Nowa krajowa strategia zrównoważonego użytkowania i ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich – wyzwania i kierunki działań w sektorze pszczelarskim

tekst: Małgorzata Bieńkowska, Agnieszka Chełmińska

Artykuł z numeru 3/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Prezentacja wykładu dr inż. Agnieszki Chełmińskiej pt. "Realizacja Krajowej Strategii Zrównoważonego Użytkowania i Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich wraz z Planem Działań w latach 2013–2025", podczas konferencji w Instytucie Zootechniki w Balicach

  „Krajowa strategia zrównoważonego użytkowania i ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich” oraz Plan działań na rzecz tych zasobów, to dokumenty w sposób całościowy obejmujące zawarte w tytule zagadnienia zarówno w odniesieniu do ras rodzimych zagrożonych wyginięciem i wymagających podejmowania działań ochronnych, jak też ras powszechnie użytkowanych w produkcji zwierzęcej, w których konieczne jest zachowanie zmienności genetycznej. Pomimo że Krajowa strategia uwzględnia szeroki kontekst zadań i wyzwań stojących przed produkcją zwierzęcą, z których większość, mimo upływu 13 lat, nie zmieniła się, obecnie wymaga aktualizacji. 

Modyfikacje są niezbędne do pełniejszej integracji celów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa żywnościowego oraz rozwojem technologicznym z celami zrównoważonego rozwoju rolnictwa, w tym z dążeniem do bardziej przyjaznej dla środowiska produkcji zwierzęcej.

GENEZA OPRACOWANIA PIERWSZEJ KRAJOWEJ STRATEGII

Zmiany sytuacji w ochronie bioróżnorodności, w tym zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich, zapoczątkował „Szczyt Ziemi” Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), który odbył się w Rio de Janeiro w 1992 roku. Wówczas przedstawiciele 168 krajów podpisali „Konwencję o różnorodności biologicznej” (CBD). Polska ratyfikowała Konwencję w 1996 roku i tym samym zobowiązała się do realizacji zadań wytyczonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). 

Dziewięć lat wcześniej, w 1985 roku, w ramach FAO powstała Komisja ds. Zasobów Genetycznych dla Wyżywienia i Rolnictwa, początkowo jedynie dla zasobów roślinnych; z czasem jednym z obszarów jej aktywności stały się zasoby genetyczne zwierząt gospodarskich. Obecnie działania te wspierane są przez: Międzyrządowe Techniczne Grupy Robocze oraz Regionalne Punkty Kontaktowe dla Europy. W ciągu ostatnich lat FAO przygotowało oceny globalnego stanu zasobów, jak i plany działań. Pierwszy raport o stanie zasobów genetycznych zwierząt, zaprezentowano w 2007 roku, podczas „Międzynarodowej Konferencji ds. Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich dla Wyżywienia i Rolnictwa”. Jednocześnie przyjęto pierwszy światowy plan działań dla zasobów genetycznych zwierząt (The Global Plan of Action for Animal Genetic Resources – GPA AnGR).

Jego celem stały się ochrona, promocja, zrównoważone użytkowanie i rozwój zasobów genetycznych zwierząt, realizowane w ramach czterech strategicznych obszarów priorytetowych:

  1. Charakterystyka, inwentaryzacja oraz  monitoring trendów i zagrożeń.
  2. Zrównoważone użytkowanie i rozwój.
  3. Ochrona.
  4. Budowanie strategii, odpowiednich instytucji i potencjału.

W 2015 roku powstał drugi raport FAO o stanie zasobów genetycznych zwierząt w świecie, stwierdzający, że mimo wysiłków, efekty implementacji światowego planu działań nie są zadowalające. Obecnie na świecie istnieje około 8,8 tys. ras zwierząt gospodarskich należących do 38 gatunków (https://www.fao.org/dad-is/en/). Należy dodać, że oba światowe raporty powstały na podstawie dokumentów krajowych przesłanych do FAO. W przygotowaniu jest trzeci taki raport. 

Ten artykuł pochodzi z numeru 3/2026

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 3/2026 — 10,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Marzec 2026

  1. InneIX Ogólnopolska Konferencja Pszczelarska z cyklu „Weterynaria dla Pszczelarstwa”Redakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  2. Gospodarka pasiecznaMarzec – każdy inny, każdy trudnyJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu14 min
  3. Gospodarka pasiecznaPośpiech nie jest wskazanyAndrzej Chorągiewicz pełna treść po wykupieniu3 min
  4. Inne zapylaczePszczoły bezżądłowe i meliponikulturaWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu21 min
  5. Hodowla pszczółNowa krajowa strategia zrównoważonego użytkowania i ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich – wyzwania i kierunki działań w sektorze pszczelarskimMałgorzata Bieńkowska, Agnieszka Chełmińskadostępny dla Ciebie11 min
  6. Pożytki i zapylanieKolory wczesnej wiosny – znaczenie krokusów, szafirków i hiacyntówBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu8 min
  7. Punkt widzeniaJak bardzo trzeba się napracować i ile zainwestować, żeby nie rozwiązać żadnego z pszczelarskich problemów [1]Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu14 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzenia„BeeFest 2026” – nowe targi w kalendarzu imprez pszczelarskich w PolsceRenata Oleszczuk-Teper pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy