ROŚLINY POKARMOWE I ZNACZENIE GOSPODARCZE PSZCZOLINEK (ANDRENA FABR.) Z PODRODZAJU MELANDRENA PÉREZ

tekst: Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XLIV, 2000 — Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

strona 77

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XLIV 2000

Andrzej Ruszkowski, Janina Gosek, Mieczysław Biliński, Krystyna Kaczmarska

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Oddział Pszczelnictwa, ul. Kazimierska 2, 24-100 Puławy

Data nadesłania – 10 kwiecień 2000

Streszczenie

Na podstawie okazów zebranych w latach 1960-1991 oraz literatury zestawiono listę roślin pokarmowych dla 9 gatunków pszczolinek (Andrena F.) z podrodzaju Melandrena Pérez.

Potencjalnymi zapylaczami roślin uprawnych okazały się: Andrena nigroaenea (Kirby) – rzepaku, A. nitida (Müll.) – rzepaku i jabłoni oraz A. morio Brul. – nostrzyku. Prawdopodobnie pewien udział w zapylaniu drzew owocowych ma też A. vaga Panz.; w zapylaniu rzepaku i malin – A. thoracica Fabr., A. limata Smith i A. albopunctata (Rossi); w zapylaniu rzepaku – A. cineraria (L.) i A. morio Brul.; a łubinu, seradeli i gryki – A. assimilis gallica Schmied.

Główną bazę pokarmową stanowią dla tych pszczolinek Compositae, Salicaceae, Rosaceae i Cruciferae, rzadziej Papilionaceae, Umbelliferae lub Boraginaceae.

Słowa kluczowe: pszczoły samotnice, Andrena, zapylanie, rzepak, sad, nostrzyk.

WPROWADZENIE I METODYKA

Kontynuując badanie listy roślin pokarmowych i znaczenia gospodarczego pszczolinek (Andrena Fabr.), zajęliśmy się w obecnej pracy 9 gatunkami z podrodzaju Melandrena Pérez.: A. nigroaenea (Kirby), A. nitida (Müll.), A. thoracica Fabr., A. cineraria (L.), A. limata Smith, A. vaga Panz., A. assimilis gallica Schmied., A. morio Brul. i A. albopunctata (Rossi).

Badania oparto na okazach z lat 1960-1991, znajdujących się w zbiorach Oddziału Pszczelnictwa oraz na danych z literatury. Metodykę stosowano taką samą jak w poprzednich 5 pracach tego cyklu (np. Ruszkowski i Gosek 1999 i 2000). Okazy własne oznaczali wspólnie A. Ruszkowski i J. Gosek, jedynie kilka okazów A. vaga, A. cineraria i A. assimilis gallica oznaczyła M. Dylewska. Nazwy polskie zaczerpnięto ze słownika Ruszkowski i Ruszkowski 1998, a polskie nazwy roślin głównie z opracowania Mirek i in. 1995.

strona 78

WYNIKI

Pszczolinka metaliczna – Andrena nigroaenea (Kirby) łowiona była na 91 gatunkach roślin z 25 rodzin – głównie z Compositae (24% całego oblotu), Salicaceae (13%), Rosaceae i Cruciferae (po 12%), Papilionaceae (6%), Saxifragaceae (4%) oraz Ericaceae, Resedaceae i Labiatae (po 3%). Najwierniej i czasem licznie odwiedzała ona mniszki (Taraxacum) i wierzby (Salix); wiernie też i czasem licznie – rzepak (Brassica napus), rezedę (głównie Reseda lutea) i starzec (Senecio vernalis); wiernie, ale raczej mniej licznie – podbiał (Tussilago), głóg (Crataegus laevigata), śliwy (Prunus), maliny (Rubus idaeus), janowce (Genista), koniczyny (Trifolium), gorczycę polną (Sinapis arvensis), pyleniec (Berteroa), agrest (Ribes grossularia), borówki (głównie Vaccinium vitis-idaea) i klony (Acer); a czasem licznie złoć (Gagea pusilla). Należy ją zaliczyć do potencjalnych zapylaczy rzepaku, a prawdopodobnie także śliw, malin, agrestu, borówek i koniczyn (tab. 1).

Pszczolinka wierzbowo-mniszkowa – A. nitida (Müller.) odwiedzała 73 gatunki roślin z 22 rodzin – głównie z Compositae (27%), Rosaceae (19%), Salicaceae (13%), Cruciferae (9%), Ranunculaceae i Saxifragaceae (po 4%), Labiatae (4%), oraz Papaveraceae (3%). Najwierniej i najliczniej oblatywała ona mniszek (Taraxacum) i wierzby (Salix); wiernie i czasem licznie – podbiał (Tussilago), jabłoń (Malus), porzeczkę czarną (Ribes nigrum), głóg (Crataegus), rzepak (Brassica napus) i jasnoty (Lamium); wiernie ale raczej nielicznie – stokrotki (Bellis), wiśnie (Cerasus vulgaris), grusze (Pyrus), śliwy (Prunus), pięciorniki (Potentilla), agrest (Ribes grossularia), maki (Papaver) i przetacznik (Veronica chamaedrys); a czasem licznie – starzec (Senecio), czosnaczek (Alliaria), miłek (Adonis vernalis), jaskry (Ranunculus), rezedę (Reseda lutea) i miodunkę (Pulmonaria officinalis). Pszczolinka ta jest więc potencjalnym zapylaczem jabłoni i rzepaku, a prawdopodobnie także wiśni, agrestu, maku i porzeczki czarnej (tab. 1).

Pszczolinka wierzbowo-jasieńcowa – A. thoracica Fabricius. oblatywała 65 gatunków roślin z 23 rodzin – głównie z Compositae (26%), Rosaceae i Salicaceae (po 13%), Umbelliferae (11%), Campanulaceae (5%), Papilionaceae i Ericaceae (po 4%) oraz Liliaceae, Caryophyllaceae i Euphorbiaceae (po 3%). Najliczniej i najwierniej oblatywała wierzby (Salix), wiernie i czasem licznie – mniszek (Taraxacum); wiernie, ale raczej mniej licznie – jasieniec (Jasione), podbiał (Tussilago), pięciorniki (Potentilla ), ostrożenie (Cirsium), śliwy (głównie Prunus spinosa), maliny (Rubus), dziurawiec (Hypericum perforatum), wrzos (Calluna), wierzbówka (Chamaenerion angustifolium), kapustne (Brassica) i gwiazdnicę (Stellaria); a czasem licznie – mikołajek (Eryngium planum). Prawdopodobnie jest ona potencjalnym zapylaczem malin, śliw i rzepaku, a spotykana również była na kwiatach agrestu, gryki, borówki, czosnku, pasternaku, marchwi, lucerny, nostrzyku, komonicy, jabłoni, wiśni, porzeczek – być może więc odgrywa jakąś rolę w zapylaniu wielu roślin uprawnych (tab. 1).

strona 79

Tabela 1 Rośliny pokarmowe pszczolinki metalicznej, wierzbowo-mniszkowej, wierzbowo-jasieńcowej i niebieskawej – Food plants of Andrena nigroaenea (Kirby), A. nitida (Müll.), A. thoracica Fabr. and A. cineraria (L.)

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
COMPOSITAE 5 – 50 –
Achillea millefolium L. – – 12 –
Anthemis arvensis L. 46 – – –
Bellis perennis L. 44,48 23,42,48 – 48
Carduus – – – 40,44
Centaurea jacea L. – – 53,54a –
C. montana L. – 48 – –
C. scabiosa L. – – – 64
C. stoebe L. 44,46 – 49,54a –
Chrysanthemum leucanthemum L. – – – –
Cirsium arvense Scop. – – 5,48,5,48;C.sp.40,44,51 44,53; C.sp.40
C. vulgare (Savi) Ten. 54a – 54a –
Crepis biennis L. – – – –
C. virens Vill. 44 48 – –
Doronicum – – – –
Hieracium – 23 – –
Hypochoeris radicata L. – – 54a –
Leontodon autumnalis L. 42 44 – –
L. taraxacoides (Vill.) Mér. 26b – – –
Matricaria inodora (L.) Dostál 48 – – –
Petasites officinalis Moench 48 22 – –
Pulicaria dysenterica L. 55 – – –
Scorzonera humilis L. 28m,27,29;S.sp.26 – – –
Senecio vernalis W. et K 54 S.sp.28m – 27,29,44,53
Sonchus – – – –
Tanacetum vulgare L. – – 54a –
Tussilago farfara L. 12,27,48 40m,59m,12,29,44,48 40,44,48,54a,55 27,40,44,48
Taraxacum 5m,48m,2,6,9,12,14,26,27,29,30,32,34,41,44,46,50,51,54,54a,55 22m,26m,40m,42m,45m,53m,1,2,6,12,22a,24,27,29,30,34,41,44,50-52,54a,55 48m,53m,22a,34,40,42,44,50,54a,59 45m,53m,5,22a,27,32,34,40-42,44,46,48,50,51,54a
Xeranthemum annuum L. – – 44 –
strona 80

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
ROSACEAE
Cerasus avium (L.) Moench – 54a – –
C. vulgaris Mill. 29,48 13,26b,29,44;C.sp.40 44 –
Crataegus laevigata (Poir.) DC. 44,48,54a;C.sp.40,42,45 26m,46m,53m,44,48 – 44,48
Fragaria vesca L. 48 9 57 –
Malus domestica Borb. – 13m,44,26b;M.sp.40 M.sp.40 13;M.sp.26a,56
Potentilla arenaria Borkh. – 29,45 – –
P. aurea L. 25 – – –
P. heptaphylla L. – – 12 12
P. nemanniana Rchb. – – P.sp.40 27
P. silvestris Ncck. P.sp.44 P.sp.8,24 44 –
Prunus divaricata Led. – – 66 –
P. domestica Borb. – 13,54a – –
P. spinosa L. 29,42 54a 44,48,50,54a 54a
P. triloba Lindl. 48;P.sp.44 P.sp.26b,44 – –
Pyrus communis L. 18,48 13,54a;P.sp.26b 54a P.sp.26a
Rosa canina L. – – – 54a
Rubus fruticosus L. – – 46,54a –
R. idaeus L. 46,48,54a 4 – –
R. spectabilis Pursh. 48;R.sp.40,44 R.sp.23 R.sp.40,44 –
Sorbus aucuparia L. 48 48 – –
Spiraea 46 44 42 –
PAPILIONACEAE
Genista anglica L. 48 – – –
G. pilosa L. 48;G.sp.44,53a – – –
Lotus corniculatus L. – – 54 –
Medicago lupulina L. 48 48 – –
M. sativa L. – – 60 –
Melilotus alba Med. – – M.sp.60 27
M. officinalis (L.) Lam. – – 65 40
Onobrychis viciaefolia Scop. 46 – – –
Psoralea drupacea Bge. – – 66 –
Trifolium dubium Sibith. 48 32,44 – –
T. hybridum L. 48 – – –
T. pratense L. 48;T.sp.40,44 – – –
T. repens L. 54a – – –
Vicia sepium L. V.sp.40 48 – –
strona 81

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
CRUCIFERAE – 44 – –
Alliaria petiolata (M.Bieb.) Gav. et Gr. – 42m,41 – –
Alyssum saxatile L. – 22 – –
Barbaraea vulgaris R. Br. – 29 – 41,42,44
Berteroa incana DC. 26,29,54a – – –
Brassica napus L. 30m,37m,26,48,54a 37m,36,45,48,54a 44,48 26,44,45,48,54a
B. oleracea L. 46,48;B.sp.44 48 B.sp.44 48
Capsella bursa-pastoris (L.) – 48 – –
Cardaria draba (L.) Desv. 54a 44 – 54a
Cardamine pratensis L. – 54a – –
Cheiranthus cheiri L. 48 – – –
Erysimum 44 – – –
Rorippa 40 – – –
Sinapis alba L. 54a – – –
S. arvensis L. 40,44,48 48 54a S.sp.40
Sisymbrium orientale L. 54a;S.sp.44 – – –
UMBELLIFERAE – – 40,42,44,51 –
Aegopodium podagraria L. – 48 – 44
Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm. 54a;A.sp.44 48,54a – –
Carum carvi L. 46 – – –
Chaerophyllum temulum L. 54a – – 54a
Daucus carota L. – – 44,53 –
Eryngium campestre L. – – – 44
E. planum L. – – 20m –
Heracleum sphondylium L. 54a 54a 53,54a;H.sp.44 –
Pastinaca – – 44 –
Prangos bucharica B. Fedt. – – 66 –
Selinum carvifolia L. – – 44,53 –
strona 82

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
SALICACEAE
Salix 53m,26,29,32,61a,42,44,46,48,57,61a 22m,40m,42m,53m,22a,24,29,41,44,46,48,50,52,55 22m,53m,61m,40,44,45,48 46m,50m,53m,14,29,40,42,44,48,51,54,61
S. alba L. 54a – – 54a
S. aurita L. 27,54a – – 27,54a
S. caprea L. 14m,12,27,29,54a 12,54a,57 54a 12,54a
S. cinerea L. 48 – – –
S. purpurea L. 48 – – 12,48,54a
S. repens auct. 48 – 48 48
S. silesiaca Willd. – 23 – –
S. Triandra L. 48 – 48,54a –
S. viminalis L. – 48 – 48
SAXIFRAGACEAE
Deutzia crenata S. u Z. 48 – – –
Ribes aureum Pursh. 48 2 – –
R. grossularia L. 27,44,48,50 22,44,46 44 –
R. nigrum L. – 13m,26b,54a – –
R. rubrum L. 48 – – –
Saxifraga umbrosa L. 48;S.sp.44 54a – –
RANUNCULACEAE
Adonis vernalis L. – 33m,44 – –
Anemone nemorosa L. – – – 48
Ficaria verna Huds. 48 48,54a 54a 48
Pulsatilla patens Mill. – – 57;P.sp.55 –
Ranunculus acris L. 54a 54a – 54a
R. bulbosus L. 54a 54a – 53m,54a
R. repens L. – 48;R.sp.7 – 48;R.sp.44
LILIACEAE
Allium cepa L. – – 54a;A.sp.44 –
A. ursinum L. – 54a – –
Gagea lutea Schult. – – 46 –
G. pusilla Schult. 57m 57 – –
Hyacinthus leucophaeus Stev. – – 57 –
Scilla sibirica Haw. – – – 44
strona 83

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
LABIATAE
Ajuga reptans L. 12 46 – –
Glechoma hederacea L. – – 54a –
Lamium album L. – 46,48 – –
L. maculatum L. – 54a – –
L. purpureum L. 27,48 44;L.sp.40m 48 –
Salvia pratensis L. 44 – – –
Thymus serpyllum L. 44,46 – 44 44;Th.sp.40
BORAGINACEAE
Cynoglossum officinale L. 44 – – –
Lindelofia anchusoides (Lind.) Lehm. – – 66 –
Pulmonaria officinalis L. – 44;P.sp.40m – –
Symphytum officinale L. 44 – – –
ERICACEAE
Calluna vulgaris (L.) Salisb. – – 40,44,48 –
Erica – – 53a –
Vaccinium myrtillus L. 46,48 – 21 21
V. uliginosum L. 46 – – –
V. vitis-idaea L. 29,32,44,54a – – –
PAPAVERACEAE
Chelidonium maius L. 44,48 42 – –
Corydalis cava Sch. et K. – 46 – –
Papaver nudicaule L. 48 48 – –
P. somniferum L. P.sp.44 32,44 – –
CARYOPHYLLACEAE
Cerastium arvense L. – – – 29
Lychnis flos-cuculi L. – 46 – –
Stellaria holostea L. 54a 54a 40,44,54a 46
S. media Vill. 48;S.sp.44 – 48 48
ACERACEAE
Acer campestre L. 48 54a – 44
A. ginnala Maxim. – 2 – 2
A. negundo L. 7 – – –
A. platanoides L. – 54a – –
A. pseudoplatanus L. 27 – 54a 48
strona 84

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
SCROPHULARIACEAE
Odontites lutea (L.) Clairv. – – 44 –
Paulownia tomentosa Steut. – – 66 –
Veronica chamaedrys L. 44,48 5,44,48,54a – –
CAMPANULACEAE
Campanula – 22 54a- –
Jasione montana L. – – 44,48,50,51,53,54a 40,44,53
POLYGONACEAE
Fagopyrum esculentum Moench – – 29 –
Polygonum bistorta L. – P.sp.23 – 48
CAPRIOLIACEAE
Lonicera 10 – – –
Viburnum opulus L. 48 – – –
RESEDACEAE
Reseda 53am – – –
R. lutea L. 25,29,40,44 45m – –
R. luteola L. 46;R.sp.22 – – –
OENOTHERACEAE
Epilobium (Chamaenerion?) – – – 40,44
Chamaenerion angustifolium (L.) Scop. – – 41,42,54a 44,53
EUPHORBIACEAE
Euphorbia cyparissias L. – 44 E.sp.44 –
E. helioscopia L. – E.sp.22 66m –
RHAMNACEAE
Frangula alnus Mill. 54 – – –
Rhamnus catharticus L. – 44 – –
strona 85

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 79).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species nigroaenea / Ng nitida / Nt thoracica / Th cineraria / Ci
INNE – OTHER FAMILIES
Aesculus hippocastanum L. – 54a – –
Armeria maritima (Mill.) Willd. 48 – 44,53 42
Berberis vulgaris L. 54;B.sp.44 B.sp.29 54 –
Bryonia dioica Jacq. 46,54a – – –
Cornus sanguinea L. – 54a – –
Cypripedium calceolens L. 38*,46 – – –
Helianthemum nummularium L. 54a 54a – –
Horaninowia ulicina Fisch. et Mey. – – 65 –
Hypericum perforatum L. – – 40,44,53 –
Ilex aquifolium L. 54a 54a – –
Juniperus 22 – – –
Oxalis acetosella L. – – – 31,34
Primula elatior (L.) – 24 – 48
Pyracantha coccinea Roem. – – – 44
Scabiosa – – 50 –
Syringa vulgaris L. S.sp.54 – – 44
Tamarix – – – 44
Tilia – – 54a –
Bez rośliny – without any plant 4 8m,11 – 8,62
strona 86

Objaśnienia – Explanations (ad tab. 1-2)

a) Symbole i nazwy gatunków pszczolinek – Symbols and names of the Andrena-species: Ab – Andrena albopunctata (Rossi) – malinowo-nostrzykowa As – A. assimilis gallica Schmied. – wielka Ci – A. cineraria (L.) – niebieskawa Li – A. limata Smith – czarnobrzucha Mo – A. morio Brul. – ciemnoskrzydła Ng – A. nigroaenea (Kirby) – metaliczna Nt – A. nitida (Müll.) – wierzbowo-mniszkowa Th – A. thoracica Fabr. – wierzbowo-jasieńcowa Va – A. vaga Panz. – łysawa.

b) Liczby w tabeli oznaczają teren badań, lata i autorów (w nawiasie powiaty z roku 1975 i dane z literatury) The numbers in the table indicata the regions, years and authors of the investigation (woj. = province, pow. = district: the districts from the year 1975 and data of literature in parenthesis).

Okazy własne pszczół zbierali: – The own bee specimens were collected by: AR – Andrzej Ruszkowski, JG – Janina Gosek, JW – Janina Wojdaszka, JZ – J. Seniuk, KB – Krystyna Kuna, KK – Krystyna Kaczmarska, MB – Mieczysław Biliński, MZ – Maria Zadura, ZK – Zofia Konopacka.

POLSKA – POLAND

woj. lubelskie:

  1. Puławy – park 1963-1967 AR, MB, MZ.
  2. Puławy – Górna Niwa 1967-1972 MB, JG, KK, KB. 2a. Puławy – Włostowice 1975 JG.
  3. Parchatka (Puławy) 1986 MB.
  4. Kazimierz Dolny (Puławy) 1981, 1986 KK.
  5. Gołąb (Puławy) 1987-1989 JG, KK, AR.
  6. Jaroszyn (Puławy) 1991 AR.
  7. Bronowice (Puławy) 1987-1988 KK, JG.
  8. Łęka (Puławy) 1988-1989 JG, AR, KK.
  9. Wojszyn (Puławy) 1990 KK, MB.
  10. Janowiec (Puławy) 1986 JW.
  11. Gródek (Hrubieszów) 1987 MB.
  12. „woj. Zamość” (Kosior, Fijał 1992).
  13. (Anasiewicz, Warakomska 1971, Anasiewicz 1972).

woj. mazowieckie:

  1. Piskorów (Zwoleń) 1991 JG, KK, AR.
  2. Dziekanów Leśny (N. Dwór Maz.) (Domagała-Lipińska 1961).
  3. Puszcza Kampinoska (N. Dwór Maz.) (Banaszak, Plewka 1981).
  4. Wólka Węglowa (Warszawa) 1985 JZ.

woj. łódzkie:

  1. Skierniewice 1960 ZK.
  2. Łowicz (Drogoszewski 1932).

woj. świętokrzyskie:

  1. Busko + Opatów (Drogoszewski 1932).
  2. Jędrzejów (Karczewski 1962).
strona 87

woj. małopolskie:

  1. Pieniny – mountains (Dylewska, Noskiewicz 1963). 22a. Kraków (Łoziński 1920).
  2. Babia Góra – mountains (Dylewska 1966).
  3. Ojców (Olkusz) (Dylewska 1988).
  4. Tatry – mountains (Dylewska 1991).

woj. wielkopolskie:

  1. Poznań (Banaszak 1973a, 1976ab); 26a. Poznań (Wójtowski, Feliszek 1977); 26b. Rogaczewo (Cierzniak, Ratyńska 1997).

woj. zachodniopomorskie:

  1. (Blüthgen 1919);
  2. Wolin – island (Banaszak 1973b).

woj. kujawsko-pomorskie:

  1. (Torka 1912, 1932);
  2. Toruń (Pawlikowski 1978);
  3. Wągrowiec (Banaszak 1977).

woj. pomorskie:

  1. (Alfken 1909, 1912);
  2. (Banaszak 1980).

woj. warmińsko-mazurskie:

  1. (Alfken 1910, 1913).

woj. śląskie:

  1. (Torka 1927).

woj. opolskie:

  1. Pilszcz (Głubczyce) 1978 MB.

woj. dolnośląskie:

  1. (Gałuszkowa 1965).

Różne rejony Polski – Different regions of Poland:

  1. (Szafer 1927).
  2. (Dylewska, Zabłocki 1972).
  3. (Dylewska 1987).

Śląsk polski i czeski – Polish and Czech Silesia:

  1. (Ducke 1898).
  2. (Dittrich 1903).

CZECHY i SŁOWACJA – CZECH and SLOVAKIA:

  1. Słowacja – Slovakia (Beláková 1963, 1968, 1970, 1971).
  2. (Kocourek 1966).
  3. (Beláková, Dorn 1968).
strona 88

NIEMCY i AUSTRIA – GERMANY and AUSTRIA:

  1. (Müller 1873).
  2. Berlin (Alfken 1909).
  3. Bremen (Alfken 1914).
  4. (Hedicke 1922).
  5. (Friese 1926).
  6. (Hedicke 1930).
  7. (Stöckhert 1930).
  8. Frankonia – Franken (Stoeckhert 1933); 53a. (Warncke 1981);
  9. Austria – Alpy – mountains (Dylewska 1993); 54a. (Westrich 1989).

LITWA – LITHUANIA:

  1. (Adolph 1934, 1937).

NORWEGIA – NORWAY:

  1. (Loken 1958).

UKRAINA:

  1. (Bramson 1879).
  2. (Noskiewicz 1922).
  3. (Osyčniuk 1960).

ROSJA – RUSSIA:

  1. (Popov 1948). 61a. (Baer 1903).
  2. Nowosibirsk 1977 MB.

KAZACHSTAN – KAZAKSTAN:

  1. Matogoł 1977 MB.
  2. Bieregowoje 1977 MB.

UZBEKISTAN:

  1. (Popov 1967).

TADŻYKISTAN – TADJIKISTAN:

  1. (Popov 1967). m – liczny oblot – a frequent visiting
  2. – stwierdzono zapylanie – pollination was confirmed.

Pszczolinka niebieskawa – A. cineraria (Linnaeus) zbierana była z kwiatów 54 gatunków roślin z 21 rodzin – głównie z Compositae (29%), Salicaceae (22%), Cruciferae (10%), Ranunculaceae i Rosaceae (po 7%), Oenotheraceae (3%). Najwierniej i najliczniej odwiedzała wierzby (Salix); wiernie i czasem licznie – mniszki (Taraxacum) i jaskry (Ranunculus); wiernie, ale raczej mniej licznie – ostrożenie (Cirsium), starzec (Senecio vernalis), podbiał (Tussilago), rzepak (Brassica napus), gorczyczniki (Barbarea) i klony (Acer) (tab. 2). Być może odgrywa pewną rolę w zapylaniu rzepaku.

strona 89

Tabela 2 Rośliny pokarmowe pszczolinki czarnobrzuchej, łysawej, wielkiej, ciemnoskrzydłej i malinowo-nostrzykowej – Food plants of Andrena limata Smith, A. vaga Panz., A. assimilis gallica Schmied., A. morio Brul. and A. albopunctata (Rossi)

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species limata / Li vaga / Va assimilis / As morio / Mo albopunctata / Ab
COMPOSITAE
Carduus – – – – 40
Centaurea phrygia L. – – 1;C.sp.51 – –
C. stoebe L. 54a – 49m,54a 53,54a –
C. scabiosa L. C.sp.44m,40,53a – 63m,54a,64 C.sp.40,44,51 –
Cichorium intybus L. 40,44,54a – – – –
Cirsium pannonicum (L.) Gaud. C.sp.53a – C.sp.40 44 –
C. vulgare (Savi) Ten. 54a – – 54a –
Hieracium umbellatum L. 54a;H.sp.44 – – – –
Petasites officinalis Moench – 29 – – –
Picris hieracioides L. 54a – – – –
Solidago canadensis L. 53a – – – –
S. graminifolia L. – – 26 – –
S. virgaurea L. 53a – – – –
Tussilago farfara L. 40 12,55 40,44,55 – –
Taraxacum 26,40,44,45.53a.54a 2m,1,8,40,44,46,48,53,55,58 40,44 43 –
Xeranthemum annuum L. – – 44 – –
CRUCIFERAE – – – 50 44
Barbarea – – – – 40,44
Berteroa incana DC. – – 53m,44 – –
Brassica napus L. 44,54a – – 43 44;B.sp.40
Capsella bursa-pastoris (L.) 44 – – – –
Erodium cicutarium (L.) L’Her. – – – 47m,53 –
Erophila verna (L.) C.A.M. – 49 – – –
Erysimum 39m – – – –
Rorippa 39m – – – –
Sinapis alba L. 44,54a – – – –
S. arvensis L. 39m;S.sp.40 – 15 – –
Sisymbrium altissimum L. – – – S.sp.40,44 40
S. orientale L. – – – 54a –
strona 90

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 89).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species limata / Li vaga / Va assimilis / As morio / Mo albopunctata / Ab
ROSACEAE
Cerasus – 44 – – –
Crataegus laevigata (Peir.) DC. – 44,53;C.sp.29,40 – – –
Malus – 40,44 – – –
Potentilla arenaria Borkh. – 29 P.sp.40 – –
P. nemanniana Rchb. 44 – 53m,44 – –
Prunus spinosa L. – 33;P.sp.40 – – –
Rosa canina L. – – – 49 –
Rubus 39 – – – 40,44
Spiraea chamaedrifolia L. 1 S.sp.40,44 – – –
PAPILIONACEAE
Caragana arborescens Lam. – – – 60m 60
Lupinus luteus L. – – 15m – –
Melilotus officinalis (L.) Lam. M.sp.40,4 – – 40,44;M.sp.40,44 40
Ornithopus sativus L. – – 15m – –
Robinia pseudacacia L. – – – 60m –
SALICACEAE
Salix 39,40,44,54a 5m,7m,16m,46m,50m,53am,54am,14,19,22a,29,34,40-42,44,48,51,55,59,61a 53m,40,44,55 – –
S. alba L. – 54a – – –
S. aurita L. – 27,54a – – –
S. caprea L. – 12,27,54a 12 – –
S. cinerea L. – 54a – – –
S. myrsinifolia Salib. – 54a – – –
S. pentandra L. – 54a – – –
S. purpurea L. – 48,54a – – –
S. repens L. – 46,48 – – –
UMBELLIFERAE 53am – 53m,40,44 – –
Aegopodium podagraria L. – – 35 – –
Eryngium campestre L. 53m,44,54a – E.sp.44 40,44,54a 40
E. planum L. E.sp.40 – 2m,2a,12,20,40 – –
Heracleum sphondylium L. 54a – 54a – –
BORAGINACEAE
Anchusa officinalis L. – – – 49m,44,53;A.sp.40 –
Echium vulgare L. 39 – 54a – –
Symphytum officinale L. 44 – – – –
strona 91

Główka kolumn powtórzona na tej stronie (jak na s. 89).

RODZINA i gatunek rośliny / PLANT FAMILY and plant species limata / Li vaga / Va assimilis / As morio / Mo albopunctata / Ab
RANUNCULACEAE
Adonis vernalis L. – 33 – – –
Ficaria verna Huds. – 48 – – –
Pulsatilla patens Mill. – 57 – – –
LABIATAE
Lamium – – 54a – –
Salvia nemorosa L. – – S.sp.54a S.sp.44 40,44
Thymus serpyllum L. – – 12,44;Th.sp.40 – –
SCROPHULARIACEAE
Odontites lutea (L.) Clairv. 44 – – – –
Veronica spicata L. – – 49m – –
POLYGONACEAE
Fagopyrum esculentum Moench – – 15m – –
Polygonum bistorta L. – – – 29 –
INNE – OTHER FAMILIES
Allium sphaerocephalum L. 54a – – – –
Betula pendula Roth. 54a – – – –
Calluna vulgaris (L.) Salisb. 40,44 – 15 – –
Cypripedium calceolens L. – 38*,46 – – –
Euphorbia 53m,39,44 22 – – 40,44
Gagea pratensis (Pers.) – 29 – – –
Helianthemum 54a;H.sp.44 – – – –
Jasione montana L. 40,44 – 54a – –
Plantago major 54a – – – –
Scabiosa – – – – 40,44
Bez rośliny – without any plant – 8m,3,17 – – –

Objaśnienia jak w tab. 1 – Explanations as in the table 1.

strona 92

Pszczolinka czarnobrzucha – A. limata Smith złowiona została na 34 gatunkach roślin z 15 rodzin – głównie z Compositae (30%),Cruciferae (21%), Umbelliferae (14%), Euphorbiaceae (7%), Salicaceae (5%) i Rosaceae (4%). Wiernie i czasem licznie spotykana była na gorczycach (Sinapis), mikołajkach (Eryngium), chabrach (Centaurea), cykorii (Cichorium intybus) i wilczomleczach (Euphorbia); wiernie, ale mniej licznie na mniszkach (Taraxacum) i wierzbach (Salix); czasem licznie na pszonakach (Erysimum) i rzepichach (Rorippa). Być może odgrywa jakąś rolę w zapylaniu gorczycy, rzepaku, nostrzyku i malin, na których bywała czasem łowiona (tab. 2).

Pszczolinka łysawa – A. vaga Panzer zbierana była z 20 roślin z 8 rodzin – głównie z Salicaceae (59%), Compositae (17%), Rosaceae (14%) i Ranunculaceae (3%). Najwierniej i najliczniej odwiedzała wierzby (Salix); wiernie i czasem licznie – mniszek (Taraxacum) i wiernie lecz raczej nielicznie – głóg (Crataegus ). Z roślin uprawnych spotykana była czasem na wiśni, jabłoni i śliwach – być może więc odgrywa jakąś rolę w ich zapylaniu, jednakże wyjątkowo silnie związana jest ona z wierzbami (tab. 2).

Pszczolinkę wielką – A. assimilis gallica Schmiedeknecht łowiono na 25 gatunkach roślin z 11 rodzin – głównie z Compositae (27%), Umbelliferae (21%), Salicaceae (10%), Papilionaceae (8%), Rosaceae, Cruciferae i Labiatae (po 7%) oraz Scrophulariaceae i Polygonaceae (po 4%). Wiernie i czasem licznie odwiedzała ona wierzby (Salix), chabry (Centaurea), pięciorniki (Potentilla) i mikołajek (Eryngium campestre); wiernie, ale nielicznie – mniszki (Taraxacum) i macierzankę (Thymus serpyllum); czasem zaś licznie, ale raczej niezbyt wiernie – pyleniec (Berteroa), łubin (Lupinus luteus), seradelę (Ornithopus), grykę (Fagopyrum esculentum) i przetacznik (Veronica spicata). Być może pszczolinka ta może brać udział pewien w zapylaniu gryki, łubinu i seradeli (tab. 2).

Pszczolinka ciemnoskrzydła – A. morio Brullé złowiona została tylko na 16 gatunkach roślin z 8 rodzin – głównie z Papilionaceae (26%), Cruciferae (23%), Compositae (21%), Boraginaceae (15%) i Umbelliferae (8%). Wiernie i czasem licznie odwiedzała farbownik (Anchusa officinalis); wiernie, ale raczej nielicznie – chabry (Centaurea), nostrzyki (Melilotus) i mikołajek (Eryngium campestre); czasem licznie – iglicę (Erodium cicutarium), karaganę (Caragana arborescens) i robinię (Robinia pseudacacia). Jest ona potencjalnym zapylaczem nostrzyku, a spotykana też była i na rzepaku (tab. 2).

Pszczolinka malinowo-nostrzykowa – A. albopunctata (Rossi) stwierdzona została na kwiatach 11 gatunków roślin z 8 rodzin – głównie z Cruciferae (33%). Zbyt mało jest danych, żeby można ustalić jej główne rośliny pokarmowe. Z roślin uprawnych łowiono ją jedynie na rzepaku, nostrzyku i malinach. Być może więc odgrywa pewną rolę w ich zapylaniu,

strona 93

zwłaszcza zaś w zapylaniu nostrzyku, gdyż wyraźnie jest związana z rodziną roślin krzyżowych (tab. 2).

WNIOSKI

Do potencjalnych zapylaczy rzepaku zaliczyć można pszczolinkę metaliczną (Andrena nigroaenea) i wierzbowo-mniszkową (A. nitida), przy czym ta druga jest także potencjalnym zapylaczem jabłoni. Natomiast pszczolinkę ciemnoskrzydłą (A. morio) należy uznać za potencjalnego zapylacza nostrzyku. Pozostałe z omawianych tu pszczolinek odgrywają prawdopodobnie również pewną rolę w zapylaniu wielu roślin uprawnych (zwłaszcza rzepaku i malin), a pszczolinka łysawa (A. vaga) być może drzew owocowych. Podobnie zresztą jak i wszystkie inne pszczolinki mają one ogromne znaczenie dla utrzymania równowagi biologicznej przez zapylanie wielu roślin dziko rosnących.

Główną bazę pokarmową dla pszczolinek z podrodzaju Melandrena stanowiły Compositae (21-31% całego oblotu – z wyjątkiem A. morio i A. albopunctata ); wierzby (11-22% oblotu – z wyjątkiem A. limata, A. morio i A. albopunctata), a dla niektórych z nich także Rosaceae (u A. nigroaenea, A. nitida, A. thoracica i A. vaga 11-17%). Czasem na pierwsze lub znaczące miejsce wysuwały się wierzby (38% u A. vaga), Papilionaceae (29% u A. morio), Cruciferae (23-33% u A. albopunctata, A. limata i A. morio, a 11% u A. nigroaenea), Umbelliferae (12-22% u A. assimilis i A. thoracica) lub Boraginaceae (17% u A. morio).

LITERATURA

Adolph W. (1934)- Materiały do znajomości fauny pszczół Wileńszczyzny. Prace Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, Wydz. Nauk Mat.-Przyr., 8, 27:1-38.

Adolph W. (1937)- Zespoły wiosenne pszczół w Ponarach pod Wilnem. Prace Tow. Przyj. Nauk w Wilnie, Nauk Mat. i Przyr., 11.

Alfken J.D. (1909)- Beitrag zur Kenntnis der Apidenfauna von Westpreussen. Ber. Westpr. Bot.-zool. Ver., 31:101-123.

Alfken J.D. (1910)- Beitrag zur Kenntnis der Apidenfauna von Ostpreussen. Schr. Physiol.-ökon. Gesell. Königsberg, 50:320-345.

Alfken J.D. (1912)- Die Bienenfauna von Westpreussen. Ber. Westpr. Bot.-Zool. Ver., 34:1-96.

Alfken J.D. (1913)- Die Bienenfauna von Ostpreussen. Schr. Physiol.-ökon. Gesell. Königsberg, 53:114-182.

Alfken J.D. (1914)- Die Bienenfauna von Bremen. Abh. Naturwiss. Ver. Bremen, 22:1-220.

strona 94

Anasiewicz A. (1972)- Oblot niektórych drzew owocowych i porzeczki czarnej przez błonkówki pszczołowate (Hymenoptera, Apoidea). Pol. Pismo Ent., 42(2):491-506.

Anasiewicz A., Warakomska Z. (1971)- Analysis of pollen collected by wild Apoidea from fruit trees and bushes. Ekol. Pol. 19(34):509-523.

Baer W. (1903)- Zur Apidenfauna der Kurischen Nehrung. Int. Allg. Z. Ent., 8:157-161.

Banaszak J. (1973a)- Pszczołowate (Apoidea) okolic Poznania. Bad. Fizjogr. Pol. Zach., B, 26:33-78.

Banaszak J. (1973b)- Pszczołowate (Apoidea) Wolińskiego Parku Narodowego. Bad. Fizjogr. Pol. Zach., B, 26:79-88.

Banaszak J. (1976a)- Pszczoły (Hymenoptera, Apoidea) ogrodu botanicznego w Poznaniu. Bad. Fizjogr.Pol. Zach., C, 29:71-85.

Banaszak J. (1976b)- Uwagi o występowaniu trzmieli (Hymenoptera, Apoidea) w Polsce. Przegl. Zool., 20, 3:331-335.

Banaszak J. (1977)- Pszczoły (Hymenoptera: Apoidea) rezerwatu Dębina pod Wągrowcem. Bad. Fizjogr. Pol. Zach., C – Zoologia, 30:155-158.

Banaszak J. (1980)- Pszczoły (Apoidea, Hymenoptera) siedlisk kserotermicznych rejonu dolnej Wisły. Fragm. Faun., 25:335-360.

Banaszak J., Plewka T. (1981)- Apoidea (Hymenoptera) Kampinoskiego Parku Narodowego. Fragm. Faun., 25:435-452.

Beláková A. (1963)- Príspevok k poznaniu opelóvačov repky ozimnej Brassica napus L. var. arvensis v podmienkach jużného Slovenska. Czasop. Slov. Akad. Vied. Bratislava,18:821-830.

Beláková A. (1968)- Apoidea budúcej vodnej nádrže prí Liptovskej Mare. Acta Facul. Rer. Natur. Univers. Comen. Publ. 14, Zool:101-110.

Beláková A. (1970)- Príspevok k poznaniu niektorých druhov samotárskych včiel rodov Andrena (Fabricius) a Halictus (Latreílle) a ich žívných rastlín na Slovensku. Entomol. Probl., 8:154-169.

Beláková A. (1971)- Včely (Apoidea) z niektorých významných oblasti Slovenska. Entomol. Probl., 10:141-191.

Beláková A. (1977)- Včely (Apoidea) okolia Zemplinskej šíravy. Acta Fac. Rer. Nat. Univ. Comen. Zool., 22:109-123.

Beláková A., Dorn M. (1968)- Príspevok k poznaniu opelovačov rodu Andrena (Fabricius) v prírodnej rezervácií Jurský Šúr a Chotín. Ochrana Fauny, 2(3):7-13.

Blüthgen P. (1919)- Die Bienenfauna Pommerns. Stettiner Ent. Ztg., 80:65-131.

Bramson K.Z. (1879)- Die Hymenoptera Mellifera der Umgegend von Jetaterinoslaw. Bull. Soc. Nat. Mosc., 54 (2):253-306.

strona 95

Cierzniak T., Ratyńska K. (1997)- Wstępne wyniki badań nad zanczeniem przytorzy dla fauny pszczół (Apoidea) Zesz. Nauk.. WSP, Stud. Przyr. 13:63-88.

Dittrich R. (1903)- Verzeichnis der bisher in Schlesien aufgefundenen Hymenopteren. I. Apidae. Z. Entom., 28:21-54.

Domagała-Lipińska A. (1961)- Rozmieszczenie Hymenoptera – Aculeata w środowiskach miododajnych w Dziekanowie Leśnym k. W-wy. Ekol. Pol., A, t. 9:525-540.

Drogoszewski K. (1932)- Wykaz żądłówek zebranych w Polsce środkowej. Pol. Pismo Entomol., 11:113-118.

Ducke A. (1898)- Die Bienenfauna Österreich.-Schlesiens. Entom. Nachr. Berlin, 24:129-146.

Dylewska M. (1966)- The Apoidea of the Babia Góra Mountain. Acta Zool. Cracov., 11(5):111-175.

Dylewska M. (1974)- Pszczołowate – Apidae. Podrodzina Andreninae. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXIV, z. 68d.

Dylewska M. (1987)- Die Gattung Andrena Fabricius (Andrenidae, Apoidea) in Nord- und Mitteleuropa. Acta Zool. Cracov., 30 (12):359-708.

Dylewska M. (1988)- Apoidea of the Ojców National Park. Part I. Colletidae, Halictidae, Andrenidae, Melittidae, Megachilidae, Anthophoridae. Acta Biol. Cracov., Zool. 30:19-72.

Dylewska M. (1991)- Apoidea of Tatra Mountains and the adjacent area. Part I. Colletidae, Andrenidae, Halictidae, Melittidae, Megachilidae and Anthophoridae. Acta Zool. Cracov., 34 (1):189-265.

Dylewska M. (1993)- Apoidea (except Apidae) on the northern slopes of the Hohe Tauern Mts. Acta Zool. Cracov., 35(3):509-564.

Dylewska M., Noskiewicz (1963)- Apoidea of the Pieniny National Park. Part 2. Colletidae, Andrenidae, Halictidae, Melittidae, Apidae (Nomada Scop.). Acta Zool. Cracov., 8:477-532.

Dylewska M., Zabłocki J. (1972)- Nowe i mało znane Apoidea (Hymenoptera) z obszaru Polski. Acta Zool. Cracov., 17(18):405-414.

Friese H. (1926)- Die Bienen, Wespen, Grab- und Goldwespen. Die Insekten Mitteleuropas, insbesondere Deutschlands. Stuttgart.

Gałuszkowa I. (1965)- Pszczołowate (Apidae) zebrane na rzepaku ozimym na Niżu i Wyżu Dolnego Śląska. Pol. Pismo Entomol., 14(3-4):146-155.

Hedicke H. (1922)- Die Hymenopterenfauna des Gr.- Machnower Weinbergs bei Mitterwalde (Mark.). Deut. Entomol. Z. Berlin, 3.

Hedicke H. (1930)- Hautflügler, Hymenoptera. Die Tierwelt Mitteleuropas, 5 (2):1-246.

Karczewski J. (1962)- Znaczenie borówki czernicy (Vaccinium myrtillus L.) dla entomocenozy leśnej. Fol. for Pol., z. 9, A:67.

strona 96

Kocourek M. (1966)- Prodromus Insectorum Bohemoslovakiae. IX. Apoidea, Andrena. Ac. Faun. Entomol. Mus. Nat., Pragae, 12 suppl.:1-122.

Kosior A. i Fijał J. (1992)- Analiza faunistyczno-ekologiczna owadów pszczołowatych Apoidea województwa zamojskiego. Stud. Ośr. Dokum. Fizjogr., 20:13-53.

Løken A. (1958)- Pollination studies in apple orchard of western Norway. Proceedings Tenth International Congress of Eontomology. 4(1956):961-965.

Łoziński P. (1920)- Błonkówki pszczołowate okolic Krakowa. Spraw. Kom. Fizjogr., 53:125-137.

Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A., Zając M. (1995)- Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Kraków.

Müller H. (1873)- Die Befruchtung der Blumen durch Insecten und die gegenseitigen Anpassungen beider. Leipzig.

Noskiewicz J. (1922)- Pszczołowate okolic Lwowa. Spraw. Kom. Fizj. 55-56:157-179.

Osyčniuk A.W. (1960)- Swiazi pčelinych s bobowymi v stepi pravobereżja Ukrainy. Entomoł. Obozr., 39 (2):384-394.

Osyčniuk A.Z. (1978)- Sem. Andrenidae – andrenidy. Opredelitel nasekomych ewropejskoj časti SSSR, 3:315-369.

Pawlikowski T. (1978)- Związki pokarmowe pszczołowatych (Hymenoptera, Apoidea) występujących na uprawach rzepaku ozimego – Brassica napus L. z innymi roślinami zielnymi w okolicy Torunia. Pol. Pismo Entomol., 48: 267-277.

Popov V.V. (1948)- Apidae – pčelinyje (w Opredelitel nasekomych ewropejskoj časti SSSR). Moskwa-Leningrad.

Popov V.V. (1967)- Pčelinyje (Hymenoptera, Apoidea) Sredniej Azii i ich raspredelenije po cvetkovym rastenijam. Tr. ZIN AN SSSR, 38:11-329.

Ruszkowski A., Gosek J. (1999)- Rośliny pokarmowe i znaczenie gospodarcze pszczolinek (Andrena Fabricius) z podrodzajów Poecilandrena Hedicke, Margandrena Warncke i Carandrena Hedicke. Pszczeln. Zesz. Nauk., 43(1):351-360.

Ruszkowski A., Gosek J. (2000)- Rośliny pokarmowe i znaczenie gospodarcze pszczolinek z grupy enslinella (podrodzaj Micrandrena Ashm. partim, Hymenoptera, Andrenidae). Pszczeln. Zesz. Nauk., 44:

Ruszkowski A., Ruszkowski J. (1998)- Słownik polskich nazw owadów. Część I. Puławy.

Stöckhert E. (1930)- Andrena F. w: Schmiedeknecht O. – Die Hymenopteren Nord- und Mitteleuropas. Jena.

Stoeckhert F.K. (1933)- Die Bienen Frankens (Hym., Apid.). Deut. Entomol. Z., 1932.

Szafer W. (1927)- Życie kwiatów (Zarys biologii kwiatów). Lwów.

strona 97

Torka V. (1912)- Die Bienen der Provinz Posen. Z. Naturwiss. Abt. Posen, 20:97-181.

Torka V. (1927)- Zur Bienenfauna Oberschlesiens. Inter. Entom. Zeit. Guben , 20: 125-130.

Torka V. (1932)- Nachträge zu meiner Veröffentlichung über „Die Bienen der Provinz Posen”. Deut. Wiss. Z. f. Polen.

Warncke K. (1981)-Die Biennen des Klagefurter Beckens (Hymenoptera, Apidae) Carinthia II, 171(91):275-348.

Westrich P. (1989)- Die Wildbienen Baden-Württembergs. Spezieller Teil. Stuttgart.

Wójtowski F., Feliszek H. (1977)- Apidofauna zapylająca drzewa krzewy owocowe w pracowiczych ogródkach działkowych Poznania. Roczn. Ak. Rol. Pozn. 94:235-241.

FOOD PLANTS AND AN ECONOMIC IMPORTANCE OF ANDRENA SPECIES OF THE SUBGENUS MELANDRENA PÉREZ (ANDRENIDAE, HYMENOPTERA)

A. Ruszkowski, J. Gosek, M. Biliński, K. Kaczmarska

Summary

The lists of food plants for Andrena species of the subgenus Melandrena were compiled on the basis of own bee specimens collected during the years 1960-1991 and of the literature. The list for A. nigroaenea (Kirby) included 91 plant species, for A. nitida Müll. – 73, for A. thoracica (Fabr.) – 65, for A. cineraria (L.) – 54, for A. limata Smith – 34, for A. assmilis gallica Schmied. – 25, for A. vaga Panz. – 20, for A. morio Brullé – 16 and for A. albopunctata (Rossi) – 11 plant species.

A. nigroaenea should be accepted as the potential pollinator of Brassica napus, A. nititda – of B. napus and of Malus domestica, A. morio – of Melilotus. Remaining Andrena species pollinate probably also some cultivated plants (especially Brassica napus and Rubus idaeus), and A. vaga – the fruit trees. They have also a great importance for biological equilibrium (similarly as all other bee species) by pollination of many wild growing plant species.

The fundamental food basis for just all the species of Melandrena are Compositae, Salix and Rosaceae, and sometimes also Umbelliferae (for A. assimilis and A. thoracica). But for A. limata, A. morio and A. albopunctata the fundamental food basis are Cruciferae (and for A. morio also Papilionacae and Boraginaceae).

Keywords: solitary bees, Andrena, pollination, food plants.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 80, tab. 1: „P. nemanniana” → P. neumanniana
  • s. 80, tab. 1: „Ncck.” → Neck.
  • s. 80, tab. 1: „Sibith.” → Sibth.
  • s. 81, tab. 1: „Gav. et Gr.” → Cav. et Gr.
  • s. 81, tab. 1: „Barbaraea” → Barbarea
  • s. 84, tab. 1: „Steut.” → Steud.
  • s. 84, tab. 1: „CAPRIOLIACEAE” → CAPRIFOLIACEAE
  • s. 85, tab. 1: „calceolens” → calceolus
  • s. 86, objaśnienia: „indicata” → indicate
  • s. 90, tab. 2: „(Peir.)” → (Poir.)
  • s. 90, tab. 2: „P. nemanniana” → P. neumanniana
  • s. 90, tab. 2: „Salib.” → Salisb.
  • s. 91, tab. 2: „calceolens” → calceolus
  • s. 95, piśmiennictwo: „zanczeniem” → znaczeniem
  • s. 96, piśmiennictwo: „Eontomology” → Entomology
  • s. 97, piśmiennictwo: „Biennen” → Bienen
  • s. 97, piśmiennictwo: „Klagefurter” → Klagenfurter
  • s. 97, piśmiennictwo: „pracowiczych” → pracowniczych
  • s. 97, summary: „assmilis” → assimilis
  • s. 97, summary: „nititda” → nitida
  • s. 97, summary: „Papilionacae” → Papilionaceae

Podobne wpisy