Badania nad wytrzymałością mechaniczną węzy pszczelej

tekst: Jan Curyło

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok II, Nr 3, wrzesień 1958 — Jan Curyło

Jan Curyło

Zakład Pszczelnictwa I.S.

strona 97

WPROWADZENIE

Wynalezienie sposobu produkowania węzy pszczelej przez Mehringa w roku 1857 miało zasadniczy wpływ na gospodarkę pasieczną i na obrót handlowy woskiem. Przed tym wynalazkiem wosk pszczeli, zbywany prawie w całości przez pszczelarzy, służył do różnych gospodarczych a nie pszczelarskich celów. Wykorzystując wynalazek Mehringa pszczelarze zaczęli przerabiać część produkowanego wosku na węzę i stosować ją w gospodarce pasiecznej, dzięki czemu znacznie wzrosła produkcja miodowa pszczół a ich hodowla stała się bardziej nowoczesną.

Przyrządy do produkcji węzy i technika jej wyrobu były stopniowo doskonalone. Praski cementowe i metalowe zostają wypierane przez walce, a te z kolei przez zestawy maszyn, mogące produkować kilkadziesiąt kilogramów węzy na godzinę. Mimo stosowania coraz bardziej udoskonalonych maszyn, liczni pszczelarze produkują jeszcze i teraz węzę prymitywnymi sposobami, nie tylko dla własnych potrzeb ale także odpłatnie dla innych. Węza taka bardzo często ma liczne wady, co z kolei bywa powodem wzajemnych pretensji. Jednym z zasadniczych punktów spornych jest jej niewystarczająca wytrzymałość mechaniczna — rozciąganie się w gnieździe pszczelim, fałdowanie a nawet zrywanie się z drutów.

W związku z tym nasuwa się pytanie, czy wytrzymałość węzy zależy tylko od jakości materiału użytego do jej wyrobu, czy też i od sposobu jej produkcji. Do tego dochodzi kwestia metody badania wytrzymałości węzy i ich norm. Obecnie obowiązująca norma resortowa Ministerstwa Handlu Wewnętrznego z dnia 8.I.1954 r. nie precyzuje dostatecznie jasno zagadnienia wytrzymałości węzy i wskutek tego nie można stosować żadnych sankcji w stosunku do producentów, wyrabiających mało wartościowy pod tym względem towar.

PRZEGLĄD LITERATURY I CEL PRACY

Prace nad określaniem wartości węzy były prowadzone głównie przez uczonych rosyjskich a zapoczątkowane zostały przez Łomakina (5).

strona 98

Podstawowe badania w tej dziedzinie wykonał Tiemnow (6). W specjalnym przyrządzie poddał on rozciąganiu i rozrywaniu paski węzy szerokości 5 cm i długości 19 cm. Efektywna długość paska, która podlegała wyciąganiu wynosiła 10 cm, a reszta służyła do jego zamocowania w uchwytach maszyny. Miarą wytrzymałości węzy była „rozrywająca długość” wyrażona w metrach, którą się otrzymywało przez podzielenie ciężaru, wyrażonego w gramach, przy którym następowało zerwanie paska, przez wagę paska (w gramach) i pomnożenie przez 0,19.

W pracy tej zostało stwierdzone, że dobra węza powinna mieć rozrywającą długość w przedziale 40—50 m.

Tiemnow ze swej pracy wysunął wnioski, że wytrzymałość węzy zależy od trzech czynników: 1) od jakości wosku użytego do jej produkcji, 2) od czasu jej przechowywania, gdyż w czasie składowania wytrzymałość węzy wzrasta i 3) od wygrzania jej na słońcu, gdyż przez wygrzewanie polepszają się własności mechaniczne węzy.

Wpływ ogrzewania na jakość węzy badał Lebiediew (4). Radził on poddawać gotową węzę operacji słonecznej w ciągu 8—10 dni w specjalnych korytkach wyłożonych papierem. Przez takie naświetlenie otrzymywał Lebiediew węzę o większej wytrzymałości na rozciąganie.

Tiemnow w drugiej swej pracy (7) stwierdził, że węza zrywa się w pewien określony sposób i wobec tego zalecił produkować ją tak, aby poziome romby komórek były nieco grubsze od pozostałych rombów ułożonych skośnie do kierunku wydłużenia się plastra w ulu.

W następnej pracy Tiemnow (9) doszedł do wniosku, że wytrzymałość węzy nie zależy od sposobu jej wyrobu, lecz tylko od gatunku wosku.

Własne obserwacje wykazały, że pomiary na próbach przygotowanych i wykonanych wg metody Tiemnowa dają rozbieżne wyniki, gdyż miejsce rozrywania się próbki nie jest dokładnie zlokalizowane i bardzo często rozrywanie zachodzi przy zaczepach.

W związku z tymi obserwacjami celem tej pracy było:

  1. znalezienie nowej, możliwie prostej metody oznaczania wytrzymałości węzy pszczelej,
  2. zbadanie zależności między jakością wosku pszczelego a wytrzymałością węzy wytworzonej z tego wosku,
  3. zbadanie ewentualnych zależności między wytrzymałością węzy a sposobem jej wytwarzania.

MATERIAŁ I METODA PRACY

Badania wytrzymałościowe przeprowadzono na węzie z wosków krajowych, pochodzących z różnych partii głównie jednak z województw

strona 99

wschodnich. Woski te zostały pobrane losowo z magazynu Okręgowej Spółdzielni Pszczelarskiej w Lublinie.

Prócz tego przeprowadzono pomiary na dwu woskach pochodzących z ciemnego suszu (nr 14 i 15). Pierwszy uzyskano przez wytłoczenie jednej części suszu na prasie Rietschego, a drugi przez ekstrakcję benzyną pozostałego suszu i następne wybielenie otrzymanego wosku wodą utlenioną według własnej metody (1).

Z poszczególnych wosków przygotowano wstęgi na walcach Rietschego, a następnie sporządzano z nich próbki. Kształt próbki i jej wymiary są podane na rys. 1. Próbki były wycinane wzdłuż arkusza

Rys. 1. — Kształt i wymiary próbki węzy przygotowanej do pomiaru liczby wytrzymałości „K".
Rys. 1. — Kształt i wymiary próbki węzy przygotowanej do pomiaru liczby wytrzymałości „K”.

węzy w ten sposób, że komórki w próbkach były ułożone skośnie do sił rozrywających podczas badania.

Do prób nad wpływem produkcji na jakość węzy sporządzono węzę z tego samego wosku lecz trzema różnymi metodami, a mianowicie: a) przez wytłoczenie na agregatach Weeda (typ Ukrainka) w Okręgowej Spółdzielni Pszczelarskiej w Lublinie. b) przez wytłoczenie na walcach Rietschego i c) przez odlanie na prasce Rietschego.

Badania wytrzymałościowe były przeprowadzane na przyrządzie, którego schemat podaje rys. 2. Próbkę węzy „a” umieszczano w naczyniu „b” (akwarium) wypełnionym wodą. Temperatura wody była stała i regulowana przez ultratermostat „c” umieszczony na naczyniu. Przed pomiarem przetrzymywano próbkę węzy w tej kąpieli przez 15 minut celem wyrównania się jej temperatury z temperaturą wody.

strona 100

Próbkę zamocowywano następnie w aluminiowych uchwytach, ściskanych śrubami i poddawano stopniowemu działaniu sił rozciągających. Rozciąganie zachodziło na skutek zwiększenia się ciężaru „zbiornika pomiarowego” „d” przez przypływ do niego wody z naczynia „e”. Woda ta wypływała pod ciśnieniem słupa wody wysokości 0,5 m przez rurkę gumową o średnicy 6 mm zakończoną szklaną dyszą o Ø 2,5 mm

Rys. 2. — Aparatura do pomiaru liczby wytrzymałości „K" węzy, „a" próbka węzy, „b" łaźnia wodna (akwarium), „c" ultratermostat, „d" zbiornik pomiarowy, „e" zbiornik wody z przelewem, „f" podpórka metalowa.
Rys. 2. — Aparatura do pomiaru liczby wytrzymałości „K” węzy, „a” próbka węzy, „b” łaźnia wodna (akwarium), „c” ultratermostat, „d” zbiornik pomiarowy, „e” zbiornik wody z przelewem, „f” podpórka metalowa.

i napełniała zbiornik pomiarowy „d” z szybkością jednego litra w ciągu 2,5 minut. W momencie zerwania się próbki zbiornik pomiarowy „d” opadał na podpórkę „f”, na której leżał wąż gumowy doprowadzający wodę do naczynia i tym samym przerywał jej dopływ.

strona 101

Na siłę (Q) rozrywającą próbkę składał się ciężar zbiornika pomiarowego „d” z wodą, pomniejszony o ciężar górnego zaczepu zanurzonego w wodzie. Pomiary wykonano w temperaturach wody 20°, 25°, 30° i 35°.

Jako miarę wytrzymałości węzy na rozrywanie przyjęto liczbę wytrzymałości „K”. Jest to liczba, którą się otrzymuje przez podzielenie ciężaru (Q) rozrywającego próbkę danej węzy o wymiarach oznaczonych na rys. 1 i w opisanych powyżej warunkach przez wagę (p) tej próbki (K = Q/p). Obie wielkości mierzy się w jednakowych jednostkach np. w gramach. Każde oznaczenie powtarzano pięciokrotnie i z nich brano średnią.

W poszukiwaniu zależności między wytrzymałością węzy a twardością wosku, z którego ona została zrobiona, wykonano pomiary twardości.

Fot. 1. — Przyrząd do pomiaru twardości wosku.
Fot. 1. — Przyrząd do pomiaru twardości wosku.

Na przyrządzie pokazanym na fot. 1 poddawano woski próbie przez wgniatanie w nie igły o przekroju 1,5 mm² pod obciążeniem 1 kg. Mierzono liczbę sekund, które upływały przy zagłębieniu się igły w wosku począwszy od 1 milimetra do 2 milimetrów.

ANALIZA WYNIKÓW

Wyniki pomiarów liczby wytrzymałości „K” węzy w różnych temperaturach ujęto w tabeli 1. Widać z niej dość dużą rozpiętość między

strona 102

liczbami wytrzymałości węzy z różnych wosków w danej temperaturze i to jest dowodem, że jakość węzy zależy przede wszystkim od gatunków wosku użytego do jej wyrobu. Na to zagadnienie zwrócił uwagę Tiemnow (8) i wykazał, że domieszka propolisa i pierzgi obniża jakość wosku. Dokładne oczyszczenie wosku od wszelkich zanieczyszczeń (np. pyłków) może więc mieć bardzo duży wpływ na jakość węzy. Dlatego należałoby położyć większy nacisk na urządzenia klarujące wosk w zakładach produkujących węzę, względnie zastąpić je bardziej nowoczesnymi urządzeniami np. wirówkami.

Tabela 1.

Spółczynnik twardości wosków i wpływ temperatury na liczbę wytrzymałości „K” węzy pszczelej sporządzonej z tych wosków

Nr próbki wosku Spółcz. twardości w temp. 20° Liczba wytrzymałości „K” — 20° 25° 30° 35° Uwagi
1 30,0 593 443 317 160
2 4,9 409 263 165 106
3 8,5 410 347 230 132
4 3,9 355 245 178 95
5 20,2 555 417 225 171
6 8,8 540 367 248 152
7 11,9 540 364 212 132
8 50,6 564 506 253 112
9 19,1 434 473 209 128
10 22,1 553 485 259 175
11 10,3 396 345 183 116
12 50,4 570 512 286 158
13 8,4 366 370 203 129
14 6,0 444 412 243 132 węza z wosku wytłoczonego
15 3,7 383 329 191 107 węza z wosku wyekstrahowanego
średnia dla 1—14 480,6 396,3 229,3 135,5
Przedział ufności przy poziomie 0,01 430,3—569,7 325,2—476,8 191—265 116—155
Wytrzymałość w %% 100 82,6 47,7 32,3
strona 103

Z tabeli wynika także, że „K” dla węzy z danego wosku jest w wysokim stopniu zależne od temperatury w której się prowadzi pomiar. Zależność tę ilustruje wykres 1, przedstawiający średnie z wykonanych prób (nr 1—14). Widzimy na nim krzywą zbliżoną do prostej zwłaszcza w części środkowej. Jej główny spadek zachodzi między 25° a 30°. W temperaturze 35° liczba wytrzymałości jest o 67,7% mniejsza od wartości w 20°.

Z przedziału ufności średniej liczby wytrzymałości wynika, że różnica między jego granicą górną a dolną zmniejsza się w miarę wzrostu temperatury (tab. 1). W temperaturze 25° wielkość ta posiada maksimum i wynosi 151,4 a w temperaturze 35° już tylko 39. Jedność osiągnie ona prawdopodobnie w interwale temperatur 40—50°. Według danych zaczerpniętych z literatury (2) wynika, że siły wiążące poszczególne

Wykres 1. — Wpływ temperatury na liczbę wytrzymałości „K" węzy.
Wykres 1. — Wpływ temperatury na liczbę wytrzymałości „K” węzy.
strona 104

składniki wosków słabną w wybitnym stopniu począwszy od 35°, co zwiększa plastyczność wosku i zmniejsza wytrzymałość węzy na zerwanie.

Wydaje się słuszne twierdzenie, że liczba wytrzymałości węzy w temperaturze 35° zbliżonej do temperatury gniazda pszczelego „K₃₅”, dobrze charakteryzuje daną węzę. Jako normę dla dobrej węzy możnaby przyjąć „K₃₅”, zawarte w przedziale 85—185. Liczby te otrzymano ze średniej „K₃₅” = 135,5 przez odjęcie od niej względnie przez dodanie liczb, stanowiących dwu i pół krotnie powiększony półprzedział ufności i zaokrąglenie otrzymanych wyników. Korzyść z wprowadzenia tej normy będzie duża, gdyż wykluczy się przez to z produkcji i obrotu węzę sporządzoną z wosku niedostatecznie oczyszczonego lub wadliwie wykonaną.

Trzeba jednak z naciskiem podkreślić, że oznaczenie „K₃₅” daje tylko wtedy powtarzalne wyniki, gdy próbki są przygotowywane według danych przedstawionych na rys. 1 i badane wg opisanej metody.

W tabeli 1 przedstawiono także dane uzyskane z wosków pochodzących z tego samego suszu (nr 14 i 15) lecz przerobionego różnymi metodami. Widać z nich, że węza z wosku ekstrahowanego i bielonego posiada „K₃₅” o 19% niższy od węzy z wosku tłoczonego. Takie liczby wytrzymałościowe spotyka się jednak i u węzy z innych wosków (nr 2 i 4).

Wykres 2 obrazuje zależność liczby „K” od metody produkcji węzy. Przedstawia on trzy linie uzyskane z pomiaru liczby wytrzymałości węzy sporządzonej z tego samego wosku lecz trzema różnymi metodami. Okazuje się, że węza wyprodukowana na agregatach Weeda w zakładach Okręgowej Spółdzielni Pszczelarskiej w Lublinie bardzo mało się różni od węzy uzyskanej na prasie Rietschego. Natomiast węza z walców Rietschego ma znacznie gorsze własności mechaniczne i jej „K₃₅” leży poniżej proponowanej normy. Grawerowane walce Rietschego różnią się układem i głębokością komórek od walców Łomakina zamontowanych w ogregatach Weeda i to jest prawdopodobnie przyczyną, że liczba wytrzymałości węzy wyprodukowanej na walcach jest niższa od liczby wytrzymałości węzy produkowanej na agregatach Weeda. Aby tę właściwość odpowiednio wykorzystać trzeba dążyć do przerobu na zmechanizowanych urządzeniach gross wosku przeznaczonego do produkcji węzy.

Zalecone przez Tiemnowa (8) pogrubianie pewnych rombów w węzie w warunkach polskich nie wydaje się słuszne, gdyż nasi pszczelarze prowadzą gospodarkę pasieczną posługując się ramkami o różnych kształtach i rozmiarach i wprawiają w nie węzę w sposób dla nich

strona 105

dogodny, nie kierując się zasadą ułożenia w niej komórek. Dobra węza musi mieć jednakowo grube wszystkie romby tworzące dna komórek.

Ponieważ wytrzymałość węzy zależy nie tylko od jakości wosku, lecz także od urządzenia na jakim się ją wyrabia, jest rzeczą zrozumiałą, że nie znaleziono zależności między spółczynnikiem twardości wosku

Wykres 2. — Wpływ sposobu produkcji węzy na jej liczbę wytrzymałości „K".
Wykres 2. — Wpływ sposobu produkcji węzy na jej liczbę wytrzymałości „K”.

a liczbę wytrzymałości węzy, co jest widoczne z tabeli 1. W tym wypadku obserwacje pokrywają się z wynikami badań Tiemnowa (6), który też nie znalazł zależności między spółczynnikiem twardości wosku mierzonym igłą Wika a wytrzymałością węzy z tego wosku.

WNIOSKI

Z przedstawionych badań wynika, że:

  1. liczba wytrzymałości węzy pszczelej, mierzona opisaną metodą w 35° („K₃₅”) może znaleźć praktyczne zastosowanie jako miara jakości węzy.
  2. „K₃₅” zawarte w przedziale 85—185 można przyjąć jako normę dla dobrej węzy,
strona 106
  1. jakość węzy zależy nie tylko od gatunku wosku, z którego została sporządzona, lecz także od rodzaju urządzenia i sposobu produkcji,
  2. węza produkowana na agregatach Weeda ma większą liczbę wytrzymałości od węzy wyprodukowanej na innych przyrządach.

LITERATURA

  1. Curyło J. — Ekstrakcyjna metoda przerobu ciemnych gatunków suszu na wosk pszczeli, przydatny do wyrobu węzy. Pszczel. Zesz. Nauk. 1, 24—38 (1957).
  1. Fiedosow N. F. i inni — Słowar Sprawocznik Pczełowoda. Gosudarstwiennoje Izdatielstwo Selskochoziajstwiennoj Literatury. Moskwa (1955).
  1. Komarow P. M., Kopielkiewskij G. W., Ponomarewa E. G., Taranow G. F., Tiemnow W. A. — Pczełowodstwo. Gosudarstwiennoje Izdatielstwo — Sielskochoziajstwiennoj Literatury. Moskwa (1955).

4 Lebiediew P. A. — Uwieliczenie twierdości iskusstwiennoj woszczyny. Pczełowodstwo nr 6, 57 (1952).

  1. Łomakin N. W. — O procznosti iskusstwiennoj woszczyny rostiażenije. Pczełowodnoje dieło, nr 8/9, 399—403 (1927).
  1. Tiemnow W. A. — O procznosti iskusstwiennoj woszczyny. Pczełowodstwo; nr 2, 22—24 (1948).
  1. Tiemnow W. A. — Ob uwieliczenii procznosti iskusstwiennoj woszczyny. Pczełowodstwo: nr 9, 36—38 (1955).
  1. Tiemnow W. A. — Sostaw i swoictwa woskowogo syrja. Trudy naucznoissliedowatielskogo Instytuta Pczełowodztwa. Sielhozgiz. Moskwa. 222—239 (1955).
  1. Tiemnow W. A. — O woszczinnom proizwodstwie. Pczełowodstwa nr 2, 44—49 (1955).

ИССЛЕДОВАНИЕ СОПРОТИВЛЕНИЯ НА РАЗРЫВ ИСКУССТВЕННОЙ ПЧЕЛИНОЙ ВОЩИНЫ.

Я. Цурыло

Резюме

Разработано метод иследования сопротивления на разрыв искусственной вощины в условиях схожих с условиями господствующими в пчелином гнезде.

Образец искусственной вощины „а”, формы и размеров указанных на рис. I захватывается по всей ширине, на глубину 15 мм двумя зажамами из алюминиевых пластинок сжатых винтами. Образец помещается в сосуд (рис. 2 „b”) наполненный водой, температура которой поддерживается на уровне 35° при помощи ультратермостата „с”. Нижний захим прикрепляется к доходящему до дна стержню, а верхний соединяется нитью с сосудом „d”

Образец (не растягивая его) оставляют в воде 15 минут, чтобы он присбрел температуру воды, затем присоединяют к нити сосуд „d” и начинают наполнять его водой. Вода поступает в него через резиновую трубку, законченую стеклянным наконечником ø 2,5 мм, из сосуда „d” под постоянным давлением 0,5 м. Быстрота наполнения — I л на 2,5 минуты.

strona 107

В моменте разрыва образца сосуд „d” опадает, зажимает трубку и прерывает притак воды.

Мера сопротивления на разрыв искусственной вощины, число прочности K₃₅ = Q/p — это вес сосуда „d” с находящейся в нем водой, минус вес верхнего зажима, а „p” — вес образца (в граммах).

Выводы

  1. K₃₅ может найти практическое применение при оценке качества искусственной вощины.
  2. Как норму для хорошей искусственной вощины следует принять „K₃₅” в границах 95 — 175.
  3. Качество искусственной вощины зависит не только от качества воска но также и от рода оборудования и способа производства.
  4. Искусственная вощина изготовленная на агрегате Вида имеет высшее „число прочности”, чем вощины изготовленные из тогоже воска инными способами.

UNTERSUCHUNGEN BETREFENND DIE MECHANISCHE ZERREISSFESTIGKEIT DER KUNSTWABE

J. Curyło

Zusammenfassung

Es gelang, eine Methode zur Überprüfung der Zerreissfestigkeit der Kunstwabe auszuarbeiten, die es ermöglicht, die Untersuchungen unter ähnlichen wie im Bienenstock herrschenden Verhältnissen durchzuführen.

Eine Wabenprobe „a” (Form und Ausmasse sind auf Bild N. 1 angegeben) wird an beiden Spitzen durch in die ganze Länge und auf 15 mm Breite gefasst und mittels Schrauben festgepresst. Danach bringt man das Probestück in das Gefäss „b” (Bild 2), das mit Wasser gefüllt ist. Die Temperatur des Wassers wird mit Hilfe eines Ultrathermostates „c” geregelt und ist auf 35° zu halten. Der untere Greifhaken der Probe ist mit einem Stab verbunden, der bis an den Boden des Gefässes reicht, der obere Greifhaken ist mit dem Gefäss „d” durch einen starken Faden verbunden.

In ca 15 Minuten erfolgt ein Ausgleich der Temperaturen des Wassers und der Wabenprobe (während dieser Zeit wird die Probe nicht gespannt). Nach dem erfolgten Temperaturausgleich wird aus dem Gefäss „e” unter einem beständigen Druck (0,5 m) Wasser in das Gefäss „d” hinzugeführt. Die Wasserzufuhr erfolgt durch einen Gummischlauch, der mit einem Röhrchen von Ø 2,5 mm abschliesst. Die Geschwindigkeit, mit welcher das Gefäss „d” gefüllt wird, beträgt 1 Liter je 2,5 Minuten.

Unter dem Druck des Wassers reisst die Spannkraft der Wabenprobe. In diesem Augenblick fällt das Gefäss „d” auf die Stütze „f” auf welcher der Gummischlauch liegt, dessen Aufgabe es ist, Wasser aus dem Gefäss „e” in das Gefäss „d” zuzuführen. Das fallende Gefäss klemmt den Schlauch und stoppt somit den Wasserzufluss.

strona 108

Als Mass für die mechanische Zerreissfestigkeit der Kunstwabe ist deren Spannungszahl anzusehen:

K₃₅ = Q/p

wobei unter Q das Gewicht des Gefässes „d” mitsamt dem zugeflossenen Wasser minus das Gewicht der oberen Halteplatte (beide Ziffern in Gramm-Werten bestimmt) zu verstehen ist, unter p — das Gewicht der Kunstwabenprobe in Grammwerten.

Die Untersuchungen haben folgendes ergeben:

  1. „K₃₅” kann praktisch als Qualitätsmass der Kunstwabe angewandt werden;
  2. „K₃₅”, dessen Wert zwischen 85—185 liegt, ist als Norm für gute Qualität der Kunstwaben anzunehmen;
  3. die Güte der Kunstwaben ist nicht nur von der Beschaffenheit des Wachses, sondern auch von einer Einrichtung und einem Herstellungsgang abhängig;
  4. die nach System Weed hergestellten Kunstwaben weisen eine grössere Zerreissfestigkeit auf als die aus dem gleichen Bienenwasche auf andere Weise produzierten Kunstwaben.

Poprawka do nr 2 z 1958 r.

Na str. 51 w tabeli powinno być S x̄ 1,726 1,261 0,516

Na str. 52 w tabeli powinno być S x̄ 1,997 2,744 0,782 1,527 4,382 0,842


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 104: „ogregatach” → agregatach
  • s. 106, streszczenie: „иследования” → исследования
  • s. 106, streszczenie: „зажамами” → зажимами
  • s. 106, streszczenie: „захим” → зажим
  • s. 106, streszczenie: „присбрел” → приобрел
  • s. 106, streszczenie: „законченую” → законченную
  • s. 107, streszczenie: „притак” → приток
  • s. 107, streszczenie: „тогоже” → того же
  • s. 107, streszczenie: „инными” → иными
  • s. 107, streszczenie: „BETREFENND” → BETREFFEND
  • s. 108, streszczenie: „Bienenwasche” → Bienenwachse

Podobne wpisy