WYNIKI SEZONU PSZCZELARSKIEGO 1977 ROKU NA TLE SEZONÓW POPRZEDNICH

tekst: Michał Gromisz, Zofia Kochańska

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXII, 1978 — Michał Gromisz, Zofia Kochańska

strona 181

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXII 1978

Michał Gromisz i Zofia Kochańska

Oddział Pszczelnictwa IS

WPROWADZENIE

Rok 1977 utrwalił się w pamięci pszczelarzy jako wyjątkowo niepomyślny pod względem produkcji miodu. Z uwagi na wyjątkowość sezonu pszczelarskiego tego roku, pragniemy przedstawić pełniejszą jego analizę, nie ograniczając się jedynie do sprawozdania statystycznego. Materiał do porównań mamy obszerny, bo gromadzony i opracowywany w Instytucie od 1950 roku (Bornus 1957, Bornus 1958, Bornus i Gromisz 1964, Gromisz 1976, Gromisz i Kochańska 1977).

MATERIAŁ I METODA

W 1977 roku zebrano notatki z wagowej kontroli pożytków prowadzonej przez pszczelarzy w 156 miejscowościach kraju. Zapisywali oni codziennie wieczorem ciężar ula w sezonie pszczelarskim od maja do sierpnia, ewentualnie września, do czasu kiedy to wziątek ulegał zupełnemu wyczerpaniu.

Nadesłane do Instytutu materiały opracowano dla każdego punktu wagowego następująco:

  1. obliczono przybytek brutto (a) — suma dziennych przybytków za sezon,
  2. obliczono sumę dziennych ubytków (b) ciężaru ula za sezon,
  3. obliczono przybytek netto, jako różnicę a — b.

Kształtowanie się przybytku brutto i netto analizowano także w poszczególnych miesiącach sezonu pszczelarskiego. Za zakończenie sezonu pszczelarskiego przyjęto datę, po której następowały same ubytki ciężaru ula.

Na podstawie przybytku netto szacowano zbiory miodu. Przyjęto następujący wzór, oparty na danych szwajcarskich (Gromisz 1976):

strona 182

z = x — 5 gdy 5 < x ⩽ 11

oraz

z = 0,864 x — 3500 gdy x > 11

gdzie x wyraża przybytek netto w kg, a z jemu odpowiadającą ilość miodu towarowego.

Uporządkowany materiał badawczy pod względem zmienności przedstawiono według podziału administracyjnego kraju na województwa. Ogólny zbiór wartości przybytków netto z poszczególnych punktów wagowych podzielono ponadto na przybytki netto przeciętne i przybytki rekordowe, według zasady przyjętej w pracy Gromisza (1976). Ocenę wziątku w sezonie pszczelarskim 1977 przeprowadzono w porównaniu do materiałów z punktów wagowych gromadzonych w Instytucie od 1950 roku (8065 meldunków).

WYNIKI

WARUNKI POGODOWE

Sezon pszczelarski 1977 roku upływał pod znakiem anomalii pogody. Występowały duże wahania temperatury i gwałtowne zmiany typów pogody. Meteorolodzy nazwali ten rok rokiem wiatrów i deszczu.

Po łagodnej zimie i ciepłym marcu nastąpił gwałtowny spadek temperatury. W kwietniu, chłodniejszym niż marzec, średnia temperatura była o 2°C niższa niż normalnie. W ostatnich dniach kwietnia i na początku maja wystąpiły 30°C upały, potem zaś raptownie się ochłodziło do 7—10°C i nie brakowało licznych przymrozków. Chłody trwały do początków czerwca (6—10°C). Ociepliło się nieco w drugiej dekadzie tego miesiąca (powyżej 20°C), ale później temperatura spadła do 14—19°C. Zaznaczył się niedobór opadów. Lipiec był także chłodny (14—18°C), pełen pochmurnych i deszczowych dni. Niewiele występowało dni o dobrych warunkach pogodowych dla lotu pszczół. W sierpniu przeważała również na ogół chłodna pogoda, o temperaturze w granicach 14—19°C, tylko w nielicznych dniach temperatura osiągała 20°C. Na znacznych obszarach kraju wystąpiły obfite deszcze, powodujące powodzie w rejonach południowozachodnich i miejscami w centralnej części Polski.

PRZYBYTEK NETTO

Średni przybytek netto z wszystkich punktów wagowych wynosił w sezonie 1977 roku 13,4 kg/pień. Był on o 18,1% mniejszy od przeciętnego wieloletniego. W okresie 1950—1976 notowano tylko 5 sezonów

strona 183

pszczelarskich (1956, 1958, 1960, 1962 i 1974) słabszych pożytkowo od sezonu roku 1977 i jeden (1950) jemu równy, natomiast pozostałych 21 sezonów wypadło zdecydowanie korzystniej. W stosunku do najmiodniejszego roku 1976 osiągnięcia pszczelarzy w roku 1977 wynosiły tylko 45,9%. Były one jednak o 34,9% większe, niż w najsłabszym, w naszej statystyce sezonie pszczelarskim 1956 roku.

Na terenie kraju zachodziło znaczne zróżnicowanie wysokości przybytków netto (tab. 1). Tego rodzaju zmienność geograficzna zależy przede wszystkim od poziomu wziątków, którymi różnią się poszczególne regiony Polski. Lecz niekorzystny sezon pszczelarski 1977 roku nie wszędzie jednakowo pozbawiał pszczelarzy miodu. W niektórych częściach kraju przybytki netto były nawet większe niż jego wartość średnia obliczona z wielu lat obserwacji. Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w 5 na 18 województw, które nadawały się do porównania z tego względu, że w każdym z nich prowadzono przynajmniej po 3 punkty wagowe. Było to przede wszystkim województwo bielskie i zielonogórskie, gdzie średni wieloletni przybytek netto został przekroczony o 60,8% i 38,7%, a następnie: gorzowskie — o 12,5%, nowosądeckie — o 10,5% i rzeszowskie — o 1,2%. W pozostałych 13 województwach notowano odchylenia na minus o od 6,1% do 78,2%, a mianowicie:

katowickie — 6,1% bydgoskie — 12,0% koszalińskie — 23,0% opolskie — 32,9% toruńskie — 42,3% lubelskie — 48,5% bialskopodlaskie — 48,8% przemyskie — 49,1% krakowskie — 63,0% krośnieńskie — 65,6% olsztyńskie — 76,6% łódzkie — 76,8% gdańskie — 78,2%

Widzimy zatem, że najmniej zgromadziły pszczoły wziątku na północy i wschodzie kraju, najwięcej natomiast na jego zachodzie i południu. Osiągnięcia poszczególnych pasiek wewnątrz tych regionów były jednak bardzo zróżnicowane. Uwidoczniało się to tam zwłaszcza, gdzie ogólny poziom wziątku był większy. W zielonogórskim na przykład występowały przybytki netto od —3,8 kg do 80,4 kg. Jeden z prowadzących punkt wagowy pisał, że odwirował ze swej pasieki przeciętnie po 20 kg miodu z roju, ale okoliczni pszczelarze nie zebrali ani jednego kilograma. Lokalne różnice w szacie roślinnej były tego przyczyną. Ogólne warunki dla wystąpienia pożytku były więc niesprzyjające, ale niektóre gatunki roślin dostarczały jednak tyle wziątku, że roje mogły zgromadzić znaczne zasoby miodu, często kwalifikujące się do uznania za rekordowe osiągnięcia.

Rekordowych przybytków netto naliczono w 1977 roku w 19 na 156 wszystkich punktów wagowych, co stanowiło 12,2%. Odsetek ten jest dwukrotnie większy niż średni z wielu lat obserwacji (6,1%). Potwierdza się tu zatem opinia, jaką wyrażaliśmy przy różnych okazjach, że w lata

strona 184

Tabela 1 Przybytek netto i szacunkowe zbiory miodu w roku 1977

Lp. Województwo Liczba punktów Przybytek netto kg/pień % udział przybytku netto: maj % udział przybytku netto: czerwiec % udział przybytku netto: lipiec % udział przybytku netto: sierpień Miód kg/pień
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Polska 156 13,4 27,2 56,2 8,2 8,4 8,5
1. Zielonogórskie 12 32,3 22,9 62,8 9,0 5,3 24,9
2. Kaliskie 1 28,3 — — 84,9 15,1 21,0
3. Gorzowskie 4 28,1 37,4 53,7 8,9 — 20,8
4. Leszczyńskie 1 23,8 32,4 41,5 26,1 — 17,1
5. Częstochowskie 1 23,7 10,2 56,5 21,1 12,2 17,0
6. Słupskie 2 20,5 5,9 90,2 3,9 — 12,6
7. Bielskie 4 18,1 37,6 53,6 8,8 — 12,0
8. Koszalińskie 4 18,0 18,3 80,6 1,1 — 11,9
9. Włocławskie 2 17,5 18,5 81,5 — — 11,7
10. Zamojskie 1 16,6 50,6 15,1 12,1 22,2 10,8
11. Konińskie 1 16,3 24,3 75,7 — — 10,6
12. Bydgoskie 22 15,6 27,6 64,1 8,3 — 10,1
13. Wałbrzyskie 1 15,5 39,4 60,6 — — 9,9
14. Sieradzkie 2 15,3 15,0 72,5 11,8 0,7 9,3
15. Nowosądeckie 8 14,9 17,6 71,1 — 11,3 10,8
16. Piotrkowskie 2 14,6 32,2 54,8 13,0 — 9,0
17. Tarnowskie 2 14,5 20,0 59,3 — 20,7 9,1
18. Poznańskie 1 14,2 45,8 53,5 0,7 — 8,8
19. Opolskie 4 13,2 56,1 42,4 1,5 — 7,5
20. Pilskie 2 13,2 2,9 70,6 — 26,5 7,6
21. Chełmskie 2 12,4 3,2 — 11,0 85,8 7,2
22. Katowickie 14 11,2 26,8 52,6 17,9 2,7 6,2
23. Rzeszowskie 3 10,9 31,2 19,3 19,1 30,3 5,4
24. Toruńskie 17 10,7 37,3 60,0 — 2,7 6,5
25. Przemyskie 4 8,2 58,9 37,8 — 3,3 3,7
26. Suwalskie 1 8,2 9,8 90,2 — — 3,2
27. Kieleckie 1 8,1 24,7 35,8 39,5 — 3,1
28. Łomżyńskie 2 8,1 58,9 40,0 — 1,1 3,0
29. Białostockie 1 7,8 67,0 33,0 — — 2,8
30. Bialskopodlaskie 3 6,4 66,2 33,8 — — 2,7
31. Elbląskie 1 6,4 70,3 29,7 — — 1,4
32. Lubelskie 4 5,6 58,1 — 33,8 8,1 1,2
33. Płockie 1 5,5 10,9 89,1 — — 0,5
34. Wrocławskie 1 5,2 36,5 61,5 1,9 — 0,2
35. Olsztyńskie 5 4,7 — 100,0 — — 3,0
36. Krakowskie 3 4,6 — 92,9 7,1 — 0,1
37. Gdańskie 5 4,3 0 66,7 6,7 26,6 0,6
38. Krośnieńskie 4 4,1 36,4 — — 63,6 1,6
39. Łódzkie 3 4,1 — 92,6 — 7,4 2,0
40. Radomskie 2 3,7 11,6 73,3 — 15,1 0
41. Skierniewickie 1 2,2 — 100,0 — — 0
42. Szczecińskie 1 1,5 — 100,0 — — 0
strona 185

pożytkowo słabsze występuje stosunkowo więcej rekordowych przybytków netto. Lecz ich absolutna wartość nie sięga pułapu osiągnięć tego rodzaju w lata miodne. Dotychczas zanotowano największy przybytek netto w roku 1975 w zielonogórskim, a mianowicie 117,0 kg. W porównaniu z tą wartością rekord roku 1977, wynoszący 80,4 kg i uzyskany także w zielonogórskim, nie wygląda imponująco. Średnia krajowa rekordowych przybytków netto tego roku wynosiła 33,1 kg i była znacznie mniejsza od średniej wieloletniej, bo o 12,8 kg.

Przypominamy, że w zaliczaniu przybytku netto do grupy rekordowych kierowaliśmy się przede wszystkim jego odosobnieniem w stosunku do zbioru pozostałych wyników, które tworzą na ogół rozkład zbliżony do normalnego. Te pozostałe wyniki, przeważające liczebnie, określamy jako przybytki netto przeciętne. W tabeli 1 podajemy średnie przybytki netto łącznie z wszystkich obserwacji, to znaczy do tego obliczenia weszły osiągnięcia zarówno przeciętne jak i rekordowe. Średnia krajowa dla przybytków netto przeciętnych w 1977 roku wynosiła 10,6 kg/pień, i była o 3,6 kg mniejsza niż średnia z wielu lat obserwacji.

W okresie 1950—1974 na 7703 meldunków rocznych z punktów wagowych było 4,5% z minusowymi lub równymi zero przybytkami netto, to znaczy, że suma dziennych ubytków przewyższała przybytek brutto. W roku 1977 takie przybytki stanowiły 6,4%. Wszystkie one nie obniżały się jednak poniżej —5 kg (najmniejszy —3,8 kg), były więc stosunkowo nieznaczne (8 na 10 punktów do —1,0 kg). W wieloletnich obserwacjach 23,3% minusowych przybytków netto przekraczało na minus ten poziom, sięgając do —15 kg, a nawet poniżej —20 kg. Najmniejszy notowany przybytek netto wynosił —28,7 kg/pień (przemyskie, rok 1962). Niekorzystny dla pszczelarzy sezon 1977 roku wypadał zatem nie najgorzej pod względem bilansu pokarmowego rodzin pszczelich w porównaniu do innych klęskowych lat.

Z 13,4 kg/pień średniego przybytku netto dla kraju zostało zrealizowane 27,2% w maju, 56,2% w czerwcu, 8,2% w lipcu i 8,4% w sierpniu. Do porównania przytaczamy dane, bo takie posiadamy, dla sezonu 1976 roku: maj — 23,3%, czerwiec — 45,1%, lipiec — 29,8% i sierpień — 1,8%. Różnice są widoczne. Przede wszystkim rok 1977 był ubogi w przybytki netto w okresie lipca, a poza tym wygląda to tak, jakby nasilenie wziątku przesunęło się bliżej ku wiośnie, na maj i czerwiec. Oba porównywane lata różniły się wprawdzie znacznie poziomem wziątku (100% i 44,8%), ale brakowało zbieżności w narastaniu przybytku netto, co ilustrujemy niżej, podając dla poszczególnych miesięcy jego wartości, które dla roku 1976 przyjmowaliśmy za 100%:

W zestawieniu tym zwraca uwagę wyjątkowo udany wziątek sierpniowy w roku 1977. Wyjaśniamy, że średnie dla tego miesiąca zostały obliczone w stosunku do wszystkich punktów wagowych, ale z pożytku sierpniowego korzystały tylko niektóre z nich. Ich liczba (n) oraz odpowiadającym im średni przybytek netto (kg/pień) są następujące:

strona 186
1976 1977 %
za sezon 29,9 kg 13,4 kg 44,8
maj 6,8 kg 3,8 kg 55,9
czerwiec 13,2 kg 8,2 kg 62,1
lipiec 8,7 kg 0,8 kg 9,2
sierpień 0,5 kg 0,6 kg 120,0
n kg/pień
1976 20 (11,6%) 4,5
1977 27 (17,3%) 3,7

W niektórych województwach w miesiącu maju zostało osiągnięte więcej niż połowa rocznego przybytku netto, w większości z nich jednak nasilenie wzrostu ciężaru ula przypada na czerwiec. Pod tym względem teren kraju jest dość silnie zróżnicowany (tab. 1).

SZACUNKOWE ZBIORY MIODU

Na podstawie znajomości przybytku netto można szacować wysokość zbiorów miodu. Przyjmujemy, że te punkty wagowe, których przybytek netto kształtował się poniżej 5 kg nie zebrały go w ogóle. Takich punktów w 1977 roku było 43, co stanowiło 27,6% wszystkich badanych. Podobny odsetek dla roku 1976 wynosił 3,4%, a średni wieloletni — 16,8%.

Średni zbiór miodu dla całej sieci punktów wagowych oszacowano na 8,5 kg na 1 pień. Poszczególne pasieki różniły się bardzo pod tym względem: od zerowych zbiorów miodu do 66 kg/pień a w zasadzie do 38 kg/pień. Najliczniejsza była jednak grupa pasiek (54,5%), w których zbierano od około 1 do 15 kg miodu z 1 pnia (ryc. 1).

Ryc. 1. Kształtowanie się zbiorów miodu w 1977 r., z rodzin w ulach na wadze.
Ryc. 1. Kształtowanie się zbiorów miodu w 1977 r., z rodzin w ulach na wadze.
strona 187

Na terenie kraju zachodziło duże zróżnicowanie wysokości zbiorów miodu (tab. 1). Średnie dla województw kształtowały się bowiem od 0 (radomskie, skierniewickie, szczecińskie) do 24,9 kg/pień (zielonogórskie). Poszczególne województwa były reprezentowane w badaniach przez różne liczby punktów wagowych. Czy zatem średnia obliczona na podstawie wszystkich obserwacji jest w pełni reprezentatywna dla kraju? Spróbujemy przeprowadzić rachunek innym sposobem, mianowicie z sumy średnich dla województw. Otrzymamy wtedy 7,3 kg/pień. Jest to wartość mniejsza od tamtej poprzedniej (8,5 kg/pień), ale czy lepiej odzwierciedla ona rzeczywistość, tego nie jesteśmy pewni. Niektóre z województw (15 na 42 badanych) liczyły bowiem tylko po 1 punkcie wagowym. W jakim stopniu były one reprezentatywne w stosunku do swoich regionów nie możemy ustalić.

POZIOM I WYKORZYSTANIE WZIĄTKU

Z oferowanego przez rośliny pożytku część przynoszą pszczoły do ula jako wziątek. Poziom wziątku możemy określać przybytkiem brutto, to znaczy sumą dziennych przybytków ciężaru ula. Gromadzony w ulu zapas nektaru ulega uszczupleniu w wyniku przerabiania go na miód oraz spożywania przez rodzinę pszczelą. Tego rodzaju rozchody często nie są bilansowane przez dopływ świeżego nektaru. Dzieje się to wówczas, gdy zmaleje lub wyczerpie się źródło wziątku albo utrudnia pszczołom zbieranie nektaru niesprzyjająca pogoda. Ul na wadze wykazuje wtedy ubytki ciężaru. Wzajemna relacja przybytku brutto i sumy dziennych ubytków orientuje o stopniu wykorzystania wziątku z punktu widzenia pszczelarza. Im bardziej przybytek brutto przewyższa ubytki ciężaru ula, tym należy spodziewać się większych nadwyżek miodu w bilansie pokarmowym rodziny pszczelej. Wykorzystanie wziątku staje się wtedy coraz to lepsze.

Przybytek brutto w okresie 1950—1963, bo na ten temat mamy dane tylko z tych lat, przewyższał średnio 2,97 razy sumę ubytków ciężaru ula. W roku 1977 wskaźnik ten wynosił 2,80. Bilans gospodarki wziątkiem w ulu wypadał więc dla pszczelarzy w tym sezonie nie najlepiej ale nieklęskowo. Trafiały się lata jeszcze gorsze pod tym względem (1961 — 2,00, 1962 — 2,04), ale były i znacznie lepsze, jak rok 1955 (4,81), 1957 (4,65) i 1963 (4,36). Te dobre lata charakteryzowały się także i wysokim poziomem wziątku, 139,5%, 113,3% i 109,4% w porównaniu do średniego przybytku netto w okresie 1950—1963, oraz także stosunkowo małym ubytkiem ciężaru ula (87,2%, 73,1% i 75,6%). Jak widać te dwa warunki są niezbędne do uzyskania wysokiego przybytku netto, bo sezony te należały do najlepszych (tab. 2). Na ogół wyższemu poziomowi wziątku towarzyszą stosunkowo niskie ubytki, ale nie zawsze to się potwierdza. Na przykład w latach 1959—1962, kiedy przybytek brutto w porównawczej ocenie wypadał blisko 100%, ubytki były większe niż

strona 188

Tabela 2 Kształtowanie się rocznych zmian ciężaru ula w okresie 1950—1963 i 1977 roku

Rok Iloraz: brutto/ubytki W procentach: przybytek brutto W procentach: ubytki ciężaru ula W procentach: przybytek netto
1950 2,89 87,1 89,7 85,8
1951 2,95 111,2 112,8 110,3
1952 3,26 106,4 97,4 111,0
1953 3,44 88,4 76,9 94,8
1954 3,31 91,8 83,3 96,1
1955 4,81 139,5 87,2 166,5
1956 2,20 79,4 107,7 65,2
1957 4,65 113,3 73,1 133,5
1958 2,44 81,5 100,0 72,3
1959 2,68 96,6 107,7 91,0
1960 2,33 98,3 125,6 84,5
1961 2,00 86,7 129,5 65,2
1962 2,04 97,0 142,3 74,2
1963 4,36 109,4 75,6 127,1
średnio 2,97 100,0 100,0 100,0
1977 2,80 88,4 92,3 86,5

przeciętnie. W roku 1977 przybytek brutto osiągał poziom 88,4%, ubytki natomiast 92,3%.

Na terenie kraju ilościowy stosunek przybytku brutto do sumy dziennych ubytków kształtował się w roku 1977 rozmaicie. W województwach, z których mamy przynajmniej po trzy obserwacje rozpiętość wynosiła od 1,31 w krośnieńskim do 17,31 w gorzowskim (tab. 3). Są to różnice znaczne. W niektórych okolicach ledwie starczało rodzinom pszczelim zebranego nektaru na utrzymanie się przy życiu, w innych natomiast zostały zgromadzone znaczne nadwyżki miodu. Jak te regionalne osiągnięcia lub niepowodzenia przedstawiają się w stosunku do odpowiadającym im średnich z okresu 1950—1963, które przyjęliśmy za 100%, spróbujemy zilustrować w zakresie przybytku brutto, ubytków i przybytku netto:

brutto ubytki netto
środkowy zachód 126,5% 67,4% 152,2%
środkowy wschód 72,8% 109,0% 50,0%
środkowa północ 42,8% 96,0% 23,4%

Kolejności wymienionych regionów odpowiada ocena wziątku od najlepszego do najsłabszego jak na rok 1977. Widzimy, że osiągnięcia pszczelarzy w regionie środkowozachodniej Polski wynikały nie tylko z wyższego niż zazwyczaj poziomu wziątku, ale — i to przede wszystkim, z mniejszych ubytków. W dwóch pozostałych regionach na zbiorach miodu zaważyły nie tyle ubytki, co obniżenie poziomu wziątku. Kształtowanie

strona 189

Tabela 3 Przybytki brutto i pokrycie sumy ubytków dziennych ciężaru ula w roku 1977

Lp. Województwo Przybytek brutto kg/pień Wielokrotność ubytków: rocznie Wielokrotność ubytków: maj Wielokrotność ubytków: czerwiec Wielokrotność ubytków: lipiec Wielokrotność ubytków: sierpień
1 2 3 4 5 6 7 8
Polska 20,6 2,80 2,48 4,86 1,36 2,83
1. Zielonogórskie 39,6 5,37 4,99 12,21 2,16 2,37
2. Kaliskie 31,2 10,76 0,44 — 42,33 7,29
3. Gorzowskie 29,9 17,32 20,14 47,46 3,97 —
4. Leszczyńskie 24,2 60,50 20,25 0 0 —
5. Częstochowskie 33,8 3,35 1,69 8,44 2,56 2,81
6. Słupskie 24,1 4,62 1,56 14,18 0,57 —
7. Bielskie 26,4 3,13 2,66 3,74 2,88 —
8. Koszalińskie 26,0 3,25 2,57 8,75 1,05 —
9. Włocławskie 23,8 3,77 2,41 13,57 0,91 —
10. Zamojskie 22,7 3,72 9,40 2,79 2,18 0,93
11. Konińskie 24,9 2,90 2,59 4,35 0,26
12. Bydgoskie 21,6 3,58 3,20 6,82 1,54 —
13. Wałbrzyskie 16,5 16,50 7,78 95,00 — —
14. Sieradzkkie 20,4 2,34 1,53 5,27 0 0
15. Nowosądeckie 24,0 2,65 2,05 3,89 0,60 0
16. Piotrkowskie 24,1 2,52 2,45 3,91 1,53 —
17. Tarnowskie 28,2 2,06 1,66 3,78 0,90 3,30
18. Poznańskie 21,3 3,00 3,96 3,17 1,07 —
19. Opolskie 19,2 3,06 3,14 2,96 3,67 —
20. Pilskie 14,6 2,94 1,47 49,00 0,90 —
21. Chełmskie 20,9 2,03 1,06 1,85 1,71 13,00
22. Katowickie 18,4 2,57 1,94 3,98 2,16 2,11
23. Rzeszowskie 13,3 2,20 2,00 2,24 6,92 0
24. Toruńskie 17,5 2,67 3,00 5,39 0,96 4,24
25. Przemyskie 16,0 2,04 2,31 2,72 0,39 1,50
26. Suwalskie 11,9 3,22 1,26 13,33 — —
27. Kieleckie 11,7 3,25 3,22 2,07 — —
28. Łomżyńskie 16,8 1,91 2,38 3,37 0,46 1,05
29. Białostockie 18,4 1,74 3,84 1,87 0,32 —
30. Bialskopodlaskie 15,4 1,72 2,53 2,14 0,50 —
31. Elbląskie 18,5 1,53 4,20 1,40 0,18 —
32. Lubelskie 13,3 1,73 3,23 0,48 2,39 2,30
33. Płockie 12,8 1,91 1,05 0,46 3,37 2,38
34. Wrocławskie 13,2 1,65 1,63 1,89 1,07 —
35. Olsztyńskie 12,4 1,64 0,97 3,72 0,70 1,12
36. Krakowskie 11,4 1,69 0,74 4,02 1,28 —
37. Gdańskie 10,0 1,72 0,90 3,79 1,13 20,67
38. Krośnieńskie 17,1 1,31 1,68 0,79 0,85 2,82
39. Łódzkie 13,5 1,43 0,68 2,84 0,44 4,75
40. Radomskie 17,0 1,27 1,34 4,38 0,29 1,62
41. Skierniewickie 9,2 1,31 0,50 2,28 — —
42. Szczecińskie 4,7 1,47 0,86 3,11 0,81 —
strona 190

się pogody limitowało wziątek do tego stopnia, że po zaspokojeniu potrzeb rodziny pszczelej, określanych ubytkiem ciężaru ula, pozostawały niewielkie nadwyżki zapasów. Szczególnie zaznaczyło się to wyraźnie w miesiącu lipcu, kiedy w wielu województwach ubytki przewyższały przybytek brutto (tab. 3). Rodziny pszczele w tym czasie naruszały zapasy pokarmu zgromadzone w poprzednich miesiącach, bo dopływ nektaru do ula wystarczał tylko na częściowe pokrycie bieżących potrzeb pokarmowych. Zmniejszała się zatem nadwyżka miodu, który pszczelarz mógł odwirować. Zwlekając z miodobraniem, jako że wziątek nie wyczerpał się jeszcze całkowicie, tracono na miodzie towarowym. Po odebraniu gruntownym miodu w takiej sytuacji, konieczne jest jednak uzupełnienie zapasów pokarmowych rodziny pszczelej przez dokarmianie.

WNIOSKI

Słaby pod względem zbiorów miodu rok różni się od lat obfitujących w miód ogólnym poziomem wziątku i proporcjami przybytku brutto do przybytku netto. Obydwa te czynniki mogą oddziaływać w różnym stopniu i niezależnie na globalny zbiór miodu towarowego.

Przez przyspieszenie terminów wirowania i częściejsze odbieranie miodu, może w lata słabsze zwiększyć jego zbiór ogólny.

W opracowaniu sezonów pszczelarskich powinno się więcej uwagi poświęcać analizie gospodarowania wziątkiem przez rodziny pszczele, w celu doskonalenia technologii pasiecznych z zamiarem zwiększenia produkcji miodu towarowego.

LITERATURA

Bornus L. (1957) — Układ pożytków w Polsce w 1950—1955 r. a rejonizacja produkcji pszczelej. Pszczeln. Zesz. Nauk.,, 1 (1): 1—23

Bornus L. (1958) — Sprawozdanie z kontroli pożytków pszczelich 1957 r. Pszczeln. Zesz. Nauk., 2 (2): 71—78

Bornus L. i Gromisz M. (1964) — Charakterystyka pożytków pszczelich i zbioru miodu w Polsce (1950—1963). Pszczeln. Zesz. Nauk., 7 (1): 1—19

Gromisz M. (1976) — Matematyczne modele produkcyjności pasiek w Polsce na podstawie danych wagowych z lat 1950—1974. Pszczeln. Zesz. Nauk., 20: 117—154

Gromisz M., Kochańska Z. (1977) — Pożytek pszczeli w 1976 r. Pszczelarstwo, 28 (9): 2—4

strona 191

РЕЗУЛЬТАТЫ ПЧЕЛОВОДЧЕСКОГО СЕЗОНА 1977 Г. НА ОСНОВЕ ПРЕДЫДУЩИХ СЕЗОНОВ

М. Громиш и З. Коханьска

Резюме

Пасечный сезон 1977 г. в общей оценке составлял ниже среднего за годы 1950—1976. Средний сбор мёда от семьей в контрольных ульях мы оцениваем как 8,5 кг, а для страны — в пределах 7—8 кг.

RESULTS OF THE BEEKEEPING SEASON 1977 IN COMPARISION TO PREVIOUS SEASONS

M. Gromisz, Z. Kochańska

Summary

Beekeeping season 1977 in generaly was worse then average in period of 1950—1976. Average honey production per colony was 8,5 kg from the control hives (200 apiaries in the country) and 7—8 kg from the vhole country.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 182: „0,864 x — 3500″ → 0,864 x — 3,500
  • s. 185: „odpowiadającym im średni” → odpowiadający im średni
  • s. 188: „do odpowiadającym im średnich” → do odpowiadających im średnich
  • s. 189, tab. 3: „Sieradzkkie” → Sieradzkie
  • s. 191, streszczenie: „от семьей” → от семьи
  • s. 191, streszczenie: „COMPARISION” → COMPARISON
  • s. 191, streszczenie: „in generaly” → in general
  • s. 191, streszczenie: „worse then” → worse than
  • s. 191, streszczenie: „vhole” → whole

Podobne wpisy