Inwazja karłowatej pszczoły miodnej, Apis florea Fabriciusz
tekst: Jerzy Wilde
Artykuł z numeru 11/2023 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Czy pszczoła karłowata jest zagrożeniem dla Apis mellifera? Odpowiedź na to pytanie nie jest na razie jednoznaczna.
Inwazyjne gatunki obce, które rozprzestrzeniają się w nowym, nierodzimym środowisku, często dostają się tam w wyniku działalności człowieka. Zestaw cech, które sprzyjają inwazyjnemu sukcesowi to np. wysoki współczynnik reprodukcji i styl życia. Konsekwencje inwazji biologicznych mogą być szkodliwe, gdy gatunki rodzime są dotknięte konkurencją o warunki bytowania albo też ryzykiem rozprzestrzeniania się chorób.
INWAZJA: SUKCES CZY PORAŻKA?
Sukces inwazji zależy od różnych czynników. Duża liczba introdukcji jest zwiastunem sukcesu, ale istotne znaczenie ma również budowa genetyczna gatunku inwazyjnego. Wprowadzone gatunki są narażone na inne czynniki selekcyjne niż te w ich rodzimym obszarze, więc do przetrwania niezbędna jest zmienność genetyczna osobników. Jest to często trudne do osiągnięcia, ponieważ introdukowane populacje są małe, co w nowym środowisku powoduje zjawisko określane jako genetyczne wąskie gardło. Gatunki inwazyjne paradoksalnie odnoszą sukces pomimo małej różnorodności genetycznej (A. Estoup i in., 2016).
Owady społeczne stanowią mniej niż 2 proc. wszystkich opisanych gatunków owadów, ale według Global Invasive Species Database (2019) spośród wszystkich 81 inwazyjnych gatunków owadów 26 (tj. 32 proc.) to owady społeczne. Inwazje owadów społecznych na nowe i obce obszary mogą mieć szkodliwe skutki. Mrówka ognista czerwona (Solenopsis invicta), pochodząca z Ameryki Południowej i sprowadzona na południe USA w latach 30. XX wieku, spowodowała zmiany w strukturze społecznej gatunków, co ułatwiło ich rozprzestrzenianie się w nowym środowisku. To przykład potencjału adaptacji owadów społecznych.
Introdukcja pszczół miodnych na nowe kontynenty może mieć zarówno korzystne, jak i szkodliwe konsekwencje, w zależności od jej regionalnego kontekstu ekologicznego. Na przykład uważa się, że wprowadzenie europejskiego gatunku A. mellifera do Ameryki przez osadników europejskich było nieszkodliwe dla lokalnych ekosystemów. Z kolei wprowadzenie afrykańskich pszczół Apis mellifera scutellata do Brazylii w latach 50. XX wieku spowodowało problem pszczół zafrykanizowanych (czyli pszczół zabójczyń, tzw. killer bee), w wyniku czego bardzo agresywne pszczoły miodne w ciągu kilku dekad rozprzestrzeniły się na południową część Stanów Zjednoczonych. Cieszyły się one największym zainteresowaniem mediów; wdrożono też programy badawcze na dużą skalę, aby zrozumieć szybką ekspansję afrykańskich pszczół miodnych. Nawet dzisiaj, ponad pół wieku po sprowadzeniu matek afrykańskich pszczół miodnych do Brazylii, problem afrykanizacji pszczół miodnych i istnienia zafrykanizowanych pszczół w Ameryce jest wciąż aktualny i stał się niemal podręcznikowym przykładem biologicznej inwazji pszczoły miodnej. Wprawdzie produkcja miodu wzrosła, ale rosła także liczba niekontrolowanych przypadków użądleń. Mimo negatywnego odbioru społecznego wpływ afrykańskiej pszczoły miodnej na środowisko pozostaje zadziwiająco mały. Nawet szczegółowe badania nie wykazały istotnego oddziaływania na liczebność rodzimych dzikich pszczół i fauny owadów po przybyciu pszczół afrykańskich.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Listopad 2023
- Ludzie-miejsca-wydarzenia48 Kongres Apimondia: Zrównoważone pszczelarstwo południa świataPrzemysław Kasztelewicz pełna treść po wykupieniu8 min
- Gospodarka pasiecznaO czarnej pszczole słów kilkaKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu12 min
- Ule i sprzęt pasiecznyCzy pszczelarze amatorzy doczekają się tanich, refundowanych walców do węzyWiktor Korczyński, Łukasz Bernat pełna treść po wykupieniu7 min
- Ule i sprzęt pasiecznyBudowa ula ludowegoMatuesz Viste pełna treść po wykupieniu4 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaCzy choroba woreczkowa to problem marginalny?Dagmara Zdańska, Andrzej Bober pełna treść po wykupieniu10 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaWirusy pszczoły miodnejZbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu9 min
- Produkty pszczeleMiody z owocami i ziołami przeciw problemom przewodu pokarmowego [6]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu7 min
- Biologia pszczółInwazja karłowatej pszczoły miodnej, Apis florea FabriciuszJerzy Wildedostępny dla Ciebie16 min
- Ludzie-miejsca-wydarzenia„Stalowa pszczoła nie istnieje” – po raz ósmyKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu4 min
