WIOSENNY ROZWÓJ I PRODUKCYJNOŚĆ RODZIN ZIMOWANYCH W ULACH ZE ZWIĘKSZONĄ WENTYLACJĄ

tekst: Piotr Skubida, Wojciech Skowronek

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXXIX, 1995 — Piotr Skubida, Wojciech Skowronek

strona 27

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXIX, Nr 2 1995

Piotr Skubida, Wojciech Skowronek

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Oddział Pszczelnictwa, ul. Kazimierska 2, 24-100 Puławy

Streszczenie

Doświadczenie było prowadzone w pasiece Oddziału Pszczelnictwa w Puławach, w latach 1988-92. W doświadczeniu wykorzystano 21 rodzin pszczelich, które podzielono na trzy grupy:

I grupa – w ulach z osiatkowaną dennicą,

II grupa – w ulach ze wstawionym kołnierzem wysokości ok. 15 cm między dennicą a korpusem („poduszka powietrzna”)

III grupa – zazimowane w sposób tradycyjny.

Wiosną dokonano oceny rozwoju rodzin na podstawie pomiarów powierzchni czerwiu. Oceniono zbiory miodu z pożytków wczesnych i późniejszych. Następnie określono współczynniki korelacji między wszystkimi badanymi cechami. Rodziny pszczele zimowane w ulach ze zróżnicowaną wentylacją miały wiosną zbliżoną powierzchnię czerwiu, natomiast przyrost powierzchni czerwiu w okresie marzec – maj był najszybszy w rodzinach zimowanych na dennicach z dodatkową wentylacją. Najwięcej miodu uzyskano z rodzin zimowanych z wolną przestrzenią między gniazdem a dennicą ale różnice między porównywanymi grupami okazały się nieistotne. Stwierdzono wyraźną dodatnią korelację między siłą rodzin w drugiej połowie maja a wydajnością uzyskaną z wczesnych pożytków oraz między wydajnością z pożytków wczesnych i całego sezonu.

Słowa kluczowe: zimowanie, wentylacja, siła rodzin, wydajność miodowa.

WPROWADZENIE

Na możliwości produkcyjne rodzin w sezonie decydujący wpływ ma stan, w jakim znajduje się rodzina po przezimowaniu. Szczególnie duży wpływ ma siła rodziny na przedwiośniu na możliwości wykorzystania pożytków wiosennych, które w naszym kraju przeważają. Z tego względu celowe jest poszukiwanie rozwiązań, które zapewniają lepsze warunki zimowania rodzinie pszczelej. Wśród czynników warunkujących dobre przetrwanie zimy przez pszczoły jest zapewnienie dobrej wentylacji gniazda. W celu poprawy tej wentylacji stosowane są różne rozwiązania. Jednym z takich rozwiązań jest zimowanie rodzin na „poduszce powietrznej” (Borisenko 1973). Warstwa powietrza między dolnymi beleczkami ramek a dennicą, to pewien rodzaj wentylacji i izolacji zimą.

Innym rozwiązaniem jest zimowanie rodzin w ulach z osiatkowaną

strona 28

dennicą (Horn 1987). W takich warunkach matki rozpoczynają czerwienie później niż w ulach dodatkowo ocieplanych i wpływa to korzystnie na rozwój wiosenny rodzin.

Biorąc pod uwagę wentylację zimą, Szabo (1984) stwierdził, że największa powierzchnia czerwiu wiosną występuje u rodzin zimowanych w ulach z otwartymi dolnym i górnym wylotkiem (1cm x 5cm) oraz w ulach z wylotkiem dolnym otwartym na całą szerokość.

Niektórzy autorzy twierdzą, że rasa pszczół może mieć wpływ na wyniki zimowli. Muszyńska, Konopacka (1981) porównując zimowanie pszczół kaukaskich, środkowoeuropejskich i kraińskich stwierdziły brak różnic między ich kondycją i rozwojem wiosną. Ważnym elementem w przygotowaniu rodzin do zimowli jest odpowiednia struktura rodziny pszczelej (Muszyńska 1987). Przygotowanie rodzin winno rozpocząć się już w połowie lipca, by rodziny uzyskały odpowiednią siłę i strukturę wiekową pszczół.

Pszczoły zimujące w ulach o zwiększonej wentylacji (suche ule, brak wilgoci) wg Żukowa (1979) miały wiosną o 27,7% czerwiu więcej niż pszczoły zimowane w ulach tradycyjnie przygotowywanych. Zawilgocenie gniazd zimą wpływa na zmniejszenie zbiorów miodu o 15% i wosku o 11% (Machmaszaripow 1978).

Celem pracy było znalezienie najlepszego sposobu poprawy wentylacji zimujących rodzin, który umożliwiałby im szybki rozwój wiosną w celu osiągnięcia odpowiedniej siły na wczesne pożytki.

METODYKA

Badania prowadzono w latach 1988-1992 w pasiece Zakładu Technologii Pasiecznych Oddziału Pszczelnictwa ISK w Puławach.

Użyte do doświadczenia matki rasy kraińskiej były siostrami a unasienione zostały w sposób naturalny trutniami o nieznanym pochodzeniu.

Doświadczenie prowadzono w ulach wielkopolskich, z podziałem rodzin na 3 grupy po 7 rodzin w każdej grupie.

I grupa – rodziny w ulach z osiatkowaną dennicą, wymuszającą zwiększoną wentylację ula. Jej spód stanowiła cienka sklejka, która z dwu stron nie dochodziła do obramowania na odległości około 2 cm z każdej strony. Pod sklejką, w odległości około 3 cm od niej, od strony zewnętrznej mocowano siatkę nylonową. W latach następnych siatka mocowana była bezpośrednio pod sklejką.

II grupa – rodziny w ulach z wstawionym kołnierzem (półnadstawką) wysokości 15 cm między dennicą a korpusem, tworzącym wolną przestrzeń pod gniazdem. W dalszej części pracy rozwiązanie to jest określane jako „poduszka powietrzna”.

strona 29

III grupa – rodziny kontrolne zazimowane w sposób tradycyjny.

W poszczególnych grupach przygotowano na zimę rodziny o różnej sile ale w każdej z grup udział rodzin o podobnej sile był jednakowy. Zapasy pokarmu uzupełniano do ilości stosownej do ich siły.

Po pierwszym oblocie, jak tylko pozwalały na to warunki, prowadzono pierwszy a po około 3 tyg. następne pomiary czerwiu. W roku 1989 dokonano trzykrotnie pomiaru czerwiu ogólnego w dniach 21.03, 11.04 i 9.05. W latach następnych czerw mierzono dwukrotnie: w 1990 – 21.03 i 19.04, w 1991 – 23.03 i 30.04, a w 1992 – 16.04 i 6.05. Następnie wg tabel określono jego powierzchnię w dm².

Produkcyjność rodzin określono na podstawie zbiorów miodu z pożytków wczesnych i średniowczesnych, których końcowy termin przyjęto na 30.06. Po tym terminie pożytki zaliczono do pożytków późnych.

Pożytki wczesne i średniowczesne w doświadczeniu stanowił wziątek z sadów, mniszka i akacji a pożytki późne – z lipy i gryki. Na stałym pasieczysku pasieka pozostawała w okresie pożytku z sadów, mniszka i lipy, natomiast na pozostałe pożytki była corocznie wywożona.

WYNIKI I DYSKUSJA

Wiosenny rozwój rodzin. Rozwój rodzin oceniano na podstawie wyników pomiaru powierzchni czerwiu wykonanych przynajmniej dwukrotnie w odstępach 3-, 4-tygodniowych. Pierwszy pomiar dokonano możliwie wcześnie jak tylko pozwalała na to temperatura zewnętrzna. W trzech pierwszych latach obserwacji pomiary te wykonano na początku III dekady marca. W roku 1992 przedłużające się chłody pozwoliły przeprowadzić pomiar dopiero 16.04. Ostatni, wykonany w końcu kwietnia lub na początku maja, pozwalał na ocenę dynamiki przyrostu powierzchni czerwiu, a wyniki wszystkich pomiarów dały możliwość w miarę dokładnego wyliczenia siły rodzin w drugiej połowie maja, czyli w okresie pojawienia się pierwszego pożytku towarowego.

Powierzchnia czerwiu w rodzinach doświadczalnych podczas pierwszych pomiarów wykonanych w końcu marca (tab.1) zależała od roku i związanych z tym warunków pogodowych, a w mniejszym stopniu od rodzaju zastosowanej metody wentylacji gniazda. Różnice między latami i porównywanymi grupami były niewielkie i wynosiły 2-3 dm² powierzchni czerwiu. W kwietniu we wszystkich rodzinach przybywało czerwiu i na ogół różnice stwierdzone między grupami podczas pierwszego pomiaru stawały się wyraźniejsze. Wyjątek stanowi tu grupa rodzin zimowanych na „poduszce powietrznej” wiosną 1989 roku. Średnia powierzchnia czerwiu w tej grupie po niewielkim wzroście w kwietniu w stosunku do marca w dalszym okresie uległa zmniejszeniu. Wytłumaczeniem takiej sytuacji może być to, że wczesną wiosną 1989 roku pasieka była wywieziona do zapylania plantacji czarnej porzeczki i część rodzin uległa podtruciu środkami chemicznymi stosowanymi do oprysków porzeczek.

strona 30

Tabela 1 Średnia powierzchnia czerwiu w dm² Average area of brood in dm²

Grupa Group 1988/89: 21.03 1988/89: 11.04 1988/89: 9.05 1989/90: 21.03 1989/90: 19.04 1990/91: 29.03 1990/91: 30.04 1991/92: 16.04 1991/92: 6.05 Średnio w grupach Average in groups: III Średnio w grupach Average in groups: IV Średnio w grupach Average in groups: V Średnio w grupach Average in groups: Sr.
Osiatkowane Netting 5.02 11.44 31.91 7.3 34.95 4.89 24.55 6.2 24.88 5.74 19.3 28.4 16.79
Poduszka powietrzna Air pillow 3.49 4.12 2.27 7.93 26.99 2.45 15.22 14.48 33.25 4.62 15.2 17.8 12.24
Kontrolne Control 3.45 7.17 8.77 7.94 31.70 4.34 30.50 10.85 36.34 5.24 20.0 22.5 15.67
Średnio w latach Average in years 3.98 7.57 14.31 7.72 31.21 3.89 23.42 10.51 31.49 5.16 18.2 22.9 14.9
strona 31

W pierwszych dwóch latach obserwacji najwięcej czerwiu miały rodziny zimowane na osiatkowanej dennicy, a w dwóch następnych latach rodziny kontrolne. Rodziny zimowane na „poduszce powietrznej” z wyjątkiem roku 1992 miały najmniej czerwiu. Bezwzględna powierzchnia czerwiu w porównywanych grupach podczas pierwszych pomiarów wiosną wskazuje, jak wcześnie po zimie rodzina przystępuje do wychowu czerwiu. Wskaźnikiem ważniejszym jest dynamika przyrostu powierzchni czerwiu. Duża dynamika pozwala wnioskować, że pszczoły dobrze przetrwały zimę i są zdolne do szybkiego rozwoju. Wyliczona ze wszystkich pomiarów powierzchni czerwiu prowadzonych przez 4 kolejne lata obserwacji średnia powierzchnia w trzech miesiącach wiosennych (ryc.1) wskazuje, że rodziny porównywanych grup poziom wyjściowy miały zbliżony. Przyrost powierzchni czerwiu w kwietniu był bardzo podobny w rodzinach zimowanych na osiatkowanej dennicy i kontrolnych. W rodzinach zimowanych „na poduszce powietrznej” przyrost powierzchni czerwiu był w tym okresie wyraźnie wolniejszy.

wykres liniowy, trzy serie punktów połączonych odcinkami

Ryc.1. Średnia dynamika przyrostu powierzchni czerwiu w rodzinach grup doświadczalnych w latach 1989-92

Average dynamics of the brood area gain in the experimental colonies in 1989-92

W maju, w porównaniu do kwietnia nie zmienione, wysokie tempo przyrostu powierzchni czerwiu utrzymywały tylko rodziny z grupy zimowanej na osiatkowanej dennicy. W dwóch pozostałych grupach tempo przyrostu czerwiu załamało się i chociaż różnica sięgała 5 dm², tempo przyrostu było podobne.

strona 32

Na podstawie wszystkich pomiarów czerwiu wyliczono średnią dobową liczbę wygryzających się z plastrów młodych pszczół przez cały okres wiosenny. Między kolejnymi pomiarami czerwiu wystąpiły przerwy często dłuższe niż 21 dni, wobec tego dla tych okresów przyjęto średnie dane z dwóch kolejnych pomiarów. Dysponując tymi danymi wyliczono liczbę pszczół w rodzinach na dzień 20 maja. Do takiego wyliczenia niezbędne było założenie, że ze wszystkich komórek czerwiu wygryzają się młode pszczoły, i że wszystkie pszczoły żyją 42 dni. Wyniki tych wyliczeń przedstawione w postaci średnich liczebności rodzin w porównywanych grupach w kolejnych latach obserwacji przedstawia tabela 2.

Tabela 2 Liczba pszczół w rodzinach wyliczona na dzień 20 maja The number of bees in colonies calculated on 20th May

Sposób zimowania Manner of wintering 1989 1990 1991 1992 Średnio w grupach Average in groups
Osiatkowana dennica Netting bottom board 14572 23996 14375 9752 15683 a
Poduszka powietrzna Air pillow 2815 18848 8777 16391 13408 a
Kontrolne – Controls 6254 21944 17411 13875 15494 a
Średnio w roku Average in year 8901 a 21596 b 127775 a 13339 a xxxxxxx

Wystąpiły wyraźne różnice w średniej sile rodzin między grupami i latami obserwacji. Przez dwa pierwsze lata obserwacji najsilniejsze były rodziny zimowane na osiatkowanej dennicy w trzecim roku najsilniejsze były zimowane na „poduszce powietrznej”, a w czwartym roku kontrolne. Takie różne kształtowanie się średniej siły rodzin badanych grup w poszczególnych latach oraz duża zmienność w grupach w każdym roku nie pozwoliły na udowodnienie istotności różnic między grupami za cały okres obserwacji. Istotne różnice stwierdzono natomiast między latami obserwacji. Zdecydowanie najsilniejsze były rodziny w maju 1990 roku.

Produkcja miodu. Analizę wysokości produkcji miodu przeprowadzono oddzielnie dla zbiorów uzyskanych z wczesnych i średniowczesnych pożytków i dla zbiorów w całym sezonie. Podziału takiego dokonano dlatego, gdyż oczekiwano, że warunki zimowania rodzin i tym samym ich siła na początku sezonu ma istotny wpływ na wysokość zbioru miodu w tym okresie. Z pożytków

strona 33

późniejszych można uzyskać dużo miodu także od rodzin, które po zimie wyszły osłabione. Do wczesnych i średniowczesnych zaliczono pożytki w okresie od początku sezonu do 30 czerwca. W różne lata pszczoły w tym okresie korzystały z różnych pożytków.

Średnie ilości miodu uzyskanego z pożytków wczesnych i średniowczesnych w porównywanych grupach doświadczalnych były zbliżone i nie stwierdzono istotnych różnic między tymi średnimi (tab.3).

Tabela 3 Średnie zbiory miodu z pożytków wczesnych i średniowczesnych uzyskanego od porównywanych grup rodzin Average honey harvesting from early and semi-early flows collected from the colonies examined

Sposób zimowania Manner of wintering 1989 1990 1991 1992 Średnio w grupie Average in group
Osiatkowana dennica Netting bottom board 1.0 10.5 4.1 5.6 6.01 a
Poduszka powietrzna Air pillow 0.0 8.3 3.0 10.0 6.44 a
Kontrolne – Controls 0.0 9.9 4.7 6.0 5.89 a
średnio w roku Average in year 0.4 a 9.58 c 4.12 ab 7.30 bc xxxx

Duże wahania w wysokości produkcji wystąpiły między latami obserwacji. Najwięcej miodu z pożytków wiosennych uzyskano z rodzin doświadczalnych w roku 1990, a najmniej w roku 1989. Różnice między tymi dwoma latami oraz między latami 1989 i 92 okazały się istotne. Zwraca uwagę fakt, że średnia wydajność miodu w grupach doświadczalnych kształtowała się podobnie jak siła rodzin w końcu maja (tab.2). Najwięcej miodu uzyskano z rodzin tych grup, których średnia siła w poszczególnych latach była największa, a najmniej które były najsłabsze. Porównując te dwie wartości widać natomiast nieco odmienne kształtowanie się średnich dla porównywanych grup. Średnio najmniej liczne były rodziny zimowane na „poduszce powietrznej”, a jednocześnie z tej grupy rodzin uzyskano nieco wyższą średnią produkcję miodu niż w dwóch pozostałych grupach. Na jej wysokość w decydujący sposób wpłynęła średnia wydajność w roku 1992, blisko dwukrotnie przewyższająca średnie wydajności dwóch pozostałych grup. W obydwu przypadkach różnice

strona 34

były jednak nieistotne , można więc uznać je za przypadkowe.

Zbiory miodu w całym sezonie (tab.4) kształtowały się w porównywanych grupach podobnie jak w przypadku zbiorów z wcześniejszych pożytków.

Tabela 4 Zbiory miodu w całym sezonie w poszczególnych grupach rodzin Honey harvesting collected during the whole season from groups of colonies

Sposób zimowania Manner of wintering 1989 1990 1991 1992 Średnio w grupie Average in group
Osiatkowana dennica Netting bottom board 3.7 15.2 8.1 14.4 11.57 a
Poduszka powietrzna Air pillow 0.0 12.9 13.5 24.6 15.67 a
Kontrolne – Controls 0.0 14.4 14.5 10.9 10.07 a
Średnio w roku Average in year 1.50 a 14.20 b 11.85 b 16.64 b xxxxxxx

Różnice między grupami były tu wyraźniejsze, ale także nieistotne. Nie wystąpiły też wyraźne różnice między latami badań. Tylko produkcja miodu uzyskana w roku 1989 była istotnie niższa niż w pozostałych trzech latach. Zwraca także uwagę ilość miodu uzyskana w roku 1991 z rodzin zimowanych na „poduszce powietrznej”, od których z wcześniejszych pożytków uzyskano najmniej miodu, a w całym sezonie dały prawie tak dużo miodu jak najlepsze w tym roku rodziny z grupy kontrolnej.

Lata 1989-1992 pod względem wysokości zbiorów miodu w całym kraju były podobne i można je uznać za dobre. Średni przybytek netto ze wszystkich wagowych punktów kontroli pożytków wynosił odpowiednio 26.9 kg, 23.6 kg, 29.5 kg i 31.4 kg co grawantowało zbiory miodu w wysokości 19.7, 16.9, 22.0 i 23.6 kg (karty wagowe uli nadsyłane przez pszczelarzy do Oddziału Pszczelnictwa). Uzyskane w naszych doświadczeniach zbiory miodu były niższe i nieco inaczej kształtowały się różnice między kolejnymi latami badań. Można uznać, że różnice te spowodowane były odmiennymi warunkami pożytkowymi. Wyjątek stanowi rok 1989, w którym średnie zbiory miodu w kraju były równie wysokie jak w pozostałe lata, a w naszych obserwacjach w tym roku rodziny bardzo powoli rozwijały się a zbiory miodu były bardzo niskie. Powodem tego było niewielkie podtrucie pszczół w rodzinach wywiezionych do zapylania

strona 35

czarnej porzeczki.

Zależności między badanymi parametrami. Ocena rozwoju wiosennego i wyników produkcyjnych rodzin przedstawione w tej pracy oraz parametry określane w tych samych rodzinach przedstawione w innej pracy (Skowronek, Skubida 1995) pozwoliły na określenie wzajemnej zależności kształtowania się wszystkich badanych cech. Istnienie oraz wysokość tych zależności określają współczynniki korelacji r przedstawione w tabeli 5.

Tabela 5 Korelacja między wszystkimi badanymi cechami Correlation among all features examined

Badana cecha Feature examined Zużycie zapasów zimą Winter consumpt. of reserves Osyp zimowy Winter fall Siła rodzin w dniu 20 maja Strength colony on 20th May Wyd.miod. z pożytków wcz. Productivity of early honey flows Wyd.miod. w sezonie Honey productiv.in season
Zużycie zapasów zimą Winter consumpt. of reserves – 0.486 0.1694 0.1106 0.1112
Osyp zimowy Winter fall 0.486 – -0.1921 -0.2856 -0.2171
Siła rodz.20.V Strength colony on 20th May 0.1694 -0.1921 – 0.7291 0.4760
Wyd.miod. z pożytków wcz. Productivity of early honey flows 0.1106 -0.2856 0.7291 – 0.7858
Wyd.miod. w sezonie Honey productivity in season 0.1112 -0.2171 0.4760 0.7858 –
strona 36

Najwyższy współczynnik korelacji, a więc także najwyższą zależność stwierdzono między wydajnością miodu z pożytków wczesnych i średniowczesnych, a między wydajnością w całym sezonie. Potwierdziło to wcześniej wykazywane zależności między tymi wielkościami (Szabo, Lefkovitch 1988). Pozwala na skrócenie oceny wydajności rodziny tylko do danych w części sezonu pasiecznego. Wysoka zależność występuje między siłą rodziny w końcu maja, a wydajnością uzyskiwaną z wcześniejszych pożytków. Takiej zależności należało oczekiwać. Stosunkowo niski współczynnik korelacji stwierdzono między siłą rodziny w końcu maja, a zbiorami miodu w całym sezonie. Godny odnotowania jest dość wysoki, dodatni współczynnik korelacji między zużyciem zapasów zimą, a wielkością osypu zimowego.

Niskie współczynniki korelacji między zużyciem zapasów zimą a siłą rodziny wiosną i jej wydajnością miodową świadczą o braku zależności między tymi wielkościami i wielkość zużycia zapasów nie powinna być wykorzystywana w ocenie zimowania rodzin. Nie ma też wyraźnego wpływu na późniejszy rozwój i produkcyjność rodzin wielkość osypu zimowego, chociaż zgodnie z oczekiwaniem współczynniki korelacji między tymi wartościami mają wartość ujemną.

WNIOSKI

  1. Rodziny pszczele zimowane w ulach ze zróżnicowaną wentylacją miały wiosną zbliżoną powierzchnię czerwiu. Przyrost powierzchni czerwiu w okresie marzec – maj był najszybszy w rodzinach zimowanych na dennicy z dodatkową wentylacją.
  2. Wydajność miodu z rodzin zimowanych z różną wentylacją była podobna z pożytków wiosennych, a różniła się w wydajności za cały sezon. Najwyższą produkcję uzyskano z rodzin zimowanych na „poduszce powietrznej” ale różnice mieściły się w granicach błędu.
  3. Wprowadzenie dodatkowej wentylacji gniazd zimą nie wpłynęło w sposób wyraźny na rozwój wiosenny i produkcyjność rodzin. Pewne korzystne zmiany w zachowaniu się tak zimowanych rodzin przemawiają za kontynuacją tych poszukiwań. Szczególnie celowe byłoby sprawdzenie tych rozwiązań w warunkach ostrej zimy.
  4. Stwierdzono wyraźną dodatnią korelację między wydajnością miodową uzyskaną z wczesnych pożytków i wydajnością w całym sezonie oraz między wydajnością miodową z wczesnych pożytków a siłą rodzin w drugiej połowie maja.
strona 37

LITERATURA

Borisenko M.V. (1973) – Na vozduśnoj poduśke. Pćelovodstvo, 53(10):10-11.

Horn H. (1987) – Beobachtungen zum Überwinterungsverhalten von Bienenvolkern in Magazinen mit offenen und geschlossenen Böden. Algemeine Deutche Imkerzeitung, 21(11):341-345.

Machmaszaripow S. (1978) – Na połnych gniezdach. Pćelovodstvo, 57(3):14-16.

Muszyńska J. (1987) – The relationship between the biological structure of honeybees colonies and their wintering success. Pszczeln.Zesz.Nauk., 31:41-53.

Muszyńska J., Konopacka Z. (1981) – Zmiany w kondycji pszczół różnych ras w związku z zimowlą. Pszczeln.Zesz.Nauk., 25:31-42.

Żukov W.N. (1979) – Na wole na połnych gniezdach. Pćelovodstvo, 58(10):16-17.

Szabo T.I., Lefkovitch L.P. (1988) – Fourth generation of closed population breeding. Relationship beetween morphological and colony traits. Apidologie, 19(3):259-273.

SPRING DEVELOPMENT AND PRODUCTIVITY IN BEE COLONIES WINTERED WITH A HIGHER RATE OF VENTILATION

P. Skubida, W. Skowronek

Summary

The experiment was carried out in the apiaries of the Bee Division in Puławy in 1988-1992. Twenty one bee colonies were divided randomly into the following groups:

Group 1 – bees maintained in the hives with a netting floor

Group 2 – bees maintained in the hives with a 15 cm air space („air pillow”) between the bottom board and brood chamber

Group 3 – bees maintained under standard conditions.

Bee colony development was evaluated by means of brood area measurements. Honey harvesting was estimated taking into account early ana late nectars. Correlations were determined among all data examined. Bee colonies wintered in the hives with differentiated ventilation showed similar brood area; however, the brood area qain from March through May was the highest in the bee colonies wintered on the bottom board with a higher rate of ventilation. The highest honey harvesting was obtained in the bee colonies wintered in the hives with a widen space between the brood chamber and bottom board. Howewer, the differences were insignificant statistically. A marked positive correlation between the strength of colonies in the second half of May and the productiwity of early honey flows and between the productivity of early honey flows and that of the whole period of harvesting.

Keywords: wintering, ventilation, colony strength, honey flow.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 34: „grawantowało” → gwarantowało
  • s. 37, piśmiennictwo: „Bienenvolkern” → Bienenvölkern
  • s. 37, piśmiennictwo: „Algemeine Deutche” → Allgemeine Deutsche
  • s. 37, piśmiennictwo: „beetween” → between
  • s. 37, streszczenie: „ana late” → and late
  • s. 37, streszczenie: „qain” → gain
  • s. 37, streszczenie: „Howewer” → However
  • s. 37, streszczenie: „productiwity” → productivity

Podobne wpisy