BADANIA NAD WPŁYWEM STANDARYZACJI NA β-AMYLAZĘ I INWERTAZĘ W MIODACH ORAZ NA ZAWARTOŚĆ W NICH 5-HYDROKSYMETYLOFURFURALU
tekst: Jan Curyło
Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok V, 1961 — Jan Curyło
strona 65PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK V. NR 2 LIPIEC 1961
Jan Curyło
Katedra Chemii Ogólnej WSR w Lublinie
Spółdzielcze punkty skupu zlewają nabyty miód do beczek pojemności 100—300 kg, w których on krystalizuje w stosunkowo krótkim czasie. Wydobywanie skrystalizowanego miodu i ręczne napełnianie nim słoików 0,5—1 kg jest bardzo uciążliwe i daje niejednolitą partię towaru. Dążąc do zmechanizowania operacji rozlewu spółdzielnie upłynniają miód przez ogrzewanie i homogenizowanie, otrzymując towar mniej lub więcej standaryzowany.
Upłynnianie miodu wymaga zastosowania wyższej temperatury, 45—60° i jednoczesnego mieszania. W zależności od tego i od kształtu i pojemności kotła, w którym się tę operację przeprowadza, zmienia się czas potrzebny do jej wykonania. Z podwyższeniem temperatury wiąże się jednak możliwość uszkodzenia niektórych składników miodu, czyli jego denaturacja. Oprócz temperatury także czas, sposób ogrzewania, kształt kotłów, a nawet materiał, z którego kotły są zrobione, mogą mieć wpływ na denaturację miodu.
Celem tej pracy było zbadanie, czy proces upłynniania miodu i standaryzacji, prowadzony w kotłach pojemności 1000—1400 kg, ogrzewanych parą do temperatury maksymalnej 50° powoduje denaturację miodu przez obniżenie jego aktywności enzymatycznej i wzrost 5-hydroksymetylofurfuralu jako produktu rozkładu fruktozy.
PRZEGLĄD LITERATURY
Miód zawiera szereg enzymów. Spośród nich enzymy diastatyczne i inwertaza są najczęściej wykorzystywane jako testy do badania zmian w ogrzewanych miodach.
Oznaczenie enzymów diastatycznych opiera się na ich zdolności odbudowy skrobi. Miód jest produktem roślinnym przetworzonym przez pszczoły, występują w nim α i β -amylaza, bądź to pochodzenia roślinnego, bądź też zwierzęcego. Pierwsza jest dekstrynotwórcza, gdyż hydrolizuje skrobię głównie do dekstryn nie barwiących się z jodem, druga natomiast jako produkt odbudowy daje głównie maltozę, dzięki temu redukcyjność roztworu wydatnie wzrasta.
Do ilościowej oceny enzymów diastatycznych w miodzie można użyć jednej z dwu metod. Pierwsza bazuje na α-amylazie, druga natomiast na β-amylazie.
*) Doniesienie z tej pracy zostało wygłoszone na XVII Kongresie Pszczelarskim w Rzymie i ukazało się drukiem pt. Untersuchungen über den Gehalt an Oxymethylfurfurol in Honigsorten vor und nach der Standardisierung. XVII. Internationaler Bienenzüchter-Kongress Bolonia-Rom, 15—23 September 1958. Tipigrafia Galati, Imola, Italien.
Większość badań i opracowania wykonano w Zakładzie Pszczelnictwa I. S.
strona 66Pierwsza została zapoczątkowana przez Auzingera (1910) a rozpracowana przez szereg uczonych, między innymi przez Gothego (1914), Fiehego i Kordatzkiego (1928), Kocha (1927), Kiermeiera i Köberleina (1954) oraz Gontarskiego (1954). Miarą aktywności enzymatycznej w tej metodzie jest liczba diastazowa, która podaje — ile ml 1%-owego roztworu skrobi zostaje odbudowane w specjalnych warunkach przez enzymy zawarte w 1 g miodu.
Metoda ta wymaga bardzo starannego przygotowania roztworu skrobi, optymalnego pH i urządzenia pozwalającego na obiektywne oznaczenie zabarwienia skrobi z płynem Lugola przy zastosowaniu stałej temperatury. Według Kiermeiera i Köberleina (1954) test α-amylazowy pozwala na stwierdzenie przegrzania miodu tylko przy dużym przegrzaniu.
Druga metoda zapoczątkowana przez Moreau (1911), zmodyfikowana z kolei przez Gorbacha i Berlego (1937), później przez Täufela, de Mingo i Thalera (1936), jako miarę aktywności diastatycznej przyjmuje wartość diastatyczną miodu. Jest to liczba obrazująca wzrost redukcyjności roztworu na skutek procesu odbudowy skrobi przez β-amylazę zawartą w 1 g miodu, w specjalnych warunkach i może być wyrażona w ml 0,1 n Na2S2O3 lub w mg glikozy, gdyż 1 ml 0,1 n Na2S2O3 jest równoważny 9,005 mg glikozy.
Według Gorbacha i Berlego (1937) β-amylaza jest mniej wytrzymała na podwyższenie temperatury i już 50° powoduje, praktycznie biorąc, zanik tworzenia się maltozy. Wniosek ten nie został jednak potwierdzony w pracy Duisberga i Gebeleina (1958).
Ujemną stroną tej metody jest to, że oznacza się przyrost redukcyjności wobec dużej ilości inwertu, co może wpływać niekorzystnie na dokładność wyników. Ta sama trudność występuje przy próbach oznaczenia aktywności inwertazowej wyrażającej się przyrostem redukcyjności roztworu na skutek hydrolizy sacharozy przez inwertazę miodową. Dlatego Fehlenberg (1912) i Gothe (1908) strącali enzymy alkoholem, odwirowywali je i badali ich aktywność. Metoda ta jest jednak pracochłonna i dość droga, a więc niezbyt dogodna, zwłaszcza w analizie seryjnej. Elser (1924) oznaczał natomiast przyrost inwertu w 2 ml 2,5%-owego roztworu sacharozy, powstałego przez działanie inwertazy zawartej w 0,1 ml 10%-owego roztworu miodu w czasie ogrzewania przez 5 godzin w 37°. Przez użycie tak małej ilości miodu badacz ten chciał obniżyć ujemny wpływ inwertu na wynik analizy. Kiermeier i Köberlein (1954) usuwali gross inwertu z miodu przez dializę, a w pozostałości oznaczali aktywność sacharazy. Nie udało im się jednak statystycznie udowodnić, że różnica w aktywności inwertazy w miodzie przed i po dializie jest istotna. Wydaje się więc słuszne przypuszczenie, że dializa jest czynnością zbędną, mogącą prowadzić do strat inwertazy. Ostrożność tutaj jest tym bardziej wskazana, że badacze ci stwierdzili, iż uszkodzenie β-amylazy na skutek dializy jest istotne.
Wymienieni wyżej autorzy zajmowali się enzymami diastatycznymi i inwertazą w miodach spotykanych w handlu, względnie uzyskanych z pasiek, natomiast Fiehe (1931) oznaczał także liczbę diastazową w próbkach miodów zakupywanych przez dużą firmę handlową, a następnie ogrzewanych przez 1—2 godzin do temperatury 56—60° w kotle mieszczącym 9—10 kwintali. W pracy swej stwierdził on, że osłabienie diastazy w miodach standaryzowanych w 60° mieści się w umiarkowanych granicach. Zaleca więc firmom zajmującym się rozlewem miodu, aby w ten sposób prowadziły standaryzację, by produkt handlowy nie miał niższej
strona 67liczby diastazowej od 8,3. Zalecenie to jest sprzeczne z wnioskiem tego autora, wysnutym w poprzedniej pracy (1928), że „miody o liczbie diastazowej poniżej 17,9 należy traktować jako podejrzane, a miody o liczbie diastazowej poniżej 10,9 jako zakwestionowane”.
Według Kiermeiera i Köberleina (1954) oznaczenie aktywności amylazy i inwertazy w miodzie wystarcza do stwierdzenia, czy miód był względnie nie był ogrzewany. Wnikliwa ocena ich wyników przeprowadzona przez Duisberga i Gebeleina (1958) z zastosowaniem statystyki matematycznej wykazała, że inaktywacja amylazy rozpoczyna się w 55°, a kończy w 90° całkowitym zniszczeniem, natomiast inaktywacja rozpoczyna się w 59° a kończy się w 82°. Prócz tego okazało się, że inwertaza jest wrażliwsza na długotrwałe ogrzewanie, a więc może ulegać inaktywacji podczas standaryzacji miodu, chociaż temperatura standaryzacji nie przekracza 50°. Na podstawie własnych badań uczeni ci doszli do wniosku, że mała aktywność amylazowa przy dużej aktywności inwertazowej nie daje dostatecznych podstaw do twierdzenia, że miód był ogrzewany, gdyż niektóre miody mają bardzo niską aktywność amylazową.
Eckert, Schade i March (1956, 1955) wprowadzili oznaczenie 5-hydroksymetylofurfuralu jako dodatkowego testu na stwierdzenie ogrzewania miodu. W pracy swej oparli się na tescie Fiehego (1908) i wykazali, że 5-hydroksymetylofurfural tworzy się podczas ogrzewania i przechowywania miodu, a jego wzrost zależy od stopnia rozwodnienia miodu i od wartości początkowej.
Winkler (1955) podał dogodną metodę oznaczania 5-hydroksymetylofurfuralu opartą na tworzeniu się barwnego związku z p-toluidyną i kwasem barbiturowym.
Z przeglądu powyższej literatury wynika, że oznaczenie trzech testów w miodzie, to jest amylazowego, inwertazowego i hydroksymetylofurfuralowego powinno wystarczyć do stwierdzenia, czy standaryzacja powoduje denaturację miodu.
MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ
Materiałem do badań były 250-gramowe próbki miodu pobrane z rozlęwni miodu Okręgowej Spółdzielni Pszczelarskiej w Lublinie. Próbki miodu były pobierane rurą zgłębnikową ze środka beczek przesyłanych do standaryzatora, przez całą głębokość warstwy miodowej. Po standaryzacji pobierano próbki przed dodaniem do miodu „bodźca krystalizacyjnego”.
Schemat standaryzacji przedstawiał się następująco. Do rozlewni przychodził miód w beczkach żelaznych, pokrytych wewnątrz odpowiednim lakierem. Miód był wydobywany z beczek przy pomocy stalowych łopat i wrzucany do kotła o pojemności około 1400 kg. Ściany kotła były cynowane. Wewnątrz kotła znajdowało się mieszadło łopatkowe wykonujące około 20 obrotów na minutę. Mieszadło było w ruchu od chwili rozpoczęcia ładowania kotła. Ładowanie trwało około 3 godzin, zależnie od stopnia skrystalizowania miodu w beczkach. Kocioł był ogrzewany płaszczem parowym tak, aby temperatura upłynnianego miodu mieściła się w granicach 45—54°, średnio wynosiła 50°. Operacja upłynniania trwała 2,5 do 4 godzin, po czym wyłączano ogrzewanie a miód spływał pod własnym ciężarem do drugiego, niżej umieszczonego kotła, zaopatrzonego w mieszadło i chłodzonego płaszczem wodnym. Po drodze miód przepływał przez sito, które zatrzymywało ewentualne drobne zanieczyszczenia. W drugim kotle miód ulegał schłodzeniu do temperatury 28—30° w ciągu około godziny. Wtedy z miodu pobierano próbkę do analizy. W dalszej operacji, do miodu w drugim kotle dodawano „bodźca krystalizacyjnego”,
strona 68chłodzono miód dalej do temperatury około 24° i rozlewano go do małych słoików (0,5 kg).
W próbkach miodu, po ich dokładnym wymieszaniu, oznaczono aktywność diastatyczną i inwertazową oraz 5-hydroksymetylofurfural.
OZNACZANIE WARTOŚCI DIASTATYCZNEJ MIODU (W. D.)
Metodykę tego oznaczenia oparto na pracy Täufla i współpracowników (1936), uwzględniono jednak zmiany wprowadzone przez Kiermeiera i Köberleina (1954), polegające na buforowaniu roztworu i dodawaniu do niego chlorku sodowego jako aktywatora enzymów diastatycznych.
Tabela 1 Wyniki pomiarów wartości diastatycznej (W. D.) miodów przed i po standaryzacji Ergebnisse der Messung der Diastasewertes vor und nach der Standarisierung des Honigs
| N-ry kotłów / Kesselnummer | Liczba beczek z miodem / Zahl der Honigfässer | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: średnia / Mittel „W. D.” ml 0,1n. Na2S2O3 | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: błąd średniej / mittlere Abweichung „W. D.” | S = po stand. / S = nach der Std.: średnia / Mittel „W. D.” ml 0,1n. Na2S2O3 | Różnica / Differenz d = S—N |
|---|---|---|---|---|---|
| I | 6 | 4,101 | 0,227 | 4,040 | —0,061 |
| II | 6 | 3,320 | 0,319 | 3,280 | —0,040 |
| III | 5 | 2,497 | 0,355 | 1,780 | —0,717 |
| IV | 5 | 3,144 | 0,188 | 3,140 | —0,004 |
| V | 8 | 2,990 | 2,279 | 2,900 | —0,090 |
| VI | 5 | 3,008 | 0,295 | 3,020 | +0,012 |
| VII | 6 | 3,207 | 0,216 | 3,200 | —0,007 |
| VIII | 4 | 3,870 | 0,144 | 3,900 | +0,030 |
| IX | 5 | 2,924 | 0,203 | 2,920 | —0,004 |
| Zmienność F° między kotłami / Unterschiedlichkeit zwischen den Kesseln | 3,166 |
| Ryzyko błędu / Risiko der Abweichung | mniejsze niż 1% / niedriger als |
| Średnia różnica … d / mittlere Differenz | —0,098 |
| Błąd średniej różnicy … m / Abweichung der mittleren Differenz | —0,078 |
| Wartość funkcji testowej … t° / Wert der Testfunktion | 1,249 |
| Prawdopodobieństwo, że t>t° większe od … / Wahrscheinlichkeit dass t>t° groessere als | 0,10 |
| Wartość graniczna … t0,05 / Grenzwert | 2,306 |
Pomiary wykonywano następująco: 25 ml 20%-owego roztworu wlewano do kolbki miarowej na 100 ml. Do tego dodawano 20 ml buforu Mc Illvaina (1921) o pH 5,2 (10,72 ml 0,2 m. Na2HPO4 zmieszane z 9,28 ml 0,1 m kwasem cytrynowym), następnie 2,5 ml ln. NaCl i 50 ml świeżo przygotowanego 8%-owego roztworu skrobi i uzupełniano wodą destylowaną do kreski. Z tego pobierano tą samą pipetą po 25 ml roztworu do dwu sprawdzonych kolbek miarowych na 50 ml i uzupełniano je wodą destylowaną do kreski. Każda kolbka zawierała więc po 1,25 g miodu, 5 ml buforu, 36,55 mg NaCl i 2%-owy roztwór skrobi. Jedną kolbkę wstawiono na przeciąg godziny do łaźni wodnej o temperaturze 40° ± 0,2°, regulowanej ultratermostatem Hoeplera. W drugiej kolbce oznaczano natychmiast
Tabela 2 Wyniki pomiarów wartości inwertazowej (W. In.) miodów przed i po standaryzacji Ergebnisse der Messung des Inwertasewertes vor und nach der Standarisierung des Honigs
| N-ry kotłów / Kesselnummer | Liczba beczek z miodem / Zahl der Honigfässer | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: średnia / Mittel W. In. ml 0,1n. Na2S2O3 | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: błąd średniej / mittlere Abweichung | S = po stand. / S = nach der Std.: średnia / Mittel W. In. ml 0,1n. Na2S2O3 | Różnica / Differenz d = S—N |
|---|---|---|---|---|---|
| I | 6 | 24,1 | 2,2 | 22,2 | —1,9 |
| II | 6 | 19,6 | 1,6 | 19,5 | —0,1 |
| III | 5 | 15,5 | 1,5 | 15,5 | 0 |
| IV | 5 | 22,1 | 1,3 | 22,5 | +0,4 |
| V | 8 | 23,6 | 2,1 | 22,5 | —1,1 |
| VI | 5 | 24,8 | 2,8 | 25,0 | +0,2 |
| VII | 6 | 24,5 | 2,8 | 23,5 | —1,0 |
| VIII | 4 | 36,9 | 1,6 | 36,5 | —0,4 |
| IX | 5 | 23,7 | 2,2 | 28,5 | +4,8 |
| Zmienność F° między kotłami / Unterschiedlichkeit zwischen den Kesseln | 5,519 |
| Ryzyko błędu / Risiko der Abweichung | mniejsze niż 1% / niedriger als |
| Średnia różnica … d̄ / Mittlere Differenz | 0,1 |
| Błąd średniej różnicy … m / Abweichung der mittleren Differenz | 0,6 |
| Wartość funkcji testowej … t° / Wert der Testfunktion | 0,157 |
| Prawdopodobieństwo, że t>t° / Wahrscheinlichkeit dass t>t° groessere als | 0,10 |
| Wartość graniczna … t0,05 / Grenzwert | 2,306 |
redukcyjność roztworu w następujący sposób. Sprawdzoną pipetą pobierano z niej 10 ml do kolbki stożkowej na 250 ml ze szklanym korkiem. Do tego dodawano 25 ml 0,1 n. J2 i 15 ml ln. Na2CO3 mieszano i zostawiano w ciemności przez 25 minut. Po tym czasie dodawano do roztworu 10 ml 4 n. H2SO4 i odmiareczkowywano nadmiar jodu 0,1 n. Na2S2O3 z dokładnością do 0,01 ml. Wykonywano po dwa oznaczenia z każdej próbki.
Podobnie oznaczano redukcyjność roztworu w kolbce ogrzewanej przez godzinę w 40° z tym, że po ukończeniu ogrzewania studzono kolbkę szybko do 20° i uzupełniano jej objętość do kreski wodą destylowaną.
Różnica w ilościach zużytego 0,1n·J2 pomnożona przez 4 i wyrażona w równoważnych ilościach 0,1n·Na2S2O3 odpowiada przyrostowi redukcyjności roztworu na skutek hydrolizy skrobi przez enzymy diastatyczne zawarte w 1 g miodu. Jest to wartość diastatyczna miodu. Wyniki pomiarów przedstawia tab. 1.
OZNACZENIE WARTOŚCI INWERTAZOWEJ MIODU (W.IN.)
Oznaczenie to wykonywano według metody Elsera (1926). Wprowadzono do niej jednak istotne zmiany polegające na buforowaniu roztworu i użyciu do oznaczeń przeszło dwukrotnie wyższej koncentracji miodu od używanej przez niego. Pomiary wykonywano następująco. Do kolbki miarowej na 100 ml wlewano 5 ml 20%-owego roztworu miodu. Do tego dodawano 4 ml buforu octanowego o pH 4,6 (0,2 m · roztwór CH3COOH zmieszany z 0,2 m · roztworem CH3COONa w stosunku 1 : 1) i 25 ml 20%-go świeżo przygotowanego roztworu sacharozy. Do kolbki dodawano parę kropli toluenu i uzupełniano ją wodą destylowaną do kreski. Roztworem tym napełniano kolbkę miarową na 50 ml, którą następnie ogrzewano w łaźni wodnej ultratermostatu w temperaturze 37 ± 0,2° przez 5 godzin.
W obu roztworach oznaczano redukcyjność według metody stosowanej przy wartości diastatycznej. Z ilości zużytego jodu obliczano wartość inwertazową obrazującą przyrost redukcyjności roztworu, wyrażony w mililitrach 0,1 n·Na2S2O3, na skutek hydrolizy sacharozy przez inwertazę zawartą w 1 g miodu, podczas jego ogrzewania w 37° w ciągu 5 godzin. Wyniki pomiarów zostały przedstawione w tab. 2.
OZNACZENIE 5-HYDROKSYMETYLOFURFURALU W MIODZIE (HMF)
Oznaczenia dokonywano według metody Winklera w następujący sposób. Do dwu kolbek miarowych na 25 ml odmierzano po 2 ml roztworu miodu 1 : 5 i po 5 ml roztworu p-toluidyny (10 g p-toluidyny rozpuszczono w 50 ml izopropanolu w kolbce miarowej na 100 ml, do tego dodano 10 ml lodowatego kwasu octowego i uzupełniono izopropanolem do kreski). Do jednej kolbki dodawano 1 ml wody (próbka ślepa), a do drugiej 1 ml kwasu barbiturowego (0,5 g kwasu barbiturowego wysuszonego do stałej wagi w 105° rozpuszczono w wodzie, w kolbce miarowej na 100 ml i uzupełniono wodą do kreski). Dodawanie odczynników trwało nie więcej jak 3 minuty. Zawartość kolbek silnie mieszano i w ciągu trzech minut od dodania kwasu barbiturowego napełniano płynami kiuwety grubości 1,999 cm. Z kolei mierzono ekstynkcję płynów na fotometrze Pulfricha przy użyciu filtru S 55. Ekstynkcja pomnożona przez 19,2 i podzielona przez grubość kiuwety daje zawartość HMF w mg/100 g miodu. Tab. 3 przedstawia średnie wyniki otrzymane z pomiarów.
strona 71WYNIKI I DYSKUSJA
Zastosowanie testu istotności „Studenta” dla zmiennych połączonych do wyników pomiarów ujętych w tabelach 1, 2 i 3, pozwala ocenić czy standaryzacja miodu ma istotny wpływ na badane testy. Jak widać z tab. 1 proces standaryzacji nie wykazał istotnego wpływu na wartość diastatyczną miodu. Stwierdzono bowiem, przy ryzyku błędu 5%, że wartość funkcji testowej t° = 1,249 jest mniejsza od wartości granicznej t0,05 równej 2,306, przy ośmiu stopniach swobody. Analiza wyników badań wartości inwertazowej zebranych w tabeli 2 także nie wykazała, aby standaryzacja miała rzeczywisty wpływ na tę wartość.
Tabela 3 Wyniki pomiarów zawartości 5-hydroksymetylofurfuralu (HMF) w miodach przed i po standaryzacji Ergebnisse der Messung 5-hydroksymetylofurfurol vor und nach der Standarisierung des Honigs
| N-ry beczek / Kesselnummer | Liczba beczek z miodem / Honigfässer | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: średnia ilość HMF mg/100 g | N = przed standaryzacją / N = vor der Standarisierung: błąd średniej / mittlere Abweichung der Menge HMF | S = po stand. / S = nach der Std.: średnia ilość HMF mg/100 g | Różnica / Differenz d = S—N |
|---|---|---|---|---|---|
| I | 6 | 0,374 | 0,249 | 0,500 | +0,126 |
| II | 6 | 0,160 | 0,047 | 0,196 | +0,036 |
| III | 5 | 2,516 | 2,301 | 2,612 | 0,096 |
| IV | 5 | 0,807 | 0,448 | 0,960 | +0,153 |
| V | 8 | 0,264 | 0,097 | 0,290 | +0,026 |
| VI | 5 | 0,223 | 0,064 | 0,249 | +0,026 |
| VII | 6 | 0,328 | 0,062 | 0,353 | +0,025 |
| VIII | 4 | 0,292 | 0,081 | 0,310 | +0,018 |
| IX | 5 | 0,164 | 0,030 | 0,182 | +0,018 |
| Zmienność F° między kotłami / Unterschiedlichkeit zwischen den Kesseln | 1,058 |
| Prawdopodobieństwo, że F<F° większe niż 0,10 / Wahrscheinlichkeit dass F<F° groessere als | |
| Średnia różnica … d / Mittlere Differenz | +0,058 |
| Błąd średniej różnicy … m / Abweichung der mittleren Differenz | 0,017 |
| Wartość funkcji testowej … t° / Wert der Testfunktion | 3,337 |
| Ryzyko błędu mniejsze od … / Risiko der Abweichung niedriger als | 0,05 |
| Półprzedział ufności (P=0,95) … / Halbabteil des Vertrauen | 0,040 |
Natomiast dla testu HMF wpływ standaryzacji okazał się istotny, co jest widoczne z tab. 3. Już ogrzewanie miodu do temperatury 45—54° i utrzymywanie go w tej temperaturze do czterech godzin w procesie standaryzacji powoduje rozkład fruktozy do HMF. Przy ośmiu stopniach swobody stwierdzono bowiem, że wartość graniczna dla ryzyka błędu 5% wynosi 2,896. Natomiast wartość funkcji testowej t° = 3,337 · 95%-wy przedział ufności mieści się w granicach 0,058 ± 0,040. Jeżeli weźmie się pod uwagę, że pH miodu, według badań Fiehego i Kordatzkiego (1928) mieści się w przedziale 3,8 a 4,3, to zrozumiałym wydaje się fakt zwiększania się HMF podczas standaryzacji. Wzrost ilości HMF następuje nawet podczas przechowywania miodu w normalnej temperaturze, jak to wykazała praca Schadego i współpracowników (1955). Wyniki tej pracy potwierdzają także przypuszczenie wyrażone przez Eckerta i współpracowników (1956), że test HMF jest lepszym kryterium aniżeli dwa pozostałe do stwierdzenia zmian w miodach pod wpływem ogrzewania.
Statystyczne opracowanie wyników pozwala też na ocenę różnic między miodami, stanowiącymi zawartość poszczególnych kotłów przed standaryzacją. Jeżeli się przyjmie za pewnik założenie, że miody te nie były zafałszowane inwertem, to można stwierdzić, przy ryzyku błędu mniejszym niż 1%, że ich wartości diastatyczne różnią się istotnie. Podobnie ma się sprawa z wartościami inwertazowymi.
Natomiast odnośnie zawartości HMF zostało statystycznie stwierdzone, przy ośmiu stopniach swobody, że nie ma zasadniczych różnic w ilości tego związku w miodach stanowiących zawartość poszczególnych kotłów. Jak widać z tab. 3, ilość HMF w miodach badanych przed standaryzacją jest nieduża i waha się między 0,160 a 2,516 mg na 100 g miodu. Ten wynik potwierdza spostrzeżenie Winklera (1955), że normalne miody, w których oznaczono HMF za pomocą barbiturowej metody wykazują go, ale w ilościach nieznacznych 1—4 mg na 100 gramów. Trzeba jednak zaznaczyć, że w kilku wypadkach nie stwierdzono wcale HMF w próbkach pobranych z poszczególnych beczek z miodu przeznaczonego do standaryzacji.
WNIOSKI
- Statystycznie nie dało się wykazać istotności różnic w wartości diastatycznej miodów przed i po standaryzacji, polegającej na upłynnieniu ich działaniem temperatury 45—54° w czasie 2,5 do 4 godzin i w partiach po 1000—1300 kg.
- Nie stwierdzono także różnic w wartości inwertazowej miodów przed i po standaryzacji.
- Statystycznie stwierdzono, z ryzykiem błędu mniejszym niż 5%, istotne różnice w ilości 5-hydroksymetylofurfuralu w miodach wynikłe ze standaryzacji. Różnice te są jednak nieznaczne i mieszczą się w granicach 0,058—0,040 mg/100 g miodu.
- Statystycznie stwierdzono istotne różnice w wartościach diastatycznych i w wartościach inwertazowych między partiami miodów nieogrzewanych, natomiast dla zawartości 5-hydroksymetylofurfuralu w tych miodach rzeczywistych różnic nie wykazano.
- Wydaje się, że byłoby wskazane nowe opracowanie testu 5-hydroksymetylofurfuralowego, opartego na oznaczeniu ilościowym i wprowadzenie go do normy służącej do kwalifikowania miodu na ogrzewanie, zamiast dotychczas stosowanego testu jakościowego Fiehego. Praca wykazała bowiem, że test ten jest lepszym wskaźnikiem do ujawniania ogrzewania miodu od dwu pozostałych testów, które wchodziły w zakres badania.
LITERATURA
Auzinger A. (1910) — Über Enzyme im Honig und den Wert ihres Nachweises für die Honigbeurteilung. Z. Unters. Nahr.- u. Genussm., 19: 65—83.
Bhatia S. A., Subrahmanyan V., Srinivasan M. (1955) — Some Aspects of the Composition Nutritive Value and Medicinal Properties of Honey. J. Sci. Industr. Res. 14a: 72—79.
Cocker L. (1951) — The enzymatic production of acid in honey. J. Sci. Fd. Agric., 2: 411—414, B.W.218/55.
Duisberg H., Gebelein H. (1958) — Über die Kontrolle von Erhitzungschäden bei Honigen. Z. Lebensmittel-Unters. u. -Forsch., 107: 489—500.
Eckert J. E., Schade J. E., Marsh G. L. (1956) — Diastase activity and hydroxy-methyl-furfurol (HMF) in honey and their usefulness in detecting heat alterations, XVI. Int. beekeep. Congr. prelim. sci. Meet B.W.259/56.
Elser E. (1924) — Beiträge zur qualitativen Honigunterschung, Arch. Bienenkde., 6: 2—4.
Fahlenberg Th. (1912) — Über Invertase und Diastase im Honig. Mitt. Lebensmittelunters. und Hyg., 2: 369—377, C. 1912, I. 280.
Fiehe J. (1908) — Eine Reaktion zur Erkennung und Unterscheidung von Kunsthonigen und Naturhonigen, Z. Unters. Nahr.- u. Genussm., 15: 492—512.
Fiehe J., Kordatzki W. (1928) — Beitrag zur Kenntnis der Honig diastase. Z. Unters. Lebensmitt., 55: 162—169.
Fiehe J., Kordatzki W. (1928) — Über den Säuregrad die Wasserstoffionenkonzentration von Honig und Kunsthonig Z. Unters. Lebensmitt., 55: 59—63.
Fiehe J., Kordatzki W. (1931) — Über Honigdiastase. Z. Unters. Lebensmitt., 61: 420—427.
Gontarski H. (1948) — Ein Vitamin C oxydierendes Ferment der Honigbiene. Z. Naturforsch. 3b: 245—249. Chem. Abstr. 43: 3113.
Gontarski H. (1954) — Eine elektrophotometrische Halbmikromethode zur quantitativen Diastase bestimmung im Bienenhonig. Z. Lebensmittel-Unters. u. -Forsch., 98: 205—213.
Gorbach G., Barle K. (1937) — Zur quantitativen Bestimmung der Honigdiastase. Z. Lebensmittel-Unters. u. -Forsch., 73: 530—537.
Gothe F. (1914) — Die Fermente des Honigs. Z. Unters. Nahr.- u. Genussm., 28: 275—286. C. 1914. II. 1463.
Kiermeier F., Köberlein W. (1954) — Über die Hitzeinaktivierung von Enzymen in Honig. Z. Lebensmitt.-Unters. u. Forsch., 98: 329—347.
Mc Ilvaine T. C. (1921) — A buffer Solution for colorimetric comparison. J. biol. Chem., 49: 183—186.
Moreau E. (1911) — Biologische Untersuchung von Honig. Ann. Falsificat. Fraudes 4: 36. C. 1911. I. 1383.
Schade J. E., Marsh G. L., Eckert J. E. (1955) — Diastase activity and hydroxy-methyl-furfurol in honey and their usefulness in detecting heat alteration. Food Res., 23: 446—463.
Spöttel W. (1950) — Honig und Trockenmilch. Johann Ambrosius Barth Verl. Leipzig.
Täufel K., de Mingo M., Thaler H. (1936) — Zur Frage der Ermittelung des Wirkungswertes der Honigdiastase. Z. Unters. Lebensmitt., 71: 190—194.
Winkler O. (1955) — Beitrag zum Nachweis und zur Bestimmung von Oxymethylfurfurol in Honig und Kunsthonig. Z. Lebensmitt.-Unters. u. -Forsch., 102: 161—167.
Zander E., Koch C. (1927) — Der Honig. Eugen Ulmer Verl. Stuttgart.
strona 74ИССЛЕДОВАНИЕ ПО ВЛИЯНИЮ СТАНДАРТИЗАЦИИ НА β-АМЫЛАЗУ И ИНВЕРТАЗУ В МЕДАХ И НА СОДЕРЖАНИЕ В НИХ 5-ГИДРОКСИЛМЕТИЛФУРФУРАЛА
Ян Цурыло
Резюме
Было проведено определение диастатической и инвертазной активности и содержания 5-гидроксилметилфурфурала в восьми партиях медов весом от 1 000 до 1 300 кг, перед и после стандартизации, при которой производится подогревание медов в течение 2,5-4 часов для приведения их в жидкое состояние.
Статически установлено, с вероятной ошибкой ниже 5%, что разницы в содержании 5-гидроксилметилфурфурала возникшие при стандартизации были существенны, а ни для диастатической, ни для инвертазной активности существенных разниц не обнаружено.
Установлено, что могут выступать существенные разницы в диастатической и инвертазной активности между неподогретыми партиями медов, тогда как для содержания 5-гидроксилметилфурфурала в этих медах существенной разницы не найдено.
Автор предлагает для обнаруживания подогревания медов пользоваться количественным тестом Винклера на 5-гидроксилметилфурфурала, вместо качественной пробы Фихе.
UNTERSUCHUNGEN ÜBER DEN EINFLUSS DER STANDARISIERUNG AUF β-AMYLASE, INVERTASE UND DEN GEHALT AN 5-HYDROXYMETHYLFURFUROL
Jan Curyło
Zusammenfassung
Vor und nach der Standarisierung wurden in 8 Honigproben von je 1000—1300 kg der Diastasewert, der Invertasewert und der Gehalt an 5-Hydroxymethylfurfurol untersucht. Die Standarisierung beruhte auf der Erhitzung bis 45—54° während 2,5 bis 4 Std. zwecks Verflüssigung des Honigs.
Unterschiede im 5-Hydroxymethylfurfurolgehalt infolge der Standarisierung konnten gesichert werden (bei F-0,05), dagegen liessen sich keine sicheren Unterschiede im Diastasewert und im Invertasewert feststellen.
Unterschiede im Diastase- und im Invertasewert wurden zwischen den einzelnen Honigproben gesichert. In diesem Falle wies das 5-Hydroxymethylfurfurol keine sicheren Unterschiede auf.
Der Autor schlägt vor, einen quantitativen Test auf 5-Hydroxymethylfurfurol, der besser ist als der qualitative Test nach Fiehe, durchzuführen.
Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji
- s. 65, przypis: „Tipigrafia” → Tipografia
- s. 66: „Gothe (1908)” → Gothe (1914)
- s. 67: „Schade i March” → Schade i Marsh
- s. 67: „tescie” → teście
- s. 67: „rozlęwni” → rozlewni
- s. 68, tab. 1: „der Diastasewertes” → des Diastasewertes
- s. 68, tab. 1, błąd średniej różnicy: „—0,078″ → 0,078
- s. 69: „Mc Illvaina” → Mc Ilvaina
- s. 69: „ln. NaCl” → 1n. NaCl
- s. 69, tab. 2: „Inwertasewertes” → Invertasewertes
- s. 70: „ln. Na2CO3″ → 1n. Na2CO3
- s. 70: „Elsera (1926)” → Elsera (1924)
- s. 71, tab. 3: „5-hydroksymetylofurfurol” → 5-Hydroxymethylfurfurol
- s. 73: „Erhitzungschäden” → Erhitzungsschäden
- s. 73: „Honigunterschung” → Honiguntersuchung
- s. 74, tytuł rosyjski: „АМЫЛАЗУ” → АМИЛАЗУ
- s. 74: „Статически” → Статистически
