Grzybica otorbielakowa – choroba, która wciąż powraca do naszych pasiek

tekst: Paweł Chorbiński

Artykuł z numeru 9/2024 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Grzybica otorbielakowa (ascosphaeriosis apium) zwyczajowo nazywana grzybicą wapienną, wapiennicą lub askosferiozą, jest zakaźną i zaraźliwą chorobą czerwiu, zarówno pszczelego, jak i trutowego, rozwijającą się w ciągu całego sezonu pszczelarskiego. Zaliczana jest do typowych chorób epizootycznych, które cechuje zmienność występowania (wzrost lub spadek nasilenia) na przestrzeni dekad.

Rycina 1. Larwy (tzw. mumie) zamarłe z powodu grzybicy otorbielakowej

Rozprzestrzenienie Vairimorpha ceranae (Nosema ceranae) w krajowych pasiekach doprowadziło do presji selekcyjnej w rodzimej populacji pszczół (upadków rodzin wrażliwych na zakażenie tym gatunkiem mikrosporidii). Jednocześnie spowodowało ograniczenie rozwoju grzybicy wapiennej, która przez ok. 10–12 lat nie stanowiła większego problemu dla pszczelarzy. Niestety ostatnio choroba ponownie pojawiła się w pasiekach. 

Rozwój i przebieg choroby są zmienne i zależą od wielu czynników, m.in. od: właściwości patogenu, odporności behawioralnej rodziny pszczelej, współistniejących chorób, warunków środowiskowych i pożytkowych. Ogół tych okoliczności określany jest mianem potencjału epizootycznego. Jeżeli posiadamy odporne pszczoły, a nasilenie niekorzystnych czynników jest nieznaczne, wówczas i ryzyko rozwoju choroby jest niewielkie. Potencjał nie jest jednak wartością stałą – zmienia się w zależności od zachowania (siły oddziaływania) czynników decydujących o postępowaniu choroby (ryc. 2.). Otorbielak pszczeli (Ascosphaera apis), (Maassen ex Claussen) Olive & Spiltoir powodujący grzybicę otorbielakową może rozmnażać się na drodze płciowej lub bezpłciowej. Podczas rozwoju płciowego wytwarza zarodniki – askospory, które w suchym pyłku kwiatowym przeżywają ponad rok. Na starych plastrach ich żywotność może trwać nawet 15 lat. Grzyb uznawany jest za jeden z tych czynników chorobotwórczych pszczoły miodnej, które na całym świecie w sposób istotny wpływają na ekonomikę pasiek. 

W środowisku główny rezerwuar grzyba stanowi populacja dziko żyjących zapylaczy, czyli pszczół samotnych oraz trzmieli, które w czasie swoich wizyt na kwiatach mogą na nich pozostawiać zarodniki grzyba. Pszczoły wraz z pyłkiem przynoszą je do uli. W badaniach własnych nie powiodły się próby wyizolowania otorbielaka z gniazd murarki ogrodowej (Osmia rufa L.) na terenie pasieki, w której występowała grzybica. Znane są jednak przypadki występowania tego rodzaju grzybicy w gniazdach trzmieli. 

Ten artykuł pochodzi z numeru 9/2024

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 9/2024 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2024 — 80,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Wrzesień 2024

  1. Gospodarka pasieczna„Święty Mateusz dodaje chłodu, i raz ostatni podbiera miodu”Dariusz Gerula pełna treść po wykupieniu12 min
  2. Choroby, szkodniki, zatruciaGrzybica otorbielakowa – choroba, która wciąż powraca do naszych pasiekPaweł Chorbińskidostępny dla Ciebie11 min
  3. Pożytki i zapylanieO nawłociach prawie wszystkoAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu13 min
  4. Produkty pszczeleMiody kremowane z dodatkami roślinnymi jako nowa oferta dla gospodarki pasiecznejMałgorzata Dżugan pełna treść po wykupieniu11 min
  5. Punkt widzeniaO zdrowiu pszczół, problemach pszczelarstwa i współpracy przy hodowli pszczół odpornych [3]Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu14 min
  6. Punkt widzeniaO wentylacji uli i nie tylkoZdzisław Walicki pełna treść po wykupieniu8 min

Podobne wpisy