Meliponikultura: fascynujący świat pszczół bezżądłych [4]

tekst: prof. Walerij Isidorow

Artykuł z numeru 8/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Osiedlanie, utrzymywanie oraz hodowla pszczół bezżądłych w sztucznych obiektach – określana mianem meliponikultury – jest praktyką o korzeniach sięgających zamierzchłej przeszłości.

Osiedlanie, utrzymywanie oraz hodowla pszczół bezżądłych w sztucznych obiektach – określana mianem meliponikultury – jest praktyką o korzeniach sięgających zamierzchłej przeszłości. Dowody archeologiczne w postaci artefaktów, takich jak gliniany ul datowany na okres protoklasyczny Majów (ok. 100 r. p.n.e.), jednoznacznie wskazują, że ten rodzaj działalności gospodarczej był z powodzeniem uprawiany w Mezoameryce jeszcze przed naszą erą. Przez całą epokę nowożytną hodowla pszczół bezżądłych w sztucznych zagrodach stanowiła powszechne zajęcie rdzennych społeczności obu Ameryk, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów dzisiejszej Brazylii oraz Meksyku. W ostatnich dekadach meliponikultura wyszła daleko poza swoje tradycyjne granice, zyskując znaczną popularność w Australii, Afryce oraz w wybranych regionach Azji, takich jak południowe Indie czy południowo-zachodnie Chiny. Obecnie kolonie pszczół bezżądłych utrzymuje się nie tylko w celu pozyskiwania unikalnego miodu i propolisu, ale również jako kluczowe ogniwo w procesie zapylania upraw rolnych oraz ochrony lokalnej różnorodności biologicznej. Z tego względu meliponikulturę postrzega się dziś jako wyjątkowo dynamicznie rozwijającą się gałąź współczesnego pszczelarstwa ekologicznego. 

Pszczoły bezżądłe różnią się od pszczół miodnych (Apis mellifera) zarówno anatomicznie, jak i behawioralnie, dlatego metody zarządzania meliponarium również mają swoje unikalne cechy. Kluczowym elementem sukcesu jest wybór optymalnej lokalizacji. Pszczoły bezżądłe charakteryzują się bowiem niewielkim promieniem żerowania, który zazwyczaj nie przekracza 500 m, a jedynie u nielicznych, największych gatunków osiąga dystans 2 km. Meliponarium powinno zatem znajdować się na terenie obfitującym w roślinność gwarantującą stały dopływ nektaru, pyłku i żywic. Te ostatnie są niezbędne do wytwarzania surowców budowlanych: propolisu, cerumenu (woskowiny) oraz geopropolisu. Wyjątkowo łagodne usposobienie tych owadów pozwala na ich bezproblemowe utrzymywanie w bezpośrednim sąsiedztwie domostw, w przydomowych ogrodach, a nawet na miejskich balkonach. 

KONSTRUKCJA ULI I ZBIÓR PRODUKTÓW

Fot. 1. Sposób umieszczenia uli w eksperymentalnym meliponarium Uniwersytetu Misiones w prowincji Misiones w północno-wschodniej Argentynie (Foto: Naldo Pellizzer)

Ten artykuł pochodzi z numeru 8/2026

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 8/2026 — 10,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Sierpień 2026

  1. Żywienie pszczółParadoks syropu glukozowo-fruktozowegoAdam Tofilski pełna treść po wykupieniu7 min
  2. Gospodarka pasiecznaSierpień – pszczelarski nowy rokJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu9 min
  3. Pożytki i zapylanieEwodia koreańska – wartościowa roślina pszczelarska późnego lataBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu9 min
  4. Choroby, szkodniki, zatruciaDlaczego pszczoły znikają, czyli syndrom pustego ulaPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu11 min
  5. Inne zapylaczeMikroświat w gnieździe murarki – analiza spektrum pyłkowego przy użyciu mikroskopu elektronowegoKonrad Wilamowski pełna treść po wykupieniu6 min
  6. Inne zapylaczeMeliponikultura: fascynujący świat pszczół bezżądłych [4]Walerij Isidorowdostępny dla Ciebie10 min
  7. Prawodawstwo pszczelarskieOdpowiedzialność pszczelarza za jakość zdrowotną miodu w świetle prawa krajowego i unijnego – analiza przypadkuMICHAŁ MIERKIEWICZ, ANDRZEJ DZIKOWSKI pełna treść po wykupieniu9 min
  8. Produkty pszczeleMiód kremowany jako produkt premium – moda czy przyszłość rynku?Piotr Szyszko pełna treść po wykupieniu6 min
  9. WspominamyWspominamyPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu4 min
  10. Ludzie-miejsca-wydarzenia„biesiada u bartnika” – pszczelarskie święto na sądecczyźnieKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu13 min

Podobne wpisy