O potrzebie wychowu matek pszczelich raz jeszcze
tekst: Jerzy Samborski
Artykuł z numeru 5/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Jak często należy wymieniać matki? Czy je kupować, czy hodować we własnym zakresie?
Aby ułatwić tę decyzję, przedstawiamy mini poradnik wychowu matek pszczelich stworzony przez doświadczonego naukowca-hodowcę.
Tradycje chowu czy też – jak określa to literatura staropolska – „taktu wytwarzania” matek pszczelich na terenie Polski, sięgają co najmniej wieku XV. Warto zaznaczyć, że ówczesne prawo bartne, regulujące funkcjonowanie dobrze zorganizowanych i silnych bractw bartnych na terenie Puszczy Kurpiowskiej i szerzej – Mazowsza – odnosiło się również do „wytwarzania” matek pszczelich. Potwierdza to jeden z zakazów, w myśl którego każdy „kto będzie sztucznie wytwarzał matkę pszczolną, śmiercią karan będzie”. Dokument świadczy zatem nie tylko o znajomości sposobu „wytwarzania matek”, ale jest dowodem również na to, jak duża była świadomość bartników na temat roli, jaką pełni matka pszczela w rodzinie.
DLACZEGO PSZCZOŁY WYMIENIAJĄ MATKI
Dziś o funkcji, jaką pełni matka pszczela w rodzinie chyba nikogo z czytelników nie trzeba przekonywać, choć spotkałem się z opinią, że „z tą wymianą matek to jako prelegenci (na spotkaniach) trochę przesadzacie, bo ja pszczelarzę już od tylu lat i w zasadzie to parę razy matkę widziałem, a tu się mówi, że należy ją łapać!!!! i wymieniać co dwa trzy lata”. Cóż, może zatem warto w skrócie przypomnieć, jaką rolę pełni matka w rodzinie pszczelej oraz wskazać na kilka zależności.
Najważniejszą cechą matki pszczelej, odróżniającą ją od innych samic (robotnic) w rodzinie, podkreślającą jej pełnowartościowość jest zdolność składania jaj (fot. 1), a ponadto ich zaplemniania nasieniem zgromadzonym w zbiorniczku. Z jaj zapłodnionych powstają liczne samice, robotnice i matki córki, natomiast z jaj niezapłodnionych samce – trutnie. Matka pszczela jest zatem gwarantem ciągłości życia rodziny. Jednakże zapas nasienia zgromadzony w zbiorniczku nasiennym, niezbędny do pełnienia przez matkę tej zasadniczej funkcji w rodzinie, nie jest nieograniczony. Z badań Profesora Jerzego Woykego wynika, że zbiorniczek nasienny ma określoną wielkość, która zależy od wielu czynników. Ilość zgromadzonego nasienia jest zatem również ograniczona, i wystarcza na pewien czas. Wyczerpywanie się zapasu zgromadzonego nasienia zaczyna dyskwalifikować matkę pszczelą jako pełnowartościową i sygnalizuje konieczność jej wymiany (po pewnym czasie). W warunkach naturalnych pszczoły robotnice potrafią identyfikować ubywanie zapasu nasienia u matek i również dążą do wymiany matek na młode. Młoda matka z nowym zapasem nasienia zgromadzonym w zbiorniczku nasiennym, będzie zatem gwarantem ciągłości życia rodziny.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Maj 2022
- Rozmowa miesiącaHodowca pszczół świadczy usługi dla pszczelarzy. Musi odpowiadać na ich potrzeby oraz nowe wyzwania – mówi Przemysław Szeliga (2)Jakub Jaroński pełna treść po wykupieniu16 min
- Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: majTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu9 min
- Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (8)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu8 min
- Hodowla pszczółO potrzebie wychowu matek pszczelich raz jeszczeJerzy Samborskidostępny dla Ciebie13 min
- Produkty pszczeleBadanie jakości wosku poprzez określenie jego temperatury krzepnięciaAlena Bruce Krejčí, Karolína Svobodová, Václav Krištůfek pełna treść po wykupieniu8 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaNowe metody ochrony pszczół przed drobnoustrojamiKrystian Marszałek pełna treść po wykupieniu9 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaJak postępować w przypadku zatrućAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu6 min
- Pożytki i zapylanieBodziszek i jego krewneMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu5 min
- Historia pszczelarstwaPszczelarstwo w sztuce medalierskiej: Kongres Apimondia i Ogólnopolskie Dni PszczelarzaHieronim Czerwieniec pełna treść po wykupieniu6 min
- Z pszczołą w herbieNowopskówJerzy Gnerowicz pełna treść po wykupieniu4 min
