O potrzebie wychowu matek pszczelich raz jeszcze

tekst: Jerzy Samborski

Artykuł z numeru 5/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

Jak często należy wymieniać matki? Czy je kupować, czy hodować we własnym zakresie?

Aby ułatwić tę decyzję, przedstawiamy mini poradnik wychowu matek pszczelich stworzony przez doświadczonego naukowca-hodowcę. 

 

Tradycje chowu czy też – jak określa to literatura staropolska – „taktu wytwarzania” matek pszczelich na terenie Polski, sięgają co najmniej wieku XV. Warto zaznaczyć, że ówczesne prawo bartne, regulujące funkcjonowanie dobrze zorganizowanych i silnych bractw bartnych na terenie Puszczy Kurpiowskiej i szerzej – Mazowsza – odnosiło się również do „wytwarzania” matek pszczelich. Potwierdza to jeden z zakazów, w myśl którego każdy „kto będzie sztucznie wytwarzał matkę pszczolną, śmiercią karan będzie”. Dokument świadczy zatem nie tylko o znajomości sposobu „wytwarzania matek”, ale jest dowodem również na to, jak duża była świadomość bartników na temat roli, jaką pełni matka pszczela w rodzinie.

DLACZEGO PSZCZOŁY WYMIENIAJĄ MATKI 

Dziś o funkcji, jaką pełni matka pszczela w rodzinie chyba nikogo z czytelników nie trzeba przekonywać, choć spotkałem się z opinią, że „z tą wymianą matek to jako prelegenci (na spotkaniach) trochę przesadzacie, bo ja pszczelarzę już od tylu lat i w zasadzie to parę razy matkę widziałem, a tu się mówi, że należy ją łapać!!!! i wymieniać co dwa trzy lata”. Cóż, może zatem warto w skrócie przypomnieć, jaką rolę pełni matka w rodzinie pszczelej oraz wskazać na kilka zależności. 

Najważniejszą cechą matki pszczelej, odróżniającą ją od innych samic (robotnic) w rodzinie, podkreślającą jej pełnowartościowość jest zdolność składania jaj (fot. 1), a ponadto ich zaplemniania nasieniem zgromadzonym w zbiorniczku. Z jaj zapłodnionych powstają liczne samice, robotnice i matki córki, natomiast z jaj niezapłodnionych samce – trutnie. Matka pszczela jest zatem gwarantem ciągłości życia rodziny. Jednakże zapas nasienia zgromadzony w zbiorniczku nasiennym, niezbędny do pełnienia przez matkę tej zasadniczej funkcji w rodzinie, nie jest nieograniczony. Z badań Profesora Jerzego Woykego wynika, że zbiorniczek  nasienny ma określoną wielkość, która zależy od wielu czynników. Ilość zgromadzonego nasienia jest zatem również ograniczona, i wystarcza na pewien czas. Wyczerpywanie się zapasu zgromadzonego nasienia zaczyna dyskwalifikować matkę pszczelą jako pełnowartościową i sygnalizuje konieczność jej wymiany (po pewnym czasie). W warunkach naturalnych pszczoły robotnice potrafią identyfikować ubywanie zapasu nasienia u matek i również dążą do wymiany matek na młode. Młoda matka z nowym zapasem nasienia zgromadzonym w zbiorniczku nasiennym, będzie zatem gwarantem ciągłości życia rodziny.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Maj 2022

  1. Rozmowa miesiącaHodowca pszczół świadczy usługi dla pszczelarzy. Musi odpowiadać na ich potrzeby oraz nowe wyzwania – mówi Przemysław Szeliga (2)Jakub Jaroński pełna treść po wykupieniu16 min
  2. Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: majTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu9 min
  3. Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (8)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu8 min
  4. Hodowla pszczółO potrzebie wychowu matek pszczelich raz jeszczeJerzy Samborskidostępny dla Ciebie13 min
  5. Produkty pszczeleBadanie jakości wosku poprzez określenie jego temperatury krzepnięciaAlena Bruce Krejčí, Karolína Svobodová, Václav Krištůfek pełna treść po wykupieniu8 min
  6. Choroby, szkodniki, zatruciaNowe metody ochrony pszczół przed drobnoustrojamiKrystian Marszałek pełna treść po wykupieniu9 min
  7. Choroby, szkodniki, zatruciaJak postępować w przypadku zatrućAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu6 min
  8. Pożytki i zapylanieBodziszek i jego krewneMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu5 min
  9. Historia pszczelarstwaPszczelarstwo w sztuce medalierskiej: Kongres Apimondia i Ogólnopolskie Dni PszczelarzaHieronim Czerwieniec pełna treść po wykupieniu6 min
  10. Z pszczołą w herbieNowopskówJerzy Gnerowicz pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy