OPTYMALNY TERMIN PRZENOSZENIA GNIAZD MIESIARKI LUCERNÓWKI (MEGACHILE ROTUNDATA F.) DO ZIMOWLI
tekst: Mieczysław Biliński
Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXXII, 1988 — Mieczysław Biliński
strona 89PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXII 1988
Mieczysław Biliński
Oddział Pszczelnictwa ISK w Puławach
WSTĘP
Wśród zapylaczy lucerny miesiarka lucernówka jest praktycznie jedynym gatunkiem hodowanym i wykorzystywanym na szeroką skalę, zwłaszcza w USA i Kanadzie, skąd wiele państw importuje jej kokony. Ze względu bowiem na rosnącą intensyfikację rolnictwa, tworzenie dużych pól kosztem zadrzewień śródpolnych i innych nie użytkowanych rolniczo powierzchni (będących ostojami pożytecznych organizmów), stosowanie silnych pestycydów i ogólną dewastację środowiska, liczebność miejscowych zapylaczy niemal na całym świecie ma tendencję spadkową i najczęściej nie wystarcza do uzyskiwania opłacalnych dla plantatorów plonów nasion tej cennej rośliny pastewnej. Wynikiem tego jest wyraźny regres powierzchni obsiewanych lucerną. W Polsce np. z planowanych 800 tys. ha (Bednarz 1967), uprawia się ją obecnie tylko na ok. 230 tys. ha (Majkowski 1983). Stąd też zainteresowanie miesiarką lucernówką.
W hodowli miesiarki ważnym etapem jest zimowla. Przebiega ona pomyślnie jedynie wówczas, gdy w gniazdach znajdują się komórki z dojrzałymi larwami w kokonach, czyli tzw. przedpoczwarkami. Inne postacie rozwojowe miesiarki (młodsze stadia larwalne i poczwarki) giną podczas zimowli.
Ustalenie właściwego terminu przenoszenia zakończonych gniazd do zimowli nie jest jednak proste. Badania laboratoryjnę wykazały wprawdzie, że preimaginalny (od złożenia jaja do przedpoczwarki) rozwój miesiarki lucernówki w stałej temperaturze 32, 30, 21 i 15°C wyniósł odpowiednio: 9, 13, 27—35 i 50 dni (Stephen i in. 1969, Richards 1984), trudno jednak odnieść je do gniazd zakładanych w zmiennych warunkach
strona 90pogodowych, panujących na plantacji w czasie kwitnienia lucerny. Ponadto w świeżo zakończonych gniazdach znajdują się komórki z różnymi stadiami rozwojowymi miesiarki, począwszy od jaja tak, że czas potrzebny do przejścia ich w stadium przepoczwarki jest różny dla każdej niemal komórki w tym samym gnieździe. Jeśli więc gniazda przeniesie się za wcześnie do zimowli, wówczas przeważać w nich będą komórki z niedojrzałymi larwami, jeśli zbyt późno — część przedpoczwarek może przerwać diapauzę i przepoczwarczyć się, a nawet może wyjść drugie pokolenie dojrzałych miesiarek. Pojawia się ono najczęściej w początkach września, kiedy plantacje lucerny już przekwitły, a dni są coraz chłodniejsze. Samice tego pokolenia nie mają więc szans nie tylko na założenie gniazd i wykarmienie potomstwa, ale (podobnie jak i samce) — nawet na przeżycie. Wysokość strat z powodu wyjścia drugiego pokolenia miesiarek może być znaczna i np. w Kanadzie oceniana jest na 25—40% populacji (Krunic 1972, Richards 1984).
Nie ma skutecznych metod ani przeciwdziałania wyjściu drugiego pokolenia miesiarki lucernówki, ani przygotowania jej gniazd do zimowli. Zaleca się np. przetrzymywanie zebranych z plantacji gniazd przez okres 10—14 dni w pracowni w temperaturze 20°C, co pozwoli niedojrzałym jeszcze larwom zakończyć zjadanie pyłku i przekształcić się w zimujące stadium przedpoczwarki (Richards 1984). Zapewnienie jednak w pracowni takiej temperatury latem jest niemożliwe bez specjalnych urządzeń ochładzających i trudno zapobiec nadmiernej wilgotności, powodującej pleśnienie kokonów, a ponadto i w tych warunkach może dojść do przerwania diapauzy.
Celem niniejszej pracy jest rozstrzygnięcie, jak długo należy przetrzymywać w cieplarce w stałej temperaturze (niewiele wyższej od pokojowej) świeżo zakończone gniazda miesiarek, aby jak największy procent ich potomstwa znalazł się w stadium przedpoczwarki.
MATERIAŁ I METODYKA
Doświadczenia prowadzono w latach 1982—1985. Do badań wzięto hodowaną w Puławach od 1974 r. populację miesiarki lucerówki (Megachile rotundata) pochodzącą z USA, a uprzednio rozmnażaną przez doktora S. Manningera w Instytucie Rolniczym w Kompolt na Węgrzech. Hodowlę jej prowadzono metodą opracowaną w USA i Kanadzie (Stephen 1961, Bohart 1962, Hobbs 1964, 1967, 1973, Richards 1984), a dostosowaną do naszych warunków i posiadanego sprzętu.
Zimowane w chłodziarce domowej (w temperaturze 4°C i wilgotności względnej powietrza około 40%) komórki, zawierające kokony miesiarki, przenoszono w końcu maja, tj. na 3 tygodnie przed spodziewanym terminem zakwitnięcia roślin do cieplarki laboratoryjnej. Tu w temperaturze
strona 91

30°C i wilgotności 70% następowała inkubacja kokonów, aż do wyjścia z nich dorosłych miesiarek. Proces ten rozpoczynał się 18—20 dnia i trwał ponad tydzień, przy czym najpierw pojawiały się samce, a później przeważały samice. Wylęgniętą codzienną porcję miesiarek wynoszono do namiatów hodowlanych, aż w każdym znalazło się po 100 osobników obojga płci.
Namiot hodowlany o rozmiarach 6 m × 6 m i 3 m wysokości, uszyty z siatki plastykowej o drobnych oczkach, ustawiano na poletkach (fot. 1) tuż przed zakwitnięciem roślin pokarmowych, którymi były facelia i nostrzyk (lucerna słabo kwitnie w izolacji, atakowana przez liczne szkodniki). Zarówno wewnątrz namiotów, jak i w izolowanych siatką komorach szklarni (gdzie początkowo również prowadzono hodowlę miesiarek) ustawiano po jednym drewnianym megachilniku (fot. 2) wypełnionym rurkami, wkładanymi w nawiercone otwory przedniej ściany. Każdy megachilnik zawierał 300 rurek, których przednie otwarte końce wyrównywano z licem nawierconej deski, tylne zaś — znajdujące się wewnątrz megachilnika — zakończone były korkami z gipsu. Rurki o średnicy wewnętrznej 6 mm i długości około 15—17 cm sklejano ręcznie z pasków kalki technicznej, dzięki czemu były półprzezroczyste i łatwo można było w czasie hodowli kontrolować ich zawartość.
W drugim lub trzecim dniu życia samice miesiarek, zapłodnione najcześciej zaraz po wylęgu, przystępowały do zakładania gniazd, każda w wybranej przez siebie rurce. Wewnątrz niej, począwszy od dna, samica budowała kolejno komórki z wycinanych owalnych skrawków liści, głównie kruszyny i trzmieliny, których gałązki wkładano do wnętrza namiotów. Korzystała także z liści roślin rosnących pod izolatorem (nostrzyk, rdest. żółtlica itp.). Każdą komórkę, po wypełnieniu pyłkiem, nawilżeniu nektarem i złożeniu jaja, samica zamykała kilkoma okrągłymi skrawkami liści, a całe gniazdo (w zależności od długości rurki składające się z 8—12 komórek) kilkudziesięcioma takimi skrawkami, co przebierało postać korka uniemożliwiającego szkodnikom i pasożytom wniknięcie do wnętrza gniazda. Zakończone korkami gniazda wybierano z megachilników co tydzień, a puste miejsce uzupełniano nowymi rurkami.
Do badań nad optymalnym terminem przenoszenia gniazd do zimowli przeznaczano rurki wybierane w jednym terminie, zwykle z końca lipca lub z początku sierpnia, gdy cotygodniowa porcja zakończonych gniazd była największa. Każde losowo wybrane 10 rurek o dużej liczbie komórek izolowano woreczkiem z szyfonu, etykietowano i przenoszono do cieplarki, wewnątrz której panowała temperatura 25°C. Była to jedynie możliwa do uzyskania stała ciepłota, nieco wyższa od panującej w tym czasie w pracowni. Starano się również zapewnić 70% wilgotności powietrza (jak przy inkubacji kokonów). Od 2 do 8 tygodnia (co 7 dni) wybierano losowo z cieplarki kolejne woreczki z rurkami i przenoszono do zimowli w chłodziarce domowej.
strona 93W początkach zimowli (październik-listopad) przeprowadzano analizę gniazd, podczas której napierw wyjmowano i liczono wszystkie komórki. Następnie w każdej kombinacji wydzielano komórki z zamarłymi jajami lub z czerwiem zamarłym we wczesnych stadiach rozwoju, komórki z kokonami pełnymi, komórki z których wyszło drugie pokolenie miesiarek oraz inne komórki uszkodzone podczas wychodzenia tego pokolenia. Do dalszej zimowli pozostawiano jedynie komórki z kokonami pełnymi. W końcu maja, na około 3 tygodnie przed początkiem hodowli, komórki z kokonami przenoszono do cieplarki, gdzie je inkubowano przeprowadzając kontrolowany wyląg, a po jego zakończeniu analizowano pozostałe kokony, dla wyjaśnienia przyczyny nie wygryzienia się z nich miesiarek.
WYNIKI
Podczas przetrzymywania gniazd w cieplarce udało się utrzymać stałą temperaturę 25°C, natomiast wilgotność względna powietrza przekraczała zawsze założoną wielkość 70%, nawet po usunięciu wszystkich naczyń z wodą destylowaną. Związane to było z dużą zawartością wilgoci w świeżo zakończonych gniazdach, pochodzącej z liści użytych do budowy komórek i zamykającego gniazdo korka oraz z nawilżonego nektarem pyłku. Pomimo to jednak nie obserwowano jakichkolwiek oznak pleśnienia ani papierowych rurek, ani komórek, nawet w najdłużej przetrzymywanych gniazdach.
Pierwsza analiza zimujących gniazd polegała na wyjęciu komórek ze wszystkich 240 gniazd (rurek) wziętych do doświadczeń. W gniazdach tych (tab. 1) było razem 2833 komórki, a w każdej 10-rurkowej kombi-
Tabela 1 Ogólna liczba komórek miesiarki lucernówki (Megachile rotundata) w poszczególnych kombinacjach doświadczenia Total number of Megachile rotundata cells in different groups of experiments
| Rok / Year | Miejsce hodowli / Rearing place | Okres przetrzymywania zakończonych gniazd w 25°C (w tygodniach) / Period of nest storage at 25°C (in weeks): 2 | Okres przetrzymywania…: 3 | Okres przetrzymywania…: 4 | Okres przetrzymywania…: 5 | Okres przetrzymywania…: 6 | Okres przetrzymywania…: 7 | Okres przetrzymywania…: 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1982 | szklarnia — greenhouse | 126 | 134 | 114 | — | 136 | — | — |
| 1983 | szklarnia — greenhouse | 106 | 109 | 108 | 115 | 121 | 121 | 114 |
| 1983 | namiot — cage | 131 | 118 | 131 | 134 | 125 | 116 | 125 |
| 1984 | namiot — cage | — | 114 | 99 | 113 | 107 | 109 | 107 |
| Razem komórek / Total cells | 2833 | 363 | 475 | 452 | 362 | 489 | 346 | 346 |
Tabela 2 Śmiertelność jaj i larw nie oprzędzionych (w % komórek) Mortality of eggs and immatured larvae (in % of cells)
| Rok / Year | Miejsce hodowli / Rearing place | Okres przetrzymywania zakończonych gniazd w 25°C (w tygodniach) / Period of nest storage at 25°C (in weeks): 2 | Okres przetrzymywania…: 3 | Okres przetrzymywania…: 4 | Okres przetrzymywania…: 5 | Okres przetrzymywania…: 6 | Okres przetrzymywania…: 7 | Okres przetrzymywania…: 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1982 | szklarnia — greenhouse | 25,4 | 22,4 | 18,4 | — | 19,1 | — | — |
| 1983 | szklarnia — greenhouse | 42,5 | 15,6 | 10,2 | 9,6 | 7,4 | 13,6 | 10,5 |
| 1983 | namiot — cage | 30,5 | 17,8 | 9,9 | 11,9 | 13,6 | 45,7 | 51,2 |
| 1984 | namiot — cage | — | 25,4 | 27,3 | 28,3 | 28,0 | 44,0 | 48,6 |
| Srednio — Average | 32,2 | 20,4 | 15,9 | 16,3 | 16,7 | 33‘8 | 37,0 |
nacji — ponad 100 (z jednym wyjątkiem w 1984 roku). W 32,2% komórek przetrzymywanych w cieplarce przez 2 tygodnie (tab. 2) czerw nie zdążył wytworzyć kokonów i zginął we wczesnych stadiach rozwoju (od jaja do nie oprzędzionej larwy). Dłuższe przetrzymywanie (3—6 tygodni) zmniejszało te straty do 15,9—20,4% komórek. Niezrozumiały jest natomiast wzrost śmiertelności tego czerwiu w gniazdach przebywających w cieplarce przez 7—8 tygodni. Należałoby się raczej spodziewać jej obniżenia lub chociażby utrzymania się na podobnym poziomie, jak w 1983 r. w szklarni. Larwy w tych gniazdach miały przecież najwięcej czasu na spożycie pokarmu, wytworzenie kokonów i przemianę w diapauzujące stadium przepoczwarki.
Tabela 3 Straty komórek (w %) z powodu wyjścia drugiego pokolenia miesiarki lucernówki Losses of cells (in %) caused by the emergence of second-generation leafcutting bees
| Rok — Year | Miejsce hodowli / Rearing place | Komórki, z których wyszło II pokolenie (po tygodniach) / Cells from which the 2nd generation emerged (after weeks): 2—5 | Komórki, z których wyszło II pokolenie…: 6 | Komórki, z których wyszło II pokolenie…: 7 | Komórki, z których wyszło II pokolenie…: 8 | Komórki uszkodzone przez II pokolenie / Cells dostroyed by the 2nd generation: 2—5 | Komórki uszkodzone przez II pokolenie…: 6 | Komórki uszkodzone przez II pokolenie…: 7 | Komórki uszkodzone przez II pokolenie…: 8 | Łączne straty komórek (po tygodniach) / Total losses of cells (after weeks): 2—5 | Łączne straty komórek…: 6 | Łączne straty komórek…: 7 | Łączne straty komórek…: 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1982 | szklarnia — greenhouse | 0 | 7,3 | — | — | 0 | 5,9 | — | — | 0 | 13,2 | — | — |
| 1983 | szklarnia — greenhouse | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 1983 | namiot — cage | 0 | 0 | 20,7 | 17,6 | 0 | 0 | 14,6 | 18,4 | 0 | 0 | 35,3 | 36,0 |
| 1984 | namiot — cage | 0 | 5,6 | 1,8 | 3,7 | 0 | 3,7 | 7,3 | 17,8 | 0 | 9,3 | 9,1 | 21,5 |
| Średnio — Average | 0 | 3,3 | 7,5 | 7,5 | 0 | 2,4 | 7,2 | 12,1 | 0 | 5,7 | 14,7 | 19,6 |
Z cześci gniazd przetrzymywanych ponad 6 tygodni wychodziło drugie pokolenie miesiarek (tab. 3). Straty z tego powodu (3,3—7,5% komórek) możnaby uznać za niewielkie, gdyby nie to, że wygryzające się miesiarki uszkadzały inne komórki i dlatego łączne straty były już znaczne, sięgając po 8 tygodniach nawet 19,6% komórek. Z wylęgłych (zwykle w początkach września) miesiarek drugiego pokolenia nie ma żadnego pożytku, ponieważ z powodu chłodów i przekwitnięcia roślin pokarmowych samice nie mają już możliwości nie tylko założenia gniazd, ale i przeżycia. Ciekawe przy tym obserwacje zanotowano w bardzo ciepłym 1983 r., kiedy to z gniazd założonych w namiocie wyszło bardzo liczne drugie pokolenie (straty sięgały 35,3—36% komórek), natomiast z gniazd założonych w szklarni nie wyszła ani jedna miesiarka. Wytłumaczenie tego zjawiska można wiązać z różną ciepłotą tych środowisk. Gniazda założone w namiocie znalazły w cieplarce lepsze od dotychczasowych warunki termiczne, które sprzyjały przerwaniu diapauzy przez przedpoczwarki. W odwrotnej sytuacji były gniazda ze szklarni, gdzie za dnia temperatura wzrastała do ponad 40°C, a w nocy nie spadała poniżej 25°C. Dla tych gniazd „chłód” cieplarki sprzyjał diapauzie larw miesiarki. W 1982 r. z gniazda założonych także w szklarni wyszło wprawdzie drugie pokolenie miesiarki, ale rok ten był chłodniejszy i termiczne warunki szklarniowe były zbliżone do panujących w namiotach.
Przeprowadzona po zakończeniu inkubacji analiza kokonów nie wylęgłych wykazała (tab. 4), że larwy w gniazdach przetrzymywanych w cieplarce przez 2—3 tygodnie, mimo iż wytworzyły kokony, były jeszcze niedojrzałe (nie przekształciły się w stadium przedpoczwarki) i większość z nich zginęła w czasie zimowli. W kombinacjach dłużej przetrzymywanych stwierdzono stale zmniejszającą się śmiertelność czerwiu w komórkach — do około 8% przy 7—8 tygodniach.
Po zsumowaniu wszystkich kolejnach strat (tab. 5), okazało się, że
Tabela 4 Śmiertelność czerwiu w kokonach po inkubacji w roku następnym (w % komórek) Mortality of brood in cocoons after incubation (in % of cells)
| Rok / Year | Miejsce hodowli / Rearing place | Okres przetrzymywania zakończonych gniazd w 25°C (w tygodniach) / Period of nest storage at 25°C (in weeks): 2 | Okres przetrzymywania…: 3 | Okres przetrzymywania…: 4 | Okres przetrzymywania…: 5 | Okres przetrzymywania…: 6 | Okres przetrzymywania…: 7 | Okres przetrzymywania…: 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1982 | szklarnia — greenhouse | 60,3 | 74,6 | 57,2 | — | 38,2 | — | — |
| 1983 | szklarnia — greenhouse | 57,6 | 70,7 | 4,6 | 6,1 | 3,3 | 6,6 | 14,9 |
| 1983 | namiot — cage | 67,2 | 40,7 | 17,6 | 12,7 | 2,4 | 12,9 | 7,2 |
| 1984 | namiot — cage | — | 19,3 | 7,1 | 15,1 | 11,2 | 3,7 | 2,8 |
| Średnio — Average | 62,0 | 52,0 | 22,1 | 11,3 | 14,5 | 7,8 | 8,4 |
Tabela 5 Łączne straty komórek w procentach (średnie z lat 1982—1985) Total losses of cells in percentage (average from 1982—1985)
| Rodzaj straty / Kind ot lose | Okres przetrzymywania zakończonych gniazd w 25°C (w tygodniach) / Period of nest storage at 25°C (in weeks): 2 | Okres przetrzymywania…: 3 | Okres przetrzymywania…: 4 | Okres przetrzymywania…: 5 | Okres przetrzymywania…: 6 | Okres przetrzymywania…: 7 | Okres przetrzymywania…: 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Śmiertelność jaj i larw / Mortality of eggs and larvae | 32,2 | 20,4 | 15,9 | 16,3 | 16,8 | 33,8 | 37,0 |
| Wyjście drugiego pokolenia / Emergence of second-generation | 0 | 0 | 0 | 0 | 5,7 | 14,7 | 19,6 |
| Smiertelność czerwiu w kokonach / Mortality of brood in cocoons | 62,0 | 52,0 | 22,1 | 11,3 | 14,5 | 7,8 | 8,4 |
| Suma strat — Total losses | 94,2 | 72,4 | 38,0 | 27,6 | 37,0 | 56,3 | 65,0 |
najniższy ich poziom (27,6% komórek) był w gniazdach przetrzymywanych w cieplarce (w 25°C) przez 5 tygodni. Zarówno skrócenie, jak i przedłużenie tego czasu zwiększało straty kokonów, przy czym największe były po 2-tygodniowym przetrzymywaniu gniazd, kiedy to aż z 94,2% komórek nie wyszła ani jedna miesiarka.
W hodowli miesiarki lucernówki prowadzonej w naszym Instytucie na znaczną skalę korzysta się — z dobrym skutkiem — z powyższych wyników już od 1983 r., stosując 5-tygodniowe przetrzymywanie zebranych gniazd w 25°C.
WNIOSKI
- Kokony wytwarza więszkość larw miesiarki lucerówki już po 2-tygodniowym przetrzymywaniu świeżo zakończonych gniazd w temperaturze 25°C.
- Wytworzenie kokonu nie jest jednak równoznaczne z dojrzałością larwy do zimowli.
- Najlepsze przygotowanie larw do zimowli (najniejsze straty komórek — 27,6%) zapewnia przetrzymywanie gniazd w temperaturze 25°C przez okres 5 tygodni.
- Przedłużenie przetrzymywania gniazd ponad 6 tygodni powoduje wyjście z nich drugiego pokolenia miesiarek, które pojawiając się najczęściej w początkach września, nie ma szans nie tylko na rozwój, ale i na przeżycie.
- Wygryzające się misiarki drugiego pokolenia uszkadzają kokony z diapauzującymi larwami i dlatego łączne straty z tego powodu po 8 tygodniach sięgają 20% komórek.
LITERATURA
Bednarz A., 1967, Badania nad produkcją nasion lucerny. Hod. Rośl. Aklimat. i Nas., 11(3) : 315—346.
Bohart G. E., 1962, How to manage the leaf cutting bee for alfalfa pollination. Utah Agric. Exp. Station Circ. 144, 7 pp.
Hobbs G. A., 1964, Importing and managing the alfalfa leaf-cutter bee. Publ. no. 1209, Canada Dep. Agric., 8 pp.
Hobbs G. A., 1967, Domestication of alfalfa leaf-cutter bees. Publ. no. 1313, Canada Dep. Agric., 19 pp.
Hobbs G. A., 1973, Alfalfa leafcutter bees for pollinating alfalfa in Western Canada. Publ. no. 1495, Canada Dep. Agric., 30 pp.
Krunic M. D., 1972, Voltinism in Megachile rotundata (Megachilidae: Hymenoptera) in Southern Alberta. Canad. Ent., 104 (2) : 185—188.
Majkowski K., 1983, Rośliny motylkowate drobnonasienne. w: Produkcja materiału siewnego roślin rolniczych — pod red. K. Kusiorskiej, s. 225—280, PWRiL Warszawa.
Stephen W. P., 1961, Artificial nesting sites for the propagation of the leaf-cutter bee, Megachile (Eutricharaea) rotundata, for alfalfa pollination. J. Econ. Entomol., 54 (5) : 989—993.
Stephen W. P., Bohart G. E., Torchio P. E., 1969, The biology and external morphology of bees. With a synopsis of the genera of North-Western America Cornvallis: Oregon State Univ., 140 pp.
Richards K. W., 1984, Alfalfa leafcutter bee management in Western Canada. Publ. no. 1495, Canada Dep. Agric., 56 pp.
ОПТИМАЛЬНЫЙ СРОК ПЕРЕНОСА ГНЕЗД ЛЮЦЕРНОВОЙ ПЧЕЛЫ-ЛИСТОРЕЗА (MEGACHILE ROTUNDATA F.) В ЗИМОВКУ
М. Билиньски
Резюме
Опыты проведены в Пулавах в 1982—1985 гг. показали, что наилучшее приготовление к зимовку расплода люцерновой пчелы-листореза гарантирует 5-недельное держание свежо оконченых ее гнезд в темпернтуре 25°C. В этом времени большинство личинок успеет не только произвести коконы, но превратиться в диапазирующее стадия предкуколок, которые без вреда могут снести несколько месячев срок зимовки.
Коротше (2—3-недельное) держание свежо оконченых гнезд в температуре 25°C было причиной от 72,4 до 94,2% смертности расплода, а более длинное (6—8-недельное) держание вело к прервании диапаузы через часть предкуколок и выхода второй генерации взрослых пчел-листорезов (потери 5,7—19,6% расплода).
strona 98THE OPTIMUM TIME FOR TRANSFERING MEGACHILE ROTUNDATA NESTS FOR WINTERING
Mieczysław Biliński
Summary
Experiments carried out in 1982—1985 at Puławy showed, that the best preparation for wintering of Megachile rotundata brood was obtained by a 5 week storage period of newly completed Megachile nests at temperature of 25°C. During this time the majority of larvae are able not only to form their cocoons but also to develop diapausing prepupal stages, which can winter.
Shorter (2—3, week’s) storage period was a cause of 72,4—94,2% brood mortality whereas longer (6—8 week’s) period led to interruption of diapause by some prepupae and emergence of a second-generation Megachile adults in the autumn (losses from 5,7 to 19,6% of cells with brood).
Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji
- s. 89: „laboratoryjnę” → laboratoryjne
- s. 90, 94: „stadium przepoczwarki” → stadium przedpoczwarki
- s. 90, 96: „lucerówki” → lucernówki
- s. 91, fot. 1: „Negachile” → Megachile
- s. 92: „namiatów” → namiotów
- s. 92: „najcześciej” → najczęściej
- s. 92: „przebierało” → przybierało
- s. 93: „napierw” → najpierw
- s. 94, tab. 2: „Srednio” → Średnio
- s. 94, tab. 2: „33‘8″ → 33,8
- s. 94, tab. 3: „dostroyed” → destroyed
- s. 95: „Z cześci” → Z części
- s. 95: „z gniazda założonych” → z gniazd założonych
- s. 95: „kolejnach” → kolejnych
- s. 96, tab. 5: „Kind ot lose” → Kind of loss
- s. 96, tab. 5: „Smiertelność” → Śmiertelność
- s. 96: „więszkość” → większość
- s. 96: „najniejsze” → najmniejsze
- s. 97: „misiarki” → miesiarki
- s. 97, streszczenie, 2×: „оконченых” → оконченных
- s. 97, streszczenie: „темпернтуре” → температуре
- s. 97, streszczenie: „диапазирующее” → диапаузирующее
- s. 97, streszczenie: „месячев” → месяцев
- s. 97, literatura: „Cornvallis” → Corvallis
- s. 98, streszczenie: „TRANSFERING” → TRANSFERRING
