Co warto wiedzieć o matkach pszczelich
tekst: Małgorzata Bieńkowska
Artykuł z numeru 12/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Na rozwój i zachowanie rodziny pszczelej, takie jak rojliwość, agresywność, odporność na choroby, produktywność, dominujący wpływ ma matka. Stąd jej jakość ma istotne znaczenie. Pojęciem tym definiuje zdolność reprodukcyjną matki oraz stopień pokrewieństwa z robotnicami, ale także wiek i kondycję. O wielu jej cechach decyduje pochodzenie (genetyka), przebieg rozwoju larwalnego, a następnie lotu godowego oraz warunki środowiskowe, w tym metody gospodarki pasiecznej stosowane przez pszczelarza.
O jakości matki decyduje przede wszystkim stan układu rozrodczego, który w znacznej mierze ma wpływ na masę ciała królowej. Tworzą go m.in. parzyste jajniki umiejscowione w przedniej części odwłoka matki, których intensywny rozwój następuje wkrótce po odbyciu przez nią lotu weselnego. Składają się one z wiązki rurek jajnikowych, czyli długich kanalików (po ok. 150 w każdym jajniku), zbudowanych z komórek jajowych, odżywczych i pęcherzykowych. Masa jajników zależy od liczby rurek i wytworzonych w nich jaj oraz ich stadium rozwojowego.
Ważnym organem układu rozrodczego matki jest także kulisty zbiorniczek nasienny, otoczony gęstą siecią tchawek dostarczających plemnikom tlen niezbędny do utrzymania ich przy życiu przez długi okres (nawet kilka lat). Zbiorniczek wyposażony jest także w dwa gruczoły, których wydzielina odżywia plemniki i zapewnia im odpowiednie środowisko fizykochemiczne w czasie przechowywania. Zbiorniczek nasienny łączy się z jajowodem środkowym za pomocą wąskiego przewodu nasiennego. Wraz ze zwiększaniem się masy ciała matki pszczelej wzrasta objętość zbiorniczka nasiennego, a tym samym jego pojemność, co umożliwia magazynowanie większej ilości nasienia. Zbiorniczek unasienionej matki ma kolor kremowy i marmurkową konsystencję, natomiast u nieunasiennionej jest przezroczysty.
ROLA MATKI PSZCZELEJ
Wiedza na temat funkcji, jaką matka pełni w rodzinie i jej interakcji z pozostałymi osobnikami, jest niezbędna do prawidłowego prowadzenia rodzin pszczelich. Stąd warto poznać chociaż te najważniejsze fakty z życia matki pszczelej:
Ten artykuł pochodzi z numeru 12/2025
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 12/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Grudzień 2025
- Biologia pszczółCo warto wiedzieć o matkach pszczelichMałgorzata Bieńkowskadostępny dla Ciebie9 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele uzupełnieniem mieszanek ziołowych ojca Grzegorza Sroki [cz. 2]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu7 min
- Archiwum pszczelarstwaSpis artykułów zamieszczonych w „Pszczelarstwie” w roku 2025Redakcja pełna treść po wykupieniu6 min
- Moja gospodarka pasiecznaGdy marzenia stają się rzeczywistością – trutowisko na Dolnym ŚląskuWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu3 min
- Pożytki i zapylanieDziewanny – rośliny pyłkodajne odporne na suszęBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu6 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaPrawne, epizootiologiczne i ekonomiczne aspekty zwalczania chorób czerwiuPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu9 min
- Produkty pszczeleWosk – pszczeli fundamentKatarzyna Kusyk pełna treść po wykupieniu10 min
- Produkty pszczelePszczele dary na świętaPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- EkologiaCzy pszczoła miodna jest gatunkiem inwazyjnym?Marek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaXLIV Wojewódzkie Kraśnickie Spotkania PszczelarzyAnna Marzec pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczela Wola: jedyna w Polsce i Europie szkoła pszczelarska świętuje 80-lecie istnieniaAndrzej Konachowicz pełna treść po wykupieniu4 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPięć lat Together For BeesDiana Wisińska-Dyba pełna treść po wykupieniu3 min
