WPŁYW HODOWLI SELEKCYJNEJ NA DŁUGOŚĆ CIAŁA SAMIC I SAMCÓW CZTERECH LINII MIESIARKI LUCERNÓWKI – MEGACHILE ROTUNDATA (F.) (HYMENOPTERA, MEGACHILIDAE)

tekst: Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XL, 1996 — Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

strona 267

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XL, Nr 1 1996

Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Oddział Pszczelnictwa, ul. Kazimierska 2, 24-100 Puławy

Streszczenie

W latach 1990-1995 prowadzono hodowlę selekcyjną czterech linii miesiarki lucernówki – Megachile rotundata (F.). W trzech liniach (Polska, oraz Kompolt i Gödöllö – z hodowli węgierskiej) uzyskano zwiększenie średniej długości ciała samic do 9,3-10,2 mm (u dziko żyjących wynosi ona ok. 8 mm), a samców do 8,1-8,7 mm (u dzikich ok. 7 mm). Czwarta linia (Logan – USA) była selekcjonowana tylko 2 lata i wymaga dalszej selekcji. Należy prowadzić hodowlę zachowawczą uzyskanych linii, które powinny się okazać lepszymi zapylaczami lucerny, niż populacja nieselekcjonowana.

<u>Słowa kluczowe:</u> Megachile, miesiarka, lucerna, hodowla selekcyjna.

WSTĘP I METODYKA

Lucerna (Medicago media Pers. i M. sativa L.) jest cenną rośliną pastewną, która dla uzyskania nasion wymaga zapylenia przez pszczoły samotnice (trzmiele odgrywają tu mniejszą rolę, a pszczoła miodna – praktycznie biorąc lucerny nie zapyla), których liczebność w naturze jest obecnie bardzo niska w większości rejonów rolniczych, z powodu postępujacego niszczenia środowiska. Dlatego w wielu krajach do zapylania upraw nasiennych lucerny stosuje się sztucznie rozmnażaną miesiarkę lucernówkę – Megachile rotundata (F.).

Hodując od 1974 r. miesiarkę lucernówkę, stwierdziliśmy występowanie dużych różnic w obrębie różnych populacji tego gatunku, dotyczących zwłaszcza wymiarów ciała, płodności samic i ich procentowego udziału w populacji (G o s e k 1987; G o s e k i in. 1988, 1991; R u s z k o w s k i i in. 1994). Stwierdziliśmy również, że większe gatunki miesiarek (np. M. willoughbiella Kirby, M. maritima Kirby, M. circumcincta Kirby) efektywniej zapylały lucernę niż gatunki mniejsze, jak np. miesiarka lucernówka (R u s z k o w s k i i in. 1985). Równocześnie im większy procent samic w danej populacji, tym więcej samic można uzyskać z tej

strona 268

samej liczby kokonów (a praktycznie biorąc tylko samice biorą udział w zapylaniu lucerny), im większa zaś płodność samic tym więcej kokonów uzyskamy w roku następnym. Zwiększanie wymiarów ciała, płodności samic i procentu ich w populacji zwiększa więc skuteczność zapylania lucerny przez daną populację miesiarki lucernówki.

Dlatego też rozpoczęliśmy w 1990 r. selekcję trzech (a od 1993 r. także i czwartej – z Logan) linii miesiarki lucernówki różnego pochodzenia: dzikiej z okolic Puław (w hodowli od 1974 r.), dwu z hodowli węgierskich – w Kompolt (u nas od 1974 r.) i w Gödöllö (u nas od 1986 r.) oraz z hodowli amerykańskiej w Logan (u nas od 1978 r.). Do selekcji wzięto w 1990 r. z trzech linii wyłącznie duże samice (o długości ciała co najmniej 10 mm) i samce (co najmniej 9 mm). Selekcję linii Logan rozpoczęto dopiero w 1993 r., biorąc samice o długości 9,5-10,5 mm, a samce 6-9 mm. W następnych latach selekcji brano również wyłącznie duże samice i samce z danej linii, które pochodziły wyłącznie z poprzedniorocznej selekcji i wyłącznie z gniazd kompletnych, to znaczy zakończonych korkiem z liści i zawierających co najmniej 7 komórek larwalnych. Jedynie w 1993 r. dano w jednym z namiotów (każdej z trzech linii) duże samce (9-10 mm), a w drugim – małe (6-8 mm); oraz w 1991 r. (w jednym namiocie linii Kompolt i jednym linii Gödöllö) i w 1994 r. (w jednym linii Gödöllö, jednym – Polskiej i jednym – Logan) wprowadzono też częściowo mniejsze (9-9,5 mm, a w Kompolt nawet i 8 mm) samice z powodu braku dostatecznej liczby większych.

Każdą linię hodowano w dwu namiotach (o powierzchni 3m na 3m i wysokości 2m) z siatki plastykowej o średnicy oczek 2 mm lub częściowo (w 1994 r.) 1 mm. Do każdego namiotu wpuszczano po 36 samic (tylko w dwu namiotach w 1992 r. po 17-23, a w trzech w 1994 r po 21-26) i w latach 1990-1991 po 6 samców (tylko w jednym namiocie w 1991 r. 12 samców), a w latach 1993 i 1994 po 10 samców (tylko w jednym 6 w 1994 r.). Namioty ustawione były na poletkach facelii błękitnej – Phacelia tanacaetifolia Benth z dwoma rządkami jednorocznego nostrzyku białego – Melilotus albus Med. (tylko w 1993 r. wyłącznie na facelii). Z lucerny zrezygnowaliśmy ze względu na silne porażenie jej pąków kwiatowych przez paciornicę (Contarinia), a i nostrzyk biały często zawodził z powodu atakowania go przez mszyce i pchełki, ponieważ w namiotach szkodniki występowały dużo liczniej niż na zewnątrz, z powodu braku wrogów naturalnych.

Jako materiał gniazdowy stosowano rurki z kalki technicznej (po 150-160 w każdym namiocie), o średnicy 6 mm, długości 10-15 cm, o zagipsowanym tylnym końcu, umieszczone w specjalnym megachilniku (drewnianej skrzynce z nawierconą przednią ścianką) ustawionym na nóżce, zaopatrzonej kołnierzem lepowym. Wstawiano również gałązki trzmieliny (w butelce z wodą), zmieniane co 2-3 dni, z których liści budowały miesiarki komórki larwalne i korki.

W obecnej pracy zajęliśmy się wyłącznie wpływem hodowli selekcyjnej na zwiększanie długości ciała miesiarki lucernówki. Problem

strona 269

wpływu selekcji na płodność i procent samic stanowić ma przedmiot odrębnego opracowania.

W obrębie linii Kompolt już w roku 1986 i 1989 przeprowadziliśmy jednoroczne badania nad wpływem wielkości pszczół matecznych na wielkość pszczół potomnych.

WYNIKI

Stopniowy wzrost wymiarów ciała samic i samców miesiarki lucernówki wraz z upływem lat hodowli zaznaczał się już w latach poprzednich (R u s z k o w s k i i in. 1994). Był to niewątpliwie również wynik mimowolnej selekcji, powodowanej odrzucaniem z hodowli (zwłaszcza przy prowadzeniu różnych doświadczeń) mniej dorodnych kokonów oraz słabszych samic i samców. W obecnej pracy te wcześniejsze dane podajemy tylko skrótowo, dla porównania.

Jeśli chodzi o linię polską (tab. 1), widzimy, że najmniejsze były osobniki dziko żyjące (♀ głównie 8 mm, ♂ – głównie 7 mm). Podobne wymiary miały też samice łowione na Syberii (Nowosibirsk – leg. M. Biliński). W latach późniejszych (1978-1985) wymiary samic wzrosły (głównie 9 mm). Dalszy wzrost wymiarów nastąpił w latach 1986-1987, a lata celowej selekcji nieznacznie już tylko poprawiły ten wynik. Natomiast populacje podlegające „antyselekcji” (te, z których zabierano osobniki większe do hodowli selekcyjnej) cofały się w swych wymiarach – nawet czasem do poziomu populacji dzikiej. W wypadku samców przebieg zmian był w zasadzie podobny jak u samic, choć trochę mniej wyraźny. Być może dlatego, że selekcja samców była w niektóre lata trochę mniej rygorystyczna niż samic, a można podejrzewać, że wymiary samców zależą częściowo od innych genów niż wymiary samic. Zjawisko takie obserwujemy u innych zwierząt, gdzie stosunek wielkości samców do samic bywa różny u różnych ras czy linii.

Linia z Kompolt (tab. 2), otrzymana z hodowli węgierskiej, w pierwszych latach (1974-1977) miała bardzo małe wymiary ciała (♀ głównie 8 mm, a ♂ 7 mm). U samic wielkość taka utrzymywała się do 1985 r., wzrastając w latach 1986-1988 do ok. 9 mm, potem (1990-1992) do 9,3-9,5 mm i wreszcie (1993-1995) do ok. 10 mm. Tu wpływ celowej selekcji zaznaczył się bardzo wyraźnie. Antyselekcja natomiast powodowała zmniejszenie się wymiarów, choć nie do pozycji wyjściowej. U samców wzrost wymiarów zaczął się już w 1979 r. utrzymując się na poziomie średnim 7,6-7,9 mm aż do 1988 r., cofając się w antyselekcji do stanu wyjściowego. Podczas selekcji (1990-1993) wymiary samców wzrosły nieco (7,8-8,2 mm), ale dopiero w ostatnich latach (1994-1995) wyraźnie (8,4-8,7 mm). Wydaje się, że zarówno w linii Kompolt, jak i w linii Polskiej, selekcja osiągnęła już swój pułap lub jest bardzo bliska tego.

strona 270

T a b e l a 1 Zmiany procentowego udziału różnych długości ciała u samic i samców miesiarki lucernówki z linii polskiej Percentage changes of different body length of femalesand males of Megachile rotundata (F.) of Polish origine

Lata¹ i populacje / Years¹ and populations n Długość ciała – Body length (mm): 5 Długość ciała – Body length (mm): 6 Długość ciała – Body length (mm): 7 Długość ciała – Body length (mm): 8 Długość ciała – Body length (mm): 9 Długość ciała – Body length (mm): 10 Długość ciała – Body length (mm): 11 Długość ciała – Body length (mm): 12 Długość ciała – Body length (mm): śr.
Samice – Females
1972-1988 Polska m P 14 – – – 46,4 42,9 10,7 – – 8,6
1977 Nowosibirsk³ m P 5 – – 30,0 70,0 – – – – 7,7
1974²
1975-1977 m H 34 – 2,9 14,7 50,0 25,0 7,4 – – 8,2
1978-1982 m H 48 – – – 21,8 49,0 29,1 – – 9,1
1983-1985 m H 81 – – 2,4 30,3 45,7 21,6 – – 8,9
1986-1987 H 63 – – 1,6 14,3 30,2 54,0 – – 9,4
1993 A 104 – – 3,8 24,0 24,0 31,7 16,3 – 9,3
1995 A 29 – – 22,4 51,7 17,2 8,6 – – 8,1
1991 S₁ 347 – 0,3 0,3 7,8 34,0 55,1 2,6 – 9,5
1992 S₂ 146 – – 1,4 4,8 26,7 67,1 – – 9,6
1993 S₃ 169 – – – 1,8 16,5 58,9 22,2 0,6 10,0
1994 S₄ 97 – – 3,1 11,3 35,5 44,9 4,7 – 9,3
1995 S₅ 50 – – 2,0 15,0 18,0 62,0 2,0 – 9,6
Samce – Males
1974²-1976 Polska m P 20 – 10,0 87,5 5,0 – – – – 7,2
1975 m H 30 – 15,0 36,7 36,7 11,7 – – – 7,5
1978-1985 m H 24 8,3 4,2 16,7 29,2 37,5 4,2 – – 8,0
1986-1987 H 78 – 7,7 12,8 53,2 22,4 3,8 – – 8,0
1993 A 41 7,3 22,0 24,4 35,4 9,8 1,2 – – 7,2
1995 A 30 1,7 25,0 33,3 20,0 18,3 1,7 – – 7,3
1991 S₁ 378 – 2,1 31,2 50,8 15,6 0,3 – – 7,8
1992 S₂ 339 – 0,9 8,4 39,7 49,8 1,1 – – 8,5
1993 S₃ 431 – 3,2 23,5 41,9 29,1 2,8 – – 8,0
1994 S₄ 406 – 3,9 10,3 29,8 49,7 6,3 – – 8,4
1995 S₅ 78 0,6 8,3 23,7 25,6 30,8 10,9 – – 8,2

Odnośniki – Notes: ¹ Rok wylęgu – Year of emergence ² Pierwszy rok chowu u nas – The first year of our rearing ³ Populacja syberyjska – Sibirian population Objaśnienia symboli – Explanations of symbols: m – mierzono okazy martwe – dead specimens were measured n – liczba osobników zmierzonych – number of measured specimens śr. – średnia długość ciała – an average length of body P – populacja dzika – wild population H – zwykła hodowla – usual rearing H’ – średnie matki – mean mothers S – selekcja (duże matki) – selection (big mothers) (S₁ S₂ S₃ S₄ S₅ kolejne lata selekcji – succesive years of selection) A – antyselekcja (matki pozostałe po selekcji) – antiselection (remained mothers after selection) A’ – małe matki – little mothers.

strona 271

T a b e l a 2 Zmiany procentowego udziału różnych długości ciała u samic i samców miesiarki lucernówki z linii Kompolt Percentage changes of different body length of females and males of Megachile rotundata (F.) from Kompolt line

Lata¹ i populacje / Years¹ and populations n Długość ciała – Body length (mm): 4 Długość ciała – Body length (mm): 5 Długość ciała – Body length (mm): 6 Długość ciała – Body length (mm): 7 Długość ciała – Body length (mm): 8 Długość ciała – Body length (mm): 9 Długość ciała – Body length (mm): 10 Długość ciała – Body length (mm): 11 Długość ciała – Body length (mm): śr.
Samice – Females (%)
1974²-1977 m H 37 – – – 2,7 47,3 43,2 6,8 – 8,5
1978-1981 m H 55 – 0,9 6,4 21,9 36,3 33,6 0,9 – 8,0
1982-1985 m H 46 – – 1,1 7,6 43,5 39,1 8,7 – 8,5
1986-1987 (m) H 201 – – 0,8 7,0 26,4 45,5 20,2 0,3 8,9
1988 H 998 – – 0,6 2,3 20,6 36,4 35,9 4,2 9,2
1989 H 184 – – 0,8 7,3 38,9 32,6 25,8 – 8,7
1990 H’ 174 – – – 1,1 15,8 39,7 43,4 – 9,2
1987 A’ 5 – – – – 20,0 70,0 10,0 – 8,9
1990 A’ 73 – 1,4 – 3,4 18,5 32,2 44,5 – 9,2
1993 A 79 – – – 8,9 26,6 25,9 34,8 3,8 9,0
1995 A 22 – – – – 34,1 36,4 29,5 – 9,0
1995 Radzików⁴ A 20 – – – 5,0 37,5 35,0 22,5 – 8,8
1987 S₁ 2 – – – – – – 75,0 25,0 10,2
1990 S₁ 188 – – – 2,7 8,8 31,9 55,3 – 9,5
1991 S₁ 137 – 0,7 0,7 – 8,4 37,6 52,5 – 9,4
1992 S₂ 146 – – 1,3 4,8 17,5 25,0 51,4 – 9,3
1993 S₃ 203 – – – 0,5 1,7 13,3 68,4 16,0 10,0
1994 S₄ 261 – – 0,4 0,4 2,3 26,5 60,0 10,5 9,8
1995 S₅ 63 – – – – 4,0 7,1 57,1 31,8 10,2
Samce – Males (%)
1974²-1978 m H 27 – 7,4 18,5 50,0 22,2 1,9 – – 6,9
1979-1981 m H 23 – – 13,0 26,1 47,8 13,0 – – 7,6
1982-1985 m H 62 0,8 4,0 5,6 29,9 43,5 15,3 0,8 – 7,6
1986-1987 H 393 – 0,2 6,5 25,9 47,2 19,9 0,2 – 7,8
1988 H 796 – 0,7 5,9 33,7 41,9 15,9 1,8 – 7,7
1989 H 259 – – 14,1 43,1 34,6 7,5 0,4 – 7,9
1990 H’ 229 – 0,2 3,3 22,9 47,2 22,9 4,4 – 8,0
1990 A’ 129 – – 1,9 42,6 42,2 10,1 3,1 – 7,7
1993 A 70 – 2,1 17,1 37,9 35,0 7,1 0,7 – 7,3
1995 A 27 – – 20,4 51,9 11,1 13,0 3,7 – 7,3
1995 Radzików⁴ A 30 – 6,7 8,3 45,0 28,3 11,7 – – 7,3
1987 S₁ 4 – – 25,0 50,0 – 25,0 – – 7,3
1990 S₁ 278 – 0,4 1,1 13,5 48,0 31,3 5,8 – 8,2
1991 S₁ 636 – 0,2 4,1 20,3 47,2 27,3 0,9 – 8,0
1992 S₂ 467 – 1,4 8,4 23,0 41,3 25,3 0,6 – 7,8
1993 S₃ 408 – 0,5 4,9 24,0 39,8 32,0 1,4 – 8,0
1994 S₄ 451 – 0,4 1,4 10,7 36,2 48,0 3,3 – 8,4
1995 S₅ 62 – 2,4 3,3 10,5 16,1 41,1 21,7 4,8 8,7

Odnośniki – Notes: ⁴ z domieszką innych linii hodowlanych – with addition of other breeding lines (Inne objaśnienia jak w tab. 1 – Other explanations as in the table 1)

strona 272

Linia z Gödöllö (tab. 3), po otrzymaniu jej (1986 r.) z hodowli węgierskiej miała wymiary większe (♀ 9 mm, ♂ 7,6 mm) niż w latach późniejszych (w 1988 r.: ♀ 8,4 mm, a ♂ 7,0 mm). Wymiary samic zwiększyły się wyraźnie podczas selekcji (do 9,4-10 mm w latach 1991-1995), osiągając raczej swój pułap, a w antyselekcji wracając do poziomu najniższego. Wymiary samców natomiast utrzymały się do 1991 r. na poziomie wyjściowym (ok. 7,5 mm), zwiększając się w dalszych latach selekcji (1992-1995: 8,1-8,3 mm).

T a b e l a 3 Zmiany procentowego udziału różnych długości ciała u samic i samców miesiarki lucernówki z linii Gödöllö Percentage changes of different body length of females and males of Megachile rotundata (F.) from Gödöllö line

Lata¹ i populacje / Years¹ and populations n Długość ciała – Body length (mm): 5 Długość ciała – Body length (mm): 6 Długość ciała – Body length (mm): 7 Długość ciała – Body length (mm): 8 Długość ciała – Body length (mm): 9 Długość ciała – Body length (mm): 10 Długość ciała – Body length (mm): 11 Długość ciała – Body length (mm): 12 Długość ciała – Body length (mm): śr.
Samice – Females
1986²-1987 H 81 – – 3,7 28,4 33,3 32,1 2,5 – 9,0
1988 H 86 – – 7,6 53,5 27,9 11,0 – – 8,4
1993 A 82 – – 7,3 37,2 28,0 26,2 1,2 – 8,8
1995 A 27 – – 7,4 44,4 42,6 5,6 – – 8,5
1991 S₁ 393 – – 0,8 8,3 38,0 50,6 2,0 0,3 9,5
1992 S₂ 115 – – 1,7 10,0 30,0 58,3 – – 9,4
1993 S₃ 177 – – – 3,9 12,7 62,1 19,4 1,7 10,0
1994 S₄ 53 – – 3,8 7,5 27,4 53,8 7,6 – 9,5
1995 S₅ 63 – – 1,6 6,3 16,7 54,0 21,4 – 9,9
Samce – Males
1986² H 66 – 4,5 34,8 60,6 – – – – 7,6
1988 H 68 2,2 24,3 45,6 22,8 5,1 – – – 7,0
1993 A 36 5,6 15,3 31,9 33,3 12,5 1,4 – – 7,4
1995 A 29 6,9 6,9 36,2 27,6 17,2 5,2 – – 7,6
1991 S₁ 506 0,2 6,5 40,5 42,4 10,4 – – – 7,5
1992 S₂ 414 0,6 2,5 16,6 43,8 35,8 0,7 – – 8,2
1993 S₃ 423 0,5 1,8 17,3 37,1 38,2 5,2 – – 8,3
1994 S₄ 347 0,4 1,7 10,4 38,8 46,3 2,3 – – 8,3
1995 S₅ 68 – 8,1 25,0 33,1 23,5 10,3 – – 8,1

Objaśnienia jak w tab. 1 – Explanations as in the table 1

Linia z Logan (tab. 4) w USA miała prawdopodobnie podobne rozmiary jak linia Polska z dzikiego stanu (♀ 8 mm, ♂ 7 mm), choć trudno o tym wyrokować na podstawie 3 okazów. Na tym poziomie utrzymała się do 1985 r. W latach 1986-1993 wymiary samic wzrosły do 9,3-9,4 mm. Potem jednak (1994-1995) populacja wyraźnie się rozszczepiła na linię dużych osobników (ok. 10 mm) i małych (ok. 8 mm). Wystąpiło również zjawisko

strona 273

cofania się wymiarów przy antyselekcji aż do stanu wyjściowego. Obraz zmian wymiarów u samców jest mniej wyraźny, a samce, ogólnie biorąc, są wyraźnie mniejsze niż u innych linii. Na samicach natomiast widać wyraźnie, że selekcja tej linii została dopiero zapoczątkowana i że populacja ta stanowi mieszaninę dwu linii, różniących się wymiarami ciała. Potwierdza to, naszą hipotezę, że długość ciała u poszczególnych linii miesiarki lucernówki jest cechą dziedziczną, co uzasadnia prowadzenie selekcji w kierunku uzyskania czystej rasy tej pszczoły o dużych wymiarach ciała.

T a b e l a 4 Zmiany procentowego udziału różnych długości ciała u samic i samców miesiarki lucernówki z linii Logan Percentage changes of different body length of females and males of Megachile rotundata (F.) from Logan line

Lata¹ i populacje / Years¹ and populations n Długość ciała – Body length (mm): 5 Długość ciała – Body length (mm): 6 Długość ciała – Body length (mm): 7 Długość ciała – Body length (mm): 8 Długość ciała – Body length (mm): 9 Długość ciała – Body length (mm): 10 Długość ciała – Body length (mm): 11 Długość ciała – Body length (mm): śr.
Samice – Females
1961 Utah³ (USA) m P 2 – – 50,0 50,0 – – – 7,5
1978²-1982 m H 19 – – 7,9 71,1 21,1 – – 8,1
1983-1984 m H 87 – – 29,9 47,1 19,0 4,0 – 7,9
1985-1988 m H 34 – 4,5 15,2 53,0 29,3 – – 8,0
1986-1987 H 144 – 0,6 1,7 14,2 27,8 51,7 – 9,4
1993 H 116 – 4,3 2,6 13,4 29,3 41,8 8,6 9,3
1995 A 29 – – 8,6 53,4 31,0 5,2 1,7 8,4
1994₁ S₁ 181 – – 10,2 29,3 27,9 28,7 3,9 8,9
1995₂ S₂ 54 – – 3,7 32,4 26,8 35,2 1,9 9,0
Samce – Males
1962 Utah³ (USA) m P 1 – – – 100,0 – – – 8,0
1978²-1982 m H 9 22,2 5,6 33,3 38,9 – – – 6,9
1983-1984 m H 54 – 12,1 51,0 33,3 3,7 – – 7,3
1985-1987 m H 14 14,3 – 46,4 39,3 – – – 7,1
1986-1987 H 161 – 3,4 15,2 42,5 28,9 10,0 – 8,3
1993 H 146 2,1 18,5 44,9 25,0 8,6 1,0 – 7,2
1995 A 31 6,5 27,4 40,3 19,4 6,5 – – 6,9
1994 S₁ 175 2,3 12,0 32,6 34,6 18,6 – – 7,6
1995 S₂ 62 3,2 9,7 37,1 16,1 29,8 4,0 – 7,7

Odnośniki – Notes: ³ leg. S. Tirgari (Inne objaśnienia jak w tab. 1 – Other explanations as in the table 1)

Zimą 1995-1960 posiadaliśmy następujące liczby zimujących kokonów wyselekcjonowanych linii: 1104 kokony linii Kompolt, 964 – Polskiej, 613 – Gödöllö i 976 – Logan.

strona 274

PODSUMOWANIE WYNIKÓW I WNIOSKI

  1. Pięcioletnia hodowla selekcyjna trzech linii miesiarki lucernówki (Polska, Kompolt i Gödöllö) doprowadziła do zwiększenia przeciętnych wymiarów ciała samic i samców, co powinno zwiększyć efektywność zapylania lucerny przez samice.
  2. Wymiary ciała są w tych liniach niewątpliwie cechą dziedziczną i wydaje się, że została tu już osiągnięta (lub prawie osiągnięta) maksymalna długość ciała tych linii:

     Polska     ♀ 9,3-10,0 mm   ♂ 8,2-8,5 mm      Kompolt ♀ 9,8-10,2 mm   ♂ 8,4-8,7 mm      Gödöllö  ♀ 9,5-10,0 mm   ♂ 8,1-8,3 mm

  1. Można postawić hipotezę, że populacje miesiarki lucernówki stanowią wykrzyżowaną mieszaninę dwu ras – jednej o małych, a drugiej o dużych wymiarach ciała.
  2. Dla utrzymania uzyskanych cech tych linii konieczne jest prowadzenie ich hodowli zachowawczej. Najlepiej, gdyby była ona połączona z dalszą selekcją korekcyjną (odrzucanie osobników najgorszych).
  3. Linia Logan wymaga dalszej selekcji, gdyż dwuletnia selekcja okazała się zbyt krótka i z populacji trzeba wyeliminować rasę o małych wymiarach ciała, stanowiącą tu ok. 40%.

LITERATURA

G o s e k J. (1987) – Wstępne badania nad zależnością płci potomstwa miesiarki lucernówki (Megachile rotundata F.) od kolejności składanych jaj i zakładanych komórek. Pszczeln.Zesz.Nauk., 31:241-255.

G o s e k J., R u s z k o w s k i A., B i l i ń s k i M. (1991) – Niektóre czynniki wpływające na procent samic w populacji miesiarki lucernówki – Megachile rotundata (F.). Pszczeln.Zesz.Nauk., 35:139-152.

G o s e k J., R u s z k o w s k i A., B i l i ń s k i M., K a c z m a r s k a K. (1988) – Zależność procentu samic u potomstwa miesiarki lucernówki (Megachile rotundata F.) od procentu samic w pokoleniu matecznym oraz od linii hodowlanej i zagęszczenia. Pszczeln.Zesz.Nauk., 32:99-110.

R u s z k o w s k i A., B i l i ń s k i M., J a b ł o ń s k i B., G o s e k J. (1985) – Liczba kwiatów lucerny otwierana w jednostce czasu przez różne gatunki pszczołowatych. Pszczeln.Zesz.Nauk., 29:301-314.

R u s z k o w s k i A., G o s e k J., B i l i ń s k i M. (1994) – Perspektywy hodowli selekcyjnej miesiarki lucernówki – Megachile rotundata (F.) w celu zwiększenia jej wymiarów ciała oraz płodności i procentu samic w populacji. Pszczeln.Zesz.Nauk., 38:143-154.

strona 275

THE INFLUENCE OF SELECTIVE BREEDING ON THE BODY LENGTH OF FEMALES AND MALES IN FOUR BREEDING LINES OF ALFALFA LEAF-CUTTER BEE – MEGACHILE ROTUNDATA (F.)

A. Ruszkowski, J. Gosek, M. Biliński, K. Kaczmarska

Summary

The selective breeding of four breeding lines of Megachile rotundata (F.) was carried out in 1990-1995. An increase in the average body length of females to between 9.3-10.2 mm (compared to about 8 mm in the wild population) and to between 8.1-8.7 mm in the average body length of males (compared to about 7 mm in the wild) was obtained from three of the lines, the Polish bees and the Hungarian from Kompolt and Gödöllö. The fourth line, the American from Logan, was selectively bred for only two years and further selective breeding should take place. A conservative breeding programme from the perfected lines thus obtained ought to be carried out, because these lines should be better pollinators of lucerne than an unselected leaf-cutter bee population.

<u>Keywords:</u> Megachile, lucerne, selective breeding.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 267: „postępujacego” → postępującego
  • s. 268: „tanacaetifolia” → tanacetifolia
  • s. 270, tab. 1: „femalesand” → females and
  • s. 270, tab. 1: „origine” → origin
  • s. 270, tab. 1: „succesive” → successive
  • s. 270, tab. 1: „Sibirian” → Siberian
  • s. 273: „1995-1960″ → 1995-1996

Podobne wpisy