle przewiew wiatru (który wpływa niewątpliwie korzystnie na przedostawanie się pył-
strona 109Tabela 2 Wpływ pszczół oraz dostępności obcego pyłku na owocowanie wiśni samopłodnych Effect of bees and accessibility of strange pollen on the fructify of self-pollinated sour cherry
| Kombinacje doświadczenia / Combination | Odmiana / Variety | Rok / Year | Liczba kwiatów w doświadczeniach tys. szt. / Number of observed flowers in thousn. | Liczba owoców ze 100 kwiatów / Number of fruits from 100 flowers | Stosunek procentowy liczby owoców / Percentage ratio |
|---|---|---|---|---|---|
| Drzewa swobodnie zapylane krzyżowo / Trees freely accessible for cross pollination | Łutówka | 1977 | 94,0 | 26,3 ±2,39 | |
| 1978 | 4,3 | 22,3 ±3,16 | 100 | ||
| Nefris | 1977 | 84,0 | 46,6 ±7,08 | ||
| Sokówka 29* | 1977 | 102,8 | 32,8 ±4,80 | 100 | |
| Drzewa pod izolatorami z pszczołami / Trees under screen with bees | Łutówka | 1977 | 101,6 | 23,5 ±1,56 | |
| 1978 | 4,9 | 25,1 ±2,04 | 91,1 | ||
| Nefris | 1977 | 90,0 | 38,1 ±4,00 | ||
| Sokówka 29* | 1977 | 73,2 | 24,0 ±2,51 | 73,2 | |
| Gałęzie izolowane bez pszczół / Branches isolated without bees | Łutówka | 1977 | 9,6 | 7,3 ±0,66 | |
| 1978 | 4,2 | 11,4 ±1,33 | 37,0 | ||
| Nefris | 1977 | 8,4 | 16,5 ±1,41 | ||
| Sokówka 29* | 1977 | 8,0 | 0,5 ±0,13 | 1,5 |
- — odmiana o kwiatach ze słupkiem wystającym ponad pylniki
ku z pylników na znamiona słupka), że w konsekwencji przyczyniały się do obniżki plonu owoców. Pszczoły w izolatorach zastępowały więc niejako wiatr. Nie wolno jednak zapominać, że przy bezwietrznej pogodzie bywa spokojniej w przestrzeni otwartej, niż przy pogodzie wietrznej w izolatorach. Zatem pszczoły są konieczne do osiągania wysokich i stałych plonów owoców wiśni samopłodnych.
Używane izolatory z siatki plastykowej, zarówno małe jak i duże, stwarzały podobne warunki dla samoczynnego zapylania znajdujących się pod nimi kwiatów wiśni (tab. 3). Jednakże na gałęziach podwójnie izolowanych, a więc w warunkach bardziej ograniczonego ruchu powietrza, zawiązywało się mniej owoców, niż na gałęziach izolowanych pojedynczo. Wskazuje to na możliwość istnienia pewnego ujemnego oddziaływania stosowanych izolatorów na zawiązywanie się owoców u wiśni samopłodnych.
Wielkość owego ujemnego wpływu izolatorów na zawiązywanie się owoców u wiśni samopłodnych można próbować ocenić, analizując wyniki doświadczenia z odpędzaniem pszczół (tab. 4). Z takiej samej liczby kwiatów na gałęziach pod izolatorami Łutówka wydała tylko 29,6% tej ilości owoców co przy swobodnym dostępie pszczół, a Nefris — 54,2%. Natomiast gałęzie, od których odpędzano pszczoły, wydały odpowiednio
strona 110Tabela 3 Wpływ różnego sposobu izolowania kwitnących wiśni siatką plastykową od dostępu pszczół na ich owocowanie Effect od different methods of isolation against bees of blooming sour cherry trees on their fructify
| Kombinacje doświadczenia / Combination | Odmiana / Variety | Rok / Year | Liczba kwiatów w doświadczeniach / Number of observed flowers | Liczba owoców ze 100 kwiatów / Number of fruits from 100 flowers | Stosunek procentowy liczby owoców / Percentage ratio |
|---|---|---|---|---|---|
| Drzewa nie izolowane – kontrolne / Trees not isolated — Control | Łutówka | 1980 | 6992 | 18,3 ±1,81 | |
| 1981 | 11088 | 36,1 ±1,79 | 100 | ||
| Nefris | 1980 | 10152 | 33,0 ±3,17 | ||
| 1981 | 13345 | 25,4 ±3,25 | 100 | ||
| Drzewa izolowane dużymi izolatorami / Trees isolated in big cages | Łutówka | 1980 | 9594 | 5,2 ±1,14 | |
| 1981 | 10516 | 9,3 ±0,56 | 26,7 | ||
| Nefris | 1980 | 9314 | 8,5 ±1,35 | 39,2 | |
| 1981 | 5784 | 14,4 ±1,96 | |||
| Gałęzie w izolatorach / Isolated branches | Łutówka | 1980 | 7375 | 8,7 ±1,63 | 28,9 |
| 1981 | 6171 | 7,0 ±1,13 | |||
| Nefris | 1980 | 9718 | 6,9 ±2,25 | 38,2 | |
| 1981 | 6188 | 15,4 ±0,98 | |||
| Gałęzie podwójne izolowane / Branches doubly isolated | Łutówka | 1980 | 8457 | 4,9 ±0,92 | 21,7 |
| 1981 | 5699 | 6,9 ±3,45 | |||
| Nefris | 1980 | 8430 | 6,0 ±0,45 | 34,8 | |
| 1981 | 2638 | 14,3 ±2,72 |
67,0 i 73,2% owoców. Różnica w plonie wiśni z gałęzi pilnowanych a izolowanych nie może być jednak w całości przypisywana wpływowi izolatorów, ponieważ ogromnie trudno ustrzec kwiaty przed nalatywaniem pszczół. Pewna liczba owoców powstała na skutek niedoskonałości odpędzania pszczół. Dowodzą tego wyniki uzyskane dla obcopylnej odmiany Krezer. Gdyby można było idealnie ustrzec kwiaty wiśni przed pszczołami, nie powinno być owoców na pilnowanych gałęziach Kerezera. Tymczasem powstało na nich 16,7% tej ilości, co na swobodzie (w izolatorze tylko 3,9%). Przyjmując zatem, że podobnie działo się w przypadku Łutówki i Nefris, trzeba odjąć od tamtych wartości (67,0 i 73,2) wartość 12,8, która wynika z różnicy 16,7—3,9=12,8. Po odjęciu tej poprawki okaże się, że plony owoców z gałęzi strzeżonych przed pszczołami, w porównaniu z gałęziami pozostawionymi na swobodzie, wyniosą dla Łutówki 54,2%, a dla Nefris — 60,4%. Wartości te są niewątpliwie nadal wyższe od prawdziwych. Przecież na to, by powstał owoc z niepostrzeżenie odwiedzonego kwiatu odmiany obcopylnej (Kerezer), pszczoła musiała przynieść dobry obcy pyłek. Natomiast kwiaty Łutówki i Nefris zapylić mogła każda pszczoła, która na nie wtargnęła.
strona 111Tabela 4 Porównanie owocowania wiśni przy swobodnym dostępie owadów zapylających (A) oraz przy odpędzaniu pszczół od kwiatów (B) i izolowaniu drzew siatką plastykową (C) — 1981 r. Comparison of fructify of sour cherry trees freely accessible for pollinatig insects (A), with flaping away insects (B) and isolated with plastic net (C)
| Odmiana / Variety | Kombinacja / Combination | Liczba kwiatów w doświadczeniu / Number of observed flowers | Liczba zawiązków owoców ze 100 kwiatów / Number of fruits setting on 100 flowers | % zawiązków opadłych w czerwcu / % of setting fruits dropped in June | Liczba owoców ze 100 kwiatów / Number of fruits on 100 flowers | Stosunek procentowy liczby owoców / Percentage ratio of fruits number: bez poprawki / without correction | Stosunek procentowy liczby owoców / Percentage ratio of fruits number: z poprawką (—12,8) / with correction (—12,8) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 1991 | 48,4 | 21,1 | 38,2 ±1,99 | 100 | 100 | |
| Łutówka | B | 1787 | 33,2 | 22,9 | 25,6 ±1,81 | 67,0 | 54,2 |
| C | 1990 | 17,0 | 33,5 | 11,3 ±2,02 | 29,6 | 29,6 | |
| A | 1976 | 56,4 | 6,0 | 53,0 ±0,37 | 100 | 100 | |
| Nefris | B | 1363 | 46,6 | 16,7 | 38,8 ±2,99 | 73,2 | 60,4 |
| C | 1541 | 38,8 | 26,0 | 28,7 ±2,11 | 54,2 | 54,2 | |
| A | 4199 | 10,8 | 5,6 | 10,2 ±0,41 | 100 | 100 | |
| Kerezer | B | 3473 | 2,0 | 15,0 | 1,7 ±1,39 | 16,7 | 3,9 |
| C | 907 | 0,6 | 33,3 | 0,4 ±0,57 | 3,9 | 3,9 |
Ponadto odpędzając natrętne pszczoły trudno było nie potrącić kwiatów, chociaż bardzo się tego wystrzegano. Takie potrącenie kwiatów Kerezera, na które pszczoły wcale nachalnie nie przylatywały, nie powodowało żadnych następstw, zaś kwiaty samopłodnej Łutówki i Nefris mogły być skutecznie zapylone własnym pyłkiem. Zatem prawidziwe wyniki dla pilnowanych gałęzi tych odmian były prawdopodobnie nie wiele większe od wyników uzyskiwanych w izolatorach. Nie ma więc podstaw do obawy, że izolatory z przewiewnej siatki plastykowej w jakiś wysoce istotny sposób wpływały na modyfikację wyników, które z kolei decydowałoby o wysnuciu fałszywych wniosków o ogromnie pozytywnej roli pszczół dla plonowania wiśni samopłodnych. Jeżeli przyjąć nawet pewien ujemny wpływ izolatorów na powstawanie pod nimi owoców to i tak stwierdzić należy, że dzięki pszczołom oraz bardzo nielicznie występującym u nas dzikim zapylaczom, wiśnie samopłodne mogą, szacując bardzo ostrożnie, wydawać około 100% wyższe plony owoców niż bez udziału tych owadów.
strona 112WNIOSKI
Używane w badaniach zapylania roślin entomofilnych izolatory różnej wielkości, wykonane z przezroczystej i przewiewnej siatki plastykowej o oczkach około 2×2 mm, w niewielkim raczej stopniu modyfikują mikroklimat dla znajdujących się pod nimi kwiatów. Uzyskane pod takimi izolatorami wyniki zawiązywania owoców wiśni bez udziału owadów zapylających, można uznać w przybliżeniu za równe lub nieco tylko niższe od tych, jakie otrzymanoby w przestrzeni otwartej, pozbawionej owadów.
Pani Ewie Marczewskiej i Młodym Adeptom Nauki z Koła Biologów AR w Lublinie oraz Koleżankom i Kolegom z Oddziału Pszczelnictwa ISK w Puławach, autorzy pragną wyrazić serdeczne podziękowanie za pomoc w wykonaniu doświadczenia z odpędzaniem pszczół od kwiatów wiśni.
LITERATURA
Bornus L. i inni (1978) — Plonowanie wiśni samopłodnych w różnych kombinacjach odmianowych. Pszczeln. Zesz. Nauk.. 22 : 167—177.
Free J. B. (1970) — Insect pollination of crops. Academic Press. London and New York.
Jabłoński B. (1973) — Zawiązywanie strąków i nasion u 5 odmian lucerny w zależności od sposobu zapylania jej kwiatów. Pszczeln. Zesz. Nauk., 17 : 131—145.
Skowronek J. (1977) — Badania niektórych zjawisk kwitnienia, nektarowania oraz zapylania wiśni przez pszczoły. Pszczeln. Zesz. Nauk., 21 : 45—70.
Skowronek J. (1980) — Zapylanie i owocowanie wiśni w zależności od stopnia uszkodzenia ich kwiatów przez przymrozki wiosenne. Ogrodnictwo, 7 : 178—179.
Wociór S. (1977) — Badania nad czynnikami wpływającymi na przebieg i efektywność zapylena wiśni. Seria Wyd. — Rozpr. Nauk. Akad. Roln. w Lublinie, 49 : 1—26.
ВЛИЯНИЕ СЕТОЧНЫХ ИЗОЛЯТОРОВ НА РЕЗУЛЬТАТЫ ИССЛЕДОВАНИЙ ПЧЕЛООПЫЛЕНИЯ ВИШНИ
(Cerasuus vulgaris Mill).
Я. Сковронек, Б. Яблоньски, К. Шкляновска, Б. Домбска
Резюме
В годах 1974-1980 в Пулавах исследовано влияние пчел на опыление и урожаи вишни. Констатировано, что под изоляторами из пластмассовой сетки, то есть без участия пчел, самоопыляющиеся вишни завязывали около 40% этого урожая фруктов, как и на свободе. Некоторые утвержают, что это не вызвано
strona 113отсутствием пчел, но влиянием изоляторов. Поэтому в 1981 году провели опыт без изоляторов, а пчелы отгоняли от расцветающих виток вишни. Обнаружено, что из этого же числа цветов виток, оберегаемых от пчел, получено больше фруктов чем из изолированных виток, но значительно менее чем из виток, оставляющихся на свободе. После исключения некоторого числа фруктов, возникших вследствие неточности заботы, разницы в урожайности виток, оберегаемых от пчел и под изоляторами, оказались небольшие. Можно предположить, что изоляторы с разной величиной из прозрачной и легко пропускающей воздух пластмассовой сетки (с глазками около 2 мм×2 мм), только в небольшой степени модифицируют микроклимат для находящихся под ними цветов. Поэтому выводы о положительной роли пчел для урожайности самоопыляющихся вишен — правильные.
EFFECT OF NET INSULATORS ON RESULTS OF SOUR CHERRY (CERASUS VULGARIS MILL.) POLLINATIONS BY BEES
J. Skowronek, B. Jabłoński, K. Szklankowska, B. Dąbska
Summary
In the years of 1974—1980 effect of bees on the pollination and productivity of sour cherry were investigated. It was stated, that in screen cages with out bees self — pollinated varieties of sour cherry were seted only 40% of fruits in relation to natural conditions. Some are affirm that it is not effect for a lack of bees but is caused by insulators. For the explanation of this phenomenon in 1981 was made an experiment in which instad of insulators bees were repeld from blooming sour cherry branches. From the same number of flowers on branches protected from bees had obteined more fruits than on isolated branches but much less than on branches freely available for pollinating insects. After subtration of some number of fruits seted as a result of inaccuracy guarding difference in productivity of branches guarding against insects and isolated were not big. It is to assume that insulators of different size made with transparent and draughty (2×2 mm) plastic net only in a low degree modify microclimat for flowers which are inside, and have no sagnificant direct effect on pollination and fertilization of cherry flowers.
Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji
- s. 105: „termicze” → termiczne
- s. 106, 110: „Krezer” → Kerezer
- s. 108, tab. 1: „accassible” → accessible
- s. 110, tab. 3: „Effect od different” → Effect of different
- s. 111: „prawidziwe” → prawdziwe
- s. 111, tab. 4: „pollinatig” → pollinating
- s. 111, tab. 4: „flaping” → flapping
- s. 112, literatura: „zapylena” → zapylenia
- s. 112, streszczenie: „Cerasuus” → Cerasus
- s. 112, streszczenie: „утвержают” → утверждают
- s. 113, streszczenie: „Szklankowska” → Szklanowska
- s. 113, streszczenie: „with out bees” → without bees
- s. 113, streszczenie: „instad” → instead
- s. 113, streszczenie: „repeld” → repelled
- s. 113, streszczenie: „obteined” → obtained
- s. 113, streszczenie: „subtration” → subtraction
- s. 113, streszczenie: „sagnificant” → significant
