Przyczyny strat matek
tekst: Dariusz Gerula
Artykuł z numeru 12/2021 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Dlaczego nie wszystkie matki wracają do rodzin po godach? Przyczyn jest więcej niż wydawało się do tej pory.
Zapewne każdy pszczelarz obserwował we własnej pasiece zjawisko okłębiania matek. Robotnice pszczoły miodnej okłębiają matki wtedy, gdy z jakiegoś powodu chcą usunąć je z gniazda. Okłębianie zawsze odbywa się według podobnego scenariusza. Kilkanaście lub kilkadziesiąt robotnic, tworząc tzw. kłąb o średnicy co najmniej 2,5 cm, oblega ściśle matkę, która nie może się poruszyć i uwolnić. Zazwyczaj skutkiem jest jej śmierć poprzez zażądlenie, uduszenie lub przegrzanie ciała. Niekiedy okłębianie przybiera łagodniejszą formę: wówczas robotnice szarpią ciało matek żuwaczkami. Większość takich matek przeżywa, są wtedy czarne, bezwłose, często z uszkodzeniami odnóży, skrzydeł lub czułków. Ich wartość obniża się, a prawdopodobieństwo cichej wymiany wzrasta.
OBCE ZAPACHY
Impulsem do okłębiania matek pszczelich jest ich zapach, którego źródłem jest woń wydzielin wielu gruczołów, w tym najważniejszego – żuwaczkowego. Wydzieliny te określa się mianem substancji matecznej. Zawarte w niej feromony służą przede wszystkim rozpoznawaniu i identyfikacji matek przez robotnice. Podczas eksperymentów polegających na nanoszeniu feromonów matecznych na robotnice z innej rodziny, okazywało się, że te niemal natychmiast były okłębiane przez swoje siostry. W różnych okresach życia matki zarówno ilość, jak i skład chemiczny substancji matecznej ulega zmianom. Świeżo wygryzione matki wytwarzają jej niewiele, dlatego mogą być wprowadzane bezpośrednio do obcych robotnic, bez zabezpieczenia, jakim jest klateczka. Matki osiągają maksymalne stężenie substancji matecznej po kilku tygodniach lub miesiącach życia, kiedy już czerwią, ale jej skład jest inny, przez co wzrasta ich atrakcyjność.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Grudzień 2021
- Rozmowa miesiącaWiększość pszczelarzy chowa pszczoły. Hodowcy to Ci, którzy realizują program hodowlany – mówi Tadeusz KwiatkowskiJakub Jaroński pełna treść po wykupieniu17 min
- InneSpis artykułów zamieszczonych w „Pszczelarstwie” w 2021 rokuRedakcja pełna treść po wykupieniu7 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaWszystko o nosemozie (1)Andrzej Bober, Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu8 min
- Gospodarka pasiecznaGrudzień w pasieceMarek Podlewski pełna treść po wykupieniu13 min
- Gospodarka pasiecznaCzynniki wpływające na rozwój rodzin pszczelich i produkcję mioduJAKUB GĄBKA pełna treść po wykupieniu9 min
- Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (4)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu12 min
- Biologia pszczółPrzyczyny strat matekDariusz Geruladostępny dla Ciebie11 min
- Pożytki i zapylanieBrukentalia ostrolistna, czyli wrzosiec z bałkanówMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarstwo u sąsiadówMariusz Chachuła pełna treść po wykupieniu7 min
- ApiterapiaApidomek z CharbielinaAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu5 min
