Marzec – każdy inny, każdy trudny

tekst: Jacek Wojciechowski

Artykuł z numeru 3/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

W tym newralgicznym dla pszczół miesiącu pracy z dnia na dzień przybywa.

Co zatem o tej porze roku dzieje się w pasiece zawodowej?

Na przedwiośniu chciałoby się rzec: Święty Ambroży miej nas w opiece. Niestety same modlitwy nie pomogą, trzeba się wziąć do roboty, wykorzystując każde okno pogodowe. Mało znane, ale bardzo trafne ludowe porzekadło głosi bowiem, że: W marcu kto siać nie zaczyna, dobra swego zapomina.

I tu jeszcze jedna dygresja. Bardzo często zaglądam do książki napisanej przez Teofila Ciesielskiego pod jakże żywotnym tytułem Bartnictwo, czyli hodowla pszczół dla zysku oparta na nauce i wielostronnem doświadczeniu. Mimo że autor wydał ją w 1888 roku (nakładem własnym), to pozwolę sobie zacytować kilka zdań, które według mnie nie straciły na aktualności:

Okres czasu od wyzimowania pszczół aż do rójki jest dla pszczelarza najważniejszym; tu bowiem ma on sposobność pokierować wszystkiem tak, aby mógł potem w porze właściwej najwyższy plon z pasieki uzyskać; czego w tym czasie zaniedba, tego później nieraz przy największej staranności dogonić nie zdoła. Pieczołowite dbanie o pszczoły wiosną jest tym ważniejsze, że należy tu każdą przyjazną chwilę jak najwięcej wyzyskać, bo nieraz się trafia, iż jeden dzień piękny decyduje o życiu wielu pni, o pomyślnym rozwoju całej pasieki. Złym jest pszczelarz, któremu pnie zimą spadają, gdyż dobrze zazimowany pień zginąć nie może, ale iście zbrodniarzem i partaczem niegodnym nazwy pszczelarza jest ten, któremu po wyzimowaniu chociażby jeden pień odpadnie, dowodzi to bowiem albo niedbalstwa, albo nieuctwa, a takiemu człowiekowi należy raczej trzodę paść, jak pielęgnować pszczoły.

Surowa krytyka niedostatecznego zrozumienia szeroko pojętej przyrody i braku odpowiedniej praktyki pszczelarskiej dosyć często pojawia się na kartach tego unikalnego podręcznika. Czy w tej kwestii coś się zmieniło od tamtego czasu? Właściwie nie – dlatego przytoczony, niezwykle ważny fragment książki wydanej przed 138 laty precyzyjnie wskazuje istotę zadań wykonywanych w marcu we współczesnych pasiekach.

Jeśli w lutym nie było nam dane zajrzeć do rodzin pszczelich, musimy to zrobić teraz, wykorzystując wszystkie chwile ze sprzyjającą aurą. Zanim jednak rozpoczniemy jakiekolwiek działania, najpierw powinniśmy usunąć osyp zimowy, np. wymiatając go lub zgarniając, ewentualnie, w miarę możliwości, wymieniając dennice. Osyp zsypujemy skrzętnie do przygotowanych pojemników (np. wiader) i utylizujemy. Drewniane dennice dobrze byłoby dodatkowo zdezynfekować, np. opalając palnikiem.

We własnej pasiece nie usuwam osypu już od kilku lat, nie ma takiej potrzeby. We wrześniu, po zakarmieniu pszczół, pochylam ule do przodu i w powstałą przestrzeń wsuwam listewki o wysokości 3 cm. Przechylenie uli (o ok. 15 stopni) ułatwia pszczołom oczyszczanie dennic w okresach, kiedy kłąb zimowy się rozluźnia. To sprawdzone rozwiązanie jest godne polecenia jeszcze z dwóch powodów: po pierwsze pochylenie ula powoduje szybsze topnienie zalegającego na daszkach śniegu/lodu, a po wtóre umożliwia swobodne wypływania kondensatu pary wodnej przez dużo niżej położony wylot, dzięki czemu gniazda zimujących rodzin są suche.

Wzgórze Gulsen pokryte kwitnącym wrzoścem (fot. Natalia Weiner)

Fot. 2. Blokowy sposób ustawienia pasieki

Fot. 3. Nasadzenia leszczyny wokół pasieki to osłona przed wiatrem i źródło pierwszego pyłku

Fot. 4. Plaster czerwiu z widocznym „drugim” kręgiem, wykluje się z niego ok. 6 tys. pszczół

Z rozpoczęciem prac w pasiece nie czekajmy na stabilną, w granicach 14–15℃, temperaturę. Już po pierwszym wiosennym oblocie pszczół, który zgodnie z dobrą praktyką pszczelarską należałoby obserwować, możemy sporo dowiedzieć się o przebiegu zimowli. Dużym ułatwieniem jest zimowanie rodzin na jednym pasieczysku lub dwóch niezbyt od siebie oddalonych. Niestety moje pszczoły zimują w 16–18 miejscach, a najdalsze od domu dzieli ponad 200 km. W takich przypadkach z pomocą przychodzą coraz dokładniejsze i częściej sprawdzające się prognozy pogody, umożliwiające zaplanowanie wizyt w określonych regionach.

Ten artykuł pochodzi z numeru 3/2026

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 3/2026 — 10,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Marzec 2026

  1. InneIX Ogólnopolska Konferencja Pszczelarska z cyklu „Weterynaria dla Pszczelarstwa”Redakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  2. Gospodarka pasiecznaMarzec – każdy inny, każdy trudnyJacek Wojciechowskidostępny dla Ciebie14 min
  3. Gospodarka pasiecznaPośpiech nie jest wskazanyAndrzej Chorągiewicz pełna treść po wykupieniu3 min
  4. Inne zapylaczePszczoły bezżądłowe i meliponikulturaWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu21 min
  5. Hodowla pszczółNowa krajowa strategia zrównoważonego użytkowania i ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich – wyzwania i kierunki działań w sektorze pszczelarskimMałgorzata Bieńkowska, Agnieszka Chełmińska pełna treść po wykupieniu11 min
  6. Pożytki i zapylanieKolory wczesnej wiosny – znaczenie krokusów, szafirków i hiacyntówBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu8 min
  7. Punkt widzeniaJak bardzo trzeba się napracować i ile zainwestować, żeby nie rozwiązać żadnego z pszczelarskich problemów [1]Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu14 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzenia„BeeFest 2026” – nowe targi w kalendarzu imprez pszczelarskich w PolsceRenata Oleszczuk-Teper pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy