WYNIKI ZIMOWANIA PSZCZÓŁ W ULACH O ŚCIANACH POJEDYNCZYCH

tekst: Cyprian Zmarlicki

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXII, 1978 — Cyprian Zmarlicki

strona 71

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXII 1978

Cyprian Zmarlicki

Oddział Pszczelnictwa IS w Puławach

WPROWADZENIE

Nowoczesne pszczelarstwo wymaga łatwych w obsłudze i prostych w konstrukcji uli, które równocześnie w pełni odpowiadałyby biologii rozwoju pszczół. Zadanie to spełniają ule wielokorpusowe i dzięki temu cieszą się one dużą popularnością w wielu krajach. Ule wielokorpusowe w wersji o pojedynczych ścianach rozpowszechniły się w krajach o łagodnym klimacie, a jako dwuścienne — w rejonach o surowym klimacie. Ule dwuścienne są jednak dużo cięższe, droższe w budowie i zajmują więcej miejsca na samochodach i przyczepach w czasie transportu. Dlatego bada się możliwości wprowadzenia uli wielokorpusowych o pojedynczych ścianach również w rejonach o surowym klimacie. Literatura na temat zimowania pszczół w tego typu ulach jest kontrowersyjna ze względu na dużą różnorodność warunków klimatycznych w rejonach prowadzenia doświadczeń. Według Szabo (1976) straty rodzin pszczelich w ulach o ścianach pojedynczych, zimowanych oddzielnie, wynosiły 42%, a gdy zimowano po dwie rodziny w takich samych ulach, lecz wstawionych do specjalnych skrzyń, straty sięgały wtedy tylko 5,5% rodzin. Pomyślna zimowla pszczół w warunkach surowego klimatu zależy od utrzymania w ulach równomiernej temperatury, wilgotności powietrza i spokoju (Urbanowicz 1971). Te same czynniki, jako niezbędne do dobrej zimowli pszczół oraz kilka innych wymienia Johansson (1969). Elfimov (1973) porównywał ule wielokorpusowe o ścianach pojedynczych grubości 45 i 35 mm z ulami leżakami o ścianach 45 mm i stwierdził, że najlepiej pszczoły się rozwijały oraz produkowały najwięcej miodu w ulach wielokorpusowych o grubości ścian 45 mm, na drugim miejscu znalazły się ule leżaki, a najgorsze wyniki uzyskano w ulach o grubości ścian 35 mm. W tych ostatnich ulach pszczoły zużyły najwięcej pokarmu w czasie zimy. W doświadczeniach Villumstada (1976), pszczoły w ulach wielokorpusowych ocieplanych

strona 72

lepiej zimowały, wychowywały więcej czerwiu i przynosiły więcej miodu z wczesnych pożytków niż w ulach nieocieplanych. Późne pożytki natomiast nieco lepiej wykorzystywały pszczoły utrzymywane w ulach nieocieplanych. Zmarlicki (1975) stwierdził dobrą zimowlę pszczół w ulach wielokorpusowych o pojedynczych ścianach, przy zastosowaniu dwu korpusów owijanych papierem silosowym i dodatkową górną wentylacją. Podobnie Martinovs (1976) uzyskiwał lepszą zimowlę pszczół w dwóch korpusach.

Głównym celem omawianych w niniejszej pracy doświadczeń było zbadanie wpływu ocieplania uli wielokorpusowych systemu Langstrotha na zimowanie i rozwój pszczół w czasie całego sezonu oraz na produkcję miodu.

MATERIAŁ I METODYKA

Doświadczenie przeprowadzono w latach 1974—1977 w pasiece Oddziału Pszczelnictwa IS w Puławach. Do badań użyto mieszańce pszczoły kaukaskiej z pszczołą miejscową oraz kraińskiej z Rumunii z pszczołą miejscową.

W sierpniu 1974 roku wybrano 18 wyrównanych rodzin pszczelich, trzymanych w ulach wielokorpusowych o ścianach pojedynczych grubości 25 mm i podzielono je na trzy grupy tak, aby w każdej grupie było po połowie mieszańców kaukaskich i kraińskich. Pierwszą i drugą grupę rodzin pozostawiono w tych samych ulach, a trzecią grupę rodzin przeniesiono do uli, które zostały dodatkowo ocieplone miękką i twardą płytą pilśniową. Wszystkie rodziny doświadczalne pozostawiono na zimę w dwóch korpusach, ocieplając je z boku słomianymi matami grubości 50 mm. Uzupełnienie zapasów zimowych przeprowadzono w pierwszej połowie września. Ostatnie dawki syropu cukrowego zawierały antybiotyk Fumagilinę, w ilości jednego opakowania na 6 rodzin.

W 1975 roku do dwóch uli z każdej grupy zainstalowano po 8 termometrów, w różnych punktach ula (ryc. 1). Temperaturę odczytywano od listopada do kwietnia co cztery dni o godz. 8.00 i 14.00. Po zakończeniu aktywnego sezonu pszczół, zwykle w drugiej dekadzie października, ważono ule wraz z pokarmem i pszczołami. W tym też czasie drugą grupę uli owijano papierem silosowym. Pasiekę od strony południowo-zachodniej, gdzie nie było naturalnej osłony, zabezpieczano przed wiatrami płotem z desek. Wszystkie ule posiadały po dwa wyloty, dolny długości 5 cm i wysokości 0,8 cm, oraz górny okrągły o średnicy 1 cm. Wyloty górne otwierano pod koniec listopada, zabezpieczając je specjalnym daszkiem przed ptakami.

Wiosną po oblocie pszczół zamykano wyloty górne we wszystkich rodzinach doświadczalnych. Po ustaleniu się pogody zdejmowano papier silosowy i ważono ule wraz z pokarmem i pszczołami. Następnie przeprowadzano przegląd rodzin, w czasie którego wyceniano stopień zawilgocenia

strona 73

uli, wyrażony w punktach od 0 do 5. W 1975 roku dwukrotnie, a w następnych latach pięciokrotnie mierzono powierzchnię czerwiu. Zabiegi pasieczne w rodzinach doświadczalnych polegały na zapewnieniu pszczołom maksymalnego rozwoju. Pod koniec maja umiejscawiano matkę w czerwieniu przy pomocy kraty odgrodowej w dolnym korpusie.

W 1975 i 1976 roku pasieka pozostawała na pasieczysku w Górnej Niwie do połowy czerwca, a następnie była przewożona na pożytek z gryki w rejon Michowa. W 1977 roku pasiekę przewożono trzykrotnie na pożytek z rzepaku, robinii akacjowej i gryki. Miód nagromadzony w górnych korpusach zabierano, ważąc plastry przed i po wirowaniu, oddzielnie z kążdej rodziny. Wiosną każdego roku pobierano próbki martwych pszczół z osypu zimowego w celu analizy na obecność zarodników choroby zarodnikowcowej.

Wyniki opracowano statystycznie metodą analizy wariancji. Do porównania średnich użyto testu Duncana, przy poziomie wiarygodności α = 0,05. Dane różniące się między sobą istotnie oznaczono różnymi literami alfabetu.

strona 74

WYNIKI I DYSKUSJA

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW POŻYTKOWYCH I METEOROLOGICZNYCH W LATACH BADAŃ

Okolica Puław, w której przeprowadzono doświadczenie, charakteryzuje się stosunkowo niskimi zbiorami miodu towarowego, wynoszącymi średnio 5—8 kg z jednej rodziny (Bornus i Gromisz 1964). Do najważniejszych roślin, dostarczających pszczołom pożytku, należy zaliczyć wprowadzony w ostatnich latach do uprawy na lepszych stanowiskach glebowych rzepak ozimy. Pożytek rzepaku rozpoczyna się zwykle w drugiej dekadzie maja i w zależności od warunków atmosferycznych trwa od 2 do 3 tygodni. Drugą rośliną, która dostarcza najpoważniejszych wziątków to gryka, jednak ze względu na zawodne jej plonowanie powierzchnia tej uprawy zmniejsza się niestety z każdym rokiem. Niemniej pożytek z gryki stanowi w dalszym ciągu podstawowy wziątek, zwłaszcza na glebach lekkich. Na glebach lepszych coraz większego znaczenia nabiera pożytek z koniczyny czerwonej, który wykorzystywany jest głównie przez pszczoły kaukaskie i ich mieszańce z innymi rasami pszczół.

Dane meteorologiczne (tab. 1) wykorzystywano z Miesięcznego Przeglądu Agrometeorologicznego dla stacji w Puławach. Zima 1974/1975 była niezwykle łagodna i bez pokrywy śnieżnej. Średnia temperatura stycznia wynosiła +2,5°C i była o prawie 5°C wyższa od średniej wieloletniej. Wegetacja rozpoczęła się już w lutym, a więc niezwykle wcześnie pszczoły przystąpiły do zbierania pyłku. Jednakże częste nawroty

Tabela 1 Niektóre dane meteorologiczne w latach badań Some meteorological data in the years of experiments

Rok Year Miesiące — Months: I Miesiące — Months: II Miesiące — Months: III Miesiące — Months: IV Miesiące — Months: V Miesiące — Months: VI Miesiące — Months: VII Miesiące — Months: VIII Miesiące — Months: IX Miesiące — Months: X Miesiące — Months: XI Miesiące — Months: XII
Średnie temperatury powietrza w °C Average temperature of air in °C
1975 2,5 —1,1 4,6 7,4 15,2 16,4 19,4 18,5 15,6 8,0 1,4 0,4
1976 —4,0 —5,7 —2,0 7,2 11,3 14,2 17,4 14,8 12,4 6,8 3,8 —1,7
1977 —2,6 —0,1 4,6 6,0 12,5 16,1 15,6 15,6 10,6 8,7 4,0 —
X —3,4 —2,4 1,5 7,7 13,6 17,0 18,7 17,5 13,6 8,1 2,6 —1,4
Suma opadów w mm Sums of rainfalls in mm
1975 23 10 25 51 30 142 122 92 32 46 16 24
1976 45 — 21 30 39 37 49 43 45 20 31 24
1977 7 63 32 56 37 55 74 146 46 7 38 —
X 29,6 29,0 30,4 39,3 60,0 72,6 85,4 74,4 47,2 42,6 39,5 35,8

X — Średnie wieloletnie

X — Average of many years

strona 75

chłodów hamowały rozwój roślin, wskutek czego i kwitnienie rzepaku ozimego rozpoczęło się tylko o kilka dni wcześniej niż zwykle. W czerwcu, lipcu i sierpniu było ciepło, ale występowały często burze, które wypłukiwały nektar z kwiatów. W ciągu tych miesięcy spadło 356 mm deszczu, a więc ponad 50% średniej wieloletniej sumy opadów. Warunki te wpłynęły na bardzo słabe nektarowanie wielu roślin. W okresie kwitnienia koniczyny czerwonej utrzymywała się wprawdzie słoneczna pogoda, ale wcześniejsze opady zadecydowały zapewne o wyrośnięciu długiej rurki kwiatowej, wobec czego pszczoły nie mogły w pełni wykorzystać tego pożytku.

Zima 1975/76 należała do stosunkowo surowych i w związku z tym była dobrym testem do sprawdzenia przydatności uli o ścianach pojedynczych w warunkach środkowo-wschodniej części kraju. Mimo dość długiego okresu utrzymywania się niskich temperatur zimowla pszczół przebiegała pomyślnie. W okresie wiosny wystąpił stale pogłębiający się deficyt wilgoci w glebie, który jednak nie wpłynął ujemnie na wegetację i nektarowanie głębiej korzeniących się drzew i krzewów. Zawiódł całkowicie liczący się w tym rejonie pożytek z rzepaku ozimego, gdyż brak pokrywy śnieżnej w okresie zimy spowodował wymarznięcie tych upraw. Mała ilość opadów w miesiącach letnich nie sprzyjała też nektarowaniu roślin, zwłaszcza gryki.

Zima 1976/77 była łagodna a wiosna rozpoczęła się wcześnie. W marcu pszczoły dobrze wykorzystywały pożytek z leszczyny i wierzby iwy. W okresie kwitnienia drzew owocowych i rzepaku ozimego występowały wysokie temperatury, które wpłynęły na przyspieszenie kwitnienia tych roślin i pszczoły nie były w stanie wykorzystać tego pożytku. Częste opady deszczu i stosunkowo niskie temperatury w okresie lata wpłynęły niekorzystnie na nektarowanie roślin. Jedynie w okresie kwitnienia gryki i koniczyny czerwonej pogoda nieco się poprawiła i pszczoły chociaż częściowo mogły wykorzystać pożytek z tych roślin.

ZAWILGOCENIE ULI

Jednym z większych problemów zimowli pszczół w warunkach surowego klimatu jest nagromadzenie się w ulach o pojedynczych ścianach nadmiernej ilości pary wodnej, która w zależności od warunków zewnętrznych może się skraplać i przechodzić ze stanu płynnego w stały. Duże zawilgocenie uli bardzo często prowadzi do wystąpienia biegunki u zimujących pszczół. Uzyskane w doświadczeniu wyniki wskazują, że najwięcej wilgoci nagromadziło się w ulach o ścianach pojedynczych, następnie w owiniętych papierem silosowym, a najmniej w ulach o ścianach podwójnych (tab. 2). Różnice pomiędzy poszczególnymi kombinacjami okazały się jednak nieistotne. Potwierdzono zatem wcześniejsze wyniki badań, że zjawisko nagromadzenia się wilgoci w ulach można w dużym stopniu wyeliminować poprzez zastosowanie materiału wchłaniającego parę wodną lub odpowiedniej wentylacji (Zmarlicki 1975).

strona 76

Tabela 2 Stopień zawilgocenia wnętrza uli Langstrotha o ścianach pojedynczych i ocieplanych wyceniany w skali 5-punktowej Degree of moisture accumulation in the Langstroth’s hives with single and double walls estimated in points

Data wyceny Date of estimation Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: podwójnych double
10.IV.1975 2,8 a 2,4 a 1,5 a
17.IV.1976 2,6 a 3,0 a 1,8 a
22.III.1977 3,1 a 2,4 a 2,0 a
X 2,8 a 2,6 a 1,8 a

a Te same litery obok liczb oznaczają brak istotnych różnic między nimi

Means followed by the same letter are not significantly different

0 — brak zawilgocenia

— lack of moisture accumulation

1 — ślady zawilgocenia na ścianach uli i matach

— traces of moisture accumulation on the hives walls and insulation

2 — małe zawilgocenie na beleczkach ramek

— slide moisture accumulation on the frame bars

3 — średnie zawilgocenie dolnej powierzchni bocznych ramek

— medium moisture accumulation on the botton surface of side frames

4 — duże zawilgocenie bocznych ramek

— high moisture accumulation on side frames

5 — bardzo duże zawilgocenie bocznych ramek oraz dolnej powierzchni pozostałych

— very high moisture accumulation on side frames and bottom surface of remaining frames

POMIARY TEMPERATURY W ULACH

Uzyskane w doświadczeniu wyniki pomiarów temperatury w 8 punktach uli wykazują, że średnia temperatura w czasie łagodnej zimy 1976/77 była istotnie wyższa w ulach o podwójnych ścianach i owijanych papierem silosowym niż w ulach o ścianach pojedynczych (tab. 3). W surowym sezonie zimowym 1975/76 nie stwierdzono istotnych różnic w temperaturze w poszczególnych kombinacjach uli, a ogólnie biorąc była ona niższa niż w czasie zimy łagodnej. W niekorzystnych warunkach zimowania pszczół izolacja uli miękką i twardą płytą pilśniową jak również papierem silosowym jest zatem niewystarczająca do utrzymywania odpowiedniej temperatury w ulach. Natomiast w warunkach łagodnej zimy 1976/77 ocieplanie uli miękką płytą pilśniową i twardą a także papierem silosowym było wystarczające do utrzymywania przez pszczoły bardziej stabilnej temperatury w czasie zimowania pszczół. Na wykresie 2 przedstawiono graficznie utrzymywanie się temperatury w centralnym punk-

strona 77

Tabela 3 Wyniki pomiarów tempertury w °C w ulach Langstrotha o różnej izolacji (średnie z pomiarów w 8 punktach uli) Results of temperature measurement in °C in Langstroth’s hives (average from measurements in 8 points of hives)

Zima Winter Miesiące Months Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: podwójnych double
1975/76 Grudzien December 2,87 a 3,34 a 3,60 a
Styczeń January 1,86 a 1,77 a 1,53 a
Luty Febraury 0,91 a 0,09 a 1,23 a
X̄ 1,92 a 1,74 a 2,16 a
1976/77 Grudzień December 2,19 b 6,46 a 5,89 a
Styczeń January 3,04 b 5,76 b 5,89 a
Luty Febraury 4,11 b 7,08 a 6,58 a
X̄ 3,08 b 6,41 a 6,10 a

Średnie różniące się istotnie oznaczono kolejnymi literami alfabetu

Average which differs significantly marked by the following letters of alphabet

cie uli. Zarówno w czasie surowej zimy 1976/77, jak i łagodnej 1975/76, temperatura w środku uli, mierzona o godz. 8⁰⁰ i 14⁰⁰ była najwyższa i najbardziej stabilna w ulach o podwójnych ścianach (ocieplanych miękką i twardą płytą pilśniową), a najniższa w ulach o ścianach pojedynczych. W zimie 1975/76 najwyższa temperatura w granicach od 20 do 30°C utrzymywała się w ulach o podwójnych ścianach już od połowy lutego, a w ulach owiniętych papierem silosowym i o ścianach pojedynczych podniosła się do tego poziomu dopiero pod koniec marca (ryc. 2 A). W zimie 1976/77 najwyższa temperatura w granicach od 20 do 30°C utrzymywała się całą zimę w ulach o podwójnych ścianach, a w ulach owiniętych papierem silosowym od połowy stycznia, natomiast w ulach o ścianach pojedynczych dopiero od połowy marca (ryc. 2 B).

strona 78
dwa wykresy liniowe — A (górny) i B (dolny)
strona 79

ZUŻYCIE POKARMU W CZASIE ZIMY

Zużycie pokarmu przez pszczoły w czasie wszystkich badanych sezonów zimowych zarówno w przeliczeniu na rodzinę jak i na jedną ramkę było w ulach o ścianach pojedynczych istotnie wyższe niż w ulach o ścianach podwójnych, jak również w ulach owiniętych papierem silosowym (tab. 4). Różnice te w stosunku do uli podwójnych wystąpiły w

Tabela 4 Zużycie pokarmu w kg na 1 rodzinę i na 1 ramkę w trzech kombinacjach uli systemu Langstrotha Consumption of food in kg by bee colony and for 1 frame in three combinations of Langstroth’s hives

Jednostka badana Investigated unit Zima Winter Kombinacje o ścianach: Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje o ścianach: Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje o ścianach: Combinations of hives with walls: podwójnych double
Rodzina pszczela Bee colony 1974/75 7,06 a 5,54 b 5,46 b
1975/76 7,20 a 6,31 ab 5,40 b
1976/77 5,39 a 3,98 b 3,90 b
X̄ 6,51 a 5,25 b 4,91 b
Ramka Frame 1974/75 0,65 a 0,52 b 0,51 b
1975/76 0,78 a 0,66 ab 0,56 b
1976/77 0,61 a 0,44 b 0,43 b
X̄ 0,68 a 0,54 b 0,50 b

Objaśnienia w tabeli 3

Explanation in table 3

każdym sezonie zimowym, a w przypadku uli owiniętych papierem silosowym nie stwierdzono ich tylko w bardzo surowym sezonie zimowym 1975/76. Przy surowej zimie nie wystarczała izolacja z papieru silosowego

Ryc. 2. Kształtowanie się temperatury w centralnych punktach uli doświadczalnych w sezonach zimowych 1975/76 (A) i 1976/77 (B) Fig. 2. Diagram of temperature in the central points of experimental colonies in winters of 1975/76 (A) and 1976/77 (B) 1 — temperatura otoczenia outside temperature 2 — temperatura w ulach o ścianach podwójnych temperature in double walled hives 3 — temperatura w ulach o ścianach pojedynczych temperature in single walled hives 4 — temperatura w ulach owiniętych papierem silosowym temperature in single walled hives wrapped in tar paper

strona 80

uli o ścianach pojedynczych. Uzyskane wyniki są zgodne z danymi Bornusa i Jabłońskiego (1968), Elfimova (1973) i Villumstada (1976), którzy stwierdzili, że przy mniejszej izolacji ścian uli występowało większe zużycie pokarmu przez pszczoły.

ROZWÓJ RODZIN

Z danych w tabeli 5 wynika, że po bardzo łagodnej zimie 1974/1975 ilość czerwiu w czasie pierwszego przeglądu była prawie identyczna we wszystkich trzech kombinacjach uli. Podobna sytuacja była w końcu czerwca przed wywiezieniem pszczół na pożytek z gryki. Natomiast zupełnie inaczej przedstawiało się czerwienie matek po stosunkowo surowej zimie 1975/76. Wówczas to ilość czerwiu w ulach o podwójnych ścianach, zarówno w czasie pierwszego przeglądu jak i drugiego, była istotnie większa niż w ulach o pojedynczych ścianach oraz w ulach owiniętych papie-

Tabela 5 Wyniki pomiaru czerwia (dm²) w trzech kombinacjach uli systemu Langstrotha Results of brood measurement (in dm²) in three combinations of Langstroth hives

Lata Years Data pomiaru Date of measurement Kombinacje uli o ścianach Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje uli o ścianach Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje uli o ścianach Combinations of hives with walls: podwójnych double
1975 10.IV. 18,8 a 18,1 a 19,7 a
29.VI. 54,7 a 53,0 a 55,0 a
X̄ 36,7 a 37,3 a 35,5 a
1976 17.IV. 13,6 b 12,0 b 18,3 a
12.V. 36,8 b 29,7 b 51,3 a
3.VI. 72,4 a 66,3 a 72,6 a
25.VI. 69,5 a 78,6 a 83,3 a
23.VIII. 19,1 a 7,6 a 16,6 a
X̄ 42,3 ab 38,5 b 48,4 a
1977 22.III. 10,2 a 15,5 a 9,3 a
30. V. 25,7 a 22,4 a 31,6 a
29.V. 61,1 ab 45,1b 65,7 a
23.VI. 56,4 a 70,0 a 71,0 a
19.VII. 38,8 a 38,0 a 43,6 a
X̄ 38,5 a 38,2 a 44,3 a

Objaśnienia w tabeli 3

Eplanation in table 3

strona 81

rem silosowym. W późniejszym okresie nie było istotnych różnic w ilości czerwiu między trzema kombinacjami uli. Również po łagodnej zimie 1976/77 nie było istotnych różnic w ilości czerwiu zarówno w czasie pierwszego przeglądu jak i drugiego między tymi kombinacjami uli. Po zakończeniu pożytku rzepakowego, w ulach, które w czasie zimy były owinięte papierem silosowym było najmniej czerwiu, zjawisko to trudno wytłumaczyć, bowiem przy pierwszym przeglądzie właśnie w tych ulach było najwięcej czerwiu. W późniejszym okresie ilość czerwiu we wszystkich trzech kombinacjach uli wyrównała się. Wyniki te są zgodne z danymi Elfimova (1973) i Vilumstada (1976), którzy stwierdzili dodatni wpływ większej izolacji uli na wychów czerwiu.

PRODUKCJA MIODU

Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że w latach 1975 i 1976 produkcja miodu we wszystkich trzech kombinacjach uli była podobna (tab. 6). Natomiast w 1977 roku istotnie więcej miodu wyprodukowały pszczoły w ulach o podwójnych ścianach. Na stosunkowo niską

Tabela 6 Produkcja miodu w kg na 1 rodzinę pszczelą w ulach Langstrotha o ścianach pojedynczych i ocieplanych Production of honey (in kg per colony) from bees kept in single and double walled Langstroth’s hives

Rok Year Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: podwójnych double
1975 8,05 a 9,44 a 11,66 a
1976 10,28 a 10,33 a 9,89 a
1977 10,80 b 9,11 b 15,53 a
X 9,96 a 10,18 a 12,26 a

Objaśnienia w tabeli 3

Explanation in table 3

wydajność miodową wszystkich rodzin doświadczalnych duży wpływ wywarły niekorzystne warunki klimatyczno-pożytkowe w okresie prowadzenia badań. Szczególnie niepomyślne dla pszczelarstwa w całym kraju były lata 1975 i 1977, a jedynie 1976 rok uważany jest za pomyślny głównie dzięki pożytkom spadziowym, które niestety w rejonach lokalizacji pasieki doświadczalnej nie wystąpiły. Wyniki te są zgodne z danymi otrzymanymi przez Elfimova (1973) i Villumstada (1976).

strona 82

W badaniach stwierdzono ponadto, że dzięki zapewnieniu pszczołom miejsca do budowy plastrów w rodzinach doświadczalnych nie występował nastrój rojowy. Podobne wyniki uzyskali inni autorzy (Surma 1969) bez konieczności przedstawiania korpusów (Rib 1970).

WYSTĘPOWANIE NOZEMY W RODZINACH DOŚWIADCZALNYCH

Niekorzystne warunki zimowli, a zwłaszcza zawilgocenie gniazd sprzyja porażeniu pszczół chorobą zarodnikowcową. Uzyskane w doświadczeniu wyniki wykazują, że mimo profilaktycznego stosowania Fumagiliny występowała choroba zarodnikowcowa. Ocieplanie uli wielokorpusowych zapobiegało występowaniu choroby zarodnikowcowej jedynie w 1975 roku (tab. 7). Natomiast w 1976 i 1977 roku porażenie pszczół we wszystkich

Tabela 7 Procent rodzin porażonych chorobą zarodnikowcową w ulach Langstrotha o ścianach pojedynczych i ocieplanych Percent of bee colonies infected by nosema in single and double walled Langstroth’s hives

Rox Year Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: pojedynczych single Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: owiniętych papierem silosowym single wrapped in tar paper Kombinacje uli o ścianach: Combinations of hives with walls: podwójnych double
1975 33,3 16,6 0,0
1976 33,3 16,6 33,3
1977 50,0 66,6 66,6
X̄ 38,8 33,3 33,3

kombinacjach uli było podobne. Dowodzi to, że choroba zarodnikowcowa jest poza wpływem typu ula i dlatego jest niezmiernie trudną do zwalczania w naszych warunkach klimatycznych.

WNIOSKI

Na podstawie wyników doświadczenia można polecać ule o ścianach pojedynczych do pasiek naszego kraju, z wyłączeniem rejonu północno-wschodniego, to znaczy województw olsztyńskiego, suwalskiego, białostockiego, łomżyńskiego, bialskopodlaskiego, chełmskiego i zamojskiego.

Omawiane ule nie wymagają dodatkowej izolacji w postaci papieru silosowego lub folii, co już zauważa się w praktyce pasiecznej, gdyż nie daje to żadnych różnic w warunkach zimowania.

strona 83

Nie należy jednak zalecać tych uli dla pasiek korzystających z obfitych wczesnych pożytków, gdyż roje nie uzyskują w nich dostatecznej siły na ten okres.

Ze względu na całkowitą odrębność pożytków spadziowych od nektarowych należałoby przeprowadzić tam doświadczenie z tym właśnie typem ula.

LITERATURA

Bornus L., Jabłoński B. (1968) — Wyniki zimowania pszczół w ulach o ścianach pojedynczych. Pszczel. Zesz. Nauk. 12(13):85—98.

Elfimov G. L. (1973) — K vaprosu o metodach pčelovožđenija v uslovijach severnogo zaural’ja. Naučnye Trudy. Moskwa Rossel’chzizdat 39—51.

Johansson T. S. K., M. P. (1969) — Wintering. Bee World 50(3):89—100.

Martinovs A. (1976) — Experiments on wintering colonies in a double brood chamber. Apicult. Abstracts 27(2):105.

Rib R. D. (1970) — Perestavljaťli korpusa? Pčelovodstvo 7:21—23.

Surma L. (1969) — Roenie i medosbor pri mnogokorpusnom soderžzanii. Pčelovodstvo 6:13—15.

Szabo T. I., (1976) — Outdoor wintering of honey bee colonines in the Nipavin area of Saskatchewan, Apicult. Abstracts. 27(4):224.

Urbanowicz M. (1971) — Wintering outdoors in Manitoba. Amer. Bee J., 111(3):104—105.

Villumstad E. (1976) — The importance of insulating hives for overwintering, colony development and honey production in Norway. Apicult. Abstracts 27 (4):227.

Zmarlicki C. (1975) — Wstępne wyniki zimowania pszczół w ulach o pojedynczych ścianach systemu Langstrotha. Pszczel. Zesz. Nauk. 19:109—119.

РЕЗУЛЬТАТЫ ЗИМОВКИ ПЧЕЛ В ОДНОСТЕННЫХ УЛЬЯХ ЛАНГСТРОТА

Ц. Змарлицки

Резюме

В 1974—1977 гг. проведено в Пулавах опыт по зимовке пчел в следующих комбинациях ульев Лангстрота: а) одностенных, б) одностенных завёртываемых в силосную бумагу и в) двухстенных. Все пчелиные семьи зимовали в двух корпусах и с двумя вылётками — нижним и верхним. Обнаружено полную сохраняемость пчелиных семьей во всех комбинациях ульев. Самое большое накопление влажности произошло в ульях одностенных, хотя разницы между комбинациями ульев были очень малые. Самая высокая и боле всего устойчивая температура в зимние месяцы, сохранялась в двухстенных, а самая ниская — в ульях одностенных. Значительно болше корма было нужно зимой пчелам в ульях одностенных и в ульях завёртываемых в силосную бумагу, чем в ульях одностенных и в ульях завёртываемых в силосную бумагу, чем в ульях двухстенных. Наилучшее развитие наблюдано в ульях двух стенных, хотя значительно больше разплода в этих ульях было после строгой зимы 1975/76. Также больше мёда дали пчелы в ульях двухстенных, хотя существенную разницу обнаружено только в одном году. Несмотря на профилактическое применение

strona 84

фумагилина, констатировано наличие спор нозематоза у 39% семьей в ульях одностенных и у 33% в ульях завёртываемых в силосную бумаги и двухстенных.

RESULTS ON WINTERING OF BEES IN THE LANGSTROTH SINGLE WALLED HIVES

Cyprian Zmarlicki

Summary

During years of 1974—1977 investigations were performed in Pulavy on wintering of bees in the following combinations of Langstroth hives: a) single walled hives, b) single walled hives wrapped with tar paper and, c) double walled hives.

All bee colonies were wintered in two hive bodies with two entrances: bottom and top. It was stated that all bee colonies in all combinations of hives had survived. The highest accumulation of moisture was observed in single walled hives although differences between combinations of hives were very slingth. The highest and the most stable temperature during the winters months was maintained in double walled hives and the lowest in the single walled hives. Substantially more food during wintering was consumed by bees in single walled hives and those wrapped with tar paper than in double walled hives. The best development of bees was observed in double walled hives, although significantly more brood in those hives was only after severe winter 1975/76. Also more honey was produced by bees in double walled hives, although significant difference was stated only during one year. In spite of the preventive application of Fumagillin it was stated that spores of Nosema disease were present in 39% of bee colonies in single walled hives and in 33% bee colonies wrapped with tar paper and double walled hives.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 73: „kążdej” → każdej
  • s. 76, tab. 2: „slide moisture” → slight moisture
  • s. 76, tab. 2: „botton” → bottom
  • s. 77, tab. 3: „tempertury” → temperatury
  • s. 77, tab. 3: „Grudzien” → Grudzień
  • s. 77, tab. 3: „Febraury” → February
  • s. 77: „surowej zimy 1976/77, jak i łagodnej 1975/76″ → surowej zimy 1975/76, jak i łagodnej 1976/77
  • s. 80, tab. 5: „Eplanation” → Explanation
  • s. 81: „Vilumstada” → Villumstada
  • s. 82: „przedstawiania korpusów” → przestawiania korpusów
  • s. 82, tab. 7: „Rox” → Rok
  • s. 83, piśmiennictwo: „K vaprosu” → K voprosu
  • s. 83, piśmiennictwo: „pčelovožđenija” → pčelovoždenija
  • s. 83, piśmiennictwo: „Perestavljaťli” → Perestavljať li
  • s. 83, piśmiennictwo: „soderžzanii” → soderžanii
  • s. 83, piśmiennictwo: „colonines” → colonies
  • s. 83, streszczenie: „пчелиных семьей” → пчелиных семей
  • s. 83, streszczenie: „боле всего” → более всего
  • s. 83, streszczenie: „ниская” → низкая
  • s. 83, streszczenie: „болше” → больше
  • s. 83, streszczenie: „бумагу, чем в ульях одностенных и в ульях завёртываемых в силосную бумагу, чем в ульях двухстенных” → бумагу, чем в ульях двухстенных
  • s. 83, streszczenie: „двух стенных” → двухстенных
  • s. 83, streszczenie: „разплода” → расплода
  • s. 84, streszczenie: „39% семьей” → 39% семей
  • s. 84, streszczenie: „в силосную бумаги” → в силосную бумагу
  • s. 84, streszczenie: „slingth” → slight
  • s. 84, streszczenie: „winters months” → winter months

Podobne wpisy