PRZYDATNOŚĆ RÓŻNYCH METOD POMIARU POWIERZCHNI CZERWIU DO OCENY ZDOLNOŚCI ROZWOJOWEJ RODZIN PSZCZELICH

tekst: Wojciech Skowronek, Jerzy Marcinkowski

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXVIII, 1984 — Wojciech Skowronek, Jerzy Marcinkowski

strona 5

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXVIII Puławy 1984

Wojciech Skowronek, Jerzy Marcinkowski

Oddział Pszczelnictwa ISK

WPROWADZENIE

Mierzenie powierzchni czerwiu służy do określenia liczby komórek plastra zajętych przez czerw, a to niezbędne jest do przeprowadzenia oceny zdolności rozwojowej rodzin. Cecha ta jest pomocna w pracy selekcyjnej, a także w różnego rodzaju badaniach naukowych. Powierzchnia zajęta przez czerw rzadko przybiera postać regularnej płaszczyzny, geometrycznej, wynikają stąd duże trudności z jej zmierzeniem. Dodatkową trudnością jest konieczność szybkiego wykonania pomiaru, w miarę możliwości bez zbędnego niepokojenia pszczół. Stosowane techniki pomiaru bywają różne. Najwcześniej zaczęto stosować i najczęściej jest dalej używana metoda pomiaru polegająca na określeniu dwóch średnic eliptycznej powierzchni zajętej przez czerw, a następnie ze wzoru na elipsę lub ze specjalnie sporządzonych tabel odczytywana jest powierzchnia (Brunnich 1922).

Inną dość często stosowaną metodą jest liczenie kwadratów o znanej powierzchni, zajętych przez czerw. W tym celu niezbędne jest przygotowanie szablonu z zaznaczonymi kwadratami, który przykłada się do powierzchni plastra z czerwiem (Al-Tikrity i inni 1971). Ponadto czerw bywa mierzony przy użyciu ramki z zaznaczonymi wzorcowymi powierzchniami (Jeffree 1958), ramki siatki połączonej z wzorcowymi elipsami (Gurczenko 1982), poprzez rysowanie na przejrzystym materiale powierzchni zajętej przez czerw i mierzeniu jej za pomocą planimetru, czy wreszcie na fotografowaniu plastów z czerwiem i liczeniu komórek na zdjęciach (Nolan 1925). Ostatnia metoda, aczkolwiek bardzo dokładna jest bardzo kosztowna i pracochłonna.

Dokładność i przydatność różnych metod pomiaru czerwiu oceniali Fresnaye i Lensky (1961). Metodą najszybszą i dającą w miarę

strona 6

dokładne wyniki było mierzenie średnic elipsy czerwiu i wyliczanie powierzchni ze wzoru na tę płaszczyznę. Dla ułatwienia wykonania takich pomiarów Frensaye (1962) skonstruował specjalny przyrząd. W doświadczeniach amerykańskich dużą dokładność pomiaru i szybkość wykonania uzyskano określając liczbę kwadratów zajętych przez czerw (Al-Tikrity i inni 1971).

W Polsce, zgodnie z ogólnie przyjętą metodą mierzenie czerwiu odbywa się poprzez określenie dwóch średnic elipsy i odczytywanie powierzchni z tabel (Gromisz 1978). Metoda ta jest dokładna pod warunkiem, że powierzchnia zajęta przez czerw ma kształt regularnej elipsy lub koła, i że jest w całości zajęta przez czerw. W praktyce tak zaczerwione plastry zdarzają się rzadko. Szczególnie dużo kłopotów sprawia rozstrzelenie czerwiu oraz wolne, nieregularne przestrzenie wewnątrz powierzchni czerwiu. W takich wypadkach szacunkowo oceniana jest liczba lub procent wolnych komórek i następnie odejmowana od wyliczonej powierzchni. Udział takich plastrów, w stosunku do których prowadzony jest ten szacunek jest duży w związku z tym dokładność pomiarów budzi duże zastrzeżenia. Pomiary czerwiu wykonywane według tej metodyki są zajęciem pracochłonnym, zachodzi więc pytanie czy tego samego efektu nie udałoby się osiągnąć stosując łatwiejsze, mniej pracochłonne metody pomiaru.

Celem niniejszej pracy było porównanie dokładności i pracochłonności różnych metod pomiaru czerwiu.

MATERIAŁ I METODY

Pomiary powierzchni czerwiu prowadzono w latach 1982 i 1983 w pasiece Zakładu Gospodarki Pasiecznej ISK. Stosowano cztery następujące metody pomiaru:

A. Mierzenie dwóch średnic powierzchni elipsy zajętej na plastrze przez czerw, a następnie odczytywanie powierzchni z tabeli. Jeśli powierzchnia zajęta przez czerw nie była zwarta, wtedy odliczano wolną powierzchnię mierząc ją tak jak czerw. W przypadku występowania na powierzchni plastra małych nieregularnych miejsc wolnych od czerwiu lub, gdy czerw był rozstrzelony ilość wolnej powierzchni oceniano wtedy szacunkowo w procentach. Metoda ta w dalszym ciągu pracy określana jest jako pomiar linijką.

B. Do powierzchni plastra z czerwiem przykładano ramkę z naciągniętymi pionowo i poziomo drutami w odstępach 5 cm, tworzącymi kwadraty o powierzchni 0,25 dm². Wielkość powierzchni oceniano poprzez liczenie kwadratów wypełnionych czerwiem.

C. Bezpośrednio szacunkową ocenę powierzchni w decymetrach kwadratowych. Dla ułatwienia szacunku przygotowano ramkę ze wzorcowymi elipsami o znanej powierzchni wykonanymi z drutu.

D. Fotografowanie plastrów z czerwiem po strząśnięciu z nich pszczół

strona 7

a następnie liczeniu poszczególnych komórek po wyświetleniu negatywu na ekranie.

Ostatnia metoda, jako pozwalająca na dokładne określenie liczby komórek uznana została za metodę standardową i służyła do oceny dokładności trzech pozostałych metod.

W każdej rodzinie wykonywano pomiar wszystkimi czterema metodami. Mierzono wyłącznie czerw kryty, bo tylko taki możliwy jest do zmierzenia metodą fotograficzną. Do pomiarów wybierano przypadkowe rodziny, dla oceny ilości wychowywanego czerwiu przez cały sezon były to te same rodziny, a pomiary wykonywano co 12 dni. W pierwszym roku badań mierzono w ten sposób czerw w 10 rodzinach, a wykonywały go osoby wybierane przypadkowo. W roku 1983 czerw mierzyły 3 osoby w 9 rodzinach wykonując po 3 pomiary każdą z trzech pierwszych metod. Mierzono czas wykonywania pomiarów oraz czas przeliczania uzyskanych wyników na powierzchnię czerwiu w decymetrach kwadratowych.

W rodzinach, w których mierzony był czerw ważono w różnych terminach znajdujące się w ulach pszczoły. W tym celu po uprzednim zamknięciu ula nocą strząsano wszystkie pszczoły do specjalnie przygotowanych do tego celu osiatkowanych skrzynek i ważono na wadze. Równocześnie ważono na wadze ulowej cały ul wraz z pszczołami i po ich zabraniu. Poprzez bezpośrednie ważenie w skrzynkach oraz z różnicy ciężaru ula z pszczołami i bez pszczół określano w miarę dokładnie ilość pszczół w rodzinie. Zakładając, że w 1 kg znajduje się 10 tysięcy pszczół oceniono ich liczbę. Znając liczby pszczół w rodzinie oraz średnią dzienną liczbę wygryzających się pszczół otrzymaną z pomiarów krytego czerwiu metodą fotograficzną oceniano średnią długość życia pszczół w okresie poprzedzającym ważenie. Podobną ocenę długości życia pszczół zastosował Woyke (1980).

Uzyskane wyniki opracowano statystycznie. Analizę zebranych danych prowadzono nie na bezwzględnych wartościach pomiarów, a na procentowym stosunku wyników uzyskanych każdą z trzech metod do wyników otrzymanych z pomiarów metodą fotograficzną.

WYNIKI

Średnia powierzchnia czerwiu oceniana porównywanymi metodami była przeciętnie wyraźnie wyższa niż rzeczywista powierzchnia obliczona metodą fotograficzną (tabela 1). Za jeden pomiar uznano w tej tabeli całkowitą powierzchnię czerwiu w rodzinie zmierzoną w dniu obserwacji.

Najbardziej odbiegający od powierzchni rzeczywistej okazał się pomiar dwóch średnic elipsy. Metoda ta zawyżyła wyniki średnio o blisko 20%. Dokładność dwóch pozostałych metod była zbliżona, uzyskane wyniki były wyższe od rzeczywistych średnio o ponad 12%. Zmienność wy-

strona 8

Tabela 1 Powierzchnia czerwiu oceniana różnymi metodami wyrażona w procentach w stosunku do bezwzględnej powierzchni obliczonej metodą fotograficzną Brood area estimations by different method expressed as the percentages of the actual areas determined photographically

Metoda Method Liczba pomiarów No. of measurements Średnia i jej błąd Mean ± St. error Odchylenie standardowe St. deviation
Mierzenie dwóch średnic elipsy Measuring two diameters of ellipse 80 119,3±2,58 23,14
Liczenie kwadratów Counting squares 82 112,7±1,62 14,63
Ocena szacunkowa Estimations 81 112,4÷2,17 19,58

ników w poszczególnych pomiarach była duża u wszystkich metod wahała się od około 90% do prawie 150%. Zmienność ta oceniana średnim błędem średniej arytmetycznej i odchyleniem standardowym była najwyższa przy mierzeniu linijką średnic powierzchni zajętej przez czerw. Wysoką zmienność stwierdzono także przy ocenie szacunkowej powierzchni czerwiu, a najdokładniejsza okazała się metoda liczenia kwadratów.

Tabela 2 Powierzchnia czerwiu oceniana przez różne osoby wyrażona w procentach w stosunku do bezwzględnej powierzchni obliczonej metodą fotograficzną Brood area estimations by different persons expressed as the percentages of the actual areas determined photographically

Osoba wykonująca pomiar Person Liczba pomiarów No. of measurements Średnia i jej błąd Meann ± St. error Odchylene standardowe St. Deviation
I 103 115,9±2,05 20,83
II 57 124,2±1,91 14,46
III 39 108,6±3,35 22,04
IV 38 107,1±2,03 12,51
V 6 94,7±6,69 16,38

We wszystkich trzech porównywanych metodach występuje element szacunkowy. Zachodzi więc pytanie, czy wszystkie osoby wykonujące pomiary szacują w podobny sposób. Średnie względne powierzchnie czerwiu oceniane przez różne osoby trzema porównywanymi metodami mierzenia podane w tabeli 2 wykazują, że różnice w tych wynikach uzyskanych przez różne osoby są znacznie większe od wyników otrzymanych z pomiarów wykonanych różnymi metodami. Osoba II zawyżała

strona 9

wyniki pomiarów o pand 24%, a osoba V, jako jedyna zaniżała wyniki w stosunku do metody standardowej. Liczba wykonanych pomiarów przez tę osobę była jednak bardzo mała w porównaniu z pozostałymi aby uznać, że jest to stała tendencja.

Zawyżanie lub zaniżanie wyników pomiarów do standardowej metody fotograficznej w części decyduje o ich dokładności. Drugim ważnym elementem dokładności jest powtarzalność tego odchylenia. Ocena tej powtarzalności błędem średniej arytmetycznej i odchyleniem standardowym wskazuje, że osoba II, której pomiary najbardziej odbiegały od wyników uzyskanych metodą fotograficzną popełniała najmniejszy błąd. Przeciwnie osoba III, której średnia ze wszystkich pomiarów nieznacznie przewyższała wynik metody standardowej popełniała bardzo duży błąd. Po przeanalizowaniu dwóch pierwszych tabel wynika, że mniej istotny wpływ na dokładność pomiarów czerwiu ma metoda ich prowadzenia niż osoba dokonująca pomiarów. Wyniki pomiarów dokonywanych przez różne osoby różniły się w naszym doświadczeniu średnio aż o 30%. Sprawia to, że pomiary czerwiu wykonywane tradycyjnymi metodami, prowadzone przez różne osoby nie powinny być ze sobą porównywane.

Tabela 3 Porównanie osób pod względem zgodności ich oceny w odniesieniu do metody standardowej Comparision of persons with regard to the accuracy of their estimations to the actual areas determined photographically

Metoda Method Parametr Parameter Osoba Person: I Osoba Person: II Osoba Person: III
Linijką (A) Diameters of ellipse n 25 23 30
r 0,925 b 0,848 ab 0,764 a
b 1,30 c 1,19 ac 0,69 a
Kwadratami (B) Counting squares n 23 38 28
r 0,972 b 0,790 a 0,816 a
b 1,36 b 1,17 ab 0,99
Szacunkowa (C) Estimations n 31 29 29
r 0,773 ab 0,904 b 0,719 a
b 1,11 a 1,15 a 1,33 a

n — liczba pomiarów, r — współczynnik korelacji, b — współczynnik regresji n — no. of measurements, r — correlation coefficient, b — regression coefficient

Analizę dokładności wykonania pomiarów różnymi metodami przez różne osoby przeprowadzono na wybranym materiale. Do tego celu brano tylko plastry zajęte krytym czerwiem przynajmniej w 25% powierzchni. Podana w tabeli 3 liczba pomiarów odnosi się do liczby takich plastrów. Porównywanie pomiarów wykonanych poszczególnymi metodami w stosunku do standardowej metody fotograficznej dokonano metodą regresji liniowej, a zgodność ocen wyrażano wartościami współczynnika korelacji liniowej „r”. Podany w tabeli parametr „b” określa przyrost

strona 10

jednostkowy zmiennej y gdy zmienna x wzrasta o jednostkę. Współczynniki korelacji „r” określają zbieżność pomiarów wykonanych porównywanymi metodami przez różne osoby z wynikami tych samych pomiarów uzyskanymi metodą standardową. Współczynniki regresji „b” oznaczają o ile wzrasta wartość pomiaru wykonanego określoną metodą gdy wielkość obliczona metodą standardową wzrasta o jednostkę.

Wykazane w tabeli współczynniki korelacji są wszystkie wysoko istotne. Wartości „r” wykazują, że I osoba bardzo ściśle oceniała metodami A i B, a istotnie gorzej metodą C. Osoba II oceniała mało dokładnie metodą B, a najlepiej metodą C, III zaś dość dobrze metodą B, a wyraźnie gorzej metodami A i C.

Wartości współczynnika „b” informują, w jakim stopniu pomiary wykonywane przez różne osoby porównywanymi metodami odbiegały od ocen metodą standardową. U osób I i II wartości tego współczynnika wyższe od jedności wykazują, że osoby te przy ocenie wszystkimi metodami zawyżały wyniki. Osoba III przy ocenie szacunkowej (C) również zawyżała wyniki, natomiast mierząc metodą A w znacznym stopniu zaniżała je. Wyniki te przemawiają za przekonaniem, że ścisłość ocen za pomocą każdej metody zależy w dużym stopniu od osoby oceniającej.

Tabela 4 Średni czas wykonania pomiaru w jednej rodzinie Average time required to measure the brood area in one colony

Metoda Method Liczba pomiarów No. of measurements Czas pracy przy ulu Work at a hive Czas obliczeń Time of calculation Razem czas pomiarów All time consuming
Linijką Diameters of ellipse 93 7′9″ 3′12″ 10′21″
Kwadratami Counting squares 93 7′55″ 1′45″ 9′40″
Szacunkowa Estimations 93 7′26″ 43″ 8′9″
Fotograficzna Photographically 48 26′72″ 97′35″ 124′17″

Ważnym czynnikiem decydującym o przydatności danej metody jest jej pracochłonność (tabela 4). Wszystkie pomiary wykonywane były przez dwie osoby dla oceny pracochłonności niezbędne więc byłoby pomnożenie przez 2 podanych w tabeli wartości. Całkowity czas pomiarów rozbito na czas pracy przy ulu i czas obliczeń. Zgodnie z oczekiwaniem skrajnie czasochłonny okazał się pomiar metodą fotograficzną. W porównaniu z pozostałymi metodami czas niezbędny do jego wykonania był ponad 10-cio krotnie dłuższy. Stosowanie tej metody pomiaru jest

strona 11

uzasadnione tylko w sytuacjach wyjątkowych. Czas niezbędny do zmierzenia powierzchni czerwiu pozostałymi metodami był zbliżony. Bardzo podobny był czas pracy przy ulu. Większe zużycie czasu niezbędne do wykonania obliczeń przy mierzeniu powierzchni czerwiu linijką, a w mniejszym stopniu także kwadratami spowodowało, że pierwsza metoda okazała się w sumie najbardziej pracochłonna, a najmniej metoda szacunkowa. Czasochłonność wykonaniu pomiaru określoną metodą zależy także od wprawy osoby prowadzącej te pomiary. Pod tym względem opanowanie porównywanych metod było niejednakowe. Wszystkie osoby wykonujące pomiary, pomiar linijką wykonywały od lat natomiast pozostałe metody były dla nich nowe. To niewątpliwie wpłynęło na czas wykonywania pomiarów, przy jednakowym opanowaniu wszystkich metod różnice czasochłonności na niekorzyść pomiaru linijką byłyby prawdopodobnie wyższe.

Pomiary czerwiu w tych samych rodzinach, w odstępach 12-dniowych przez znaczną część sezonu pozwoliły na ocenę ilości czerwiu wychowanego w rodzinach w tym okresie. Nie jest to równoznaczne z liczbą składanych przez matkę jaj, jak niekiedy się przyjmuje. Liczba jaj jest zawsze wyższa ponieważ nie ze wszystkich jaj wygryzają się larwy, z kolei część larw ginąć może podczas żerowania. Także średnie dzienne liczby wygryzających się z komórek plastra pszczół nie zawsze pokrywają się z liczbą komórek z zasklepionym czerwiem. Zdarza się zamieranie czerwiu w stadium przedpoczwarki lub poczwarki. W normalnych

Tabela 5 Średnia dobowa liczba pszczół wygryzających się z komórek plastra oraz średnia długość życia tych pszczół w różnych okresach sezonu Daily average number of emerging workerbees and the mean length of life these bees in different periods of season

Nr rodziny Colony no. Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 19—31.V. Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 1—12.VI. Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 13—24.VI Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 25.VI—6.VII. Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 7—18.VII. Liczba pszczół wygryzających się w okresach Number of emerging bees: 19—29.VII. Pszczół w rodzinie Bees in colony: data date Pszczół w rodzinie Bees in colony: ciężar weight kg Średnia długość życia Mean length of life, days
7 1161 1172 670 816 29.VI. 2,50 30
18 885 1036 1046 1254 29.VI. 3,47 31
77 533 441 461 442 29.VI. 1,05 23
62 1161 1260 1006 909 886 15.VII. 2,47 27
102 714 703 426 552 534 15.VII. 1,39 28
74 877 778 556 656 529 15.VII. 2,17 32
5 645 643 315 643 569 458 29.VII. 1,93 35
117 889 791 743 918 946 642 29.VII. 2,71 33
119 1579 1269 791 1080 607 586 29.VII. 2,48 34
X 939 899 668 808 695 562
strona 12

warunkach procent komórek z zasklepionym czerwiem, z których nie wygryzają się pszczoły robotnice jest nieznaczny i z zastrzeżeniem tym można uznać za zbliżoną do siebie liczbę komórek z krytym czerwiem oraz liczbę wygryzających się pszczół.

Wyliczona na podstawie ilości czerwiu krytego średnia dobowa liczba wygryzających się pszczół (tabela 5) różni się w badanych rodzinach znacznie. Spowodowane to zostało niejednakową siłą rodzin, w których prowadzono obserwacje. Średnie ze wszystkich rodzin wykazują w ciągu sezonu tendencje spadkowe.

Zważenie pszczół w rodzinach przy jednoczesnej znajomości średniej dziennej liczbie wygryzających się pszczół w okresie poprzedzającym to ważenie pozwoliło na ocenę średniej długości życia pszczół. Pszczoły znajdujące się w rodzinach w końcu czerwca i w połowie lipca żyły średnio około 30 dni natomiast w końcu lipca wyraźnie ponad 30 dni. Pierwsze z tych pszczół żyły w okresie obfitych pożytków, głównie z lipy natomiast w drugiej połowie lipca w rejonie pasieki nie było już żadnych znaczących pożytków. Przedstawione wyniki potwierdzają dane uzyskane przez Woykego (1980) i są kolejnymi dowodem na to, że określona dotychczas długość życia pszczół w okresie wiosny i lata na 6 tygodni nie odpowiada prawdzie. Za średnią długość życia pszczół w sezonie uznać należałoby raczej okres 4 tygodni. Przy braku intensywniejszej pracy przedłużać się ono może do 5 tygodni, a przy szczególnie intensywnych pożytkach spada poniżej tej średniej granicy.

WNIOSKI

Stosowane powszechnie metody pomiaru czerwiu nie pozwalają na dokładne zmierzenie jego powierzchni. Pomiar taki możliwy jest poprzez fotografowanie, jednak ta metoda jest bardzo pracochłonna, także kosztowna i stosowana być może tylko w wyjątkowych wypadkach. Pozostałe oceniane metody pomiaru czerwiu uznać należy za dające wynik przybliżony. Wśród tych metod najbliższe prawdzie wyniki daje pomiar metodą liczenia kwadratów. Metoda ta jest poza tym stosunkowo mało pracochłonna i daje możliwość oceny powierzchni czerwiu w rodzinie bezpośrednio po wykonaniu pomiaru, bez potrzeby prowadzenia kłopotliwych obliczeń. Ta metoda wydaje się za najbardziej godną polecenia.

Dokładność pomiarów w dużym stopniu zależy od osoby wykonującej je. Występujące u różnych osób tendencje do zawyżania lub niekiedy zaniżania wyników nie pozwalają na porównanie wyników pomiarów wykonywanych przez różne osoby.

Długość życia pszczół podczas sezonu jest znacznie krótsza od powszechnie przyjmowanych 6 tygodni. Średnio żyją pszczoły około 4 tygodni, a w zależności od nasilenia wykonywanych przez nie prac długość życia wahać się może od 3 do 5 tygodni.

strona 13

LITERATURA

Al-Tikrity W. S., Hillmann R. C., Benton A. W., Clarke W. W. Jr., (1971) — A new instrument for brood measurement in a honey-bee colony. Am. Bee J. 111(1):20—21

Brunnich J. (1922) — Graphische Darstellung Legetäligkeit einer Bienenkönigin. Arch. Bienenk. 4:131—141

Fresnaye J. (1962) — Un appareil pour le calcul rapides des surfaces de couvain dans les ruches. Annls. Abeille 5(2):145—153

Fresnaye J., Lensky Y. (1961) — Métodes d’appéciation des surfaces de couvain dans les colonies d’abeilles. Annls. Abeille. 4(4):369—376

Gromisz M. (1978) — Metoda określania czystości rasowej pszczół oraz metoda oceny wartości użytkowej i hodowlanej populacji selekcjonowanej. Prace Inst. Sad. s. F nr 13. Skierniewice

Gurczenko A. C. (1982) — Opridielenie płoszczadi razpłoda. Pczełowodstwo (5):11

Jeffree E. P. (1958) — A shaped wire grid for estimation of the quantities of brood and pollen in comb. Bee Wld 39:32—34

Nolan W. J. (1925) — The brood rearing cycle of the honeybee. Bull. U.S. Dep. Agric. nr 13 49

Woyke J. (1980) — Produkcja miodu jako funkcja obfitości czerwienia i siły rodziny pszczelej. Pszczelarstwo 31(5):2—4

ПРИГОДНОСТЬ РАЗНЫХ МЕТОДОВ ИЗМЕРЕНИЯ ПОВЕРХНОСТИ ЧЕРВЫ ДЛЯ ОЦЕНКИ СПОСОБНОСТИ К РАЗВИТИЮ ПЧЕЛИНЫХ СЕМЬЕЙ

В. Сковронек, Е. Марцинковски

Резюме

Поверхность червы определено тремя способами:

  1. посредством измерения двух диаметров эллипса и прочитывания из таблиц поверхностей,
  2. посредством считания квадратов площадью 0,25 дм², занятых червой,
  3. посредством оценочных данных при помощи образцовых эллипсов с известной площадью.

Точность этих методов оценено, сравнивая полученные результаты с поверхностью, измеряемой по фотографическому методу.

Все методы завышали результаты в среднем на 10—20%, самым точным оказался второй и третий метод. Большие разницы обнаружено между лицами, проводящими измерения, чем между методами; они достигали в среднем 30%. Констатировано, что результаты измерений червы, проведенные по традиционным методам раными лицами не следует сравнивать друг с другом.

Постоянные измерения червы, а также взвешивание пчел в этих же семьях поспособствовало оценке длины жизни пчел. Среднее время жизни пчел в семьях составляло от 23 до 35 дней.

strona 14

SUITABILITY OF DIFFERENT METHODS OF BROOD AREA MEASUREMENT TO EVALUATE THE DEVELOPING ABILITY OF BEE COLONIES

W. Skowronek, J. Marcinkowski

Summary

Brood area was determined using three methods:

  1. by measuring two diameters of the ellipse and looking up the result in the table of areas,
  2. by counting squares 0,25 dm² in area covered by the brood,
  3. by using ellipses of a known area for estimations.

The accuracy of the three methods was checked against results from photographic measurements.

All three methods were found to consistently overestimate the brood area by 10 to 20%, on average. Methods 2 and 3 were the most accurate. The measurements results were found to vary more from observer to observer (up to 30%) than from method to method. Therefore, one may conclude that brood measurements by traditional methods made by different observers should not be compared with one another. Continuous brood measurements and weighing of bees belonging to the same colonies allowed to estimate bee longevity. The average lifespan of bees in the colonies was found to be 23 to 35 days.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 6: „Frensaye” → Fresnaye
  • s. 8, tab. 1: „112,4÷2,17″ → 112,4±2,17
  • s. 8, tab. 1: „by different method” → by different methods
  • s. 8, tab. 2: „Meann” → Mean
  • s. 8, tab. 2: „Odchylene” → Odchylenie
  • s. 9: „o pand” → o ponad
  • s. 9, tab. 3: „Comparision” → Comparison
  • s. 10, tab. 4: „26′72″” → 26′42″
  • s. 11: „Czasochłonność wykonaniu” → Czasochłonność wykonania
  • s. 11, tab. 5: „length of life these bees” → length of life of these bees
  • s. 12: „dziennej liczbie” → dziennej liczby
  • s. 12: „kolejnymi dowodem” → kolejnym dowodem
  • s. 13, piśmiennictwo: „Legetäligkeit” → Legetätigkeit
  • s. 13, piśmiennictwo: „calcul rapides” → calcul rapide
  • s. 13, piśmiennictwo: „Métodes d’appéciation” → Méthodes d’appréciation
  • s. 13, streszczenie: „раными” → разными

Podobne wpisy