PORÓWNANIE DYNAMIKI WCHODZENIA PLEMNIKÓW DO ZBIORNICZKA NASIENNEGO SZTUCZNIE UNANIESIONYCH MATEK PSZCZELICH PRZETRZYMYWANYCH W RÓŻNYCH WARUNKACH
tekst: Jerzy Woyke, Zygmunt Jasiński
Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXIX, 1985 — J. Woyke, Z. Jasiński
strona 377PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXIX 1985
J. Woyke i Z. Jasiński
Zakład Hodowli Owadów Użytkowych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego — Akademia Rolnicza Warszawa
WSTĘP
Woyke (1979) wykazał, że obecność pszczół towarzyszących matce pszczelej bezpośrednio po unasienieniu zwiększa w istotny sposób liczbę plemników wchodzących do zbiorniczka nasiennego. Wg Woykego i Jasińskiego (1979) 250 pszczół robotnic wystarczało jako towarzystwo sztucznie unasienionych matek przetrzymywanych w cieplarce w temperaturze 34°C.
Jednakże sam proces wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego matek nie jest dostatecznie poznany.
Pierwsze badania nad dynamiką wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego przeprowadził Woyke (1983).
Ostatnio opisano (Woyke 1985) ogólne prawidła wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego, a dotyczące wyłącznie matek przetrzymywanych po unasienieniu w asyście pszczół. Wynika z nich, że na przejście tej samej liczby plemników do zbiorniczka potrzeba w kolejnym okresie po unasienieniu dwa razy dłuższego czasu. Natomiast szybkość przechodzenia plemników zmniejsza się o połowę w kolejnym okresie dwa razy dłuższym od poprzedniego.
W pracy przedstawionej obecnie zajęto się porównaniem zasad wchodzenia plemników do zbiorniczka matek przetrzymywanych po unasienieniu w różnych warunkach.
MATERIAŁ I METODA
Łącznie unasieniono 400 matek. Badania prowadzono w dwóch, kolejnych seriach. W I serii matki unasieniano 1, 2, 3, 4 i 8 mm³ nasienia pobieranego od wolno latających trutni, w drugiej tylko 1 i 8 mm³ nasienia.
strona 378W obu seriach połowę tak unasienionych matek poddawano do skrzynek do unasieniania o wymiarach 12×12×4 cm, zaopatrzonych w mały kawałek plastra, ciasto miodowe, rzadki syrop oraz 250 pszczół towarzyszących w nieokreślonym wieku. Skrzynki te umieszczano w cieplarce w temperaturze 34°C. Drugą połowę matek umieszczano po unasienieniu w klateczkach hodowlanych Zandera bez pszczół, a klateczki te wkładano do bezmatecznych pni wychowujących.
W kolejnych odstępach czasu (Tab. 1 i 2) zabijano po 5 matek z każdej kombinacji i określano liczbę plemników w ich zbiorniczku nasiennym wg standardowej, powszechnie stosowanej metody. W I serii obliczenia te prowadzono do 24 godzin po unasienieniu, w II serii aż do 40 godzin.
Do obliczeń statystycznych zastosowano analizę zmienności, a do stwierdzenia istotnych różnic między średnimi, głównie nowy wielokrotny test rozstępu, ale czasem do porównania jedynie dwu średnich stosowano test t — Studenta.
Wykresy sporządzono na podstawie odpowiednich funkcji matematycznych.
WYNIKI
CHARAKTERYSTYKA PRZEBIEGU W CZASIE WCHODZENIA PLEMNIKÓW Z TEJ SAMEJ DAWKI DO ZBIORNICZKA NASIENNEGO MATEK
Średnie liczby plemników przechodzących z różnych dawek nasienia do zbiorniczka nasiennego matek w określonym czasie po unasienianiu wykazywały nieznaczne nieregularności (Tab. 1). Czasem zdarzało się, że później było w zbiorniczku mniej plemników niż wcześniej, co jest niemożliwe. Zostało to zapewne spowodowane faktem, że w kolejnych okresach nie badano tych samych matek, jak też i tym, że na poszczególne średnie składają się wyniki dotyczące tylko 5 matek.
Starano się więc znaleźć funkcję matematyczną, która wyrównywałaby pewne nieregularności, a jednocześnie aby otrzymane dzięki niej wyniki były jak najbardziej zbliżone do średnich uzyskanych eksperymentalnie.
Okazało się, że obliczona na podstawie szczegółowych wyników eksperymentalnych funkcja logarytmiczna ŷ=A+B·log x najlepiej określała liczby plemników w zbiorniczku nasiennym matek w kolejnych terminach po unasienieniu (ŷ=liczba plemników, x= liczba godzin po unasienieniu). Dla różnych dawek nasienia i warunków przechowywania matek uzyskano następujące równania funkcji liczby plemników w zbiorniczku (w tysiącach):
dla 1 mm³ i matek z robotnicami y= 319+ 520 log x r=0,69 1 mm³ i matek bez robotnic y= 66+ 828 log x r=0,82 2 mm³ i matek z robotnicami y= 284+1026 log x r=0,92 2 mm³ i matek bez robotnic y= 13+1169 log x r=0,85
strona 379dla 4 mm³ i matek z robotnicami y= 186+1593 log x r=0,85 4 mm³ i matek bez robotnic y=—24+1659 log x r=0,89 8 mm³ i matek z robotnicami y=—48+2521 log x r=0,89 8 mm³ i matek bez robotnic y=—90+2380 log x r=0,94
Wysokie współczynniki korelacji (r) między godzinami po unasienieniu a liczbami plemników w zbiorniczku przy zastosowaniu powyższej funkcji świadczą o trafności wyboru tejże funkcji.
Podstawiając na miejsce x liczbę godzin po unasienieniu uzyskano liczby plemników w zbiorniczku matek w pożądanym okresie. Pozwoliło to na wykonanie wykresu nr 1.

Rys. 1. Dynamika wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego matek, unasienionych różnymi dawkami nasienia i przetrzymywanych z robotnicami (+R) lub bez nich (—R) w ciągu pierwszych 24 godzin Dynamics of entry of spermatozoa into the spermatheca of queens inseminated with different amounts of semen and kept with (+R) or without workers (—R) during the first 24 h
Porównując wyniki obliczone na podstawie funkcji ze średnimi eksperymentalnymi okazało się, że jedynie wyniki dotyczące pierwszej godziny po unasienieniu a uzyskane z funkcji były wyższe od eksperymentalnych dla małych dawek nasienia (1 i 2 mm³) a niższe od eksperymentalnych dla większych dawek nasienia (4 i 8 mm³). W dalszym okresie po unasienieniu zachodziła duża zgodność między wynikami obliczonymi z funkcji, a uzyskanymi eksperymentalnie.
Z wykresu nr 1 widać, że po zastosowaniu różnych dawek nasienia liczba plemników w zbiorniczku nasiennym matek zwiększała się bardzo szybko w pierwszych godzinach po unasienieniu a później następował już mniejszy wzrost.
Analizując wyniki dotyczące wyłącznie matek przebywających w bezpośredniej asyście pszczół (Tab. 1) stwierdzono, że w pierwszych godzinach po unasienieniu zwykle znajdowano istotnie wyższe liczby plemników w zbiorniczku matek w stosunku do okresu poprzedniego. Później jednak następowało zróżnicowanie w zależności od wielkości dawki nasienia. W stosunku do liczby plemników znajdujących się w zbiorniczku pod koniec doświadczenia, t.j. w 24 godz. po unasienieniu nie stwier-
strona 380Tabela 1 Średnia liczba plemników (w tys. z 5 powtórzeń) w zbiorniczku matek przetrzymywanych po unasienieniu z pszczołami (+P) lub bez nich (—P) w ciągu 24 godzin Average number of spermatozoa (thousands, 5 repetitions) in spermatheca of queens kept with workers (+P) or without (—P) during 24 hrs
| Godz. po unasien. / Hrs after insemination | Warunki / Conditions | Dawka mm₃ / Dose mm₃: 1 | Dawka mm₃ / Dose mm₃: 2 | Dawka mm₃ / Dose mm₃: 4 | Dawka mm₃ / Dose mm₃: 8 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | +P | A241a | A269a | A306a | 36a90 |
| —P | 266a | 233a | 258a | A33e | |
| 2 | +P | A415a | B648b | B681b | 80b |
| —P | 347a | 388a | 337a | 520ab | |
| 4 | +P | B814b | B859bc | C1069bc | C1217c |
| —P | 331a | 424a | 704ab | 767b | |
| 8 | +P | B889ab | C1289bc | D 514c | D1798cd |
| —P | 501a | 871a | 1403bc | 2248d | |
| 16 | +P | B893a | C1388abc | E1866bcd | E2725e |
| —P | 1280ab | 1464aac | 2186cd | 2597d | |
| 24 | +P | B951a | C1773b | F2692c | F4058d |
| —P | 1119a | 1831b | 2271b | 3499 |
Różne litery oznaczają statystycznie istotną różnicę (P < 0.05). Małe litery dotyczą tych samych godzin po unasienieniu, duże litery — tych samych dawek. Different letters indicate statistically significant differences between means (P < 0.05). Small letters concern the same hours after insemination, large — the same doses.
dzono statystycznie. istotnego zwiększenia liczby plemników u matek unasienionych 1 i 2 mm³ nasienia poczynając odpowiednio od 4 godz. i 8 godz. po unasienieniu, natomiast u matek unasienionych 4 i 8 mm³ nasienia następował w kolejnych okresach istotny wzrost liczby plemników aż do 24 godz. po unasienieniu.
Widać z tego, że po zastosowaniu mniejszych dawek nasienia wcześniej następowało zakończenie przechodzenia plemników do zbiorniczka matek.
PORÓWNANIE WPŁYWU RÓŻNYCH DAWEK NASIENIA NA LICZBĘ PLEMNIKÓW PRZECHODZĄCYCH DO ZBIORNICZKA NASIENNEGO
Z danych zawartych w tab. 1 widać, że w ciągu pierwszej godziny po unasienieniu weszły do zbiorniczka nasiennego matek bardzo zbliżone liczby plemników niezależnie od wielkości dawki użytej do unasieniania. Między żadnymi średnimi nie stwierdzono istotnych różnic. W miarę upływu czasu więcej plemników wchodziło do zbiorniczka matek unasienionych większymi dawkami (Rys. 1). W 4 godziny po unasienieniu w zbiorniczku matek unasienionych 8 mm³ nasienia, a przetrzymywanych z pszczołami jak i bez nich, znalazło się już istotnie więcej plemników niż u matek unasienionych 1 mm³ nasienia, po 8 godzinach również matki unasienione 4 mm³ nasienia miały istotnie więcej plemników
strona 381w zbiorniczku niż unasienione dawką 1 mm³, a matki unasienione 2 mm³ nasienia miały istotnie więcej plemników w zbiorniczku niż unasienione 1 mm³ nasienia dopiero 24 godziny po unasienieniu. Widać więc, że matki unasienione większymi dawkami miały więcej plemników w zbiorniczku niż unasienione małymi. Różnice między wszystkimi średnimi okazały się statystycznie istotne, w 24 godziny po unasienieniu. Tak więc w miarę upływu czasu różnice między liczbą plemników wchodzących do zbiorniczka nasiennego z różnych dawek zwiększały się.
PORÓWNANIE WPŁYWU WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA MATEK NA LICZBĘ PLEMNIKÓW W ZBIORNICZKU NASIENNYM
Matki przechowywane po unasienieniu w klateczkach hodowlanych bez pszczół, lecz umieszczone w ulu wychowującym miały w pierwszych godzinach po unasienieniu nieco mniej plemników w zbiorniczku nasiennym aniżeli przetrzymywane w towarzystwie pszczół w skrzynkach (Tab. 1 i rys. 1). W późniejszym okresie matki unasienione 1 mm³ nasienia i przetrzymywane bez pszczół miały nawet nieco więcej plemników w zbiorniczku, niż matki otoczone bezpośrednią opieką pszczół w skrzynkach. Wyniki jednak w żadnym okresie nie różniły się istotnie. W pozostałych grupach matek mniejszą liczbę plemników miały przez cały czas badań matki pozbawione bezpośredniej opieki pszczół. W poszczególnych okresach po unasienieniu stwierdzono różnice istotne między różnymi grupami matek przebywających w bezpośrednim towarzystwie pszczół i w klateczkach (Tab. 1). W 24 godziny po unasienieniu nie stwierdzono istotnych różnic w zbiorniczku nasiennym matek przebywających w towarzystwie robotnic i pozbawionych tego towarzystwa w wypadku gdy matki zostały unasienione 1 i 2 mm³ nasienia. Natomiast gdy matki unasieniono dawką 4 lub 8 mm³ nasienia miały one istotnie więcej plemników w zbiorniczku gdy przebywały w bezpośrednim towarzystwie robotnic.
Tak więc widać, że w wypadku gdy matki unasieniono małymi dawkami nasienia (1—2 mm²), bezpośrednia opieka robotnic nie wpływała w istotny sposób na zwiększenie liczby plemników w ich zbiorniczku. Natomiast po unasienieniu matek większymi dawkami (4—8 mm²) bezpośrednia opieka pszczół wywierała istotny wpływ na zwiększenie liczby plemników w ich zbiorniczku nasiennym.
DYNAMIKA I SZYBKOŚĆ WCHODZENIA PLEMNIKÓW DO ZBIORNICZKA NASIENNEGO MATEK W CIĄGU 40 GODZIN PO UNASIENIENIU
Ponieważ wyniki uprzednich badań wykazały, że przechodzenie plemników do zbiorniczka nasiennego matek nie uległo zakończeniu w ciągu 24 godzin po unasienieniu, powtórzono doświadczenie stosując już tylko dawki 1 i 8 mm³ lecz badając matki wciągu 40 godz. po unasienieniu.
strona 382Na podstawie poszczególnych wyników eksperymentalnych uzyskano następujące funkcje matematyczne dla określonych dawek i warunków przetrzymywania matek:
1 mm³, matka z pszczołami ŷ = 509+578 log x r = 0,72 1 mm³, matka bez pszczół ŷ = 493+494 log x r = 0,64 8 mm³, matka z pszczołami ŷ = 122+2712 log x r = 0,90 8 mm³. matka bez pszczół ŷ = 244+1902 log x r = 0,88

Rys. 2. Dynamika wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego matek unasienionych 1 lub 8 mm³ nasienia i przetrzymywanych z robotnicami (+R) lub bez nich (—R) w ciągu pierwszych 40 godzin Dynamics of entry of spermatozoa into spermatheca of queens inseminated with 1 or 8 mm³ of semen and kept with (+R) or without workers (—R) during the first 40 h
Podstawiając na miejsce x liczbę godzin po unasieniu uzyskano dane na podstawie których wykonano wykres nr 2. Widać z niego jeszcze wyraźniej niż z wykresu nr 1, że wkrótce po unasienieniu liczba plemników w zbiorniczku bardzo wyraźnie zwiększała się, a pózniej następował jedynie niewielki wzrost. U matek przetrzymywanych z pszczołami lub bez nich a unasienionych 1 mm³ nasienia nie stwierdzono istotnego zwiększenia poczynając już od 4 aż do 40 godz. po unasienieniu, a unasienionych 8 mm³ nasienia poczynając od 16 godzin po unasienieniu (tab. 2). Tak więc przechodzenie plemników do zbiorniczka z mniejszej dawki kończyło się wcześniej, niż z większej.
Porównując liczbę plemników przechodzących do zbiorniczka w tym samym czasie z różnych dawek widać, iż w pierwszej godzinie po unasienieniu weszły do zbiorniczka matek bardzo podobne liczby plemników niezależnie od wielkości dawki i warunków przechowywania (tab. 2). Jednakowoż dopiero po 8 godzinach po unasienieniu udało się stwierdzić istotnie więcej plemników w zbiorniczku matek unasienionych 8 mm³ nasienia niż u matek unasienionych 1 mm³ nasienia.
Porównując wyniki matek przetrzymywanych w skrzynkach z pszczołami i klateczkach bez pszczół widać, że matki unasienione 1 mm³ nasienia i przetrzymywane w asyście robotnic miały nieco więcej plem-
strona 383Tabela 2 Średnia liczba plemników (w tys. z 5 powtórzeń) w zbiorniczku matek przetrzymywanych z pszczołami (+P) lub bez nich (—P) w ciągu 40 godzin po unasienieniu Average number of spermatozoa (thousands, 5 repetitions) in spermatheca of queens kept with workers (+P) or without (—P) during 40 hrs
| Godz. po unasien. / Hrs after insemination | Dawka, Dose: 1 mm₃: +P | Dawka, Dose: 1 mm₃: —P | Dawka, Dose: 8 mm₃: +P | Dawka, Dose: 8 mm₃: —P |
|---|---|---|---|---|
| 1 | A340a | A327a | A384a | A430a |
| 2 | AB726a | AB590a | A920a | A690a |
| 4 | BC914a | BC947a | A1121a | A973a |
| 8 | C1269a | C1229a | B2746b | B2279b |
| 16 | C1237a | C1182a | BC3506c | BC2541b |
| 24 | C1188a | C1237a | C3975c | BC3292b |
| 32 | D1524a | C1142a | C4268c | C3150b |
| 40 | C1214a | C1062a | C4329c | C2881b |
Różne litery oznaczają statystycznie istotną różnicę (P < 0.05). Małe litery dotyczą tych samych godzin po unasienieniu, duże litery — tych samych dawek. Different letters indicate statistically significant differences between means (P < 0.05). Small letters concern the same hours after insemination, large — the same doses.
ników w zbiorniczku niż pozbawione bezpośredniej asysty. Jednak w ciągu 40 godzin po unasienieniu nie udało się stwierdzić istotnej roóżnicy w średniej liczbie plemników u tych dwu grup matek.
Istotnie więcej plemników w zbiorniczku matek unasienionych 8 mm³ nasienia i przetrzymywanych po unasienieniu w asyście pszczół niż u matek pozbawionych tej opieki stwierdzono dopiero po 16 godzinach po unasienieniu. Różnica ta powiększała się do końca doświadczenia. W 40 godzin po unasienieniu stosunek liczby plemników w zbiorniczku matek przebywających w klateczkach hodowlanych w pniu wychowującym i w skrzynkach z robotnicami wynosił dla matek unasienionych 1 mm³ nasienia 1 : 1.1 a dla unasienionych dawką 8 mm³ 1 : 1.4. Porównując wszystkie wyniki uzyskano dla czterech wspomnianych grup stosunek 1.0 : 1.1 : 2.6 : 3.5.
Tak więc podobnie jak uprzednio, większa dawka nasienia powodowała przechodzenie większej liczby plemników do zbiorniczka nasiennego. Korzystny wpływ asysty pszczół nie uwidaczniał się przy małej dawce nasienia, natomiast był bardzo wyraźny przy większej dawce.
SZYBKOŚĆ PRZECHODZENIA PLEMNIKÓW DO ZBIORNICZKA NASIENNEGO MATEK
Obliczono różnicę liczby plemników w zbiorniczkach matek w różnym okresie po unasienieniu, (z danych uzyskanych po zastosowaniu funkcji logarytmicznej). Następnie różnicę tę podzielono przez liczbę godzin między badanymi okresami. W ten sposób uzyskano średnią szybkość
strona 384przechodzenia plemników w danym okresie. Szybkość ta odpowiadała aktualnej szybkości środkowej godziny dla danego okresu.
Okazało się, że funkcja y=A/x (x = godziny po unasienieniu) była najlepiej dopasowana do uzyskanych danych. Dla matek badanych w okresie 24 godzin otrzymano następujące funkcje w zależności od wielkości stosowanej dawki i warunków przechowywania
1 mm³ + robotnice y = 235/x
1 mm³ — robotnice y = 374/x
2 mm³ + robotnice y = 463/x
2 mm³ — robotnice y = 527/x
4 mm³ + robotnice y = 719/x
4 mm³ — robotnice y = 749/x
8 mm³ + robotnice y = 1128/x
8 mm³ — robotnice y = 1075/x
Stała A dla matek unasienionych 1, 2 i 4 mm³ a przetrzymywanych bez pszczół jest większa niż dla matek przetrzymywanych z pszczołami. Wynikałoby z tego, że szybkość przechodzenia plemników u matek przetrzymywanych bez pszczół była wyższa niż u matek z pszczołami. Jest to zrozumiałe dla dawki 1 mm³ nasienia, gdyż w tym wypadku wchodziło więcej plemników do zbiorniczka matek bez pszczół (rys. 1). Jednakże u matek unasienionych 2 i 4 mm³ nasienia, a przetrzymywanych bez pszczół większa szybkość przenikania wynikła z bardzo niskiej liczby plemników w zbiorniczku w 1-szej godzinie po unasienieniu. Dla matek badanych w okresie 40 godzin uzyskano następujące funkcje:
1 mm³ + robotnice y = 261/x
1 mm³ — robotnice y = 223/x
8 mm³ + robotnice y = 1225/x
8 mm³ — robotnice y = 859/x
strona 385Podstawiając na miejsce x godziny upływające od momentu unasienienia, uzyskano dla matek badanych w ciągu 40 godzin, dane, na podstawie których wykonano wykres (rys. 3). Z obliczonych danych jak i z wykresu widać, że w 2 godziny po unasienieniu, plemniki przenika-

Rys. 3. Szybkość wchodzenia plemników do zbiorniczka nasiennego matek unasienionych różnymi dawkami nasienia i przetrzymywanych z robotnicami (+R) lub bez nich (—R) w ciągu pierwszych 40 godzin The speed of entry of spermatozoa into spermatheca of queens inseminated with different amounts of semen and kept with (+R) or without workers (—R) during the first 40 h
ły u matek unasienionych 8 mm³ nasienia i przetrzymywanych w asyscie robotnic i bez niej, odpowiednio z szybkością 612 500 i 429 500 szt. na godzinę, a u unasienionych 1 mm³ nasienia odpowiednio z szybkością 130 500 i 113 000 szt. na godzinę. Szybkość przenikania plemników do zbiorniczka bardzo malała z upływem czasu, wynosząc dla 4 wyżej wymienionych grup matek po 8 godzinach odpowiednio 153 000, 107 500, 32 500 i 28 000 sztuk na godzinę, a po 24 godzinach odpowiednio 51 000, 36 000, 11 000 i 9500 sztuk na godzinę. Z powyższego widać, że szybkość przenikania plemników do zbiorniczka była największa w pierwszych godzinach po unasienianiu, malejąc w miarę upływu czasu. Z upływem dwukrotnie dłuższego okresu po unasienianiu, szybkość zmniejszała się dwukrotnie. Plemniki z większych dawek przenikały z większą szybkością niż z mniejszych.
Szybkość przechodzenia była wyższa u matek przebywających w bezpośrednim towarzystwie pszczół niż u pozbawionych tego towarzystwa.
Należy zauważyć, że stosunek szybkości wchodzenia plemników do zbiorniczka matek przetrzymywanych w asyscie robotnic i bez niej wynosił dla matek unasienionych 8 mm³ nasienia 1.4 : 1.0 a dla unasienionych 1 mm³ nasienia odpowiednio 1.2 : 1.0. Ogólny stosunek szybkości przechodzenia plemników wynosił dla 4 powyższych grup matek 5.4 : 3.8 : 1.2 : 1. Stosunek ten nie ulegał zmianie w ciągu całego okresu
strona 386przechodzenia plemników. Widać więc, że korzystniejszy stosunek w szybkości przenikania plemników uwydatnił się szczególnie w wypadku unasieniania matek większą dawką nasienia.
WNIOSKI
Liczba plemników wchodzących do zbiorniczka nasiennego matek w określonym terminie po unasienianiu jest zgodna z funkcją logarytmiczną y = A+B · log x.
Najwięcej plemników wchodzi do zbiorniczka w pierwszych godzinach po unasienianiu.
U matek unasienionych 1, 2, 4 i 8 mm³ nasienia nie stwierdzono dalszego, istotnego zwiększania liczby plemników w zbiorniczku, poczynając odpowiednio od 4, 8, 16 i 16 godzin aż do końca prowadzenia badań tj. do 24 względnie 40 godzin po unasienieniu. Wynika z tego, że plemniki z mniejszych dawek nasienia zakończyły wchodzenie do zbiorniczka wcześniej niż z większych.
W ciągu pierwszej godziny po unasienieniu wchodzą do zbiorniczka podobne liczby plemników niezależnie od wielkości dawki i warunków przechowywania matek. Później różnice zwiększają się w zależności od wielkości dawki. Istotną różnicę między matkami unasienionymi 1 mm³ nasienia a pozostałymi, unasienionymi dawkami 2, 4 lub 8 mm³ stwierdzono odpowiednio po 24, 8 i 4 godzinach po unasienieniu.
Po unasienieniu matek małymi dawkami nasienia (1 lub 2 mm³) nie stwierdzono istotnego wpływu warunków przetrzymywania matek na liczbę plemników w zbiorniczku, natomiast po zastosowaniu większych dawek (4 lub 8 mm³) matki przebywające w bezpośrednim towarzystwie pszczół miały istotnie więcej plemników w zbiorniczku niż pozbawione tego towarzystwa.
Szybkość przechodzenia plemników do zbiorniczka matek w określonym terminie po unasienieniu jest zgodna z funkcją y = A/x. W pierwszych godzinach po unasienianiu szybkość jest największa, malejąc w miarę upływ uczasu.
Plemniki z większej dawki przenikają z większą szybkością.
Szybkość przechodzenia plemników jest wyższa u matek przebywających w bezpośrednim towarzystwie pszczół niż u pozbawionych tego.
Korzytsny wpływ przebywania matek po unasienieniu w bezpośrednim towarzystwie pszczół uwydatnia się szczególnie w wypadkach unasieniania matek większymi dawkami nasienia (4 lub 8 mm³).
W zbieraniu i opracowywaniu materiałów pomagały mgr K. Grochowska i mgr H. Przybylska, którym autorzy składają podziękowanie.
strona 387LITERATURA
- Woyke J., 1979: Effect of the access of worker honeybees to the quen on the result of instrumental insemination. J. apic. Res. 19 (2): 136—143.
- Woyke J., 1983: Dynamics of entry of spermatozoa into the spermatheca of instrumentally inseminated queen honeybees. J. apic. Res. 22 (3): 150—154.
- Woyke J., 1985: Rules governing the dynamics of entry of spermatozoa into spermatheca of instrumentally inseminated queen honeybees. J. apic. Res. (in press).
- Woyke J., Jasiński Z., 1979: Number of worker bees necessary to attend instrumentally inseminated queens kept in an incubator. Apidologie 19 (2): 149—155.
СРАВНЕНИЕ ДИНАМИКИ ПРОНИКНОВЕНИЯ СПЕРМАТОЗОЙДОВ В СЕМЯПРИЁМНИК ИСКУССТВЕННО ОСЕМЕНЕННЫХ ПЧЕЛИНЫХ МАТОК, СОДЕРЖАЕМЫХ В РАЗНЫХ УСЛОВИЯХ
Е. Войке, З. Ясиньски
Резюме
Пчелиные матки осеменялись искусственно 1, 2, 4 или 8 мм³ семени, после чего они содержались в маленьких ящиках с 250 рабочим пчелами в инкубаторе при температуре 34° по Цельзию или в клеточках без пчел.
Количество сперматозойдов, проникающих в семяприёмник маток в определённый момент времени после осеменения определяется согласно логарифмической функции y=A+B · log x. Самое большее количество сперматозойдов проникает в семяприёмник в первые часы после осеменения.
Не удалось установить дальнейшего существенного увеличения количества сперматозойдов в семяприёмнике маток осемененных 1, 2, 4 и 8 мм³ семени начиная соответственно с 4, 8, 16 и 16 часов до самого конца исследуемого процесса, т.е. до 24 или 40 часов после осеменения.
В течение первого часа после осеменения в семяприёмник проникает почти такое же количество сперматозойдов независимо от дозы и условий содержания маток. Существенное различие между матками, осемененными 1 мм³ семени и остальными, осемененными дозами 2, 4 или 8 мм³ было установлено соответственно через 24, 8 и 4 часа после осеменения.
Не было установлено существенное влияние условий содержания на количество сперматозойдов в семяприёмнике маток, осемененных маленнькими дозами семени (1 или 2 мм³) зато после применения больших доз (4 или 8 мм³) у маток, содержаемых вместе с пчелами имелось существенно большее количество сперматозойдов в семяприёмнике, чем у маток, содержаемых без пчел.
Скорость проникновения сперматозойдов в семяприёмник маток в определённый момент времени после осеменения определяется функцией y = A/x. Скорость проникновения самая большая в первые часы после осеменения.
При большей дозе сперматозойды проникают с большей скоростью.
Скорость проникновения сперматозойдов больше у маток, содержаемых с пчелами, чем без пчел.
Полезное влияние содержания маток после осеменения вместе с пчелами проявляется особенно при осеменении маток большими дозами семени (4 или 8 мм³).
strona 388COMPARISON OF THE DYNAMICS OF ENTRY OF SPERMATOZOA INTO SPERMATHECA OF INSTRUMENTALLY INSEMINATED QUEENS KEPT IN DIFFERENT CONDITIONS
J. Woyke, Z. Jasiński
Summary
Queens were inseminated with 1, 2, 4 or 8 mm³ of semen, and either held each in small boxes with 250 workers at 34°C or caged without workers in queenles colonies.
The number of spermatozoa entering a queen’s spermatheca during determined periods after insemination was in accord with the logaritmic function ŷ=A+B · log x. The highest number of spermatozoa entered the spermatheca in the first hours after insemination. In queens inseminated with 1, 2. 4 or 8 mm³ of semen, numbers of spermatozia in the spermatheca showed no statistically significant increase 4, 8, 12, 16 and 16 hrs after insemination respectively, up to 24 or 40 hrs. One hour after insemination no significant differences were found in the number of spermatozoa in spermathecae of queens inseminated with different amounts of semen, or kept in the presence or absence of workers. Queens inseminated with 1 mm³ of semen differed from those inseminated with doses of 2, 4 and 8 mm³, when 24, 8 and 4 hrs had elapsed after insemination respectively.
The presence of workers had little or no influence on the final number of spermatozoa in the spermatheca when 1 or 2 mm³ of semen were injected, but it clearly increased the final number when 4 or 8 mm³ were injected.
The rate of entry of spermatozoa into a queenss spermatheca at different periods after insemination was in accord with a function ŷ = [?]/x. The rate was highest in the first hours after insemination, it was highner when larger doses were injected and it was higher in queens attended by workers.
The presence of workers was beneficial only when queens were inseminated with larger amounts of semen.
PWRiL. Warszawa 1986. Zarz. 5432/zl. Nakład 1200+57 egz. Ark. wyd. 31,40; ark. druk. 24,25. Papier druk. sat. kl. III, 70 g, 70×100
Łódzka Drukarnia Dziełowa, Zakład nr 2, Pabianice, ul. P. Skargi 40, Zam. 775/1101/85. P-39
Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji
- tytuł: „UNANIESIONYCH” → UNASIENIONYCH
- s. 377: „1, 2, 3, 4 i 8 mm³” → 1, 2, 4 i 8 mm³
- s. 381: „(1—2 mm²)” → (1—2 mm³)
- s. 381: „(4—8 mm²)” → (4—8 mm³)
- s. 381: „wciągu” → w ciągu
- s. 382: „godzin po unasieniu” → godzin po unasienieniu
- s. 382: „pózniej” → później
- s. 383: „roóżnicy” → różnicy
- s. 385: „130 500 i 113 000″ → 130 500 i 111 500
- s. 385, 2×: „asyscie” → asyście
- s. 386: „upływ uczasu” → upływu czasu
- s. 386: „Korzytsny” → Korzystny
- s. 387, piśmiennictwo: „to the quen” → to the queen
- s. 387, streszczenie: „рабочим пчелами” → рабочими пчелами
- s. 387, streszczenie: „маленнькими” → маленькими
- s. 388, streszczenie: „queenles” → queenless
- s. 388, streszczenie: „logaritmic” → logarithmic
- s. 388, streszczenie: „spermatozia” → spermatozoa
- s. 388, streszczenie: „4, 8, 12, 16 and 16 hrs” → 4, 8, 16 and 16 hrs
- s. 388, streszczenie: „queenss” → queen’s
- s. 388, streszczenie: „highner” → higher
