Wszystko o nosemozie (1)

tekst: Andrzej Bober, Krystyna Pohorecka

Artykuł z numeru 12/2021 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

Obraz mikroskopowy spor Nosema spp. (pow. 400 x) 

Mikrosporydia z rodzaju Nosema występują u pszczół i innych owadów zapylających z rodziny Apidae (Pszczołowate) na całym świecie. Gatunek Nosema ceranae, wykryty w Europie u Apis mellifera w 2006 roku, często wymienia się wśród czynników odpowiedzialnych za wymieranie pszczół miodnych. Czy potwierdzają to wyniki piętnastoletnich badań?

Obecność Nosema spp. stwierdza się nie tylko w zamarłych rodzinach pszczelich, ale także pozornie zdrowych bowiem rozwój zakażenia przez długi okres może przebiegać bezobjawowo. Nie oznacza to jednak, że pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie chorych pszczół – kondycja rodziny zależy od stopnia rozprzestrzenienia zakażenia w populacji robotnic (liczby zarażonych robotnic). 

KIEDYŚ PIERWOTNIAK, TERAZ GRZYB

Pozycja taksonomiczna organizmów zaliczanych do rodzaju Nosema wciąż się zmienia. Przez wiele lat należały do królestwa: Pierwotniaki (Protozoa). W roku 2009, typ Microsporidia (w obrębie, którego znajduje się rodzaj Nosema) został przeniesiony do królestwa: Grzyby. Mikrosporydia to duża grupa (160 rodzajów), silnie wyspecjalizowanych, jednokomórkowych organizmów, które są pasożytami obligatoryjnymi (niezdolnymi do życia poza organizmem żywiciela), chorobotwórczymi jedynie dla zwierząt (przede wszystkim bezkręgowców). Rodzaj Nosema reprezentowany jest przez ponad 150 gatunków, powodujących głównie zakażenia owadów. Każdy gatunek mikrosporydiów jest patogenny zwykle dla jednego gatunku żywiciela lub niewielu gatunków ściśle spokrewnionych. W obrębie rodzaju Nosema wykryto dotychczas trzy gatunki groźne dla pszczoły miodnej: Nosema apis [E. Zander,1909], Nosema ceranae [I. Fries i in., 1996] i Nosema neumanni [M. Chemurot i in., 2017].

Najnowsze badania naukowców z Rosji, Chin i USA, którzy przyjęli charakterystykę molekularną (budowę genetyczną) za kryterium przynależności taksonomicznej (dotychczas podstawę klasyfikacji stanowił cykl rozwojowy organizmu, jego budowa strukturalna czy ultrastrukturalna), rzuciły nowe światło na systematykę i nazewnictwo w obrębie rodziny Nosematidae [Y.S. Tokarev i in., 2020]. W obrębie rodzaju Nosema i Vairimorpha wprowadzono zmiany nazw, podyktowane dokładniejszą analizą genomu. Obowiązujące nazwy patogenów wywołujących nosemozę u pszczoły miodnej to: Vairimorpha apis (dawniej N. apis), Vairimorpha ceranae (dawniej N. ceranae) oraz Vairimorpha neumanni (dawniej N. neumanni). W ostatnich doniesieniach naukowych dotyczących nosemozy można znaleźć inny sposób określania nazw gatunków: Vairimorpha (Nosema) apis i Vairimorpha (Nosema) ceranae. W tym artykule będziemy operować dotychczasowymi nazwami, bowiem zanim nowa nomenklatura będzie używana powszechnie, a jej stosowanie nie będzie powodowało niepotrzebnego zamieszania, potrzeba czasu.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Grudzień 2021

  1. Rozmowa miesiącaWiększość pszczelarzy chowa pszczoły. Hodowcy to Ci, którzy realizują program hodowlany – mówi Tadeusz KwiatkowskiJakub Jaroński pełna treść po wykupieniu17 min
  2. InneSpis artykułów zamieszczonych w „Pszczelarstwie” w 2021 rokuRedakcja pełna treść po wykupieniu7 min
  3. Choroby, szkodniki, zatruciaWszystko o nosemozie (1)Andrzej Bober, Krystyna Pohoreckadostępny dla Ciebie8 min
  4. Gospodarka pasiecznaGrudzień w pasieceMarek Podlewski pełna treść po wykupieniu13 min
  5. Gospodarka pasiecznaCzynniki wpływające na rozwój rodzin pszczelich i produkcję mioduJAKUB GĄBKA pełna treść po wykupieniu9 min
  6. Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (4)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu12 min
  7. Biologia pszczółPrzyczyny strat matekDariusz Gerula pełna treść po wykupieniu11 min
  8. Pożytki i zapylanieBrukentalia ostrolistna, czyli wrzosiec z bałkanówMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu3 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarstwo u sąsiadówMariusz Chachuła pełna treść po wykupieniu7 min
  10. ApiterapiaApidomek z CharbielinaAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu5 min

Podobne wpisy