ANALIZA OPŁACALNOŚCI PRODUKCJI W PASIECE HODOWLANEJ

tekst: Aldona Gontarz, Krzysztof Loc, Stanisław Socha

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XLIV, 2000 — Aldona Gontarz, Krzysztof Loc, Stanisław Socha

strona 5

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XLIV 2000

Aldona Gontarz, Krzysztof Loc*, Stanisław Socha

Akademia Podlaska w Siedlcach, ul. B. Prusa 12, 08-110 Siedlce,

  • Pasieka Zarodowa w Żelkowie k/Siedlec

Data nadesłania – 4 styczeń 2000

Streszczenie

Analiza opłacalności produkcji dotyczy pasieki zarodowej wchodzącej w skład Zakładu Unasieniania Zwierząt w Żelkowie k/Siedlec. Przeprowadzono ją w latach 1996-1998. W badanym okresie, wzrosła liczba wyhodowanych matek pszczelich sztucznie unasiennionych, nie sprawdzanych na czerwienie z 5550 do 7478 sztuk. Stwierdzono, że pasieka wypracowuje coraz większą część przychodów, w roku 1996 było to 44,22%, w roku 1998 – 55,44%, a w mniejszym stopniu korzysta z dotacji, która wyniosła odpowiednio 55,78% i 44,56%. Koszt wyhodowania jednej matki pszczelej wzrósł z 33,48 zł do 47,66 zł. Cena uzyskiwana za matki pszczele pokrywała zaledwie 60-65% kosztów, resztę stanowiła dotacja. We wszystkich latach działalność pasieki była rentowna. Średnia produkcja na jednego zatrudnionego wynosiła, w zależności od roku, od 1388 do 1870 sztuk matek pszczelich. Natomiast jedna rodzina pszczela odchowywała w ciągu roku 50-67 matek pszczelich.

W drugiej części przeanalizowano model pasieki zarodowej funkcjonującej samodzielnie. Z analizy wynika, że pasieka ta nie wypracowywałaby zysku, ale osiągane przychody pokrywałyby większość kosztów.

Słowa kluczowe: koszt produkcji, matka pszczela, opłacalność.

WSTĘP

W Polsce w roku 1998 zarejestrowanych było 17 pasiek zarodowych, w tym 10 wchodziło w skład Stacji Hodowli i Unasienniania Zwierząt. Pasieki te różnią się od pasiek produkcyjnych organizacją pracy, ponoszonymi kosztami i uzyskiwanymi przychodami. Z tego też powodu wymagają oddzielnego traktowania w analizach ekonomicznych. Obecnie w Polsce istnieje ok. 1 mln rodzin pszczelich, a do pełnego zapylenia upraw rolniczych potrzeba 2,5 mln (Raporty rynkowe, 1998). W pasiekach tych corocznie powinno być wymienionych 30% matek pszczelich, czyli ponad 300 tys. sztuk. Wszystkie pasieki zarodowe i reprodukcyjne sprzedają rocznie 35-40 tys. matek

strona 6

pszczelich, co stanowi 12-13% zapotrzebowania (Wilde i Cichoń, 1999). Od roku 1979 liczba ta wzrosła, sprzedano wtedy 23 tys. matek pszczelich co stanowiło zaledwie 4% potrzeb (Pidek, 1979), w Polsce było wtedy około 2 mln rodzin pszczelich (Rocznik statystyczny, 1978). Wtedy jak i obecnie tylko nieliczne pasieki produkowały ponad 1000 sztuk matek pszczelich rocznie. Przeciętnie w jednej pasiece sprzedawano 173 matki pszczele (Pidek, 1979) a obecnie sprzedaje się 170 matek (Wilde i Cichoń, 1999). Największą w kraju liczbę matek pszczelich sztucznie unasiennionych bez sprawdzonego czerwienia produkuje pasieka zarodowa w Żelkowie. W roku 1996 wyhodowano w niej 5500 sztuk matek pszczelich, w roku 1997 – 6800, natomiast w roku 1998 – 7478. Pasieka ta osiąga też największą wydajność na 1 pracownika w Polsce (Wilde i Cichoń, 1999).

Ceny matek pszczelich w pasiekach zarodowych należących do SHiUZ nie wynikają bezpośrednio z kosztów produkcji, lecz są podawane w zarządzeniu dyrektora. Cenę matki unasiennionej sztucznie przyjmuje się na poziomie ceny 2-4 kg miodu. Jest ona zbliżona do cen matek pszczelich proponowanych przez różnych autorów. Prabucki (1998) podaje, że wartość matki unasiennionej równoważna jest wartości 4 kg miodu; Kubok (1959) – 3,2 kg, a Urban i Radecka (1968) koszt wyhodowania matki pszczelej określili na 1,86 kg miodu.

Celem pracy jest analiza opłacalności produkcji w pasiece hodowlanej w latach od 1996 r. do 1998 r.

METODYKA

Pasieka Zarodowa w Żelkowie poddana analizie w niniejszej pracy wchodzi w skład Zakładu Unasieniania Zwierząt w Żelkowie, a ten w skład Stacji Hodowli i Unasieniania Zwierząt w Łowiczu. W analizowanym okresie od 1996 do 1998 roku pasieka posiadała 112 rodzin pszczelich, w ulach typu Dadanta. Celem działalności pasieki była hodowla matek pszczelich reprodukcyjnych i użytkowych sztucznie unasienianych nie sprawdzanych na czerwienie. W pasiece hodowane były 2 rasy pszczół: kraińska i kaukaska. Produkty uboczne stanowił miód i wosk. Inne produkty nie były pozyskiwane.

Do analizy wykorzystano metodę porównania pionowego, która polega na zestawieniu i porównaniu liczb bezwzględnych oraz wskaźników ekonomicznych tej samej jednostki gospodarczej z wielu lat (Fereniec, 1997). Dla poszczególnych lat obliczono wyniki działalności, które stanowią różnicę między sumą uzyskanych przychodów a poniesionych kosztów. Obliczono koszt jednostkowy dzieląc koszty całościowe (pośrednie i bezpośrednie) poniesione na wytworzenie danego produktu przez liczbę jego jednostek (Fereniec 1997). Koszt jednostkowy wytworzenia matki użytkowej i reprodukcyjnej przyjęto na tym samym poziomie.

strona 7

Podano przeciętną wielkość produkcji na jednego zatrudnionego i jedną pszczelą rodzinę wychowującą.

Obliczono wskaźnik rentowności – jest on procentową różnicą przychodów i kosztów podzieloną przez poniesione koszty (Fereniec, 1997). Źródłem danych o działalności gospodarczej pasieki była księgowość prowadzona w Zakładzie Unasienniania Zwierząt w Żelkowie.

Rozpatrując hipotetyczną pasiekę nie związaną z SHiUZ posłużono się większością danych ekonomicznych z pasieki zarodowej w Żelkowie, z roku 1998. Nie zmienione zostały liczby rodzin pszczelich i wyprodukowanych matek oraz dotacja z Funduszu Postępu Biologicznego. Z pośród kosztów na tym samym poziomie pozostały m. in. wynagrodzenia osobowe, fundusz pracy i ZUS, koszty materiałowe. W analizie tej nie uwzględniono:

— dotacji przedmiotowej, która przysługuje tylko pasiekom wchodzącym w skład SHiUZ;

— kosztów pośrednich – istnienie ich jest jednoznacznie związane z charakterem i strukturą całego Zakładu Unasieniania Zwierząt.

Do scharakteryzowania wyników pasieki związanej z SHiUZ i pasieki modelowej użyto metody porównania poziomego.

WYNIKI

W okresie 3 lat struktura procentowa przychodów uległa zmianie (tab.1). Największą pozycję stanowiła dotacja przedmiotowa, lecz udział jej zmniejszył się z 53,48% w roku 1996 do 42,41% w roku 1998. Wzrósł natomiast udział przychodów ze sprzedaży matek pszczelich z 19,57% do 24,29% i ich unasieniania z 23,04% do 29,42% . Tendencja ta wskazuje na wzrost udziału przychodów wypracowanych przez pasiekę i jednocześnie na spadek udziału dotacji. Pozostałe przychody tj. sprzedaż miodu, wosku, odsetki bankowe i dotacje z Funduszu Postępu Biologicznego stanowią łącznie, w poszczególnych latach 3,91%, 4,64% i 3,88% przychodu całkowitego i nie mają większego wpływu na jego poziom.

Wśród kosztów największy udział miały koszty wynagrodzeń osobowych. W analizowanym okresie wykazały one tendencję zniżkową (tab. 2). Kolejne pozycje zajmują narzuty pośrednie i fundusz pracy wraz z ZUS. Udział narzutów pośrednich wzrósł o 6,12%. Za wzrostem tych kosztów nie poszedł wzrost udziału dotacji przedmiotowej, która w znacznej części była przeznaczona na ich pokrycie. Fundusz pracy i ZUS ulegały nieznacznym wahaniom o około 0,5 %. Spadek udziału wykazały także mniejsze koszty tj: fundusz świadczeń socjalnych, podróże służbowe, materiały i wyposażenie. Odejmując od podanych przychodów koszty obliczono wynik działalności. Zawsze był on dodatni i w poszczególnych latach wyniósł: w roku 1996 – 86084 zł, w roku 1997 – 128624 zł, a w roku 1998 – 93234 zł.

strona 8

Tabela 1. Przychody pasieki zarodowej w latach 1996-1998 Income obtained by the Breeding Apiary in the years 1996-1998

Przychody – Income 1996: złotych / zloty 1996: % 1997: złotych / zloty 1997: % 1998: złotych / zloty 1998: %
Usługi (unasienianie) / Services (artificial insemination) 62 660 23,04 95 314 24,50 132 270 29,42
Sprzedaż matek / Sale of bee queens 53 220 19,57 85 761 22,04 109 230 24,29
Sprzedaż miodu / Sale of honey 3 880 1,43 8 238 2,12 7 756 1,73
Sprzedaż wosku / Sale of beeswax 480 0,18 – – – –
Odsetki bankowe / Bank interest – – 774 0,2 – –
Dotacja z Funduszu Postępu Biologicznego / Subsidy from the Fund for Biological Progress 6 260 2,30 9 004 2,32 9 690 2,15
Dotacja przedmiotowa Investment grant 145 410 53,48 189 948 48,82 190 689 42,41
Ogółem – Total 271 910 100 389 039 100 449 635 100

Tabela 2. Koszty poniesione przez pasiekę zarodową w latach 1996-1998 Expenses covered by the Breeding Apiary in the years 1996-1998

Koszty / Costs 1996: złotych / zloty 1996: % 1997: złotych / zloty 1997: % 1998: złotych / zloty 1998: %
Wynagrodzenie osobowe / Remunerations 90 460 48,68 123 406 47,39 158 515 44,48
Zakładowy fundusz nagród / The Company Reward Fund 2 914 1,57 3 723 1,43 10 918 3,06
Fundusz pracy i ZUS / The Work Fund and Social Security 36 395 19,58 49 330 18,94 68 309 19,17
Fundusz świadczeń socjalnych / The Welfare Benefit Fund 1 159 0,61 1 407 0,54 1 696 0,48
Podróże służbowe / Travelling expenses 568 0,31 128 0,05 155 15 0,04
Materiały i wyposażenie / Materials and equipment 10 341 5,56 14 309 5,50 452 4,34
Pozostałe / Other 7 670 4,13 11 325 4,35 9 817 2,75
Pośrednie narzuty / Indirect costs 36 319 19,56 56 787 21,8 91 539 25,68
Ogółem – Total 185 826 100 260 415 100 356 401 100

(Uwaga do rubryki „Podróże służbowe” / „Materiały i wyposażenie”, rok 1998 — patrz Uwagi transkrypcyjne: w druku wartość „15 452″ jest rozbita między dwa wiersze; poprawne wartości to 155 oraz 15 452.)

Głównym źródłem przychodu w pasiece zarodowej w Żelkowie były matki pszczele. Hodowla ich jest sprzężona z wytwarzaniem miodu i wosku. Ze względu na marginalny udział tych produktów w przychodach pasieki (od 1,6% do 2,2%), pominięto je przy wyliczaniu kosztów jednostkowych. Mając dane dotyczące kosztów pośrednich, bezpośrednich i liczby matek obliczono koszt jednostkowy wyprodukowania jednej matki pszczelej, który w kolejnych latach wynosił – 33,48 zł, 38,30 zł, 47,66 zł. (tab. 3).

strona 9

Tabela 3. Koszty jednostkowe produkcji matek pszczelich w latach 1996-1998 Unit costs of producing queen bees in the years 1996-1998

Rok Year Koszty bezpośrednie / Direct costs Koszty pośrednie / Indirect costs Koszty całkowite / Joint costs Liczba matek / The number of queen bees Koszt jednostkowy / Unit cost
1996 149 507 36 319 185 826 5 550 33,48
1997 203 628 56 787 260 415 6 800 38,30
1998 264 862 91 539 356 401 7 478 47,66

Wraz ze zwiększeniem liczby produkowanych matek należałoby spodziewać się spadku kosztów jednostkowych produkcji. Zależność ta nie wystąpiła ponieważ koszty wytwarzania rosły szybciej niż przychody. Koszt wytworzenia matki reprodukcyjnej i użytkowej przyjęto na tym samym poziomie, ze względu na niemożności ich wyodrębnienia w księgowości prowadzonej w pasiece. Rzeczywiste koszty poniesione na wyhodowanie matek reprodukcyjnych są większe, powstają one w latach wcześniejszych, związane są z oceną matek i podnoszeniem ich wartości hodowlanej.

Cena uzyskiwana za matki pszczele w pasiece zarodowej w Żelkowie pokrywała 60-65% kosztu jednostkowego, pozostała część, to dotacja przedmiotowa. Ceny matek podawane są w zarządzeniu dyrektora Stacji Hodowli i Unasienniania Zwierząt w Łowiczu, w kolejnych latach wyniosły one: w roku 1996-20 zł, w 1997-25 zł, w roku 1998-30 zł, ceny matek pszczelich reprodukcyjnych były dwukrotnie wyższe.

Produkcja pasieczna ma charakter sezonowy zarówno w odniesieniu do miodu, pyłku, mleczka pszczelego i matek. Prace związane z wychowem matek pszczelich ograniczają się do 3 miesięcy w roku, w czasie których wykorzystywane jest 66% całorocznego nakładu pracy (Pidek, 1979). Na wyprodukowanie jednej matki pszczelej unasiennionej pszczelarz zużywa od 0,24 rbh do 1,24 rbh (Wilde i Cichoń, 1999). Tak duża rozbieżność wiąże się z różnymi metodami wychowu matek, organizacją pracy, posiadanym sprzętem. W pasiece zarodowej w Żelkowie na wyhodowanie jednej matki sztucznie unasiennionej nie sprawdzonej na czerwienie wydatkowano 0,58 rbh (Wilde i Cichoń, 1999). W pasiece tej zatrudnione były 4 osoby, obsługiwały one112 rodzin pszczelich. Obliczono, że jeden zatrudniony wyprodukował średnio w roku 1996 – 1388 matek pszczelich, w roku 1997 – 1700, a w roku 1998 – 1870. Natomiast wielkość produkcji na 1 rodzinę wychowującą kształtowała się (w zależności od roku) na poziomie 50-67 matek pszczelich (wszystkie rodziny w pasiece przyjęto jako wychowujące).

Liczba wyprodukowanych matek przypadająca na 1 pracownika przewyższa ilości sugerowane przez Pidka (1979), który zakłada, że 1 pracownik pracujący codziennie przez 10 godzin jest w stanie wyhodować 155

strona 10

matek pszczelich unasiennionych. Danych tych nie można porównać bezpośrednio ponieważ dzieli je dość długi okres czasu (około 20 lat) i inny system wychowu matek (unasienianie naturalne, inseminacja). Pidek (1979) w swej pracy zakładał również, że pasieka produkująca 5 tys. matek pszczelich rocznie, powinna zatrudniać 2 hodowców i 6 pracowników sezonowych (łącznie 8 osób). Pasieka Zarodowa w Żelkowie produkująca 5,5-7,5 tys. matek zatrudnia jak podano wcześniej 4 osoby.

Obliczając ilość matek przypadających na 1 rodzinę wychowującą określono poziom opłacalności produkcji. Wilde i Cichoń (1999) podają, że z jednej rodziny wychowującej powinno się wyprodukować 20 matek unasiennionych. Chcąc uwzględnić amortyzację sprzętu specjalistycznego, straty rodzin wychowujących, należałoby od jednej rodziny wychowującej uzyskać około 60 matek unasiennionych. Omawiana pasieka, jak podano wcześniej, odchowuje z jednej rodziny od 50-67 matek pszczelich.

Obliczony dla poszczególnych lat, wskaźnik rentowności wskazuje, że przedsiębiorstwo wypracowuje zysk i jego działalność jest rentowna. Wskaźnik rentowności dla roku 1996 wyniósł 46%, dla 1997 – 49%, a w roku 1998 – 26%.

Analizując hipotetyczną pasiekę zarodową nie związaną z instytucją SHiUZ, wykorzystano metodę porównania poziomowego. Pasieka hipotetyczna została pozbawiona dotacji przedmiotowej i nie naliczono w niej narzutów. Przy tak przyjętych założeniach wynik finansowy byłby ujemny (-5916 zł), by temu zapobiec i ustalić wynik finansowy na poziomie równym „0″ odjęto od funduszu nagród 52% jego wartości. Dane przyjęto za rok 1998. Zaistniałą hipotetyczną sytuację przedstawiono w tabelach 4 i 5.

Wśród przychodów (po wykluczeniu dotacji przedmiotowej) największy udział mają przychody z usługi unasieniania matek pszczelich (51,08%) i ich sprzedaży (42,18%). Pozostałe przychody stanowią łącznie 6,74% – co podtrzymuje wcześniejsze twierdzenie, że nie wpływają one znacząco na funkcjonowanie pasieki.

Wśród kosztów (po wykluczeniu pośrednich narzutów) największe są, koszty wynagrodzeń osobowych (61,21%) i funduszu pracy wraz z ZUS (26,38%). Wynik finansowy w pasiece zarodowej wchodzącej w skład SHiUZ był dodatni, wyniósł 93234 zł, a w pasiece zarodowej – hipotetycznej zgodnie z założeniem równy „0″ (zero).

Koszt jednostkowy wyhodowania matki pszczelej w pasiece hipotetycznej wyniósł 34,63 zł jest on niższy o 13 zł w porównaniu z kosztem matki pszczelej w pasiece wyjściowej. Mimo to nadal wyższy od ceny uzyskiwanej za matki produkcyjne (30 zł) i reprodukcyjne (60 zł). Różnica ta jest wyrównywana z dochodów pochodzących ze sprzedaży miodu i dotacji z Funduszu Postępu Biologicznego.

strona 11

Tabela 4. Przychody osiągane przez Pasiekę Zarodową w Żelkowie i pasiekę modelową The income obtained by the Breeding Apiary in Zelkow and a model Apiary

Wyszczególnienie / Specification Pasieka Zarodowa w Żelkowie: złotych – zloty Pasieka Zarodowa w Żelkowie: % Pasieka zarodowa – model: złotych – zloty Pasieka zarodowa – model: %
Usługi (unasienianie) – Services (insemination) 132 270 29,42 132 270 51,08
Sprzedaż matek – Sale of bee queens 109 230 24,29 109 230 42,18
Sprzedaż miodu – Sale of honey 7 756 1,73 7 756 3,00
Dotacje z Funduszu Postępu Biologicznego / Subsidy from the Fund for Biological Progress 9 690 2,15 9 690 3,74
Dotacja przedmiotowa Investment grant 190 689 42,41 – –
Ogółem – Total 449 635 100 258 946 100

Tabela 5. Koszty Pasieki Zarodowej w Żelkowie i pasieki modelowej The costs paid by the Breeding Apiary in Zelkow and a model apiary

Wyszczególnienie / Specification Pasieka Zarodowa w Żelkowie: złotych – zloty Pasieka Zarodowa w Żelkowie: % Pasieka zarodowa – model: złotych – zloty Pasieka zarodowa – model: %
Wynagrodzenia osobowe – Remunerations 158 515 44,48 158 515 61,21
Zakładowy fundusz nagród-Tthe Company Reward Fund 10 918 3,06 5002 1,93
Fundusz pracy i ZUS-The Work Fund and Social Security 68 309 19,17 68 309 26,38
Fundusz świadczeń socjalnych-The Welfare Benefit Fund 1 696 6,48 1 696 0,66
Podróże służbowe – Travelling expenses 155 6,04 155 0,06
Materiały i wyposażenie – Materials and equipment 15 452 4,34 15 452 5,97
Pozostałe – Other 9 817 2,75 9 817 3,79
Pośrednie narzuty – Investment income 91 539 25,68 – –
Ogółem – Total 356 401 100 264 862 100

PODSUMOWANIE I WNIOSKI

Przeprowadzona analiza opłacalności produkcji w pasiece zarodowej w Żelkowie upoważnia do podsumowania i wyciągnięcia następujących wniosków:

  1. W badanym okresie nastąpił wzrost produkcji z 5550 sztuk do 7478 sztuk matek pszczelich unasiennionych, a także wzrost procentowego udziału przychodu z ich sprzedaży z 42,61% do 53,71%. Jednocześnie nastąpił spadek udziału dotacji przedmiotowej z 53,48% do 42,41%. Powyższe dane świadczą, że pasieka wypracowuje coraz większą część przychodów, a w mniejszym stopniu korzysta z dotacji.
  1. Rosły narzuty związane między innymi z administracją z 19,56% do 25,68%. Nie towarzyszył im natomiast wzrost dotacji przeznaczonej w znacznej części na ich pokrycie.
strona 12
  1. Mimo wzrostu produkcji i kosztów jednostkowych wyhodowania matki pszczelej (o 42%) spadły nakłady bezpośrednio na nią przeznaczone, co świadczy o bardzo ograniczonym inwestowaniu w materiały i wyposażenie.
  1. Na przestrzeni 3 lat wzrosła średnia liczba matek pszczelich wyhodowanych przez jedną rodzinę wychowującą z 50 – 67 i średnia wielkość produkcji na jednego pracownika z 1388 do 1867 sztuk matek pszczelich.
  1. Przedstawiona pasieka hipotetyczna nie wypracowuje zysku, z osiąganych przychodów pokrywa całkowicie koszty wynagrodzeń osobowych, fundusz pracy i ZUS, koszty materiałów i wyposażenia oraz w połowie fundusz nagród. Pasieka ta chcąc wypracować zysk musiałaby ograniczyć niektóre koszty, podnieść cenę (która nie pokrywa kosztów jednostkowych) lub otrzymywać dotację.

LITERATURA

Fereniec J. (1997) – Zarys ekonomiki i organizacji rolnictwa. WSRP, Siedlce.

Kubok J. (1959) – Próba kalkulacji kosztów matek pszczelich. Pszczelarstwo, 10:275-276.

Pidek A. (1979) – Niektóre ekonomiczne aspekty wychowu matek pszczelich w Polsce. Pszczeln. Zesz. Nauk., 23:75-87.

Prabucki J. (1998) – Pszczelnictwo. Albatros. Szczecin.

Raporty rynkowe (1998) – Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi. Cukier, przetwory i miód, 7:14-16.

Rocznik statystyczny (1978).

Urban S., Radecka H. (1968) – Wyniki i zamierzenia w zakresie rozwoju pasieki RRZD w Targoszynie. Pszczelarstwo, 12:7-9.

Wilde J., Cichoń I. (1999) – Pszczelarstwo – to może być biznes. Sądecki Bartnik. Nowy Sącz.

Zarządzenie nr 8/97 z 21.03.97 Dyrektora SHiUZ w Łowiczu.

strona 13

THE ANALYSIS OF PROFITABILITY OF PRODUCTION IN A BREEDING APIARY

A. Gontarz, K. Loc, S. Socha

Summary

The above work contains an analysis of the profitability of production in the Breeding Apiary (which is one of the departments of the Artificial Insemination Animal in Zelkow near Siedlce). The research was conducted in the years 1996-1998. At that time the apiary comprised of 112 colonies. The apiary’s aim was to breed reproductive as well as productive bees. The bees were artificially inseminated and were not tested for addled brood. Two types of bees, namely the carnidan and the caucasian bees, were bred in the apiary. The vertical comparison method was adopted in order to conduct the analysis, and the apiary’ s income and operational costs, as well as unit costs and the rate of production per one employee and one colony were taken into consideration.

During the analysed period, the number of queen bees bred rose from 5550 to 7478. During the three years under study the apiary remained profitable. It was found that the apiary made more and more profit (44,22% in 1996, and 55,44% in 1998), and less depended on subsidies (55,78% in 1996, and 44,56% in 1998). Despite an increase in the production rate, the operating expenses were lower (materials and equipment dropped from 5,56% to 4,34%, and remunerations dropped from 48,86% to 44,48%). The calculated cost of a queen bee bred in the apiary was 33,48 zl in 1996, 38,30 zl in 1997, and 47,66 zl in 1998. The unit cost turned out to be higher than the price offered for a productive queen bee. During the period under study the number of queen bees bred by one colony rose from 49,65 to 66,77 bees.Similarly, the average production rate per one employee went up from 1387,5 to 1869,5.

A hypothetical apiary, not connected with SHIUZ, was analysed in the other part of this work. Most of the data used was provided by the Breeding Apiary in Zelkow. Only the investment grant as well as indirect costs were not taken into consideration. The apiary under study would not make any profit, yet the income it would get would cover most of its operating costs.

Keywords: cost of production, queen bee, profitability.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 8, tab. 2, Podróże służbowe 1998: „155 15″ → 155
  • s. 8, tab. 2, Materiały i wyposażenie 1998: „452″ → 15 452
  • s. 9: „one112″ → one 112
  • s. 11, tab. 5: „Tthe” → The
  • s. 11, tab. 5, Fundusz świadczeń socjalnych, %: „6,48″ → 0,48
  • s. 11, tab. 5, Podróże służbowe, %: „6,04″ → 0,04
  • s. 11, tab. 5, Ogółem, model: „264 862″ → 258 946
  • s. 13, streszczenie: „carnidan” → carniolan
  • s. 13, streszczenie: „48,86%” → 48,68%

Podobne wpisy