ZMIANY W SKŁADZIE CHEMICZNYM OBNÓŻY PYŁKOWYCH ZACHODZĄCE PODCZAS ICH PRZECHOWYWANIA W RÓŻNYCH WARUNKACH. I. CUKRY, TŁUSZCZ, POPIÓŁ

tekst: Teresa Szczęsna, Helena Rybak-Chmielewska, Wojciech Skowronek

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXXIX, 1995 — Teresa Szczęsna, Helena Rybak-Chmielewska, Wojciech Skowronek

strona 145

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXIX, Nr 2 1995

Teresa Szczęsna, Helena Rybak-Chmielewska, Wojciech Skowronek

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Oddział Pszczelnictwa, ul. Kazimierska 2, 24-100 Puławy

Streszczenie

Celem badań przedstawionych w niniejszej pracy było prześledzenie zmian zawartości cukrów redukujących, sacharozy, frakcji tłuszczowej i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych przechowywanych w różnych warunkach. Badania objęły pyłek zamrożony, suszony w temperaturze około 40°C i liofilizowany. W doświadczeniu zastosowano następujące temperatury przechowywania: -20°C ± 2°C, 4°C ± 2°C i pokojową (18 – 26°C) oraz zróżnicowaną atmosferę – powietrze i czysty azot. Uzyskane wyniki badań pozwoliły stwierdzić, że zawartość tłuszczu i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych nie ulega praktycznie żadnym zmianom podczas ich przechowywania w zmiennych warunkach temperatury i atmosfery, jak również nie zależy od sposobu utrwalania, a więc zawartości wody. Natomiast w obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej następuje obniżenie zawartości cukrów redukujących i sacharozy.

Słowa kluczowe: produkty pszczele, obnóża pyłkowe, cukry, tłuszcz, popiół, przechowywanie.

WSTĘP

W związku z dużą zawartością w obnóżach pyłkowych substancji odżywczych i biologicznie czynnych ważne jest ich prawidłowe utrwalenie i przechowywanie. Szczególnie ujemny wpływ na te substancje mają takie czynniki otoczenia jak: temperatura, światło, wilgotność, dostęp tlenu. Ponadto wysoka zawartość wody (średnio 25%), obok bogatego składu chemicznego sprawiają, że obnóża pyłkowe są bardzo dobrym środowiskiem dla rozwoju wielu mikroorganizmów, które w bardzo szybkim tempie pozbawiają je wartościowych składników. Dlatego w celu zabezpieczenia przed rozwojem drobnoustrojów (głównie pleśni), a także szkodników i zachowania przez długi czas substancji czynnych na wysokim poziomie, obnóża pyłkowe zaraz po zbiorze poddaje się zabiegowi utrwalania (konserwacji), a następnie przechowywania w odpowiednich warunkach (Monterde 1975; Petre i Andrei 1976; Ochotski i Kostyš 1978; Moeller 1978; Talpai 1978; Kodunis 1971; Madzgarašvili i in. 1982).

strona 146

Dostępna literatura z zakresu badania zmian składu chemicznego i wartości biologicznej obnóży pyłkowych, zachodzących podczas utrwalania i przechowywania jest bardzo uboga i nie wyczerpuje jeszcze całości zagadnienia. Szczególnie dotyczy to takich składników jak: cukry, frakcja tłuszczowa, czy popiół.

Youssef i in. (1978) wysuszone w temperaturze 80°C w ciągu 24 godzin obnóża przechowywali w temperaturze pokojowej (18 – 26°C), 6°C i -5°C. Analizę podstawowego składu chemicznego przeprowadzili po 10-20-miesięcznym okresie przechowywania. Nie wykazali istotnego wpływu różnych temperatur przechowywania na zawartość w obnóżach pyłkowych tłuszczu i popiołu ogólnego. Stwierdzili natomiast nieznaczny wzrost zawartości cukrów nieredukujących w obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej oraz niewielki spadek w zawartości cukrów redukujących w obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej i -5°C.

Głównym celem badań, które są prezentowane w czterech kolejnych doniesieniach było określenie wartości biologicznej utrwalonych obnóży pyłkowych przechowywanych w różnych warunkach (1995a, 1995b, 1995c). Wyniki badań dotyczące wpływu utrwalania na wartość biologiczną pyłku zostały przedstawione we wcześniejszej pracy (Szczęsna i in. 1995). W niniejszym doniesieniu autorzy zajęli się prześledzeniem dynamiki zmian zawartości cukrów, tłuszczu i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych podczas ich przechowywania w zmiennych warunkach temperatury i atmosfery.

MATERIAŁ I METODY BADAŃ

Materiał do badań stanowiły próby obnóży pyłkowych mieszanych, zebrane w latach 1987-1993 w pasiekach Oddziału Pszczelnictwa ISK w Puławach.

W doświadczeniu zastosowano następujące sposoby utrwalania obnóży:

1/ zamrożenie;

2/ suszenie w temp. około 40°C;

3/ liofilizację.

Tak przygotowane obnóża przechowywano w hermetycznych opakowaniach bez dostępu światła, w temperaturach: -20°C ± 2°C, 4°C ±2°C i pokojowej (18 – 26°C), w zróżnicowanej atmosferze – w powietrzu i czystym azocie, uzyskując w efekcie 14 wariantów doświadczenia.

Badania zawartości cukrów redukujacych, sacharozy, tłuszczu i popiołu wykonano w materiale bezpośrednio po utrwalaniu oraz powtarzano je po 6, 12, 18 i 24 miesiącach przechowywania.

Oznaczanie zawartości cukrów redukujących oraz sacharozy prowadzono metodą jodometryczną Schoorla, a zawartości tłuszczu metodą Weibulla – Stoldta według Rutkowskiej (1981).

Oznaczanie zawartości popiołu ogólnego prowadzono analizą wagową po

strona 147

spaleniu na sucho do stałej masy próbek pyłku zgodnie z metodą podaną w BN-89/9161-06 „Obnóża pyłkowe”.

Uzyskane wyniki przeliczono na suchą masę obnóży pyłkowych i zestawiono w tabelach.

Wyniki badań opracowano statystycznie metodą analizy wariancji jednoczynnikowej (litery bez znaku prim z lewej strony wartości średnich w tabelach) i dwuczynnikowej (litery ze znakiem prim z prawej strony wartości średnich w tabelach), a istotność różnic oceniano testem Duncana przy poziomie α = 0,05. Dwie różne analizy przeprowadzono ze względu na mniejszą liczebność powtórzeń w analizowanych obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu. Wartości z tych analiz mogą więc być porównywane tylko w układzie kolumn.

WYNIKI

Zawartości cukrów redukujących, sacharozy, tłuszczu i popiołu w utrwalonych poprzez zamrożenie, suszenie i liofilizację obnóżach pyłkowych nie uległy zmianom w ciągu całego okresu przechowywania (tab.1,2,3,4).

Tabela 1 Zmiany zawartości cukrów redukujących w obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania w temperaturze -20°C, w zależności od sposobu ich utrwalania (% s.m.) Changes of reducing sugars content in pollen loads during storage at -20°C with regard to the method of preservation (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Sposób utrwalania Method of preservation: zamrażanie freezing Sposób utrwalania Method of preservation: suszenie drying Sposób utrwalania Method of preservation: liofilizacja lyophilization
po utrwaleniu after preservation 6 a 40,71 a 40,46 a 40,68
6 12 a 40,98 a 40,56 a 40,63
12 12 a 40,66 a 40,24 a 40,62
18 12 a 40,62 a 40,58 a 40,60
24 12 a 40,84 a 40,53 a 40,75
strona 148

Tabela 2 Zmiany zawartości sacharozy w obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania w temperaturze -20°C, w zależności od sposobu ich utrwalania (% s.m.) Changes of saccharose content in pollen loads during storage at -20°C with regard to the method of preservation (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Sposób utrwalania Method of preservation: zamrażanie freezing Sposób utrwalania Method of preservation: suszenie drying Sposób utrwalania Method of preservation: liofilizacja lyophilization
po utrwaleniu after preservation 6 a 3,70 a 3,67 a 3,68
6 12 a 3,68 a 3,71 a 3,72
12 12 a 3,74 a 3,82 a 3,77
18 12 a 3,84 a 3,86 a 3,56
24 12 a 3,77 a 3,97 a 3,72

Tabela 3 Zmiany zawartości tłuszczu w obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania w temperaturze -20°C, w zależności od sposobu ich utrwalania (% s.m.) Changes of lipid content in pollen loads during storage at -20°C with regard to the method of preservation (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Sposób utrwalania Method of preservation: zamrażanie freezing Sposób utrwalania Method of preservation: suszenie drying Sposób utrwalania Method of preservation: liofilizacja lyophilization
po utrwaleniu after preservation 6 a 12,84 a 12,81 a 12,85
6 12 a 12,77 a 12,78 a 12,88
12 12 a 12,80 a 12,79 a 12,73
18 12 a 12,82 12,90 a 12,75
24 12 a 12,59 a 12,79 a 12,76
strona 149

Tabela 4 Zmiany zawartości popiołu w obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania w temperaturze -20°C, w zależności od sposobu ich utrwalania (% s.m.) Changes of ash content in pollen loads during storage at -20°C with regard to the method of preservation (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Sposób utrwalania Method of preservation: zamrażanie freezing Sposób utrwalania Method of preservation: suszenie drying Sposób utrwalania Method of preservation: liofilizacja lyophilization
po utrwaleniu after preservation 6 a 4,05 a 4,04 a 4,05
6 12 a 4,03 a 4,14 a 4,06
12 12 a 4,08 a 4,06 a 4,22
18 12 a 4,11 a 4,15 a 4,18
24 12 a 4,06 a 4,12 a 4,15

Zawartości cukrów redukujących i sacharozy w utrwalonych obnóżach pyłkowych, przechowywanych w temperaturze -20°C i 4°C nie uległy zmianom w ciągu całego okresu przechowywania (tab.5,6). Natomiast zawartość cukrów redukujących w obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej po 18, a następnie po 24 miesiącach przechowywania obniżyła się z 40,57% s.m. w obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu do 39,93% s.m. po 18, a następnie do 39,02% s.m. po 24 miesiącach (tab.5). Przy czym zawartość w/w składnika w utrwalonych obnóżach, po 24 miesiącach przechowywania w temperaturze pokojowej, nie różniła się istotnie od zawartości w obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu. Niemniej po tym okresie przechowywania w temperaturze pokojowej, utrwalone obnóża posiadały istotnie najniższą zawartość tego składnika w porównaniu z innymi temperaturami.

Podobne zmiany obserwowano w zawartości sacharozy, która obniżyła się z 3,67% s.m. w obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu do 3,21% s.m. po 18, a następnie do 2,63% s.m. po 24 miesiącach (tab.6). Przy czym analiza statystyczna wykazała, że już po 18 miesiącach przechowywania utrwalonych obnóży, zawartość tego składnika była istotnie niższa od zawartości w obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu. Obnóża przechowywane w temperaturze pokojowej, po 18 i 24 miesiącach zawierały istotnie najniższą zawartość sacharozy w porównaniu z innymi temperaturami przechowywania.

strona 150

Tabela 5 Zmiany zawartości cukrów redukujących w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od temperatury (% s.m.) Changes of reducing sugars content in preserved pollen loads during storage in relation to temperature (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Temperatura przechowywania Temperature of storage: – 20°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: + 4°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: pokojowa room
po utrwaleniu after preservation 12 a 40,57 a 40,57 a 40,57
6 24 a 40,59 b’ a 40,64 b’ a 40,59 b’
12 24 a 40,43 a’b’ a 40,69 b’ a 40,51 a’b’
18 24 a 40,59 b’ a 40,65 b’ a 39,93 a’b’
24 24 a 40,64 b’ a 40,78 b’ a 39,02 a’

Tabela 6 Zmiany zawartości sacharozy w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od temperatury (% s.m.) Changes of saccharose content in preserved pollen loads during storage in relation to temperature (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Temperatura przechowywania Temperature of storage: – 20°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: + 4°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: pokojowa room
po utrwaleniu after preservation 12 a 3,67 a 3,67 c 3,67
6 24 a 3,72 c’ a 3,70 c’ c 3,64 c’
12 24 a 3,80 c’ a 3,71 c’ c 3,69 c’
18 24 a 3,70 c’ a 3,84 c’ b 3,21 b’
24 24 a 3,84 c’ a 3,79 c’ a 2,63 a’
strona 151

Zawartości tłuszczu i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych, przechowywanych w temperaturze -20°C, 4°C i pokojowej nie uległy zmianom w ciągu całego okresu przechowywania (tab.7,8).

Tabela 7 Zmiany zawartości tłuszczu w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od temperatury (% s.m.) Changes of lipid content in preserved pollen loads during storage in relation to temperature (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Temperatura przechowywania Temperature of storage: – 20°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: + 4°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: pokojowa room
po utrwaleniu after preservation 12 a 12,83 a 12,83 a 12,83
6 24 a 12,88 a’ a 13,01 a’ a 12,88 a’
12 24 a 12,76 a’ a 12,83 a’ a 12,79 a’
18 24 a 12,82 a’ a 12,82 a’ a 12,66 a’
24 24 a 12,78 a’ a 12,73 a’ a 12,72 a’

Tabela 8 Zmiany zawartości popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od temperatury (% s.m.) Changes of ash content in preserved pollen loads during storage in relation to temperature (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Temperatura przechowywania Temperature of storage: – 20°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: + 4°C Temperatura przechowywania Temperature of storage: pokojowa room
po utrwaleniu after preservation 12 a 4,05 a 4,05 a 4,05
6 24 a 4,08 a’ a 4,04 a’ a 4,10 a’
12 24 a 4,14 a’ a 4,14 a’ a 4,12 a’
18 24 a 4,16 a’ a 4,12 a’ a 4,15 a’
24 24 a 4,13 a’ a 4,07 a’ a 4,10 a’
strona 152

Zawartości cukrów redukujących i sacharozy w utrwalonych obnóżach pyłkowych przechowywanych w atmosferze powietrza i czystego azotu, uległy minimalnemu obniżeniu w obu zastosowanych w doświadczeniu atmosferach przechowywania (tab.9,10).

Tabela 9 Zmiany zawartości cukrów redukujących w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od atmosfery (% s.m.) Changes of reducing sugars content in preserved pollen loads during storage in relation to atmosphere (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: powietrze air Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: azot nitrogen
po utrwaleniu after preservation 18 a 40,62 a 40,62
6 42 a 40,62 a’ a 40,70 a’
12 42 a 40,55 a’ a 40,57 a’
18 42 a 40,38 a’ a 40,48 a’
24 42 a 40,07 a’ a 40,42 a’

Tabela 10 Zmiany zawartości sacharozy w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od atmosfery (% s.m.) Changes of saccharose content in preserved pollen loads during storage in relation to atmosphere (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: powietrze air Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: azot nitrogen
po utrwaleniu after preservation 18 a 3,68 a 3,68
6 42 a 3,67 a’ a 3,70 a’
12 42 a 3,72 a’ a 3,75 a’
18 42 a 3,63 a’ a 3,61 a’
24 42 a 3,51 a’ a 3,45 a’
strona 153

Niemniej zawartości te nawet po 24 miesiącach przechowywania nie różniły się istotnie od zawartości w obnóżach bezpośrednio po utrwaleniu. Nie wykazano również istotnych różnic w zawartości cukrów redukujących i sacharozy pomiędzy porównywanymi atmosferami przechowywania.

Tabela 11 Zmiany zawartości tłuszczu w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od atmosfery (% s.m.) Changes of lipid content in preserved pollen loads during storage in relation to atmosphere (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: powietrze air Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: azot nitrogen
po utrwaleniu after preservation 18 a 12,83 a 12,83
6 42 a 12,87 a’ a 12,91 a’
12 42 a 12,78 a’ a 12,81 a’
18 42 a 12,76 a’ a 12,80 a’
24 42 a 12,65 a’ a 12,80 a’

Tabela 12 Zmiany zawartości popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych w czasie przechowywania, w zależności od atmosfery (% s.m.) Changes of ash content in preserved pollen loads during storage in relation to atmosphere (% d.wt)

Czas przechowywania (miesiące) Time of storage (months) Liczba powtórzeń Number of samples Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: powietrze air Atmosfera przechowywania Atmosphere of storage: azot nitrogen
po utrwaleniu after preservation 18 a 4,05 a 4,05
6 42 a 4,10 a’ a 4,04 a’
12 42 a 4,16 a’ a 4,10 a’
18 42 a 4,15 a’ a 4,10 a’
24 42 a 4,12 a’ a 4,08 a’
strona 154

Zawartości tłuszczu i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych, przechowywanych w atmosferze powietrza i czystego azotu nie uległy zmianom w ciągu całego okresu przechowywania (tab.11,12).

DYSKUSJA

Uzyskane w niniejszej pracy wyniki badań potwierdzają, że frakcja tłuszczowa i zawartość popiołu nie ulegają zmianom w czasie przechowywania utrwalonych obnóży pyłkowych w różnych warunkach i są zgodne z podanymi przez Youssef i in. (1978).

Dla cukrów redukujących autorzy ci stwierdzili natomiast, że ich zawartość ulega niewielkiemu obniżeniu przy przechowywaniu suszonych obnóży w temperaturze 6°C i pokojowej. Niniejsze badania wykazały obniżenie zawartości tego składnika w obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej. Natomiast nie potwierdziły obniżenia zawartości tych cukrów w temperaturze 4°C, co można wytłumaczyć tym, iż podczas przechowywania stosowana była także atmosfera czystego azotu, która ograniczyła zmiany w cukrach redukujących obnóży przechowywanych w tej temperaturze.

Zawartość sacharozy wg tych samych autorów wzrastała w wysuszonych obnóżach przechowywanych w temperaturze pokojowej. Natomiast z przedstawionych badań wynika, że zawartość tego składnika w suszonych i liofilizowanych obnóżach, przechowywanych w tej samej temperaturze po 18 miesiącach uległa istotnemu obniżeniu. Spadek zawartości sacharozy podczas przechowywania może być spowodowany działaniem enzymu rozkładającego ten cukier, który w temperaturze pokojowej może być bardziej aktywny niż w temperaturach niższych. Także w procesie liofilizacji labilne składniki jakimi są enzymy mają większą szansę przetrwania, w porównaniu z suszeniem w wyższych temperaturach. Zastosowana przez Youssef i in. (1978) podczas suszenia temperatura 80°C i 24 godzinny czas ogrzewania prawdopodobnie zniszczyły w większości składniki pyłku aktywne biologicznie i właśnie tym można wytłumaczyć brak zmian w podstawowym składzie chemicznym obnóży pyłkowych, z wyjątkiem niewielkich dla cukrów.

Przyczyną obniżenia zawartości cukrów redukujacych w obnóżach pyłkowych przechowywanych w temperaturze pokojowej mogą być również reakcje Maillarda (Ziemba 1966; Spicer 1980), które przebiegają zwłaszcza w nasilonym tempie w wyższych temperaturach. Może to być przyczyną obniżenia wartości biologicznej pyłku. Kontrola przebiegu reakcji nieenzymatycznego brunatnienia, w których jednym z etapów są reakcje Maillarda jest bardzo trudna i dotychczas nie była prowadzona w obnóżach pyłkowych.

strona 155

WNIOSKI

  1. Zawartość tłuszczu i popiołu w utrwalonych obnóżach pyłkowych nie ulega praktycznie żadnym zmianom podczas ich przechowywania w zmiennych warunkach temperatury i atmosfery, jak również nie zależy od sposobu ich utrwalania, a więc zawartości wody.
  2. W utrwalonych obnóżach pyłkowych przechowywanych w temperaturze pokojowej następuje obniżenie zawartości cukrów redukujących i sacharozy.

LITERATURA

BN-89/9161-06 „Obnóża pyłkowe”

Kodunis M. (1971) – Predloženie po ispol’zovaniju novoj techniki opredelenija cveta meda i obezvoživanija matočnogo moločka i pyl’cy. Apiacta, 6(1):19-20.

Madzgarašvili G. D., Nikuradze D. I., Citlidze B. S., Vachonina T. V. (1982) – Suška i chranenie cvetočnoj pyl’cy. Pčelovodstvo, 62(1):29-30.

Moeller F. (1978) – Auf Pollenleistung gerichtete Betriebsweise. Apiacta, 13(1):26.

Montérde O. A. (1975) – Kriterii ocenki pyl’cy. Apiacta, 5(1):17-23.

Ochotski B., Kostyš A. (1978) – Pyl’ca i pierga – cennyje produkty. Pčelovodstvo, 58(3):43.

Petre N., Andrei C. (1976) – Technologier der Konditionerung und Aufbewahrung von Pollen zu apitherapeutischer Verwendung. Neues in der Apitherapie Apimondia-Verlag-Bukarest. s.90-93

Rutkowska U. (1981) – Wybrane metody badania składu i wartości odżywczej żywności. PZWL, Warszawa.

Spicer A. (1980) – Nowe metody zagęszczania i suszenia żywności. Materiały z Sympozjum zorganizowanego przez IUFoST. WNT, Warszawa.

Szczęsna T., Rybak-Chmielewska H., Skowronek W. (1995) – Wpływ utrwalania na wartość biologiczną obnóży pyłkowych. Pszczeln.Zesz.Nauk. 39(1):177-187.

Szczęsna T., Rybak-Chmielewska H., Skowronek W. (1995a) – Zmiany w składzie chemicznym obnóży pyłkowych zachodzące podczas ich przechowywania w różnych warunkach. II. Białko i aminokwasy. Pszczeln.Zesz.Nauk., 39(2): 157-170.

Szczęsna T., Rybak-Chmielewska H., Skowronek W. (1995b) – Zmiany w składzie chemicznym obnóży pyłkowych zachodzące podczas ich przechowywania w różnych warunkach. III. Witamina C i prowitamina A (β-karoten). Pszczeln. Zesz.Nauk., 39(2):171-189.

Szczęsna T., Rybak-Chmielewska H., Skowronek W. (1995c) – Zmiany w składzie chemicznym obnóży pyłkowych zachodzące podczas ich przechowywania w różnych warunkach. IV. Kwasowość ogólna i czynna (pH). Pszczeln.Zesz. Nauk., 39(2):191-207.

Talpai B. (1978) – Cvetočnaja pyl’ca. Obzor. Apiacta, 13(3):103-115.

Youssef A. M., Farag R. S., Ewies M. A., El-Shakaa S. M. A. (1978) – Chemical studies on pollen collected by honeybees in Giza region, Egypt. J.Apic.Res., 17(3):110-113.

Ziemba Z. (1966) – Reakcje brunatnienia w żywności. Przem.Spoż., 20:40-54.

strona 156

ALTERATIONS IN THE CHEMICAL COMPOSITION OF THE POLLEN LOADS STORED UNDER VARIOUS CONDITIONS. I. SUGARS, FAT AND ASH.

T. Szczęsna, H. Rybak-Chmielewska, W. Skowronek

Summary

The aim of the study was to evaluate the contents of reducing sugars, saccharose, fat fractions and ash in preserved pollen loads stored under various conditions. The examinations involved either frozen or dried at about 40°C or lyophilized pollen loads stored at -20°C ± 2°C, 4°C ± 2°C and room temperature (18°C – 26°C) and in differentiated atmosphere containing air and pure nitrogen. The results showed that the contents of fat and ash did not change as a result of different temperature and atmosphere used during storage. Moreover, these contents failed to change with respect to the preservation manner used (water contents). In contrast, the pollen loads kept at room temperature revealed a drop in reducing sugar and saccharose contents.

Keywords: bee products, pollen loads, sugars, fat, ash, storage.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 146, 154: „redukujacych” → redukujących
  • s. 155, piśmiennictwo: „Technologier” → Technologie
  • s. 155, piśmiennictwo: „Konditionerung” → Konditionierung

Podobne wpisy