Mechanizmy obrony pszczoły miodnej przed stresem środowiskowym
tekst: Marek W. Chmielewski
Artykuł z numeru 1/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Pszczoły miodne potrafią bronić się przed stresem wywoływanym przez środowisko, w którym żyją, mimo że przyczyn stresu jest wiele. Rozpoczynamy cykl artykułów, poświęconych temu problemowi.
Inteligencja pszczół albo – jak kto woli – ich instynkt obronny jest zjawiskiem powszechnie znanym, choć ciągle badanym, a kolejne doświadczenia przynoszą nowe odkrycia. Wiemy, że pszczoły reagują na wiele sytuacji kryzysowych, uruchamiając mniej lub bardziej skuteczne mechanizmy obrony.
Stresory dzielą się na dwie podstawowe grupy: s. biotyczne, do których zalicza się żywe elementy ekosystemu, oraz s. abiotyczne, które charakteryzują się nieożywionym pochodzeniem (czynniki fizyczne).
STRES BIOTYCZNY
Stres biotyczny u pszczół powodowany jest głównie obecnością w ich środowisku entomopatogennych wirusów, bakterii, grzybów oraz endo- i ektopasożytów, które atakują stadia rozwojowe i pszczoły dorosłe. W genomie pszczoły miodnej brakuje wielu typowych genów odporności wrodzonej, obecnych w genomach innych owadów, umożliwiających im radzenie sobie ze stresem biotycznym. Nie oznacza to jednak, że pszczoły miodne są bezbronne wobec patogennych drobnoustrojów i pasożytów. Wykształciły one zestaw skutecznych środków obronnych do walki z infekcjami i inwazjami różnych patogenów i pasożytów. Mieszczą się w nim zachowania społeczne, specyficzny metabolizm energetyczny, wrodzona odpowiedź immunologiczna oraz bariery fizyczne, takie jak nabłonek jelitowy i naskórek. Pszczoły miodne potrafią więc reagować na wiele mechanizmów stresu biotycznego, mogą też wykorzystywać wiele zachowań społecznych w celu zwalczania infekcji drobnoustrojami. Miód produkowany przez pszczoły miodne zawiera np. specyficzne składniki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, które mogą być wykorzystywane do obrony przed patogenami i pasożytami. Pszczoły miodne mogą również gromadzić pewne związki, takie jak żywice, pyłki roślinne i złożone wydzieliny roślinne, mające potencjalne właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Związki te mogą być dalej wykorzystywane przez pszczoły do produkcji propolisu i powlekania wnętrza ula, a tym samym zmniejszania obciążenia patogenami w rodzinie. Co więcej, pszczoły mogą wykonywać aglomerację i wykazywać zachowania higieniczne, zmieniać interakcje między robotnicami, przestawiać się z zadań w ulu na żerowanie, a także usuwać ektopasożyty i chore larwy, aby ograniczyć przenoszenie patogenów i pasożytów między osobnikami w ulu.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Styczeń 2022
- Choroby, szkodniki, zatruciaWszystko o nosemozie (2)Krystyna Pohorecka, Andrzej Bober pełna treść po wykupieniu14 min
- Pożytki i zapylanieBłękitny podróżnik polskich dróg i ścieżekZofia Kaczmarek pełna treść po wykupieniu2 min
- Gospodarka pasiecznaWpływ plastrów o małych komórkach na cechy pszczół, rodzin pszczelich oraz odporność na Varroa destructorKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu17 min
- Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: StyczeńTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu6 min
- Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (5)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu8 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaMechanizmy obrony pszczoły miodnej przed stresem środowiskowymMarek W. Chmielewskidostępny dla Ciebie7 min
- Punkt widzeniaO odporności pszczół (3)Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu9 min
- Ule i sprzęt pasiecznyZ zapisków hodowcy matekAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu6 min
- ApiterapiaCzy wierzymy w leczniczą moc pszczół?Monika Fliszkiewicz pełna treść po wykupieniu7 min
- Dzikie zapylaczeKrajowa apifaunaSylwia Łopuch pełna treść po wykupieniu11 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPodsumowanie sezonu pasiecznego 2021Bożena Stępień, Małgorzata Brym pełna treść po wykupieniu2 min
- WspominamyProfesor dr hab. Jarosław PrabuckiRedakcja pełna treść po wykupieniu3 min
- Biblioteka pszczelarzaNowości wydawniczeGabriela Wilczyńska pełna treść po wykupieniu3 min
