Wosk – pszczeli fundament
tekst: Katarzyna Kusyk
Artykuł z numeru 12/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Surowiec ten dla naukowców stanowi ogromne wyzwanie, ponieważ zarówno jego cechy fizyczne, jak i skład chemiczny w znacznym stopniu zależą od pochodzenia, metody przetwarzania i przechowywania gotowego surowca. Z tego względu ocena jego jakości także nie należy do najłatwiejszych.
Wosk pszczeli jest wydzieliną czterech par gruczołów woskowych, które znajdują się w przedniej części płytek brzusznych odwłoka (od czwartej do siódmej) pszczół robotnic (woszczarek). Wosk wydzielany w postaci bezbarwnej cieczy przez komórki gruczołów wypływa cienkimi kanalikami na powierzchnię pokrywającego je oskórka. Pozbawiony pigmentu oskórek widoczny jest w postaci białych plam, tzw. lusterek woskowych. Po zetknięciu z powietrzem wosk zastyga na jego powierzchni w postaci cienkich łuseczek o grubości wynoszącej średnio ok. 0,5 mm. Szacuje się, że na uzyskanie 1 g wosku potrzeba ich od 500 do 1250. Woszczarki przenoszą wypocone łuseczki do żuwaczek za pomocą szczoteczek tylnych nóg i ugniatając je szczękami, mieszają wosk z wydzieliną gruczołów ślinowych, a następnie formują w wąskie paski służące do budowy plastra. W wyniku takiej obróbki surowiec ten staje się bardziej plastyczny, a jego temperatura topnienia z ok. 72°C (dla łuseczki woskowej) obniża się do 64°C. Rozwój gruczołów woskowych ma miejsce między 12 a 18 dniem życia robotnicy.
PRODUKCJA WOSKU W RODZINIE PSZCZELEJ
Przebieg procesu wytwarzania wosku przez pszczoły zależy zarówno od stanu rodziny pszczelej, jak i warunków środowiskowych. Sprzyja mu odpowiednia kubatura gniazda, duży udział młodych pszczół w rodzinie oraz stały dopływ pokarmu białkowego (pyłku, pierzgi). Szacuje się, że na wyprodukowanie 1 kg wosku rodzina pszczela zużywa również ok. 3,5 kg miodu. Wypacanie wosku zwykle rozpoczyna się wraz z zakwitaniem pierwszych drzew i krzewów, natomiast największa produkcja surowca przypada na miesiące wiosenne (maj, czerwiec). W sezonie robotnice są w stanie wytworzyć na potrzeby rodziny pszczelej do 3 kg wosku.
Ten artykuł pochodzi z numeru 12/2025
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 12/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Grudzień 2025
- Biologia pszczółCo warto wiedzieć o matkach pszczelichMałgorzata Bieńkowska pełna treść po wykupieniu9 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele uzupełnieniem mieszanek ziołowych ojca Grzegorza Sroki [cz. 2]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu7 min
- Archiwum pszczelarstwaSpis artykułów zamieszczonych w „Pszczelarstwie” w roku 2025Redakcja pełna treść po wykupieniu6 min
- Moja gospodarka pasiecznaGdy marzenia stają się rzeczywistością – trutowisko na Dolnym ŚląskuWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu3 min
- Pożytki i zapylanieDziewanny – rośliny pyłkodajne odporne na suszęBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu6 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaPrawne, epizootiologiczne i ekonomiczne aspekty zwalczania chorób czerwiuPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu9 min
- Produkty pszczeleWosk – pszczeli fundamentKatarzyna Kusykdostępny dla Ciebie10 min
- Produkty pszczelePszczele dary na świętaPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- EkologiaCzy pszczoła miodna jest gatunkiem inwazyjnym?Marek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaXLIV Wojewódzkie Kraśnickie Spotkania PszczelarzyAnna Marzec pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczela Wola: jedyna w Polsce i Europie szkoła pszczelarska świętuje 80-lecie istnieniaAndrzej Konachowicz pełna treść po wykupieniu4 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPięć lat Together For BeesDiana Wisińska-Dyba pełna treść po wykupieniu3 min
