O WŁAŚCIWYM SPORZĄDZANIU PODSTAWOWEGO ROZTWORU MIODU

tekst: Zofia Fedorowska

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok V, 1961 — Zofia Fedorowska

strona 75

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE TOM V, NR 2 LIPIEC 1961

Zofia Fedorowska

Zakład Bromatologii Akademii Medycznej w Krakowie Kierownik Zakładu: z-ca prof. dr M. Rychlik

WSTĘP

Stosowane dotychczas w metodyce badania miodu odczynniki oczyszczające można uznać, jak wykazały badania (Fedorowska 1961), jedynie za środki klarujące, pozbawione własności blokujących aktywność inwertazową miodów. Działanie tego enzymu, występującego praktycznie w każdym miodzie (Rychlik, Fedorowska 1960, 1961) wpływa na wyniki badania, jego skręcalności właściwej jak i na bilans cukrowy. W przypadku obecności większej ilości sacharozy, obserwuje się na przykład znaczną rozbieżność wyników przy oznaczaniu sumy cukrów redukujących na skutek inwersji enzymatycznej, której szybko i łatwo ulega sacharoza w wodnym roztworze miodu. Pomijanie czynnika enzymatycznego w analizie miodu musi wywierać ujemny wpływ na prawidłowość wyników, a tym samym i ocena jakości miodu, zwłaszcza przy ustalaniu jego zafałszowania cukrem, nie może być dokładna i rzetelna. Duża różnorodność w sposobach postępowania przy sporządzaniu podstawowego roztworu miodu skłoniła mnie do krytycznego opracowania tego zagadnienia. Wykazanie konieczności alkalizowania roztworu miodu w procesie oczyszczania roztworu podstawowego (Fedorowska 1961) nie wyczerpało tematu. Należało przebadać wpływ różnych sposobów postępowania, bezpośrednio związanych z otrzymywaniem podstawowego roztworu miodu na skręcalność i bilans cukrowy w związku z aktywnością inwertazy miodowej. W szczególności wykazać: a) wpływ różnych temperatur wody użytej do rozpuszczania miodu łącznie z zagotowaniem, b) oddziaływanie czasu wykonywania czynności analitycznych.

PRZEGLĄD LITERATURY

Opierając się na zwykle stosowanej u nas metodzie badania miodu, podanej w Materiałach do Polskiego Kodeksu Żywnościowego (Krauze 1948) sporządza się roztwór podstawowy przez: rozpuszczenie 20 g miodu w ciepłej wodzie, ostudzenie i dopełnienie wodą do 100 ml. Roztwór ten oczyszcza się do polaryzacji zasadowym octanem ołowiu i II rz. fosforanem sodu, po czym jego skręcalność oznacza się po 24 godzinach albo bezpośrednio po dodaniu 1—2 kropli amoniaku w celu zniesienia mutarotacji. W podręczniku Artykuły Żywności i Przedmioty Użytku (Krauze, Nikonorow 1953) autorzy polecają rozpuszczenie miodu w wodzie ciepłej, a po oziębieniu i doprowadzeniu do określonej objętości, oczyszczenie roztworu zasadowym octanem ołowiu i II rz. fosforanem sodu i następne użycie go do oznaczenia cukrów drogą polarymetryczną lub reduktometryczną. Pijanowski (1951) zaleca rozpuszczenie miodu w wodzie i oczyszczenie ziemią okrzemkową lub wodorotlenkiem glinu. Do oznaczeń chemicznych

strona 76

cukrów należy według Pijanowskiego rozcieńczyć miód wprost wodą. Jedynie Szwajcarski Kodeks Żywnościowy (1937) zaleca rozpuszczenie miodu w gorącej wodzie i zagotowanie roztworu celem zniszczenia zawartych w nim enzymów, w końcu klarowanie go przez dodanie ziemi okrzemkowej. Austriacki Kodeks Żywnościowy (1929) poleca rozpuszczenie miodu w małej ilości wody, przeniesienie do naczynia miarowego i uzupełnienie wodą do określonej objętości. Tak sporządzony roztwór podstawowy klaruje się następnie do oznaczeń polarymetrycznych wodorotlenkiem glinu i oznacza jego skręcalność po 24 godzinach. Natomiast do oznaczeń chemicznych według tego kodeksu wystarcza tylko roztwór podstawowy odpowiednio rozcieńczyć. Podobny sposób sporządzania roztworu podstawowego miodu zaleca Beythien (1951) z tym, żeby utrwalać go kilku kroplami formaliny. Do oznaczeń polarymetrycznych i reduktometrycznych Beythien używa roztwory miodu oczyszczone wodorotlenkiem glinu. Rauscher (1956) używa do polaryzacji i reduktometrycznych oznaczeń cukrów roztwór podstawowy, sporządzony przez rozpuszczenie miodu w wodzie i oczyszczenie wodorotlenkiem glinu. Metody podawane przez Jacobsa (1958) i Wintonów (1958) zalecają również rozpuszczenie odpowiedniej ilości miodu w wodzie i oczyszczenie roztworu wodorotlenkiem glinu. Według tych metod oznaczenie polarymetryczne wykonuje się dwukrotnie, po raz pierwszy bezpośrednio, jako tak zwaną „natychmiastową polaryzację wprost” (immediate direct polarization) następnie po 24 godzinach lub wcześniej, w wypadku dodania amoniaku względnie węglanu sodu do odczynu wyraźnie alkalicznego, jako tak zwaną „polaryzację stałą wprost” (constant direct polarization). Różnica między tymi polaryzacjami jest według wymienionych autorów miernikiem mutarotacji. Ta metodyka badania miodów uwzględnia jeszcze polaryzację w temperaturze 87°. W Official Methods of Analysis of the Association of Official Agricultural Chemists (1955) opisana metoda określania skręcalności miodu polega na oznaczeniu: 1) „natychmiastowej polaryzacji wprost” — po rozpuszczeniu wodą 26 g miodu w 100 ml kolbie, dodaniu 5 ml wodorotlenku glinu, doprowadzeniu do kreski wodą w temperaturze 20°, przesączeniu i wykonaniu natychmiastowego odczytu skręcalności w 200 mm rurce (a), 2) „stałej polaryzacji wprost” — odczytu dokonuje się po upływie kilkunastu godzin albo wcześniej pod warunkiem uprzedniego zalkalizowania płynu bezwodnym węglanem sodu lub amoniakiem (b), 3) mutarotacji — której miarą jest różnica między (a) i (b), 4) „bezpośredniej polaryzacji wprost w 87°” — polaryzuje się roztwór jak pod 1) w ogrzanej 200 mm rurce w temperaturze 87°. Na inwertazę miodową zwraca się ostatnio większą uwagę w ocenie fizjologiczno-odżywczej miodu jako na enzym termicznie wrażliwszy od innych miodowych karbohydraz. Kiermeier i Köberlein (1954) wykazali, że początek utraty aktywności diastazy zaznacza się w temperaturze ±60° a koniec przypada na temperaturę ±80°, podczas gdy dla inwertazy miodowej zachodzi to w granicach temperatur około 50°—70°. Ważną rolę odgrywa przy tym i czasokres ogrzewania miodu. Jak to wynika z przeprowadzonych badań inwertazy miodowej nie można pomijać i w związku z oznaczaniem takich wskaźników oceny jakości miodu jak sacharoza i skręcalność właściwa. W literaturze fachowej znalazłam kilka pozycji wiążących się z tym zagadnieniem (Raumer 1907, Witte 1909, Lehmann, Stadlinger 1907, 1916, Rosenthaler 1911, Kretzschnar 1914, Szumska 1956), które nie tłumaczą jednak wyczerpująco i dostatecznie zagadnienia rozpatrywanego przeze mnie w tej pracy. Ogólnie biorąc należy stwierdzić, że brak prostej metody kontroli inwertazowej miodów przyczynił się w znacznej mierze do pomijania wpływu tego enzymu na zasadnicze oznaczenia przy badaniu

strona 77

miodu. Trafne spostrzeżenia i cenne wskazówki von Fellenberga (1911) pochodzące z 1911 roku nie znalazły dotychczas praktycznego zastosowania i nie zostały wykorzystane w metodzie badania miodu różnych kodeksów żywnościowych i norm resortowych. Wyjątek w tym względzie stanowi jedynie Szwajcarski Kodeks Żywnościowy (1937).

CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA

(Materiał, metoda i wyniki)

Do badań użyłam miody: grykowy, lipowy, spadziowy i wrzosowy o składzie podanym w tabeli 1 z dodatkiem 20% sacharozy. Roztwór podstawowy miodu o stężeniu 20 g/100 ml sporządzałam trzema różnymi sposobami: rozpuszczając miód A) w wodzie zimnej, B) w wodzie ciepłej i C) w wodzie gorącej z podgrzaniem do wrzenia. Do oczyszczania roztworu podstawowego miodu zastosowałam dwie najczęściej zalecane w fachowej literaturze metody, a mianowicie zasadowy octan ołowiu wraz z II rz. fosforanem sodu i świeżo sporządzony wodorotlenek glinu (wytrącony amoniakiem z roztworu siarczanu glinu i dokładnie na sączku przemyty wodą). Wobec wykazania całkowitej inaktywacji inwertazy w alkalicznym środowisku (Fedorowska 1961) bez względu na zastosowane do klarowania roztworu podstawowego odczynniki, przeprowadziłam jednocześnie

Tabela 1 Zestawienie wyników analizy fizyko-chemicznej i biochemicznej miodów użytych jako materiał doświadczalny do ustalenia właściwego sposobu sporządzania podstawowego roztworu miodu Zusammenstellung der Ergebnisse der physiko-chemischen und biochemischen Analyse von Honigen, die als Versuchsmaterial zwecks Feststellung des Inaktivierungsgrades derEnzyme bei verschiedenen Methoden angewandt wurden

Rodzaj oznaczenia Miód: grykowy Miód: lipowy Miód: spadziowy Miód: wrzosowy
Ekstrakt ogólny w % wag. z refrakcji w 40° 79,20 80,20 80,30 78,90
Zawartość wody w % wag. z refrakcji w 40° 20,80 19,80 19,70 21,10
Skręcalność roztworu o stężeniu 20g/100 ml w K—wprost —5,20 —3,20 +3,40 —5,20
Skręcalność roztworu o stężeniu 20g/100ml w K — po łagodnej hydrolizie kwasowej —5,20 —3,20 +1,60 —5,60
Suma cukrów redukujących wprost oznaczona met. Lane-Eynona w % wag. cukru inwertowego 71,4 73,86 64,58 72,82
Suma cukrów redukujących po łagodnej hydrolizie, oznaczona met. Lane-Eynona w % wag. cukru inwertowego 72,56 73,86 65,20 72,82
Zawartość sacharozy pośrednio w % wag. 0,97 0 0,59 0
Kwasowość ogólna obliczona jako kwas mrówkowy w % wag. 0,17 0,10 0,16 0,16
pH roztworu o stężeniu 20 g/100 ml 4,0 3,5 4,3 4,0
Liczba diastazowa wg Gothe 38,6 29,4 38,6 17,9
Liczba inwertazowa — gramy sacharozy zhydrolizowanej przez 100 g bezwodnego miodu w ciągu 3 godzin 72,82 65,51 55,46 2,04
strona 78

porównawczo, celem zapewnienia zalkalizowania środowiska, a więc i inaktywacji inwertazy, oczyszczanie miodów tymi samymi odczynnikami z dodatkiem amoniaku. Do 50 ml roztworu podstawowego dodawałam 4 ml zasadowego octanu ołowiu wraz z 10 ml roztworu II rz. fosforanu sodu lub 5 ml wodorotlenku glinu. Celem zalkalizowania roztworów stosowałam dodatek 2,5 ml 10% amoniaku. Całość doprowadzałam wodą destylowaną do objętości 100 ml. Po przesączeniu przez fałdowane sączki bibułowe przesącze polaryzowałam i po odpowiednim rozcieńczeniu oznaczałam w nich cukry reduktometrycznie metodą Lane-Eynona (tab. 2 i 3).

Doświadczenia miały wykazać również zależność wyników oznaczeń polarymetrycznych i reduktometrycznych cukrów od czasu. Inaktywacja enzymatyczna może nastąpić bezpośrednio po rozpuszczeniu miodu w wodzie na przykład po zagotowaniu jego roztworu natychmiast po rozpuszczeniu bądź też w okresie późniejszym, zależnie od czasu użytego na oczyszczanie roztworu podstawowego i oznaczenia fizyczne i chemiczne. Wpływ czasu na bilans cukrowy miodu zaznaczy się niewątpliwie zarówno w metodach nie przewidujących oczyszczania roztworu podstawowego (Bömer i inni 1938, Grossfeld 1927, Pijanowski 1951) jak i w przypadku nie przewidującym jego termicznej stabilizacji lub alkalizowania (Beythien 1951, Bömer i inni 1938, Codex Alimentarius Austriacuc II 1929, Grossfeld 1927, Jacobs 1958, Krauze 1948, Krauze, Nikonorow 1953, Official Methods of Analysis of the Association of Official Agricultural Chemists 1955, Pijanowski 1951, Rauscher 1956, Winton 1958). W tym celu wykonałam następujące doświadczenie: z roztworu podstawowego miodu o stężeniu 20 g/100 ml, sporządzonego przez rozpuszczenie miodu w wodzie o temperaturze 20°, pobierałam do 100 ml kolbek po 50 ml w określonych odstępach czasu w ciągu trzech godzin, natychmiast oczyszczałam zasadowym octanem ołowiu (4 ml) i II rz. fosforanem sodu (10 ml), inaktywując inwertazę przez zalkalizowanie amoniakiem (2,5 ml). Objętości płynów doprowadzałam do 100 ml, sączyłam i następnie przesącze polaryzowałam i po odpowiednim rozcieńczeniu oznaczałam w nich cukry reduktometryczną metodą Lane-Eynona (tab. 4 i 5).

Seria doświadczeń z czterema różnymi miodami uwidacznia nie tylko konieczność alkalizowania przy oczyszczaniu podstawowych roztworów miodu, celem unieczynnienia zawartej w nich inwertazy miodowej ale i wpływ czynnika termicznego zarówno na polaryzację roztworów miodu (skręcalność właściwą) jak i na ilość zawartych w nich cukrów (sacharozy). Otrzymane wartości wykazują widoczne wahania, szczególnie w odniesieniu do wyników uzyskanych dla roztworów sporządzonych przez rozpuszczenie miodu w wodzie gorącej łącznie z zagotowaniem. I tak na przykład różnica wyników reduktometrycznego oznaczania cukrów w miodzie spadziowym, wynikająca tylko na skutek rozpuszczenia badanej próbki raz w wodzie ciepłej a drugi raz w wodzie gorącej łącznie z zagotowaniem, wynosi około 3%. W miodach lipowym i grykowym obserwuje się rozbieżności wynoszące około 1,5% i 1,2%. Miód wrzosowy — inwertazowo praktycznie bierny — nie wykazał żadnej różnicy. Wyniki zebrane w tabelach 4 i 5 nie wymagają szczegółowego wyjaśnienia. W widoczny sposób zaznacza się tu przyrost cukrów redukujących kosztem inwersji sacharozy, wynoszący w miodach grykowym, lipowym i spadziowym odpowiednio: 4,90%, 4,10% i 4,52%. Miód wrzosowy enzymatycznie prawie nieczynny i w tym wypadku nie wykazał zmian. Jak stwierdziły już poprzednie doświadczenia, pozostawienie roztworu podstawowego bez inaktywacji jego enzymów miodowych prowadzi z czasem do zupełnej hydrolizy zawartej w nim sacharozy.

strona 79

Tabela 2 Skręcalność podstawowego roztworu miodu przy zastosowaniu różnych sposobów jego sporządzania Die spezifische Drehung der Stammlösung von Honig bei der Anwendung verschiedener Methoden seiner He rstellung

Sposób sporządzania roztworu i rodzaj odczynnika oczyszczającego* Miód grykowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód grykowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód lipowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód lipowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz.
A) rozpuszczanie w zimnej wodzie (temp. 20°)
Bez odczynników — próba kontrolna obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu + 1,40 + 0,40 + 2,30 + 0,30 + 7,20 + 3,60 + 0,60 + 0,60
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak + 1,40 + 1,40 + 2,20 + 2,20 + 7,20 + 7,20 + 0,60 + 0,60
Wodorotlenek glinu + 1,40 + 1,00 + 2,20 + 2,00 + 7,20 + 3,20 + 0,60 + 0,60
Wodorotlenek glinu amoniak + 1,40 + 1,40 + 2,20 + 2,20 + 7,20 + 7,50 + 0,60 + 0,60
B) rozpuszczanie w ciepłej wodzie (temp. 40%)
Bez odczynników — próba kontrolna obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu + 1,00 + 0,40 + 2,60 + 0,70 + 6,80 + 3,60 + 0,60 + 0,60
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak + 1,00 + 1,00 + 2,60 + 2,60 + 6,80 + 6,90 + 0,60 + 0,60
strona 80

c. d. tab. 2

Sposób sporządzenia roztworu i rodzaj odczynnika oczyszczającego* Miód grykowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód grykowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód lipowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód lipowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz. Miód wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany bezpośrednio Miód wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy: odczyt dokonany po 24 godz.
Wodorotlenek glinu + 1,00 + 0,80 + 2,60 + 2,20 + 6,80 + 2,00 + 0,60 + 0,60
Wodorotlenek glinu amoniak + 1,00 + 1,00 + + 2,60 + 2,40 + 6,80 + 7,00 + 0,60 + 0,60
C) rozpuszczanie w gorącej wodzie i zagotowanie
Bez odczynników — próba kontrolna obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny obraz mętny
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu + 1,40 + 1,40 + 2,70 + 2,70 + 7,50 + 7,60 + 0,60 + 0,60
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak + 1,40 + 1,40 + 2,70 + 2,80 + 7,60 + 7,60 + 0,60 + 0,60
Wodorotlenek glinu + 1,40 + 1,40 + 2,70 + 2,60 + 7,60 + 7,60 + 0,60 + 0,60
Wodorotlenek glinu amoniak + 1,40 + 1,40 + 2,70 +2 ,70 + 7,60 + 7,60 + 0,60 + 0,60
  • 50 ml roztworu podstawowego miodu o stężeniu 20 g/100 ml oczyszczano 4 ml zasadowego octanu ołowiu i 10 ml II. rz. fosforanu sodu lub 5 ml świeżo sporządzonego wodorotlenku glinu. Celem zalkalizowania dodawano 2,5 ml 10% amoniaku
strona 81

Tabela 3 Oznaczenia reduktometryczne metodą Lane-Eynona sumy cukrów w miodzie przy zastosowaniu różnych sposobów sporządzania roztworu podstawowego Reduktometrische Bestimmung der Summe der Zucker im Honig nach Lane-Eynon bei Anwendung verschiedener Methoden der Herstellung der Stammlösung

Sposób sporządzania roztworu i rodzaj odczynnika oczyszczającego* Miód grykowy z dodatkiem 20% sacharozy Miód lipowy z dodatkiem 20% sacharozy Miód spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy Miód wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy
A) rozpuszczanie w zimnej wodzie (temp. 20°)
bez odczynników — próba kontrolna 12,80 (78,70) 13,00 (77,50) 13,50 (74,64) 17,20 (58,92)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu 16,25 (68,28) 15,30 (66,04) 16,70 (60,64) 17,40 (58,27)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak 17,15 (59,09) 16,80 (60,29) 18,70 (54,33) 17,40 (58,27)
Wodorotlenek glinu 16,55 (61,18) 16,15 (61,38) 16,90 (59,94) 17,40 (58,27)
Wodorotlenek glinu amoniak 16,85 (60,12) 16,70 (60,64) 18,95 (53,63) 17,40 (58,27)
B) rozpuszczanie w ciepłej wodzie (temp. 40°)
bez odczynników — próba kontrolna 12,80 (78,70) 13,00 (77,50) 13,50 (74,64) 17,20 (58,92)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu 16,15 (62,65) 15,55 (65,01) 16,80 (60,29) 17,20 (58,92)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak 16,90 (59,94) 16,90 (59,94) 18,50 (54,90) 17,40 (58,27)
Wodorotlenek glinu 16,40 (61,72) 16,50 (61,38) 16,80 (60,29) 17,20 (58,92)
Wodorotlenek glinu amoniak 16,80 (60,29) 16,95 (59,77) 18,50 (54,90) 17,40 (58,27)
C) rozpuszczanie w gorącej wodzie i zagotowanie
Bez odczynników — próba kontrolna 17,30 (58,59) 17,50 (57,94) 19,60 (51,84) 17,40 (58,27)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu 17,45 (58,10) 17,25 (58,76) 19,60 (51,84) 17,40 (58,27)
Zasadowy octan ołowiu II rz. fosforan sodu amoniak 17,30 (58,59) 17,30 (58,59) 19,60 (51,84) 17,40 (58,27)
Wodorotlenek glinu 17,10 (59,26) 17,90 (56,68) 19,45 (52,29) 17,40 (58,27)
Wodorotlenek glinu amoniak 17,10 (59,26) 17,50 (57,94) 19,50 (51,84) 17,40 (58,27)
  • 50 ml podstawowego roztworu miodu o stężeniu 20 g/100 ml oczyszczano 4 ml zasadowego octanu ołowiu i 10 ml II. rz. fosforanu sodu lub 5 ml świeżo sporządzonego wodorotlenku glinu. Celem zalkalizowania dodawano 2,5 ml amoniaku.
strona 82

Tabela 4 Skręcalność roztworu podstawowego różnych miodów oczyszczonych i stabilizowanych w określonych odstępach czasu Die spezifische Drehung der Stammlösung von verschiedenen gereinigten und in den festen Zustand überführten Honigen — bestimmt zu festen Zeitabschnitten

Rodzaj miodu Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 0′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 30′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 90′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 180′
Grykowy z dodatkiem 20% sacharozy +0,80 +0,20 —0,20 —0,70
Lipowy z dodatkiem 20% sacharozy +2,50 +2,20 +1,60 +1,20
Spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy +3,00 +2,90 +2,40 +2,00
Wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy +0,60 +0,60 +0,60 +0,60

Tabela 5 Oznaczanie reduktometryczne metodą Lane-Eynona sumy cukrów w różnych miodach w roztworze podstawowym oczyszczanym i stabilizowanym w określonych odstępach czasu Reduktometrische Bestimmung der Summe der Zucker nach Lane-Eynon für verschiedene Honige in der Stammlösung nach deren Reinigung und Überführung in den festen Zustand zu bestimmten Zeitabschnitten

Rodzaj miodu Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 0′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 30′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 90′ Oczyszczanie i inaktywacja wykonane po: 180′
Grykowy z dodatkiem 20% sacharozy 17,50 (57,94) 17,20 (58,92) 16,75 (60,47) 16,10 (62,84)
Lipowy z dodatkiem 20% sacharozy 16,80 (60,29) 16,45 (61,54) 16,10 (62,84) 15,70 (64,39)
Spadziowy z dodatkiem 20% sacharozy 17,50 (57,94) 17,10 (59,26) 16,65 (60,82) 16,20 (62,46)
Wrzosowy z dodatkiem 20% sacharozy 17,40 (58,27) 17,40 (58,27) 17,40 (58,27) 17,40 (58,27)

WNIOSKI

Serie doświadczeń cyfrowo zestawione w poszczególnych tabelach wykazały:

  1. możliwość osiągnięcia analitycznej powtarzalności i zgodności wyników w oznaczaniu skręcalności właściwej i zawartości cukrów redukujących oraz sacharozy w miodzie pod warunkiem stosowania prawidłowej inaktywacji inwertazy miodowej bądź to przez natychmiastowe, po rozpuszczeniu w wodzie, ogrzanie miodu do wrzenia lub też sposobem chemicznym, polegającym na użyciu obok czynników oczyszczających środka alkalizującego środowisko, na przykład amoniaku,
strona 83
  1. równoznaczność w unieczynnieniu inwertazy zagotowania roztworu miodu ze zalkalizowaniem środowiska,
  1. wpływ czasu poprzedzającego blokowanie inwertazy w wodnym roztworze miodu na wynik oznaczania skręcalności i jego bilans cukrowy.

Krytyczne badania nad określeniem skręcalności właściwej i oznaczaniem sacharozy w miodach w związku z występującą w nich inwertazą doprowadziły do wyników, które zapewniając zgodność i powtarzalność danych analitycznych powinny znaleźć praktyczne zastosowanie w metodzie badania miodu zwłaszcza przy ustalaniu jego zafałszowania cukrem.

LITERATURA

Beythien A. (1951) — Laboratoriumsbuch für den Lebensmittelchemiker. Dresden—Leipzig. Th. Steinkopff. 6 Aufl. 337—344.

Bömer A., Juckenack A., Tillmans J. (1938) — Handbuch der Lebensmittel-Chemie. V. Getreidemehle-Honig-Zucker-Früchte-Gemüse. Berlin. J. Springer. 298—361.

Das Österreichische Lebensmittelbuch-Codex Alimentarius Austriacus II. (1929) Wien. J. Springer. 6—7.

Fedorowska Z. (1961) — O wpływie różnych środków oczyszczających na wyniki badania miodu. (Praca w druku).

Fellenberg Th. (1911) — Über Inwertase und Diastase im Honig. Mitt. aus dem Gebiete der Lebensmittelunters. u. Hygiene. 2: 369—377.

Grossfeld J. (1927) — Anleitung zur Untersuchung der Lebensmittel. Berlin. J. Springer. 230—233.

Jacobs M. B. (1958) — The Chemical Analysis of Foods and Food Products. Princeton-New Yersey — Toronto — London — New York. D. Van Nostrand Company, INC. 3 edit. 460—465.

Kiermeier F., Köberlein W. (1954) — Über die Hitzeinaktivierung von Ensymen im Honig. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 98: 329—347.

Krauze St. (1948) — Materiały do Polskiego Kodeksu Żywnościowego. Warszawa. Farmaceut. Inst. Wyd. Nacz. Izby Aptekarskiej. 428—437.

Krauze St., Nikonorow M. (1953) — Artykuły Żywności i Przedmioty Użytku. Ustawodawstwo — Metody badania — Ocena. Warszawa. Państw. Zakł. Wyd. Lek. 305—311.

Kretzschmar H. (1914) — Honiguntersuchungen. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 28: 84—89.

Lehmann P., Stadlinger H. (1907) — Polarimetrische Bestimmung der Zuckerarten im Honig. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 13: 397—419.

Lehmann P., Stadlinger H. (1916) — Polarimetrische Saccharosebestimmung im Honig nach Lehmann — Stadlinger. Ein Bericht zu der Veröffentlichung von H. Kretzschmar. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 31: 160—162.

Official Methods of Analysis of the Association of Official Agricultural Chemists (1955) — Washington 4, D. C., Association of Official Agricultural Chemists. 8 edit. 557—560.

Pijanowski E. (1951) — Zarys technologii produktów owocowych i warzywnych. Warszawa. Część I i II. Państw. Wyd. Rolnicze i Leśne. 177—180.

Raumer E. (1907) — Vorschläge des Ausschusses zur Abänderung des Abschnittes „Honig” der „Vereinbarungen”. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 14: 17—26.

Rauscher K. (1956) — Untersuchung von Lebensmitteln. Leipzig. II. Band. Fachbuchverlag. 147-154.

Rosenthaler L. (1911) — Über

strona 84

die Mutarotation des Honigs. Zeitsch. f. Unters. der Lebensmitt. 22: 644—647.

Rychlik M., Fedorowska Z. (1960) — Badania nad inwertazą miodową. Część I. Modyfikacja metody oznaczania inwertazy miodowej. Roczniki PZH. 11 (5): 413—422.

Rychlik M., Fedorowska Z. (1961) — Badania nad inwertazą miodową. Część II. Aktywność inwertazowa polskich miodów. (Praca w druku).

Schweizerisches Lebensmittelbuch (1937) — Bern. Zimmermann & Cie. A. G. 4 Aufl. 157—162.

Szumska M. (1956) — Porównanie środków odbiałczających stosowanych przy ilościowym oznaczaniu cukrów. Roczniki PZH. 7 (2): 185—190.

Winton A. L., Winton K. B. (1958) — The Analysis of Foods. New York — London. J. Wiley & Sons, Ine. Chapman & Hall, LTD. 635—643.

Witte H. (1909) — Honiguntersuchungen. Zeitsch. f. der Lebensmitt. 18: 625—649.

О НАДЛЕЖАЩЕМ ПРИГОТОВЛЕНИИ ОСНОВНОГО РАСТВОРА МЕДА

Зофия Федоровска

Резюме

Констатировано существенное влияние способов приготовления основного раствора пчелиного меда на достоверность определения удельного вращения плоскости поляризации, суммы востанавляющих сахаров и содержания сахарозы.

По мнению автора, достижение аналитической повторяемости соотвествующих результатов возможно только при условии применения подлиного инактивирования медовой инвертазы посредством немедленного, после растворения меда в воде, нагревания раствора до температуры кипения, или применения алкализирующих его дефекаторов: основного уксуснокислого свинца с прибавлением двузамещенного ортофосфорнокислого натрия, либо гидрата алюминия. Для полного инактивирования медовой инвертазы, раствор алкализируют аммиаком.

ÜBER DIE RICHTIGE HERSTELLUNG DER STAMMLÖSUNG VON HONIG

Zofia Fedorowska

Zusammenfassung

Es wurde festgestellt, dass die Anwendung verschiedener Methoden bei der Herstellung von Stammlösungen der Bienenhonige grossen Einfluss hat auf die Richtigkeit der Ergebnisse die spezifische Drehung, die Summe der reduzierenden Zucker und auch den Gehalt an Saccharose. Das Erlangen der analytischen Wiederholbarkeit und der Übereinstimmung der Ergebnisse ist nach Meinung des Autoren nur möglich bei der richtigen Inaktivierung der Honiginvertase durch Erhitzen der Lösung sofort nach deren Hertstellung bis zum Siedepunkt oder Zugabe alkalisierender Chemikalien, wie alkalisches Bleiazetat gemeinsam mit Natriumdiphosphat oder Aluminiumhydroxyd. Um die Honiginvertase vollständig zu inaktivieren, wurde zusätzlich mit Ammoniak alkalisiert.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 76: „Kretzschnar” → Kretzschmar
  • s. 77, tab. 1: „derEnzyme” → der Enzyme
  • s. 78: „Austriacuc” → Austriacus
  • s. 79, tab. 2: „(temp. 40%)” → (temp. 40°)
  • s. 79, tab. 2: „He rstellung” → Herstellung
  • s. 83, literatura: „Inwertase” → Invertase
  • s. 83, literatura: „New Yersey” → New Jersey
  • s. 83, literatura: „Ensymen” → Enzymen
  • s. 84, literatura: „Ine.” → Inc.
  • s. 84, streszczenie: „востанавляющих” → восстанавливающих
  • s. 84, streszczenie: „соотвествующих” → соответствующих
  • s. 84, streszczenie: „подлиного” → подлинного
  • s. 84, Zusammenfassung: „Hertstellung” → Herstellung

Podobne wpisy