ZMIANY W SKŁADZIE CHEMICZNYM MIODÓW NATURALNYCH I ZAFAŁSZOWANYCH ZINWERTOWANA PRZEZ PSZCZOŁY SACHAROZA ZACHODZĄCE PODCZAS PRZECHOWYWANIA

tekst: Helena Rybak, Bohdan Achremowicz

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXX, 1986 — Helena Rybak, Bohdan Achremowicz

strona 19

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE

Helena Rybak

Oddział Pszczelnictwa ISK w Puławach

Bohdan Achremowicz

Katedra Technologii Przemysłu Rolno-Spożywczego i Przechowalnictwa AR w Lublinie

WPROWADZENIE

Subiektywizm oceny organoleptycznej i nie zawsze wystarczająca precyzyjność oceny jakości miodu na podstawie uznanych i stosowanych obecnie badań fizyko-chemicznych stwarzają potrzebę poszukiwania dokładnych oznaczeń, zwłaszcza związków niecukrowych miodu. Wcześniejsze badania prowadzone w tym kierunku przez Rychlika i Fedorowską (1960), Andrełowicz i Kotlarka (1968), Kraczkowską (1973), a także przez innych zgromadziły wiele danych porównawczych wykorzystanych w niniejszej pracy, której głównym celem było sprawdzenie analitycznych możliwości wykrywania miodów zafałszowanych zinwertowaną przez pszczoły sacharozą.

Ze względu na złożony charakter zagadnienia praca objęła opis zmian jakie zachodzą w składzie chemicznym i w niektórych właściwościach w trakcie rocznego magazynowania miodów zafałszowanych oraz produktu wytworzonego przez pszczoły z roztworu sacharozy.

MATERIAŁ I METODY BADAŃ

1. Materiał

a) Próbki miodów zafałszowanych zinwertowaną przez pszczoły sacharozą uzyskano z karmienia pszczół roztworem sacharozy w stosunku cukru do wody 3 : 2, w czasie trwania pożytku wiosennego — głównie z rzepaku i następnie w czasie pożytku letniego — głównie z gryki. Stopień zafałszowania miodu obliczono szacunkowo na podstawie

strona 20

różnicy w przybytku wagowym pomiędzy rodzinami kontrolnymi a rodzinami podkarmianymi. Uzyskano miód rzepakowy zafałszowany w około 50% a gryczany w 60%.

W sumie — 10 próbek miodów zafałszowanych i 10 próbek kontrolnych.

b) Próbkę produktu wytworzonego przez pszczoły z sacharozy (tzw. „syrop pszczeli”) uzyskano w okresie bezpożytkowym (jesień 1977), podkarmiając pszczoły w jednej z rodzin dużymi dawkami syropu w stosunku cukru do wody 3 : 2.

2. Metody badań

Zawartość wody, cukrów redukujących oraz sacharozy wraz z melecytozą wykonano wg metod podanych w aktualnej Polskiej Normie „Miód pszczeli” (1975).

Zawartość popiołu oznaczono analizą wagową, po spaleniu 20-to gramowej próbki.

Kwasowość całkowitą, wolne kwasy, laktony i pH oznaczono za pomocą miareczkowania potencjometrycznego wg metody White’a i in. (1958).

Przewodność elektryczną oznaczono metodą Vorwohla (1964), która polega na pomiarach przewodności właściwej 20% roztworu miodu w temperaturze 20°C.

Aktywność α-amylazy oznaczono wg Recommended European Regional Standard for Honey (1970). Zasada metody polega na oznaczaniu ilości skrobi zhydrolizowanej przez α-amylazę znajdującą się w 100 g miodu.

Aktywność inwertazową oznaczono polarymetrycznie wg Hadorna i Zürchera (1966). Zasada metody polega na określeniu ilości sacharozy, która zostaje rozłożona przez enzymy zawarte w 100 g miodu w warunkach doświadczenia.

Antybakteryjne właściwości miodu oznaczono zmodyfikowaną metodą baseników wg Izdebskiej i Gubańskiego (1966). Jako testowych bakterii użyto: szczepu gatunku Staphylococcus aureus i dwóch szczepów z gatunku Escherichia coli.

Zawartość aminokwasów oznaczono za pomocą chromatografii gazowej estrów N-trójfluoroacetylo-n-butylowych wg Gerkego (1968).

Zawartość węglowodanów oznaczono chromatografią gazową pochodnych sililowych jedno-, dwu-, i trójcukrów wg Borysa i Kubackiego (1974).

3. Układ analiz w czasie rocznego przechowywania próbek w temperaturze około 20°C.

W materiale świeżym i w końcowym okresie przechowywania przeprowadzono oznaczenia: zawartości wody, aktywności enzymów: α-amylazy i inwertazy, zawartości soli mineralnych, przewodności elektrycznej,

strona 21

aktywności bakteriostatycznej. Oznaczenia zawartości cukrów redukujących i sacharozy powtórzono po dwóch tygodniach przechowywania, po 1 miesiącu, 2 miesiącach, 6 miesiącach i po roku.

Oznaczenie kwasowości (pH, kwasowości całkowitej, wolnych kwasów i laktonów) powtórzono po 1 miesiącu, po 6 miesiącach i po upływie roku.

W dwóch wybranych próbkach miodu naturalnego i dwóch zafałszowanego oraz w produkcie wytworzonym przez pszczoły z sacharozy (tzw. „syrop pszczeli”), w początkowym okresie badań i po 6 miesiącach przechowywania, określono za pomocą chromatografii gazowej jakościowy i ilościowy skład cukrów i wolnych aminokwasów.

OMÓWIENIE WYNIKÓW

Zawartość cukrów redukujących ulegała stopniowemu zwiększeniu, zwłaszcza w próbkach miodów zafałszowanych (tab. 1, 2 i 3, 4). Zawartość sacharozy w miodach naturalnych utrzymywała się w ciągu roku na

Tabela 1 Zawartość wody, cukrów redukujących i sacharozy (%) w miodzie rzepakowym naturalnym i zafałszowanym w zależności od czasu przechowywania w temperaturze 20°C Water, reducing sugars and sucrose content (%) in relation periods of storage at 20°C in natural and adulterated rape honey

Nr próbki / Nr of honey samples Data analizy: / Date of analysis: 2.VI.1976 (miód świeży) (fresh honey): woda / water 2.VI.1976: cukry redukujące / reducing sugars 2.VI.1976: sacharoza / sucrose 16.VI.1976: cukry redukujące / reducing sugars 16.VI.1976: sacharoza / sucrose 27.VIII.1976: cukry redukujące / reducing sugars 27.VIII.1976: sacharoza / sucrose 27.V.1977: woda / water 27.V.1977: cukry redukujące / reducing sugars 27.V.1977: sacharoza / sucrose
miód naturalny / natural honey
10 16,7 78,57 1,12 78,98 0,00 78,86 0,00 16,5 78,86 0,84
67 17,2 78,16 1,43 78,28 0,00 87,56 0,00 17,3 79,86 0,84
68 17,1 77,40 1,11 77,99 0,27 78,57 0,00 17,2 77,99 0,83
98 16,9 77,99 0,84 78,28 0,27 76,86 0,00 16,9 79,75 0,48
120 16,7 79,16 2,02 77,14 0,54 77,70 0,27 17,1 83,54 1,60
miód zafałszowany / adulterated honey
5 16,1 65,51 14,10 66,53 12,85 76,03 4,58 15,7 82,89 3,36
23 16,3 56,53 21,60 60,02 17,89 68,89 8,37 15,0 76,30 4,15
39 16,2 68,67 11,70 69,11 11,57 73,56 3,58 15,1 74,12 2,83
42 16,7 61,22 19,40 63,57 16,83 73,40 4,63 15,0 79,16 3,54
65 17,1 71,67 10,10 72,15 7,79 76,03 2,97 16,3 81,92 2,18
strona 22

Tabela 2 Zawartość wody, cukrów redukujących i sacharozy (%) w miodzie gryczanym naturalnym i zafałszowanym w zależności od czasu przechowywania w temperaturze 20°C Water, reducing sugars and sucrose content (%) in relation to periods of storage at 20°C in natural and adulterated buckwheat honey

Nr próbki / nr of honey samples Data analizy: / Date of analysis: 2.VIII.1976 (miód świeży) (fresh honey): woda / water 2.VIII.1976: cukry redukujące / reducing sugars 2.VIII.1976: sacharoza / sucrose 16.VIII.1976: cukry redukujące / reducing sugars 16.VIII.1976: sacharoza / sucrose 5.X.1976: cukry redukujące / reducing sugars 5.X.1976: sacharoza / sucrose 27.V.1977: woda / water 27.V.1977: cukry redukujące / reducing sugars 27.V.1977: sacharoza / sucrose
miód naturalny / natural honey
0 19,9 71,91 0,25 71,67 0,22 76,32 0,63 19,6 77,42 0,80
8 19,5 69,56 1,77 70,95 0,22 75,02 0,63 19,5 75,20 0,77
24 17,7 72,83 0,96 71,91 0,43 75,17 0,86 17,6 77,14 1,08
66 17,8 68,67 2,16 66,95 2,18 68,88 1,89 17,8 70,95 1,88
93 20,0 64,14 3,06 63,38 3,22 66,21 2,75 19,9 67,58 2,75
miód zafałszowany / adulterated honey
47 18,6 69,11 6,31 71,91 2,64 74,98 2,25 18,0 78,28 2,64
52 17,3 61,57 16,71 66,74 8,82 74,52 4,29 16,5 76,58 3,78
53 17,0 71,43 5,15 71,67 3,62 76,43 2,87 17,0 78,86 1,91
84 17,2 67,16 8,94 69,11 6,57 74,67 2,97 16,5 76,86 2,19
94 17,0 67,16 8,95 68,67 7,23 74,32 4,91 16,5 77,70 4,01

prawie niezmienionym poziomie, z niewielkimi tendencjami spadkowymi. W próbkach miodów zafałszowanych uzyskano natomiast stosunkowo szybkie obniżenie zawartości tego dwucukru (tab. 1, 2 i 3, 4).

Ilościowy i jakościowy skład węglowodanów w miodach naturalnych i zafałszowanych oznaczono za pomocą chromatografii gazowej. We wszystkich próbkach poza „syropem pszczelim” świeżym określono fruktozę, α i β-glukozę, sacharozę, α i β-maltozę oraz α i β-melibiozę. W świeżym „syropie pszczelim” nie stwierdzono maltozy i trehalozy, wykazano natomiast występowanie dwóch trójcukrów bliżej nieokreślonych, oznaczonych x1 i x2, których czasy retencji odpowiadały na chromatogramie standardów — rafinozie i melecytozie. Maksimum dla sacharozy zarówno w syropie świeżym jak i przechowywanym było kilka razy wyższe niż w miodach naturalnych. Ilościowy skład poszczególnych węglowodanów w procentach w stosunku do ogólnej zawartości cukrów przedstawiono w tab. 5. W dwucukrach na szczególną uwagę zasługuje zawartość sa-

strona 23

Tabela 3 Procentowa zawartość cukrów redukujących i sacharozy w różnych okresach przechowywania miodu rzepakowego (wartości średnie) Reducing sugars and sucrose content (%) in various periods of storage of rape honey (avervge)

Okres przechowywania / Period of stòrage Miód naturalny / Natural honey: cukry redukujące / reducing sugars Miód naturalny / Natural honey: sacharoza / sucrose Miód zafałszowany / Adulterated honey: cukry redukujące / reducing sugars Miód zafałszowany / Adulterated honey: sacharoza / sucrose
świeży / fresh 78,26 1,30 64,72 15,38
2 tyg. / 2 week 78,12 0,22 66,28 13,39
2 mies. / 2 month 78,11 0,05 73,60 4,25
1 rok / 1 year 80,00 0,92 78,88 3,21

Tabela 4 Procentowa zawartość cukrów redukujących i sacharozy w różnych okresach przechowywania miodu gryczanego (wartości średnie) Reducing sugars and sucrose content (%) in various of storage of buckwheat honey (average)

Okres przechowywania / Period of storage Miód naturalny / Natural honey: cukry redukujące / reducing sugars Miód naturalny / Natural honey: sacharoza / sucrose Miód zafałszowany / Adulterated honey: cukry redukucinjące / reducing sugars Miód zafałszowany / Adulterated honey: sacharoza / sucrose
świeży / fresh 69,46 1,64 67,29 9,21
2 tyg. / 2 week 68,97 1,25 69,63 5,78
2 mies. / 2 month 72,32 1,35 74,98 3,46
1 rok / 1 year 73,66 1,46 77,62 2,91

charozy. We wszystkich próbkach poza „syropem pszczelim” sacharoza występuje w bardzo małych ilościach.

Kwasowość całkowita, ilość wolnych kwasów i laktonów w ciągu rocznego przechowywania uległy niewielkiemu podwyższeniu.

Wyraźniej widać to w przypadku miodu gryczanego, gdzie kwasowość całkowita wzrosła średnio z 48,6 do 54,9 mval/kg (tab. 7 i 9).

strona 24

Tabela 5 Procentowy udział cukrów w miodach naturalnych i zafałszowanych świeżych i po 6 miesiącach przechowywania w 20°C Percentage of sugars in natural and adulterated honey fresh and after 6 months of storage at 20°C

Cukry / Sugars Miód rzepakowy / Rape honey: Naturalny / Natural: świeży / fresh Miód rzepakowy / Rape honey: Naturalny / Natural: 6 mies. / 6 months Miód rzepakowy / Rape honey: Zafałszowany / Adulterated: świeży / fresh Miód rzepakowy / Rape honey: Zafałszowany / Adulterated: 6 mies. / 6 months Miód gryczany / Buckwheat honey: Naturalny / Natural: świeży / fresh Miód gryczany / Buckwheat honey: Naturalny / Natural: 6 mies. / 6 months Miód gryczany / Buckwheat honey: Zafałszowany / Adulterated: świeży / fresh Miód gryczany / Buckwheat honey: Zafałszowany / Adulterated: 6 mies. / 6 months Syrop pszczeli / Sugars syrup honey: świeży / fresh Syrop pszczeli / Sugars syrup honey: 6 mies. / 6 months
Fruktoza / Fructose 46,63 47,39 43,06 55,53 51,60 50,52 50,30 49,80 39,18 49,94
Glukoza / Glucose 50,76 48,74 51,89 41,27 46,59 44,06 47,56 46,02 38,19 41,83
Sacharoza / Ssaccharose 0,20 0,18 0,59 0,21 0,27 0,24 0,30 0,26 17,23 1,88
Maltoza+trehaloza / Maltose+trehalose 1,91 2,24 3,88 2,40 1,26 3,72 1,52 3,29 0,0 3,65
Melibioza / Melibiose 0,50 0,45 0,58 0,59 0,28 0,78 0,32 0,63 0,0 0,49
X1 (Rafinoza) / Raffinose 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,05 0,0 0,0 0,69 0,24
X2 (Melecytoza) / Melezitose 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,63 0,0 0,0 4,71 1,97

Aktywność α-amylazy obniżyła się po rocznym okresie przechowywania w miodzie gryczanym o około 50% (tab. 11), natomiast w miodzie rzepakowym o około 30%.

Aktywność inwertazy uległa zmniejszeniu o 11% w miodzie gryczanym a w rzepakowym o 16%. Inaktywacja inwertazy następowała wolniej od inaktywacji α-amylazy. W miodach zafałszowanych stwierdzono ogólnie niższą aktywność anzymów w porównaniu z naturalnymi. W ciągu rocznego przechowywania, w większym stopniu niż w naturalnych, obniżyła się w nich aktywność inwertazowa.

Właściwości bakteriostatyczne próbek miodu były zróżnicowane. Miody rzepakowy naturalny i zafałszowany okazały się nieaktywne w stosunku do testowych szczepów bakteryjnych. W tab. 12 przedstawiono średnicę stref zahamowania wzrostu testowych bakterii wokół baseników z próbkami miodu gryczanego naturalnego i zafałszowanego jak też w próbkach świeżych i przechowywanych przez 6 miesięcy w temperaturze 20°C bez dostępu światła, z umiarkowanym dostępem światła oraz w temperaturze około 4°C (w lodówce). We wszystkich wariantach doświadczenia średnice stref zahamowania wzrostu szczepu z gatunku Stap-

strona 25

Tabela 6 Kwasowość miodu rzepakowego naturalnego i zafałszowanego w zależności od czasu przechowywania w temperaturze 20°C (mval/kg) Acidity of natural and adulterated rape honey in relation to periods of storage at 20°C (meq/kg)

Nr próbki / Nr of samples Data analizy: / Date of analysis: 9.VI.1976 Miód świeży: fresh honey: laktony / lactone 9.VI.1976: kwasowość całkowita / total acid 9.VI.1976: wolne kwasy / free acid 9.VII.1976: laktony / lactone 9.VII.1976: kwasowość całkowita / total acid 9.VII.1976: wolne kwasy / free acid 17.VI.1977: laktony / lactone 17.VI.1977: kwasowość całkowita / total acid 17.VI.1977: wolne kwasy / free acid
miód naturalny / natural honey
10 5,62 19,75 14,12 4,74 18,86 14,12 6,50 23,00 17,50
67 7,20 21,70 13,87 4,87 19,11 9,25 — — —
98 5,00 21,25 16,25 3,99 19,36 15,37 5,75 25,25 19,50
98 10,10 29,30 19,20 3,50 26,00 22,50 5,26 29,40 23,75
120 5,49 29,30 14,60 4,49 21,76 17,25 6,15 24,45 18,25
miód zafałszowany / adulterated honey
5 6,09 15,09 9,00 2,24 12,49 10,35 6,00 16,00 13,25
23 3,07 9,59 6,25 1,56 8,56 7,00 1,35 12,11 9,87
39 4,32 14,37 10,05 2,71 11,96 9,25 2,00 14,60 12,60
42 4,02 12,37 8,35 2,47 10,47 8,00 2,85 14,50 11,50
65 5,25 17,07 11,82 3,62 12,30 8,20 4,12 18,45 20,55

hylococcus aureus wynosiły od 30 do 40 mm, a dwóch szczepów z gatunku Escherichia coli od 15 do 20 mm.

Przewodnictwo elektryczne i procentowa zawartość popiołu w miodach naturalnych i zafałszowanych nie uległy zasadniczym zmianom w czasie rocznego przechowywania. Uzyskano natomiast znacznie niższe wartości tych parametrów w przypadku miodów zafałszowanych (tab. 13).

Jakościowy i ilościowy skład wolnych aminokwasów w miodach naturalnych i zafałszowanych oznaczono chromatografią gazową. W próbkach zidentyfikowano 16 aminokwasów. Na chromatogramach oprócz maksimów poszczególnych aminokwasów wystąpiły w ilości 12 do 15 maksima połączeń bliżej niezidentyfikowanych. Najwyższe w chromatogramach okazały się maksima odpowiadające prolinie.

strona 26

Tabela 7 Kwasowość miodu gryczanego naturalnego i zafałszowanego w zależności od czasu przchowywania w temperaturze 20°C (mval/kg) Acidity of natural and adulterated buckwheat honey in relation to periods of storage at 20°C (meq/kg)

Nr próbki / Nr of samples Data analizy: / Date of analysis: 4.VIII.1976 (miód świeży) (fresh honey): laktony / lactone 4.VIII.1976: kwasowość całkowita / total acid 4.VIII.1976: wolne kwasy / free acid 7.IX.1976: laktony / lactone 7.IX.1976: kwasowość całkowita / total acid 7.IX.1976: wolne kwasy / free acid 20.VI.1977: laktony / lactone 20.VI.1977: kwasowość całkowita / acid acid 20.VI.1977: wolne kwasy / free acid
miód naturalny / natural honey
0 4,87 46,74 41,87 5,70 49,25 44,35 8,00 54,00 46,50
8 8,49 52,49 44,00 8,50 54,47 45,95 10,52 60,50 50,00
24 7,37 46,12 38,25 7,85 55,20 47,60 8,12 51,00 42,80
66 6,99 47,64 40,75 6,60 47,80 41,20 8,00 50,60 42,60
93 4,50 50,00 45,50 4,80 52,0 47,20 8,50 58,40 50,00
miód zafałszowany / adulterated honey
47 3,36 27,11 23,75 3,98 29,32 26,34 7,25 32,12 24,84
52 0,82 12,57 11,75 1,08 12,00 10,92 3,12 13,80 10,75
53 6,25 27,87 21,62 4,15 26,20 22,05 5,37 39,00 33,62
84 4,49 29,74 25,25 4,30 28,80 24,40 5,50 34,12 28,72
94 5,74 25,49 19,75 4,70 22,20 17,50 5,62 27,60 22,00

Tabela 8 Kwasowość miodu rzepakowego w różnych okresach przechowywania w 20°C (wyniki w mval/kg — wartości średnie) Acidity of rape honey in various periods of storage at 20°C (results in meq/kg — average)

Okres przechowywania / Period of storage Miód naturalny / Natural honey: laktony / lactone Miód naturalny / Natural honey: kwasowość całkowita / total acid Miód naturalny / Natural honey: wolne kwasy / free acid Miód zafałszowany / Adulterated honey: laktony / lactone Miód zafałszowany / Adulterated honey: kwasowość całkowita / total acid Miód zafałszowany / Adulterated honey: wolne kwasy / free acid
świeży / fresh 6,68 24.13 15,61 4,55 13,70 9,09
1 mies. / 1 month 4,32 21,02 15,70 2,52 11,18 8,56
1 rok / 1 year 5,90 25,53 19,75 3,26 14,89 13,56
strona 27

Tabela 9 Kwasowość miodu gryczanego w różnych okresach przechowywania w 20°C (wyniki w mval/kg — wartości średnie) Acidity of buckwheat honey in various periods of storage at 20 °C (results in meq/kg — average)

Okres przechowywania / Period of storage Miód naturalny / Natural honey: laktony / lactone Miód naturalny / Natural honey: kwasowość całkowita / total acid Miód naturalny / Natural honey: wolne kwasy / free acid Miód zafałszowany / Adulterated honey: laktony / lactone Miód zafałszowany / Adulterated honey: kwasowość całkowita / total acid Miód zafałszowany / Adulterated honey: wolne kwasy / free acid
świeży / fresh 6,44 48,60 42,07 4,13 24,56 20,42
1 mies. / 1 month 6,68 51,74 45,26 3,66 23,70 20,24
1 rok / 1 year 8,63 54,92 46,38 5,37 29,33 23,97

Tabela 10 Aktywność inwertazy i α-amylazy miodów świeżych (A) i po rocznym okresie przechowywania w 20° C(B) Activity of inwertase and diastase in fresh honey (A) and after 1 years storage at 20°C (B)

Miód rzepakowy / Rape honey: Nr próbki / Nr of honey samples Miód rzepakowy / Rape honey: inwertaza / inwertase: A Miód rzepakowy / Rape honey: inwertaza / inwertase: B Miód rzepakowy / Rape honey: α-amylaza / diastase: A Miód rzepakowy / Rape honey: α-amylaza / diastase: B Miód gryczany / Buckwheat honey: Nr próbki / Nr of honey samples Miód gryczany / Buckwheat honey: inwertaza / inwertase: A Miód gryczany / Buckwheat honey: inwertaza / inwertase: B Miód gryczany / Buckwheat honey: α-amylaza / diasatze: A Miód gryczany / Buckwheat honey: α-amylaza / diasatze: B
miód naturalny / natural honey
0 22,75 19,30 28,57 17,20 10 35,28 26,94 68,18 38,90
67 28,99 22,68 50,00 36,10 8 38,17 36,70 88,24 50,00
68 24,22 21,36 35,71 22,30 24 33,39 30,39 83,18 38,90
98 17,69 17,21 24,00 17,20 66 32,29 26,20 81,08 38,25
120 23,49 18,06 28,30 20,09 93 34,06 33,03 95,24 46,10
miód zafałszowany / adulterated honey
5 23,49 14,24 22,27 11,40 47 22,24 15,04 51,72 35,20
23 19,08 13,65 20,00 12,20 52 17,62 14,24 31,58 20,00
39 28,26 8,94 46,88 32,20 53 33,76 35,67 49,18 44,10
42 14,31 10,49 22,56 13,30 84 31,42 22,75 43,48 44,10
65 25,32 11,96 28,04 16,80 94 25,32 15,41 32,96 26,00

Aktywność inwertazowa: — w gramach sacharozy zinwertowanej przez enzymy zawarte w 100 g miodu w ciągu 1 godziny w warunkach oznaczania

Aktywność α-amylazy — w gramach skrobi rozłożonej przez enzym zawarty w 100 g miodu w ciągu 1 godziny w warunkach oznaczania

Activity of inwertase — grams sucrose converted per 100 g honey per hr

Activity of diatase — grams starch corverted per 100 g honey per hr

strona 28

Tabela 11 Aktywność inwertazy i α-amylazy w miodach świeżych i po rocznym przechowywaniu (wartości średnie) Activity of inwertase and diastase in fresh honey and after 1 years storage (average)

Okres przechowywania / Period of storage Miód naturalny / Natural honey: inwertaza / inwertase Miód naturalny / Natural honey: α-amylaza / diastase Miód zafałszowany / Adulterated honey: inwetraza / inwertase Miód zafałszowany / Adulterated honey: α-amylaza / diastase
miód rzepakowy / rape honey
świeży / fresh 23,41 33,32 22,09 27,95
1 rok / 1 year 19,72 22,58 13,86 17,18
miód gryczany / buckwheat honey
świeży / fresh 34,62 83,18 26,07 41,78
1 rok / 1 year 30,65 42,43 20,60 33,88

Ilościowe zmiany zawartości aminokwasów w miodach naturalnych i zafałszowanych w czasie przechowywania przedstawiono w tab. 14. Po 6 miesiącach przechowywania ogólna zawartość aminokwasów w miodzie rzepakowym wzrosła o około 90%, w miodzie gryczanym pozostała na tym samym poziomie. W miodach zafałszowanych zaznaczył się także znaczny przyrost ogólnej zawartości aminokwasów, najwyraźniejszy w „syropie pszczelim”.

Na szczególną uwagę zasługują tu dwa aminokwasy — prolina i kwas glutaminowy. Prolina okazała się aminokwasem występującym w ilościach przynajmniej 10-krotnie wyższych w porównaniu ze średnimi zawartościami innych aminokwasów. W miodach naturalnych zawartość tego aminokwasu była 2 do 4-krotnie wyższa w porównaniu z zawartością tego aminokwasu w „syropie pszczelim”. W „syropie pszczelim” 13-krotnie zwiększyła się w czasie przechowywania zawartość kwasu glutaminowego (z 3,17 mg do 41,6 mg/100 g). 6-krotnie więcej w porównaniu do zawartości w próbkach świeżych było tego aminokwasu w przechowywanym zafałszowanym miodzie rzepakowym a czterokrotnie więcej w zafałszowanym gryczanym. Inne wolne aminokwasy tylko w kilku przypadkach wystąpiły w ilościach przekraczających 5 mg/100 g.

strona 29

Tabela 12 Właściwości antybakteryjne miodu gryczanego (średnice stref zahamowania wzrostu bakterii w mm) Antibacterial properties of buckwheat honey (diameters of stoppage growth zone of bacterium at mm)

Miód / Honey Staph. aureus: I Staph. aureus: II Staph. aureus: III E. coli sacharoza +: I E. coli sacharoza +: II E. coli sacharoza +: III E. coli sacharoza —: I E. coli sacharoza —: II E. coli sacharoza —: III
naturalny: / natural
świeży / fresh 42 36 44 20 20 20 20 19 16
po 6 mies.: / after 6 month
bez św. w 4°C / without light at 4°C 35 30 35 15 15 16 20 20 15
bez św. w 20°C / without light at 20°C 40 28 35 20 20 15 20 20 19
na św. w 20°C / on light at 20°C 40 40 40 20 16 15 30 30 20
zafałszowany: / adulterated
świeży / fresh 42 38 42 13 0 20 18 16 16
po 6 mies. / after 6 month
bez św. w 4°C / without light at 4°C 35 30 30 18 14 12 16 15 15
bez św. w 20°C / without light at 20°C 30 30 30 15 0 0 19 15 18
na św. w 20°C / on light at 20°C 40 35 40 18 15 16 20 19 20

I, II i III — powtórzenia

I, II i III — repetition

DYSKUSJA

Wcześniejsze doniesienia na temat zmian składu chemicznego miodu w czasie przechowywania, najczęściej dotyczyły zmian aktywności enzymów (Gontarski — 1960, Zalewski — 1963, Curyło — 1961, Schade i in. — 1958). Ponieważ jednak autorzy ci używali odmiennych metod badań, trudno jest w tym przypadku porównywać wyniki. Na rozbieżności w wynikach spowodowane użyciem różnych metod określania aktywności α-amylazy, zwrócił już uwagę Hadorn (1961). Jego sugestie znalazły odbicie przy opracowywaniu metody oznaczenia α-amylazy (Rekomended European Regional Standard for Honey — 1970) zastosowanej w niniejszej pracy

strona 30

Tabela 13 Przewodnictwo elektryczne i procentowa zawartość popiołu w miodach naturalnych i zafałszowanych Electric conductibility and ash content in natural and adulterated honeys

Miód rzepakowy / Rape honey: Nr próbki / nr of honey samples Miód rzepakowy / Rape honey: przewodność właśeiwa / electric conductibility 10⁻⁴S.cm⁻¹ Miód rzepakowy / Rape honey: popiół / ash % Miód gryczany / Buckwheat honey: Nr próbki / nr of honey samples Miód gryczany / Buckwheat honey: przewodność właściwa / electric conductibility 10⁻⁴S · cm⁻¹ Miód gryczany / Buckwheat honey: popiół / ash %
miód naturalny / natural honey
10 1,90 0,084 0 3,20 0,190
67 1,82 0,065 8 3,85 0,235
68 2,07 0,150 24 3,12 0,239
98 2,07 0,044 66 4,30 0,380
120 2,00 0,087 93 4,80 0,241
miód zafałszowany / adulterated honey
5 1,50 0,049 47 1,55 0,059
23 0,97 0,042 52 0,80 0,009
29 1,45 0,042 53 2,02 0,115
42 1,05 0,057 84 2,32 0,123
65 1,55 0,022 94 1,87 0,136

Przedstawione wyniki są natomiast porównywalne i w wielu badanych cechach zgodne z wynikami uzyskanymi przez White’a i in. (1961). Wyliczyli oni, że w ciągu miesiąca przechowywania miodu w temperaturze 23 do 28°C ubytek aktywności α-amylazy wynosił około 3%, czyli 36% w ciągu roku. Odpowiada to wielkości strat jakie uzyskaliśmy w przypadku miodu rzepakowego. Podobnie przy rozpatrywaniu kwasowości miodu. W obu porównywanych pracach wzrastała ona w ciągu roku od zera do kilkunastu procent.

Uzyskane przez nas wyniki w zakresie zmian zawartości sacharozy w przechowywanym materiale są zgodnne ze spostrzeżeniami Bornusa i in. (1966), Gontarskiego (1960), Fedorowskiej (1964), a także Čepurnego i Artemieva (1981). Zawartość sacharozy z kilkunastu procent w świeżym materiale (w miodzie zafałszowanym) po dwóch miesiącach przechowywania w temperaturze około 20°C nie przekraczała kilku procent. Po sześciu miesiącach przechowywania tych próbek metodą chromatografii gazowej węglowodanów nie można było wykryć kilkudziesięcioprocentowego dodatku przerobionej przez pszczoły sacharozy.

strona 31

Tabela 14 Zawartość wolnych aminokwasów w miodach naturalnych i zafałszowanych świeżych i po 6 miesiącach przechowywania w 20°C (mg/100 g próbki) Amino acid content in natural and adulterated honey fresh and after of [?]torage at 20°C

Aminokwasy / amino acid Miód rzepakowy — rape honey: naturalny / natural: świeży / fresh Miód rzepakowy — rape honey: naturalny / natural: po 6 mies. / 6 months Miód rzepakowy — rape honey: zafałszowany / adulterated: świeży / fresh Miód rzepakowy — rape honey: zafałszowany / adulterated: po 6 mies. / 6 months Miód gryczany — buckwheat honey: naturalny / natural: świeży / fresh Miód gryczany — buckwheat honey: naturalny / natural: po 6 mies. / 6 months Miód gryczany — buckwheat honey: zafałszowany / adulterated: świeży / fresh Miód gryczany — buckwheat honey: zafałszowany / adulterated: po 6 mies. / 6 months Syrop pszczeli / Sugar-syrup honey: świeży / fresh Syrop pszczeli / Sugar-syrup honey: po 6 mies. / 6 months
Ala 0,33 1,07 0,90 0,62 2,59 0,64 0,63 12,78 0,26 2,17
Val 0,79 2,27 0,97 2,93 5,22 1,54 1,03 1,65 1,48 6,18
Gly 1,25 1,27 0,72 1,26 1,23 2,70 1,39 1,26 — —
Ile 0,58 2,08 0,60 1,90 0,90 1,46 0,53 30,94 0,63 2,69
Leu 0,89 5,73 0,73 6,86 11,08 2,97 1,20 4,70 1,00 16,02
Pro 30,42 62,24 26,14 38,42 31,78 44,87 28,79 28,45 10,07 16,03
Thr 0,37 0,64 — 1,15 — — 0,22 4,46 0,30 1,59
Ser 0,65 1,87 1,32 0,91 2,08 0,43 0,17 1,55 — 0,74
Met 0,45 0,96 0,50 0,95 0,99 0,83 0,40 7,42 0,40 15,09
Hpro — — 0,06 — 0,09 — 0,13 — — —
Phe 2,25 2,13 3,65 2,62 3,84 2,93 2,18 3,20 0,08 0,50
Asp 3,45 3,33 2,55 0,56 3,03 2,83 1,85 2,37 0,17 0,71
Glu 3,18 6,08 0,65 4,11 3,84 6,17 5,42 20,06 3,17 41,57
Tyr — — — — — — — — — —
Lys 5,50 4,39 4,86 3,62 5,35 6,30 2,18 3,42 0,47 —
50,40 94,10 43,60 66,00 72,00 63,60 46,10 122,50 18,20 103,30

Chociaż ilościowa metoda równoległego oznaczania węglowodanów w miodzie za pomocą chromatografii gazowej może budzić zastrzeżenia przede wszystkim z powodu dużego błędu w oznaczaniu cukrów prostych (Borys i Kubacki — 1974), to jednak nie umniejsza ważności spostrzeżeń odnoszących się do zmian zachodzących w dwucukrach, a zwłaszcza w zawartości sacharozy. W świetle uzyskanych w tym zakresie wyników w pełni uzasadniony jest wniosek postawiony już wcześniej przez Gontarskiego a także przez Čepurnogo i Artenieva, że zawartość sacharozy nie może być kryterium przy oznaczaniu naturalności.

Uzyskane wyniki oznaczeń właściwości bakteriostatycznych badanego materiału okazały się także mało przydatne dla klasyfikacji jakości miodu. Miody rzepakowe naturalny i zafałszowany okazały się nieaktywne, natomiast gryczane naturalne i zafałszowane w jednakowym stopniu hamowały wzrost testowych drobnoustrojów.

White i Subers M. H. (1963) udowodnili, że właściwości antybakteryjne miodu są wynikiem powstawania w nim H2O2 w przeciwstawnym

strona 32

działaniu dwóch enzymów. Glukozooksydaza w procesie utleniania glukozy do glukonolaktonu uwalnia H2O2, natomiast katalaza go rozkłada. Możną przypuszczać, że miód rzepkowy, który wykazał brak właściwości antybakteryjnych, odznaczał się wyższą aktywnością katalazy niż glukozooksydazy, a miód gryczany, w którym wykazano właściwości antybakteryjne, odwrotnie, niższą aktywność katalazy niż glukozooksydazy. Potwierdzenie tego rozumowania można znaleźć w pracy Klemarewskiego (1976), który nie stwierdził aktywności katalazy w miodzie gryczanym, podczas gdy w badanych przez niego miodach: rzepakowym i akacjowym, a także w syropie pszczelim, aktywność tego enzymu została wykryta i zmierzona.

Ogólna zawartość wolnych aminokwasów określona w pracy okazała się zgodna z danymi otrzymanymi przez Bosi i Battaglini (1978), oraz Daviesa (1975).

W dostępnym piśmiennictwie dotyczącym tego problemu, nie znaleziono danych dotyczących zmian w zawartości aminokwasów, zachodzących w czasie magazynowania miodu w temperaturze 20°C.

Hahn (1970) dostarczył na zbliżony temat dwóch informacji:

— miód bardzo stary, 30-letni, miał skład aminokwasów podobny do miodu świeżego,

— miód rzepakowy po 6 tygodniach przechowywania w temperaturze 45°C zachował aminokwasy na niezmienionym poziomie ilościowym.

White i Rudyj (1978) oznaczyli główny aminokwas miodu, prolinę w dwudziestoletnich próbkach, przechowywanych w temperaturze 4°C, w których było proliny średnio 51,1 mg/100 g miodu, natomiast w próbkach świeżych 48,3 mg/100 g.

Uzyskany w niniejszej pracy dwukrotny przyrost zawartości aminokwasów w czasie półrocznego magazynowania miodu rzepakowego oraz miodów zafałszowanych i brak tego efektu w przypadku miodu gryczanego może nasuwać przypuszczenie, że jest to działanie swoistych enzymów proteolitycznych, dla których środowisko miodu gryczanego nie jest optymalne, być może na skutek działania występującego tu nadtlenku wodoru lub kwasów organicznych.

Odnośnie kryteriów oceny jakości miodów wydaje się, że oznaczenie ogólnej zawartości aminokwasów może być tak samo zawodne, jak oznaczenie zawartości sacharozy. Inaczej w przypadku proliny której zawartość w syropie pszczelim po 6 miesiącach przechowywania wzrosła w naszych badaniach stosunkowo nieznacznie i ogólnie jest niższa w miodach zafałszowanych niż w naturalnych. W połączeniu z innymi wskaźnikami oznaczanie proliny może być więc pomocne w ocenie jakości miodu. Wyniki uzyskane w oznaczaniu jakościowym i ilościowym wolnych aminokwasów w miodach naturalnych i zafałszowanych wykazały potrzebę dalszych szczegółowszych badań w tym kierunku.

strona 33

WNIOSKI

  1. Miód zafałszowany w 50—80% zinwertowaną przez pszczoły sacharozą po około 2 miesiącach przechowywania w temperaturze 20°C wykazuje zawartość tego cukru zgodną z wymaganiami obowiązującymi w PN „Miód pszczeli”. Dlatego zawartość sacharozy nie może być kryterium oceny „naturalności” miodu.
  1. W czasie rocznego przechowywania miodu w temperaturze około 20°C następuje częściowa inaktywacja α-amylazy i inwertazy. Aktywność α-amylazy maleje o około 30—50%, a inwertazy o kilkanaście procent. Liczba diastazowa krajowych miodów po rocznym okresie przechowywania pozostaje przynajmniej dwukrotnie wyższa od wielkości 8,3, określonej jako minimum w PN „Miód pszczeli” dla tego parametru. Należałoby zatem wprowadzić w normie odpowiednie zmiany tego wskaźnika.
  1. W miodzie rzepakowym i w miodach zafałszowanych sacharozą dwukrotnie wzrasta zawartość wolnych aminokwasów w czasie przechowywania, natomiast w miodzie gryczanym zawartość wolnych aminokwasów pozostaje na niezmienionym poziomie.
  1. W składzie aminokwasów miodu dominuje prolina, która stanowi 50—70% zawartości frakcji wolnych aminokwasów. Poziom jej zawartości w miodach może służyć za kryterium oceny stopnia zafałszowania miodu zinwertowaną przez pszczoły sacharozą. Miody tak fałszowane wykazują niską zawartość proliny.
  1. Kilkakrotny wzrost zawartości kwasu glutaminowego, występujący w okresie 6-miesięcznego magazynowania miodu w temperaturze 20°C, stwarza potrzebę przeprowadzenia szczegółowych badań mechanizmu tego zjawiska. Przede wszystkim wydają się potrzebne rozszerzone badania w zakresie działania enzymów zawartych w miodach.

LITERATURA

Andrełowicz A., Kotlarek J. (1968) Zawartość popiołu, fosforu, przewodnictwo właściwe i aktywność fosfatazy w jasnych miodach. — Roczn. PZH, 19(1): 89—96.

Borys A., Kubacki S. J. (1974) Metoda równoległego oznaczania węglowodanów w miodach za pomocą chromatografii gazowej. — Prace Instytutów i Lab. Bad. Przem. Spoż. 24/3: 381—394.

Bosi G., Battaglini M. (1978) Gas chromatographie analysis of free and protein amino acids in some unifloral honeys — J. Apic. Res. 17(3): 152—166.

Curyło J. (1961) Badania nad wpływem standaryzacji na α-amylazę i inwertazę w miodach oraz na zawartość w nich 5-hydroksymetylofurfuralu. — Pszczeln. Zesz. Nauk. 5(2): 65—74.

Čepurnoj I. P., Artemiev V. (1981) Issledovanie sacharov w mede. — Pčelovodctvo 4—5: 55—56.

Davies A. M. (1975) Amino acid analysis of honeys from eleven countries. — J. Apic. Res. 14(1): 29—39.

strona 34

Fedorowska Z. (1964) O stabilizacji próbek miodu. — Pszczeln. Zesz. Nauk. 7(1): 20—27.

Gerke C. W., Roach D., Zumwalt R. W., Stalling D. L., Wall L. L. (1968) Quantitative gas — liquid chromatography of amino acid in proteine and biological substances. — Monografia. Analytical Biochemistry Laboratories.

Gontarski H. (1960) Fermentbiologische Studien an Honigen — Z. f. Bienenforsch. 5(2): 30—39.

Hadorn H. (1961) Über Problematik der quantitativen Diastasebestimung in Honig. — Mit. Get. Lebensm. u. Hyg. 52: 67—103.

Hahn H. (1970) Zum Gehalt und zur Herkunft der freien Aminosauren in Honig — Universitat Stuttgart (praca doktorska)

Izdebska K., Gubański M. (1962) Badania nad antybakteryjnymi właściwościami naturalnego miodu pszczelego — Zesz. Nauk. Uniwer. Łódź. 2(12): 21—26.

Klemarewski J. (1976) Kinetyka enzymatycznego dojrzewania miodów od różnych ras pszczół. — Pszczeln. Zesz. Nauk. 20: 171—179.

Kraczkowska J. (1973): Występowanie niektórych pierwiastków śladowcyh w miodach województwa lubelskiego. — A. R. Lublin (praca doktorska)

PN – 75/A – 77626 „Miód pszczeli”

Recommended European Regional Standard For Honey (1970) — Bee World 51(2): 79—91.

Rychlik M., Fedorowska Z. (1960) Badania nad inwertazą miodową. Cz. I. Modyfikacja metody oznaczania inwertazy miodowej. — Roczniki PZH 11(5): 413—422.

Schade J. E., Marsch G. L., Eckert J. E. (1958) Diastase activity and hydroxy-methyl-furfural in honey and their usefulness in detecting heat alteration. Fd. Res. 23(5): 446—463.

White J. W. Jr., Petty J., Hager R. B. (1958) The composition of honey. II Lactone content. — J. Ass. Off. Agric. Chem. 41(1): 194—197.

White J. W. Jr., Riethof M. L., Kushnir I. (1961) The composition of honey. VI. The effect of storage on carbohydraes, acids and diastase content. — I. Fd. Res. 26: 63—71.

White J. W. Jr., Rudyj O. N. (1978) The protein content of honey. — J. Apic. Res. 17(4): 234—238.

White J. W. Jr., Subers M. H. (1963) Studies on honey inhibine. 2. A chemical assay. — J. Apic. Res. 2(2): 93—100.

Vorwohl G. (1964) Die Messung der elektrischen Leitfahigkeit des Honigs und die Verwendung der Messwerte zur Sortendiagnose und zum Nachweis von Verfalschungen mit Zuckerfutterungshonig. — Z. f. Bienenforsch. 7: 37—47

Zalewski W. (1963) Aktywność α-amylazy oraz inwertazy w miodach krajowych. — Pszczeln. Zesz. Nauk. 7(1): 40—48.

ИЗМЕНЕНИЯ В ХИМИЧЕСКОМ СОСТАВЕ ЕСТЕСТВЕННЫХ МЕДОВ И ПОДМЕШИВАЕМЫХ ИНВЕРТИРОВАННОЙ ПЧЕЛАМИ САХАРОЗОЙ, ПРОИСХОДЯЩИЕ ВО ВРЕМЯ ХРАНЕНИЯ

Г. Рыбак, Б. Ахремович

Резюме

Целью работы была проверка аналитических возможностей обнаруживания подмешиваемых медов. Работа содержала описание изменений, которые происходят в химическом составе и некоторых физических свойствах во время

strona 35

годичного хранения естественных, подмешиваемых медов, а также продукта, созданного пчелами из сахарозы. Определено содержание воды, углеводов, свободных аминокислот, золы, кислотность, активность энзимов и удельную проводимость. Кроме стандартных методов для разделения и идентификации углеводов, а также свободных аминокислот меда, применено газовую хроматографию.

Содержание сахарозы в подмешиваемых медах понизилось спустя два месяца хранения в температуре около 20°C до уровня по требуемому стандарту. Таким образом этот показатель оказался недостаточным критерием оценки „естественности” меда.

Меды, подмешиваемые инвертированной пчелами сахарозой по сравнению с естественными, отличались зато значительно низшим содержанием золы, аминокислоты, пролина и низшими стоимостями удельной проводимости.

CHANGES IN CHEMICAL COMPOSITION OF NATURAL AND ADULTERATED WITH INWERTED BY BEES SUCROSE HONEYS, DURING STORAGE

H. Rybak, B. Archemowicz

Summary

The object of this study was to find out analytical possibilitis f[?]detection of adelteration of honeys. The study deals with the description of changes which are taking place in the chemical composition and in some physical features of natural and adulterate ted homeys as well as in the sugar-syrup honey during one year of storage. The folloving ingrediens of honeys were determined: water content, carbohydrates, free aminoacids, ash, acidity, activity of enzymes and electric conductibility. Beside the standard methods for separation and identification of carbohydrates and free aminocides gas chromatography was used.

The content of sucrose in adulterated honeys (about 50% of sugar-syrup) decreased after two months of storage at temp. +20°C to the level accepted by the standars, therefore determination of sucrose for ruling out adulateration of honey is not sufficient.

Honeys adulterated with sucrose which has benn inverted by bees in comparison with natural honeys had much lower content of ash, proline and lower volue of electric conductibility.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • tytuł: „ZINWERTOWANA PRZEZ PSZCZOŁY SACHAROZA” → ZINWERTOWANĄ PRZEZ PSZCZOŁY SACHAROZĄ
  • s. 21, tab. 1: „in relation periods” → in relation to periods
  • s. 21, tab. 1, próbka 67, 27.VIII.1976, cukry redukujące: „87,56″ → 78,56
  • s. 23, tab. 3: „avervge” → average
  • s. 23, tab. 4: „in various of storage” → in various periods of storage
  • s. 23, tab. 4: „redukucinjące” → redukujące
  • s. 24: „anzymów” → enzymów
  • s. 24, tab. 5: „Ssaccharose” → Saccharose
  • s. 25, tab. 6, miód naturalny, trzecia próbka: „98″ → 68
  • s. 26, tab. 7: „przchowywania” → przechowywania
  • s. 26, tab. 7: „acid acid” → total acid
  • s. 27, tab. 10, 6×: „inwertase” → invertase
  • s. 27, tab. 10, 2×: „diasatze” → diastase
  • s. 27, tab. 10: „diatase” → diastase
  • s. 27, tab. 10: „corverted” → converted
  • s. 27, tab. 10, miód rzepakowy, pierwsza próbka: „0″ → 10
  • s. 27, tab. 10, miód gryczany, pierwsza próbka: „10″ → 0
  • s. 28, tab. 11: „inwetraza” → inwertaza
  • s. 28, tab. 11, 3×: „inwertase” → invertase
  • s. 29: „Rekomended” → Recommended
  • s. 30: „zgodnne” → zgodne
  • s. 30, tab. 13: „właśeiwa” → właściwa
  • s. 30, tab. 13, miód rzepakowy zafałszowany: „29″ → 39
  • s. 31: „Artenieva” → Artemieva
  • s. 32: „Możną przypuszczać” → Można przypuszczać
  • s. 32: „rzepkowy” → rzepakowy
  • s. 33, piśmiennictwo: „Gas chromatographie analysis” → Gas chromatographic analysis
  • s. 33, piśmiennictwo: „sacharov w mede” → sacharov v mede
  • s. 33, piśmiennictwo: „Pčelovodctvo” → Pčelovodstvo
  • s. 34, piśmiennictwo: „Diastasebestimung” → Diastasebestimmung
  • s. 34, piśmiennictwo: „Mit. Get.” → Mitt. Geb.
  • s. 34, piśmiennictwo: „śladowcyh” → śladowych
  • s. 34, piśmiennictwo: „carbohydraes” → carbohydrates
  • s. 34, piśmiennictwo: „I. Fd. Res.” → J. Fd. Res.
  • s. 35, streszczenie, tytuł: „INWERTED” → INVERTED
  • s. 35, streszczenie: „Archemowicz” → Achremowicz
  • s. 35, streszczenie: „possibilitis” → possibilities
  • s. 35, streszczenie: „adelteration” → adulteration
  • s. 35, streszczenie: „adulterate ted homeys” → adulterated honeys
  • s. 35, streszczenie: „folloving” → following
  • s. 35, streszczenie: „ingrediens” → ingredients
  • s. 35, streszczenie: „aminocides” → amino acids
  • s. 35, streszczenie: „standars” → standards
  • s. 35, streszczenie: „adulateration” → adulteration
  • s. 35, streszczenie: „benn” → been
  • s. 35, streszczenie: „volue” → value

Podobne wpisy