Chrząszcz listewnica skąpofraczka – nowe zagrożenie dla pszczół w Polsce
tekst: Stanisław Flaga
Artykuł z numeru 5/2024 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Sitaris muralis (Forster, 1771) – podobnie jak wszystkie gatunki chrząszczy z rodziny majkowatych (Meloidae) – jest pasożytem, który do rozwoju potrzebuje żywiciela. Pod względem biologicznym dostosował się do dziko żyjących błonkówek żywiących swoje larwy nektarem i pyłkiem kwiatowym.
Rozwój Meloidae, z uwagi na większą niż u innych owadów liczbę etapów oraz brak morfologicznego podobieństwa między jego kolejnymi postaciami, nazywany jest hipermetamorfozą.
O nietypowej biologii listewnicy skąpofraczki (Sitaris muralis) świadczy m.in. to, że dorosłe owady nie pobierają pokarmu i, mimo że mają dobrze wykształcone nogi i skrzydła, nie rozprzestrzeniają się po okolicy (Mikołajczyk i in., 1987). Dyspersja pasożyta nie dokonuje się zatem dzięki lotnym zdolnościom imago i umiejętności aktywnego odnajdywania miejsc życia swoich gospodarzy. Dochodzi do niej za pośrednictwem larw, które atakują pszczoły samotnice wygryzające się wiosną z gniazd. Wraz z nimi larwy przemieszczają się na rośliny pokarmowe, gdzie mogą zarażać inne owady.
CECHY MORFOLOGICZNE
Chrząszcz osiąga długość 10-13 mm. Jego głowa, przedplecze, tarczka i czułki mają kolor czarny, zaś pokrywy w części barkowej są ceglaste, a w końcowej ciemnobrązowe. Skrzydła chitynowe zwężają się w końcowym odcinku i są nieco krótsze niż odwłok, natomiast skrzydła dolne (błoniaste) wystają poza niego. Chrząszcz ma długie i mocno rozwinięte nogi, o stopach dłuższych od goleni oraz silnie rozwinięte czułki i żuchwę. Kilka dni po kopulacji odwłok samic ulega rozciągnięciu, które jest powodowane dużą ilością wytworzonych jaj.
Sitaris muralis, fot. Cedricmondy
OBSZARY WYSTĘPOWANIA CHRZĄSZCZA
Listewnica skąpofraczka zasiedla cieplejsze rejony. Występuje głównie w basenie Morza Śródziemnego, Północnej Afryce (Maroko, Algieria, Tunezja, Libia) oraz Europie Południowej i Zachodniej (jest pospolita na całym obszarze Niemiec). Jej obecność coraz częściej notuje się na terenie Europy Środkowej i Wschodniej (Polska, Słowacja, Ukraina – Morawy i Podole). Ekspansja w kierunku północnym jest związana prawdopodobnie z globalnym ociepleniem. Możliwe, że chrząszcz był obecny na wielu terenach już w przeszłości, ale ze względu na swój nietypowy rozwój nie został zauważony wcześniej.
Ten artykuł pochodzi z numeru 5/2024
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 5/2024 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2024 — 80,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Maj 2024
- Gospodarka pasieczna„Gdy się w maju pszczoły roją, to w wysokiej cenie stoją”Dariusz Gerula pełna treść po wykupieniu13 min
- Gospodarka pasiecznaUl ludowy: zbiór mioduMateusz Viste pełna treść po wykupieniu5 min
- Produkty pszczeleMiodowe vademecum [4]Teresa Szczęsna pełna treść po wykupieniu4 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaBadanie strat rodzin pszczelich po zimie 2022/2023 – wyniki optymistyczneEwa Mazur, Anna Gajda pełna treść po wykupieniu4 min
- Pożytki i zapylanieKrzewy pożytkoweAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu11 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaMiodowa Gruzja [3]Ewa Kudłacz-Orciuch, Jerzy Wilde pełna treść po wykupieniu11 min
- Inne zapylaczeChrząszcz listewnica skąpofraczka – nowe zagrożenie dla pszczół w PolsceStanisław Flagadostępny dla Ciebie11 min
