AKTYWNOŚĆ α-AMYLAZY ORAZ INWERTAZY W MIODACH KRAJOWYCH

tekst: Witold Zalewski

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok VII, 1963 — Witold Zalewski

strona 40

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK VII, Nr 1 KWIECIEŃ 1963

Witold Zalewski

Zakład Pszczelnictwa I. S.

WSTĘP I PRZEGLĄD LITERATURY

Obecnie uważa się, że miody powinny wykazywać aktywność enzymatyczną, która świadczy o ich naturalnym pochodzeniu. W przypadku gdy aktywność miodów jest bardzo niska, lub nie ma jej wcale, przypuszcza się, że zostały one poddane niepożądanym zabiegom, obniżającym ich jakość. Metody oznaczania aktywności enzymatycznej miodów, przeważnie inwertazy i α-amylazy znaleźć można w kodeksach żywnościowych wielu krajów. W polskiej normie „badanie miodów” dla oznaczania aktywności α-amylazy przyjęto metodę Gothe.

Pierwsze badania nad aktywnością enzymów w miodach zostały zapoczątkowane już w 1873 r. a w okresie ostatnich kilkunastu lat opublikowano szereg prac dotyczących miodów świeżo zebranych, składowanych oraz podgrzewanych (standaryzowanych). O zmniejszaniu się aktywności karbohydraz w miodach podgrzewanych i składowanych donosi wielu autorów, między innymi Duisberg i Warnecke (1959), Gontarski (1960), Hadorn (1961) oraz Hadorn i Zürcher (1962). Obszerny przegląd literatury na ten temat w piśmiennictwie krajowym podali Curyło i Zalewski (1957), Rychlik i Fedorowska (1960) oraz Curyło (1961).

CEL PRACY

Celem niniejszej pracy było:

  1. Oznaczenie aktywności α-amylazy w miodach, znajdujących się na rynku, składowanych przez okres 8—15 miesięcy i otrzymanych doświadczalnie z syropu cukrowego.
  1. Oznaczenie aktywności inwertazowej miodów handlowych i otrzymanych z syropu cukrowego,
strona 41

MATERIAŁ I METODYKA OZNACZEŃ

Do badań aktywności enzymów używano 250 lub 500 g próbki miodów rynkowych, pochodzących z różnych okolic kraju. Odmianowość tych miodów ustalano przy pomocy cech organoleptycznych oraz podawanych przez pasiecznika terminów zbioru. Do dalszych badań próbki miodu przechowywano 8 do 15 miesięcy w szczelnie zamkniętych słoikach w laboratorium bez dostępu światła. Miody z cukru tj. produkt uzyskany przez karmienie pszczół 50% syropem cukrowym, otrzymano w roku 1959 w pasiece Zakładu. Doświadczenia przeprowadzono w latach 1959—1960. Przed pobraniem próbek do badań miody w słoikach starannie mieszano.

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI α-AMYLAZY

Aktywność α-amylazy w miodach oznaczano według metody Schade, Marsh i Eckert’á (1958) z następującą modyfikacją:

Na 10 g próbkę badanego miodu używano 10 ml a nie 5 ml buforu octanowego oraz 6 ml 0,5 m roztworu chlorku sodu zamiast 3 ml, stosowanych przez autorów tej metody.

Oznaczenia przeprowadzono na fotokolorymetrze Pulfricha używając kuwetę 1 cm i filtr S 66. Wyniki wyrażano w jednostkach diastatycznych według wzoru proponowanego przez autorów:

j.d. = 300/t jd — jednostki diastatyczne

t — czas, w którym otrzymujemy 50% przepuszczalności świetlnej kleiku skrobiowego

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI INWERTAZY

W zasadzie jest to metoda Duisberga i Gebeleina (1958) z następującymi zmianami:

  1. Przedłużano do 3 godzin czas hydrolizy sacharozy przez inwertazę zawartą w miodzie (autorzy proponują 1,5 godz.),
  1. Obliczanie aktywności enzymatycznej dokonywano wg wzoru podanego przez Beythiena (1951):

S = 26K/45,64 ; gdzie K = P0 — P180 ;

P0 — odczyt skręcalności na początku oznaczenia P180 — odczyt skręcalności po 3 godzinach S — procent zsydrolizowanej sacharozy przez enzym zawarty w 1 g miodu.

strona 42

Ponieważ stosunek wartości 26 : 45,64 = 0,5696, uproszczono zatem wzór Beythiena w następujący sposób:

S = 0,570 (P0 — P180)

Zastosowanie wyżej podanego wzoru umożliwiło wyrażenie aktywności inwertazy w miodach w sposób liczbowy (w procentach zhydrolizowanej sacharozy). Przedstawienie graficzne wyników, proponowane przez Duisberga i Gebeleina w postaci wykresów nie interpretuje je wystarczająco dokładnie. Im niższa była aktywność enzymatyczna badanej próbki miodu, tym według tych autorów, krzywa posiadała mniejszy kąt nachylenia w stosunku do osi rzędnych.

Wyniki oznaczeń opracowano statystycznie wyliczając przedziały ufności dla średnich przy poziomie wiarygodności a = 0,01.

WYNIKI BADAŃ I DYSKUSJA

Stwierdzono dość znaczną aktywność α-amylazy w naturalnych miodach rynkowych. Wahała się ona w granicach od 13,0 do 78,9 jednostek diastatycznych. Ogólnie można powiedzieć, że analizowane miody z pożytków wczesno-wiosennych (za wyjątkiem miodu z dośw. 62) charakteryzowały się niską, a miody zebrane z pożytków letnich, szczególnie miody

Tabela 1 Aktywność α-amylazy w miodach naturalnych oznaczana metodą Schade, Marsh i Eckerta The Activity of α-Amylase estimated by Schades, Marshs, Eckerts Method in Honey

Grupa / Group Aktywność diastatyczna wg otrzymanych wyników / Activity in Diastatic Units Ilość próbek miodów w grupie / Number of Samples in Honey Group
I 13,0 — 19,5 7
II 21,4 — 29,4 14
III 30,6 — 38,5 15
IV 44,1 — 46,8 5
V 53,6 — 57,6 4
VI 65,2 — 78,9 3

Średnio 33,9 (±5,8) Average

gryczane, wyróżniały się wysoką aktywnością diastatyczną. Również miody wrzosowe posiadały bardzo wysoką aktywność α-amylazy — 78,9 jednostek diastatycznych (dośw. 67), najwyższy wynik w badanych miodach (tab. 1). Stwierdzono, że średnia badanych miodów wynosiła 33,9 jednostek diastatycznych w granicach ± 5,8 jednostek.

strona 43

W miodach przechowywanych 8—15 miesięcy aktywność α-amylazy obniżała się przeciętnie o kilkanaście procent (tab. 2). W jednym przypadku zmniejszała się ca 35% (dośw. 20/54). W dwóch jednak przypadkach (dośw. 19/47 i 12/48) aktywność nie ulegała prawie żadnej zmianie.

Tabela 2 Aktywność α-amylazy w miodach magazynowanych oznaczana metodą Schade, Marsh, Eckerta The Activity of α-Amylase Estimated by Schades, Marshs, Eckerts Method in Storaged Honey

Nr dośw. / Number of Test Przechowywano miesięcy / Months of Storage Jednostek diastatycznych / Diastatic Units: przed przechowywaniem / Befor Storage Jednostek diastatycznych / Diastatic Units: po przechowywaniu / After Storage Pozostało aktywności w % / Remained Activity in Per Cents
20/54 11 57,6 37,5 65,1
23/56 11 21,4 17,1 79,9
8/53 15 32,6 26,3 80,7
22/55 11 30,6 25,0 81,7
18/46 12 36,5 30,6 83,8
17/57 12 21,4 18,3 85,5
26/45 8 71,0 61,9 85,7
7/52 14 46,1 41,7 90,5
19/47 12 34,8 34,5 99,1
12/48 12 24,0 25,2 100,0

Tabela 3 Aktywność α-amylazy w miodach pochodzących z cukru oznaczana metodą Schade, Marsh, Eckerta The Activity of α-Amylase in Honey Obtained from Sugar

Nr doświadczenia / Number of Test Jednostki diastatyczne / Diastatic Units
32 3,2
33 5,1
9 5,2
36 5,5
44 5,9
35 6,3
34 8,4
37 9,8
36 14,3

Średnio 7,1 (±,37) Average

Również White (1961) ze swoimi współpracownikami porównywał aktywność α-amylazy w miodach składowanych w różnych warunkach termicznych i stwierdził, że w miarę przechowywania miodów zmniejszała się aktywność α-amylazy. Najmniejsze obniżenie aktywności tego enzymu wykazywały próbki miodów przechowywanych w temperaturze —20°,

strona 44

średnie — podgrzewanych w 55° przez 30 minut, największe natomiast próbki miodów przechowywanych w temperaturze 23—28°.

Stwierdzono także, że aktywność α-amylazy w miodach otrzymanych z syropu cukrowego była niższa niż w miodach naturalnych, przeciętnie 2—3 razy, a w niektórych przypadkach nawet kilkanaście razy. Średnia badanych próbek miodów wynosiła 7,1 (± 3,7) jednostek diastatycznych. Możnaby się zastanowić, czy oznaczanie aktywności α-amylazy nie mogłoby być testem na wykrywanie miodów fałszowanych cukrem. Wyniki oznaczeń aktywności α-amylazy w miodach otrzymanych z syropu pokrywałyby się z wynikami Fiehego (1928), który zauważył, że aktywność diastatyczna miodu otrzymanego z syropu cukrowego jest bardzo niska. Do wręcz przeciwnych wniosków doszedł w swojej pracy Ammon (1949), który twierdzi, że miody naturalne oraz sporządzone z syropu cukrowego, posiadają taką samą aktywność diastatyczną.

Zaznaczyć należy, że metoda Schade, Marsh i Eckerta oznaczania α-amylazy okazała się bardzo wygodna i szybka. Hadorn (1961) zwraca jednak uwagę, że w zależności od sposobu przygotowania skrobi, którą następnie używa się jako substratu przy oznaczaniu α-amylazy, otrzymywane wyniki oznaczeń aktywności tego enzymu różnią się znacznie między

Ryc. 1. Aktywność α-amylazy w miodach
Ryc. 1. Aktywność α-amylazy w miodach The Activity of α – Amylase in Honey — — — — Miód o wysokiej aktywności Honey with High Activity ———— Miód o niskiej aktywności Honey with Small Activity.
strona 45

sobą. Dlatego też ważne jest, aby używać skrobię przygotowaną zawsze w jednakowy sposób.

Końcowe wartości liczbowe, ujęte w tabelę, nie tłumaczą przejrzyście całego procesu odbudowy skrobi przez enzym zawarty w badanej próbce miodu. Na rysunku 1 przedstawiono zatem graficznie, linią przerywaną przebieg doświadczenia 26 (miód gryczany o wysokiej aktywności α-amylazy) oraz linią ciągłą przebieg doświadczenia 33 (miód otrzymany z syropu cukrowego) o niskiej aktywności enzymu. W doświadczeniu 26 już po 4,2 minutach zabarwiony na niebiesko roztwór kleiku skrobiowego przejaśnił się o tyle, że jego přzepuszczalność wynosiła 50%, a po 8 minutach aż 85%. Przebieg tego doświadczenia stanowi sinusoidalną krzywą wznoszącą się w górę, pod bardzo ostrym kątem.

Inaczej natomiast przedstawia się przebieg odbarwiania roztworu kleiku skrobiowego w miodzie, zaznaczonym linią ciągłą, o niskiej aktywności α-amylazy. Dopiero po 58,4 minutach otrzymano wartość 50% przepuszczalności, a więc po czasie prawie 14 razy dłuższym niż w dośw. 26.

W zbadanych kilkunastu próbkach miodów naturalnych aktywność inwertazy po trzygodzinnym termostatowaniu na łaźni wodnej w tempera-

Tabela 4 Aktywność inwertazy w miodach oznaczana metodą Duisberga i Gabeleina The Activity of Invertase Estimated by Duisbergs and Gebeleins Method

Nr dośw. / Number of Test Miody naturalne / Natural Honey: Odmiana i pochodzenie próbek miodu / Kind and Origin of Honey Samples Miody naturalne / Natural Honey: mg rozłożonej sacharozy po 180 minutach / Mg Decomposed Sucrose after 180 Minutes Miody z cukru / Honey Obtained from Sugar: Nr dośw. / Number of Test Miody z cukru / Honey Obtained from Sugar: mg rozłożonej sacharozy po 180 minutach / Mg Decomposed Sucrose after 180 Minutes
33 wielokwiatowy z Baszkirii 620 5 370
16 akacjowy O. S. P. Poznań 621 7 456
15 wielokwiatowy O. S. P. Poznań 894 6 484
12 wielokwiatowy standaryzowany O. S. P. Pqznań 980 22 575
9 wielokwiatowy z Miłobądzia 1111 20 587
14 akacjowy O. S. P. Poznań 1111 3 684
13 wielokwiatowy O. S. P. Poznań 1237 18 695
11 akacjowy rumuński 1271 17 844
10 rzepakowy mieszany z Miłobądzia 1653 19 872
32 lipowy z Kazachstanu 2090 21 878
4 wielokwiatowy ze Skierniewic 2102 23 980
2 wielokwiatowy z Miłobądzia 2565 8 1824
1 gryczany z Białej Podlaskiej 2770

Średnio 1463,5 (±602,7) Average

Średnio 770,6 (±342,9) Average

strona 46

turze 40°, wahała się od 620 do 2770 mg rozłożonej sacharozy przez enzym zawarty w 1 g miodu. Średnia aktywność inwertazowa badanych miodów wynosiła 1463,5 (± 602,7) mg rozłożonej sacharozy. Nie zarysowała się również żadna zależność pomiędzy aktywnością α-amylazy i aktywnością inwertazy. Niektóre z przebadanych miodów posiadały wysoką aktywność inwertazy a niską aktywność α-amylazy i odwrotnie. Tylko miody gryczane wykazywały wysoką aktywność obu enzymów.

Stwierdzono, że w miodach otrzymanych z cukru aktywność wynosiła 770,7 (± 342,9) mg zhydrolizowanej sacharozy.

Przeciętna aktywność inwertazy w miodach naturalnych jest znacznie większa niż w miodach z cukru. Może się ona wahać jednak w szerokich granicach, na co wskazują dane tab. 4 oraz obliczone przedziały ufności dla średnich. Miody z cukru wykazują już znacznie mniejszą rozpiętość wyników.

Charakterystyczne jest również to, że ilość zhydrolizowanej sacharozy przez enzym znajdujący się w miodzie po 180 minutach nie jest proporcjonalnie większa 2 razy niż w czasie 90 minut. I tak np. w doświadczeniu nr 1 (miód gryczany) ilość zhydrolizowanej sacharozy po 90 minutach wynosiła 1539 mg, po 180 minutach 2770 mg. Doświadczenie nr 32 — miód z Kazachstanu wykazywał po 90 minutach 1340 mg, a po 180 minutach 2090 mg zhydrolizowanej sacharozy.

WNIOSKI

  1. Ponieważ w wynikach oznaczeń α-amylazy występowały duże różnice, trudno zatem ustalić średnią jej aktywności dla miodów krajowych. Dla właściwej charakterystyki trzeba więc dla każdego miodu oznaczać ten enzym oddzielnie.
  1. W miodach otrzymanych z cukru áktywność α-amylazy była bardzo niska. Należałoby ewentualnie rozszerzyć badania w tym kierunku, aby stwierdzić, czy nie może to stanowić podstawy do rozróżnienia miodów naturalnych od miodów z cukru.
  1. Składowanie miodu w temperaturze pokojowej bez dostępu światła, do roku lub nawet dłużej, nie obniża w większym stopniu aktywności α-amylazy.
  1. Ponieważ aktywność inwertazowa miodów z cukru pokrywała się a nawet w niektórych przypadkach przewyższała aktywność miodów naturalnych, dlatego nie można tą metodą odróżniać miodów naturalnych od miodów otrzymanych z cukru.

Podziękowanie.

Przy otrzymaniu miodów z cukru pomagała autorowi niniejszej pracy kol. Zofia Konopacka, za co składam Jej serdeczne podziękowanie.

strona 47

LITERATURA

Ammon R. (1949) — Der Ursprung der Diastase des Bienenhonigs. Biochem. Z. 319, 295—99.

Beythien A. (1951) — Laboratoriumsbuch für den Lebensmittelchemiker, Verlag von Theodor Steinkopff. Dresden und Leipzig.

Curyło J. (1961) — Badania nad wpływem standaryzacji na β-amylazę i inwertazę w miodach oraz na zawartość w nich 5-hydroksymetylofurfuralu. Pszczeln. Zesz. Nauk. 5, 65—74.

Curyło J. i Zalewski W. (1957) — Skład miodu pszczelego. Pszczeln. Zesz. Nauk. 1, 39—49.

Duisberg H., Gebelein H. (1958) — Über die Kontrolle von Erhitzungschädem bei Honig Z. Lebensmitt. Untersuch. 107, 489—501.

Duisberg H., Warnecke B. (1959) — Erhitzungs- und Lichteinfluss auf Fermente und Inhibine des Honigs. Z. Lebensmitt. Untersuch. 111, 111—119.

Fiehe J. (1928) — Über die Zusammensetzung und Beurteilung von Zuckerfütterungshonig. Z. Lebensmitt. Untersuch. 55, 162.

Gontarski H. (1960) — Fermentbiologische Studien an Honigen. Z. f. Bienenforsch. 5, 30—39.

Hadorn H. (1961) — Zur Problematik des quantitativen Diastasebestimmung in Honig. Mitt. Lebenesmittelnuntersuch. Hyg. 52, 67—103.

Hadorn H. i Zürcher K. (1962) — Über Veränderungen im Bienenhonig bei der grosstechnischen Abfüllung. Mitt. Lebensmitteluntersuch. Hygiene 53, 28—34.

Rychlik M., Fedorowska Z. (1960) — Badania nad inwertazą miodową. Cz. I. Modyfikacja metody oznaczania inwertazy miodowej. Roczniki PZH 11, 413—420.

Schade J. E., Marsh G. L., Eckert J. E. (1958) — Diastaze activity and hydroxy-methyl — furfural in honey their usefulness in detecting heat alteration. Food Res. 23, 446—463.

White J. W. jr., Riethaf M. L., Kushnir J. (1961) — Composition of honey VI, The effect of storage on carbohydrates, acidity and diastase content. J. Food Sci. 26, 63—71.

АКТИВНОСТЬ α-АМИЛАЗЫ И ИНВЕРТАЗЫ В ПОЛЬСКИХ МЕДАХ

Витольд Залевски

Резюме

Исследовано 48 образцов медов на активность α-амилазы методом Шаде, Марша и Еккерта и 25 на активность инвертазы методом Дюизберга и Гебелейна. Первая колебалась от 13,0 до 78,9 диастических единиц, вторая в среднем 1463,5 (± 602,7) мг разложенной сахарозы.

При вторичном, по истечении 8—15 месяцев, исследовании образцов оказалось, что активность α-амилазы понизилась в среднем на 10—35%. Исключение составляли 2 образца в которых после годичного хранения она почти не изменялась.

В медах полученных путем подкормки пчел сахарозой, активность α-амилазы была очень не велика: 7,1 (± 3,7) диастатических единиц. Автор предполагает, что активностью этого фермента можно пользоваться для обнаруживания медов фальсифицырованных сахаром. Активность инвертазы в таких медах в среднем равнялась 770,6 (± 342,9) т.с. часто соответствовала активности некоторых натуральных медов, а иногда и превышала ее.

strona 48

THE ACTIVITY OF α-AMYLASE AND INVERTASE IN POLISH HONEY

Witold Zalewski

Summary

Fohrty eight samples of honey were tested. It was found that the activity of α-amylase estimated by Schades, Marshs and Eckerts method oscilater between 13,0 and 78,9 (± 5,8) diastatic units. The activity of invertase in the 25 samples estimated by Duisbergs and Gebeleins method amounted to 1463,5 (± 602,7), mg decomposed sucrose. In the honey kept for 8—15 months in storage the activity of α-amylase average was several per cents lower with exception of two samples of honey in which almost no change in the α-amylase activity after one year storaging was found. In the samples of honey obtained from sugar the activity of this enzyme was very low only 7,1 (± 3,7) diastatic units. It is assumed that the estimation of α-amylase activity can be used for detection of honey adulteration by sugar. The invertase activity in honey obtained from sugar average amounted to 770,6 (± 342,9) mg of decomposed sucrose. In some cases it was equal to the activity found in honey and sometimes was even higher.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 41: „Eckert’á” → Eckerta
  • s. 41: „zsydrolizowanej” → zhydrolizowanej
  • s. 43, tab. 2: „Befor Storage” → Before Storage
  • s. 43, tab. 3: „(±,37)” → (± 3,7)
  • s. 45: „přzepuszczalność” → przepuszczalność
  • s. 45, tab. 4: „Gabeleina” → Gebeleina
  • s. 45, tab. 4: „Pqznań” → Poznań
  • s. 46, wniosek 2: „áktywność” → aktywność
  • s. 47, literatura: „Erhitzungschädem” → Erhitzungsschäden
  • s. 47, literatura: „des quantitativen Diastasebestimmung” → der quantitativen Diastasebestimmung
  • s. 47, literatura: „Lebenesmittelnuntersuch.” → Lebensmitteluntersuch.
  • s. 47, literatura: „Diastaze activity” → Diastase activity
  • s. 47, streszczenie: „диастических” → диастатических
  • s. 47, streszczenie: „фальсифицырованных” → фальсифицированных
  • s. 48, summary: „Fohrty” → Forty
  • s. 48, summary: „oscilater” → oscillated

Podobne wpisy