Zagadki lotów godowych pszczoły miodnej

tekst: Małgorzata Bieńkowska

Artykuł z numeru 6/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

 

Mimo rozwoju zaawansowanych technik badawczych niektóre zachowania pszczół, a w szczególności loty godowe, wciąż trudno poznać. Zagadką pozostaje, dlaczego wybierają określone miejsca do kopulacji, w jaki sposób trutnie i matki odnajdują się nawzajem i dlaczego niektóre matki wykonują wiele lotów, zanim rozpoczną składanie jaj.

Na początku XVIII wieku uważano, że matki pszczele w ogóle nie kopulują, ponieważ nikt tego nie zaobserwował. Sądzono, że złożone przez matkę jaja są zapładniane przez trutnie w komórkach, a jeśli nawet dochodzi do kopulacji, to ma ona miejsce wewnątrz ula (z takim poglądem możemy się zetknąć nawet dzisiaj). Obecna wiedza na temat behawioralnych i fizjologicznych uwarunkowań tego spektakularnego procesu jest zdecydowanie większa. 

LOTY GODOWE MATEK PSZCZELICH

Matki pszczoły miodnej (A. mellifera) po upływie ok. 5–10 dni od wygryzienia wykonują pierwsze orientacyjne loty, trwające od kilku sekund do nawet kilkunastu minut. Zataczają wówczas duże kręgi wokół ula, zapoznając się z jego położeniem i bezpośrednim otoczeniem. Po tym rozpoznaniu wykonują loty godowe (weselne), w czasie których dochodzi do kopulacji z trutniami. Matki pszczele są poliandryczne, stąd podczas lotów godowych kopulują średnio z 12–14 trutniami (6–26). W czasie jednego lotu mogą tę czynność powtarzać kilka razy. Ostatnie badania wykazały, że wykonują średnio pięć lotów godowych (minimum jeden a maksymalnie 16), przy czym w ciągu jednego dnia wylatują z ula nie więcej niż siedem razy. Na stałym lądzie wykonują do trzech lotów godowych, a w pasiekach zlokalizowanych na wyspach od jednego do czterech lotów w ciągu jednego do trzech dni. 

Loty weselne trwają średnio od 10 do 30 min (3–57). Na ich długość mają wpływ warunki atmosferyczne (temperatura, wiatr, stopień zachmurzenia). W czasie pochmurnych, chłodnych i wietrznych dni (z temperaturą poniżej 20°C oraz wiatrem wiejącym z prędkością powyżej 30 km/godz.) do kojarzeń prawie nie dochodzi. Przy mniejszej sile wiatru (w granicach 9–14 km/godz.) i niskiej temperaturze (15–20°C) nasila się liczba krótkich lotów, tak jak to ma często miejsce na wyspach. 

Ten artykuł pochodzi z numeru 6/2026

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 6/2026 — 10,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Czerwiec 2026

  1. Gospodarka pasiecznaCzerwiec – początek końcaJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu12 min
  2. Gospodarka pasiecznaRamka pracy – tradycja czy skuteczne narzędzie biotechnicznej ochrony pasieki?Piotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
  3. Biologia pszczółZagadki lotów godowych pszczoły miodnejMałgorzata Bieńkowskadostępny dla Ciebie8 min
  4. Pożytki i zapylanieRobinia akacjowa – cenny gatunek pszczelarskiBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu8 min
  5. Prawodawstwo pszczelarskieNowe regulacje prawne dotyczące pszczelarzyJanusz Sudoł pełna treść po wykupieniu7 min
  6. Ludzie-miejsca-wydarzenia„Droga do pasiek wolnych od chemii – pszczoły oporne na Varroa do 2033 roku”Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu5 min
  7. Ludzie-miejsca-wydarzeniaVarroaresistenz 2033: aspekt społecznyJerzy Demetraki Paleolog pełna treść po wykupieniu21 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzeniaDługi weekend w KielcachKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu8 min
  9. Opinie, rady, odpowiedziKrajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych – fakty i mityJerzy Demetraki Paleolog pełna treść po wykupieniu15 min

Podobne wpisy