AKTYWNOŚĆ KWAŚNEJ FOSFATAZY α-AMYLAZY I KATALAZY W MIODACH Z OKOLIC TORUNIA

tekst: Lech Działoszyński, Krystyna Kuik

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok VII, 1963 — Lech Działoszyński, Krystyna Kuik

strona 33

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK VII, Nr 1 KWIECIEŃ 1963

Lech Działoszyński i Krystyna Kuik

Katedra Biochemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

WSTĘP I LITERATURA

Wśród licznych prac poświęconych badaniom miodów stosunkowo nieduży procent stanowią prace nad enzymami. Tym niemniej zagadnienie enzymów w miodach było niejednokrotnie podejmowane. Tematem najliczniejszych badań była amylaza i w związku z tym została najlepiej poznana. Blaisten (1947) przebadawszy 18 miodów stwierdził, że liczba diastazy waha się w granicach 2,5—50. Zaproponował on, aby minimalna jej wartość dla miodów naturalnych wynosiła 10. Również Kiermeier i Köberlein (1954) wartość 10 liczby diastazy uważają za dolną granicę dla niemieckich miodów naturalnych. Duisberg i Gebelein (1958), którzy zajmowali się badaniem miodów z różnych stron świata stwierdzili, że aktywność amylazy była wielokrotnie niższa niż 10. Nie wiadomo czy jest to wynikiem odmiennej flory, czy też sposobu przerobu miodów na skalę przemysłową. Kiermeier i Köberlein (1954) wykazali, że miody o różnym pH posiadają różną czułość amylazy na działanie podwyższonej temperatury. Potwierdzili to w swoich badaniach również Schade, Marsch i Eckert (1958). Kiermeier i Köberlein (1954) oraz Duisberg i Gebelein (1958) znaleźli zależność między ogrzewaniem miodu a aktywnością amylazy i inwertazy. Stwierdzili oni, że wyższa temperatura osłabia aktywność obu enzymów lecz w różnym stopniu. Porównanie tych aktywności pozwala na stwierdzenie działania podwyższonej temperatury. Stephen (1946) zaobserwował, że podczas przechowywania miody o dużej zawartości wody fermentują. Nasilenie fermentacji jest ściśle związane ze wzrostem aktywności amylazy. Badaniem aktywności inwertazy zajmowali się poza tym Schuette i Du Brow (1945), którzy stwierdzili, że miody o zabarwieniu

strona 34

ciemnym przewyższają miody jasne we własnościach inwersyjnych.

W polskim piśmiennictwie spotykamy pracę Curyły i Zalewskiego (1957), omawiającą chemiczny skład miodu pszczelego. Jeden z rozdziałów tej pracy jest poświęcony enzymom zawartym w miodzie. Autorzy przedstawiają szereg pozycji literaturowych dotyczących takich enzymów jak inwertaza, amylaza, katalaza, oksydaza i fosfataza.

Również pochodzenie enzymów w miodach było przedmiotem badań. Należy się spodziewać, że amylazy są pochodzenia zwierzęcego, pochodzą od pszczoły. Bartels i Fauth (za Baumannem 1941) nie znaleźli żadnego związku między ilością pyłku a aktywnością amylazy. Ammon (1949) nie stwierdził wyraźnej różnicy w aktywności amylazy w miodach otrzymanych z nektaru kwiatowego i z syropu cukrowego poddawanego pszczołom. Znalazł natomiast amylazę w tułowiu pszczoły. Optimum pH tej amylazy było bardzo zbliżone do pH amylazy miodu. Z badań Sarina (za Baumannem 1941) również wynika, że pszczoły wydzielają enzymy amylolityczne. Z drugiej strony Geinitz (za Baumannem 1941) stwierdził taką samą aktywność amylazy w spadzi świerkowej jak i w otrzymanym z niej miodzie. Ogólnie wiadomo, że zawartość amylazy w różnych miodach ulega dużym wahaniom, czego przyczyna nie jest znana. Zaobserwowano, że w latach o małej wydajności miodów aktywność enzymów amylolitycznych jest większa niż w latach wydajnych.

Całkowicie inaczej przedstawia się sprawa z katalazą, która uważana jest za enzym pochodzenia wyłącznie roślinnego. Gothe i Bartels (za Baumannem 1941) zauważyli, że miody ubogie w pyłek np. odwirowane, są także stosunkowo ubogie w katalazę.

Celem niniejszej pracy było określenie przeciętnych aktywności kwaśnej fosfatazy, α-amylazy i katalazy w miodach z okolic Torunia.

MATERIAŁ I METODA

Przebadano 26 różnych miodów z okolic Torunia na aktywność kwaśnej fosfatazy, α-amylazy i katalazy, z czego 12 miodów z roku 1958 i 14 z roku 1959.

Aktywność enzymów: fosfatazę i α-amylazę w miodach z roku 1958 oznaczano po roku, a katalazę po półtora roku przechowywania, a z roku 1959 fosfatazę i α-amylazę po 1—3 miesiącach, a katalazę po pół roku od chwili zebrania.

Wszystkie miody w próbkach 100—250 g przechowywano w szklanych naczyniach, w ciemnym pomieszczeniu i w temperaturze pokojowejj.

Kwaśną fosfatazę oznaczano nieco zmienioną metodą Giriego, opisaną

strona 35

przez Szymusik (1953). Zmiana polegała na stosowaniu buforu octanowego 0,4 M zamiast 0,2 M i pH buforu 4,8 zamiast 5,2 oraz temperatury inkubacji 37° C zamiast 35° C. Stosowanie buforu o pH 4,8 zapewniło mieszaninie inkubacyjnej utrzymanie pH 5,0 na cały czas inkubacji. Takie postępowanie dyktowane było alkalicznym oddziaływnaiem β-glicerofosforanu sodu. Wstępne badania optymalnego pH działania kwaśnej fosfatazy miodu wykazało, że leży ono przy pH 5,0.

Do probówki ze szczelnie doszlifowanym korkiem, zawierającej 10 ml buforu octanowego 0,4 M o pH 4,8 dodawano 5 ml 2% roztworu β-glicerofosforanu sodu (British Drug Houses), 5 ml wody destylowanej i 5 ml 50%/wag. roztworu miodu świeżo przyrządzonego. Roztwór po wymieszaniu pozostawiano na 24 godziny w termostacie w 37° C. W tych warunkach stosowanie środka konserwującego w postaci chloroformu okazało się zbyteczne, co stwierdzono we wstępnych próbach. Po 24 godzinach odpipetowywano 10 ml mieszaniny do 10 ml 10% roztworu kwasu trójchlorooctowego. Po około 12 godzinach odsączano wytrącony osad białka, a w przesączu oznaczano fosfor nieorganiczny metodą Fiske i Subbarowa (1925). Kolorymetryczne oznaczenia wykonano na kolorymetrze fotoelektrycznym Unicam SP-300 przy pomarańczowym filtrze Iiforda Nr 204 o przepuszczalności światła w zakresie 6100 A do podczerwieni. Obliczeń dokonano na podstawie odczytów z krzywej sporządzonej w tych samych warunkach.

Ze względu na to, że pomiar aktywności fosfatazy polegał na oznaczaniu wyzwolonego fosforanu, należało uwzględnić również ewentualną obecność wolnych fosforanów w miodzie i w glicerofosforanie sodu. W tym celu wykonywano równolegle z próbą właściwą dwie próby ślepe. Dla miodu, zastępując w inkubowanej mieszaninie glicerofosforan sodu wodą i dla glicerofosforanu sodu — zastępując miód wodą. Obie te wartości odejmowano od próby właściwej.

Aktywność kwaśnej fosfatazy wyrażono ilością mg fosforu uwolnionego w opisanych warunkach w przeliczeniu na 100 g miodu.

α-amylazę oznaczano metodą Gothego w modyfikacji Weishaara, opisaną przez Kiermeiera i Köberleina (1954).

Roztwór skrobi przyrządzano przez sporządzenie zawiesiny 1 g skrobi w 25 ml wody destylowanej i zalanie jej 75 ml wrzącej wody destylowanej oraz gotowanie jeszcze przez 10 minut. Wodę i roztwór skrobi gotowano pod chłodnicą zwrotną celem uniknięcia strat objętości, a co za tym idzie i zmiany stężenia skrobi.

Aktywność α-amylazy wyrażano liczbą diastazy, czyli ilością ml 1% roztworu skrobi, która ulega hydrolizie pod wpływem enzymów amylolitycznych zawartych w 1 g miodu.

Katalazę oznaczano metodą opisaną przez Szymusik (1953), wprowadzając

strona 36

zmiany polegające na stosowaniu innych objętości roztworów oraz innej temperatury inkubacji. Inkubację prowadzono w temperaturze 20° C a nie w 0° C. Postępowano tak ze względu na większą aktywność enzymu w tej temperaturze. W temperaturze 0° C aktywność katalazy była niejednokrotnie tak mała, że różnice występujące przy miareczkowaniu leżały w granicach błędu.

Do 50 ml roztworu wody utlenionej około 0,01 N dodawano 10 ml buforu fosforanowego 0,067 M o pH 6,8 a po osiągnięciu temperatury 20° C dodawano 10 ml 50%/wag. roztworu miodu świeżo przyrządzonego, zobojętnionego przy pomocy 0,25 N NaOH, o temperaturze 20° C. Po wymieszaniu płynów inkubowano 10 minut w 20° C. Po tym czasie odpipetowywano 10 ml mieszaniny do kolbki stożkowej zawierającej 2 ml 2 N H2SO4, po czym dodawano 10 ml 10% roztworu KJ (codziennie świeżo przyrządzonego), oraz 1 kroplę 1% roztworu molibdenianu amonu, a po odczekaniu dokładnie 3 minut miareczkowano wydzielony J2 0,01 N tiosiarczanu sodu, używając pod koniec miareczkowania roztworu skrobi jako wskaźnika.

Równolegle robiono ślepą próbę na substancje redukujące w samym miodzie, stosując ten sam 50%/wag. zobojętniony roztwór miodu uprzednio gotowany przez 2 minuty w celu inaktywacji enzymu (Grabianowska 1954).

Aktywność katalazy wyrażono ilością ml 0,01 N wody utlenionej, rozłożonej w podanych wyżej warunkach w przeliczeniu na 100 g miodu.

WYNIKI I DYSKUSJA

Liczby diastazy określone przez nas mieszczą się w granicach podawanych przez innych autorów.

W dostępnej nam literaturze znaleźliśmy tylko jedną wzmiankę dotycząc aktywności fosfatazy w miodzie (Baumann 1941), to też wyniki podane w tej pracy będą skromnym uzupełnieniem wiadomości dotyczących tego enzymu.

Z 21 miodów, w których oznaczono aktywność katalazy, prawie wszystkie po zagotowaniu wykazały pewną zdolność redukcyjną względem wody utlenionej, nie związaną z rozkładem enzymatycznym. Trzy miody zachowały się nieco odmiennie. Jeden (nr 8) wykazywał taką samą zdolność rozkładu wody utlenionej przed zagotowaniem jak i po zagotowaniu, z czego należy wysunąć wniosek, że miód ten nie posiadał aktywności katalazy, drugi (nr 23) nie wykazywał żadnej zdolności rozkładania wody utlenionej, a po zagotowaniu zyskał ją w małym stopniu i trzeci (nr 17) przed zagotowaniem posiadał pewną niewielką zdolność rozkładania wody utlenionej, po zagotowaniu nieco ją zwiększył.

strona 37

Wobec tych ostatnich wyników nasuwa się przypuszczenie, że powyższa metoda oznaczania katalazy w miodzie nie koniecznie musi dawać właściwy obraz aktywności enzymu. Jeżeli bowiem ślepej próby nie uwzględnimy, nie mamy pewności czy miód nie zawierał substancji redukujących, nie posiadających charakteru enzymu i wówczas uzyskane

Tabela 1 Aktywność kwaśnej fosfatazy, α-amylazy i katalazy w miodach The Activity of Acid Phosphatase, α-amylase and Catalase in Honey

Lp. N° Miejscowość Locality Czas zbioru miodu Time of honey harvest Aktywność kw. fosfatazy (mg P na 100 g miodu) Activity of acid phosph. Aktywność α-amylazy (liczba diastazy) Activity of α-amylase Aktywność katalazy (ml 0,01 NN2O2 na 100 g miodu) Activity of catalase
1958
1 Czarne Błota maj czerwiec 10,32 15,40 —
2 Czarne Błota lipiec sierpień 52,68 25,00 —
3 Nowawieś lipiec 19,00 14,80 —
4 Krobia czerwiec lipiee 3,84 10,00 18,78
5 Nowawieś czerwiec 3,68 9,35 —
6 Popowo czerwiec lipiec 2,24 15,40 52,00
7 Małe Czyste maj czerwiec 6,44 11,40 20,89
8 Małe Czyste sierpień 13,00 14,05 0,00
9 Smolno sierpień 6,44 13,30 31,96 ×
10 Koniczynka czerwiec lipiec 7,00 14,80 27,05
11 Popowo lipiec sierpień 8,44 8,70 27,75
12 Brzozy sierpień wrzesień — 30,00 —
1959
13 Rogówko maj 6,44 15,40 22,15
14 Gronówko czerwiec lipiec 22,52 26,70 24,95
15 Gronówko lipiec sierpień 20,24 25,00 ? (—)
16 Małe Czyste lipiec sierpień 23,32 30,80 105,41
17 Małe Czyste maj 25,32 12,35 99,94
18 Małe Czyste czerwiec 8,24 21,00 101,35
19 Nawra maj 6,76 6,70 8,27
20 Nawra czerwiec lipiec 8,52 19,10 27,75
21 Grabowiec sierpień 12,76 19,10 24,25
22 Nowawieś czerwiec lipiec 14,68 21,00 17,38
23 Łysowice lipiec 6,68 22,90 ? (—)
24 Pędzewo lipiec 21,00 12,35 12,48
25 Jajkowo lipiec 15,16 19,10 34,06
26 z ok. Poznania czerwiec 10,16 15,40 11,07

Wyniki podane w tabeli są średnią dwóch analiz. Dla kwaśnej fosfatazy i katalazy różnice oznaczeń wahały się w granicach 0,5%, natomiast w przypadku α-amylazy nie przekraczały 2,2 liczby diastazowej.

strona 38

wyniki mogą być za wysokie. Jeśli natomiast uwzględniamy oznaczenie substancji redukujących wodę utlenioną po inaktywującym enzym zagotowaniu roztworu miodu, otrzymane wyniki mogą określać, przynajmniej częściowo, substancje redukujące, ujawniające się po zagotowaniu miodu. Najwłaściwszym postępowaniem byłoby prawdopodobnie stosowanie specyficznych inhibitorów katalazy.

Onośnie katalazy wiadomo, że przy przeprowadzaniu pomiaru w temperaturze 0° C aktywność tego enzymu jest znikoma. Z tego też względu pomiar aktywności katalazy nie mógł służyć jako wskaźnik ogrzewania miodu (Kiermeier F. i Köberlein W. 1954). Zmiana temperatury inkuacji na 20° C pozwoliła nam na uzyskanie znacznie wyższych aktywności i dlatego sądzimy, że w podanych przez nas warunkach oznaczanie katalazy mogłoby służyć do badania wpływu podwyższonej temperatury na miód.

Przeprowadzone obliczenia statystyczne przy użyciu funkcji Studenta wykazały, że miody z roku 1959 posiadają z prawdopodobieństwem 67,5% wyższą aktywność α -amylazy niż w roku 1958. Różnica R = 3,88 ± 2,49 może wynikać z dłuższego przechowywania miodów z roku 1958 jak również może być zjawiskiem naturalnym.

Natomiast zarówno dla kwaśnej fosfatazy jak i katalazy nie znaleziono istotnej różnicy w aktywnościach tych enzymów w latach 1958 i 1959. Otrzymany średni błąd różnicy dla kwaśnej fosfatazy wynosi 2,75 przy różnicy średnich arytmetycznych 2,31, a dla katalazy 15,02 przy różnicy średnich arytmetycznych 9,45.

LITERATURA

Ammon R. (1949) — Der Ursprung der Diastase des Bienenhonigs, Biochem. Z. 319: 295—299.

Bauman E., Myrbäck K. (1941) — Die Methoden der Fermentforschung. Georg Thieme Verlag, Leipzig (3) 2854—2864.

Blaisten R. J. (1947) — Diastatic index of Tucuman honey. Rev. asoc. bioquim. argentina, 14; 179—180; Chem. Abstr. 42: 5134 i (1948).

Curyło J., Zalewski W. (1957) — Skład miodu pszczelego. Pszczel. Zesz. Nauk. 1: 39—49.

Duisberg H., Gebelein H. (1958) — Über die Kontrolle von Erhitzungsschäden bei Honigen. Z. Lebensm. Unters. u. Forsch. 107: 489—501.

Fiske C. H., Subbarow Y. (1925) — The colorimetric determination of phosphorus. J. Biol. chem. 66: 375.

Grabianowska B. (1954) — Oznaczanie aktywności katalazy w materiale roślinnym. Acta Biochim. Pol. 1: 265.

Kiermeier F., Köberlein W. (1954) — Über die Hitzeinaktivierung von Enzymen im Honig. Z. Lebensm. Unters. u. Forsch., 98: 329—347.

Schade J. E., Marsh G. L., Eckert J. E. (1958) — Diastase activity and hydroxy-methyl-furfural in honey and their usefulness in detecting heat alteration. Food Res., 23: 446—463.

strona 39

Schuette H. A., Du Brow P. (1945) — Degree of pigmentation and its probable relationship to invertive activity of honey. Food Res. 10: 330—333; Chem. Abstr. 39: 5354 (3), (1945).

Stephen W. A. (1946) — The relationship of moisture content and yeast count in honey fermentation. Sci. Agr. 26: 258—264; Chem. Abstr. 40: 5164 (8), (1946).

Szymusik I. (1953) — Analiza miodu. PWRiL. Warszawa.

АКТИВНОСТЬ КИСЛОЙ ФОСФАТАЗЫ, α-АМИЛАЗЫ И КАТАЛАЗЫ В МЕДАХ ИЗ РАЙОНА ТОРУНЯ

Лех Дзялошиньски и Кристина Куик

Резюме

Исследовано 26 медов из окрестности г. Торуня на активность кислой фосфатазы, α-амилазы и каталазы. 12 медов было сбора 1958 а 14 — 1959 г. В первых активность фосфатазы и α-амилазы определялась после годичного, а каталазы после полуторагодичного хранения, во вторых фосфатазы и α-амиилазы после 1—3 месячного, а каталазы полугодичного хранения.

Статистический анализ результатов указывает, что меда 1959 г. обладали более высокой активностью α-амилазы, чем меда 1958 г. Между активностью кислой фосфатазы и каталазы существенных различий не найдено.

THE ACTIVITY OF ACID PHOSPHATASE, α-AMYLASE AND CATALASSE IN HONEY

Lech Działoszyński and Krystyna Kuik

Summary

The activity of acid phosphatase, α-amylase and catalase was estimated in twenty six different honeys collected in the district Toruń. Twelve samples were gathered in 1958 and the rest in 1959. Phosphatase and α-amylase estimations in the 1958 honeys were performed after 12 months from the time if collection and catalase after 18 months.

In the 1959 honeys phosphatase and α-amylase were estimated after 1—3 months and catalase after six months.

Statistical analysis of the results showed that honeys from the year 1959 had higher activity of α-amylase than those from 1958. No essential differences were found in the activity of acid phosphatase and catalase,


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 33: „Marsch” → Marsh
  • s. 34: „pokojowejj” → pokojowej
  • s. 35: „oddziaływnaiem” → oddziaływaniem
  • s. 35: „Iiforda” → Ilforda
  • s. 36: „wzmiankę dotycząc aktywności” → wzmiankę dotyczącą aktywności
  • s. 37, tab. 1, główka: „0,01 NN2O2″ → 0,01 N H2O2
  • s. 37, tab. 1, Lp. 4: „lipiee” → lipiec
  • s. 38: „Onośnie” → Odnośnie
  • s. 38: „inkuacji” → inkubacji
  • s. 39, streszczenie rosyjskie: „α-амиилазы” → α-амилазы
  • s. 39, tytuł angielski: „CATALASSE” → CATALASE
  • s. 39, summary: „time if collection” → time of collection

Podobne wpisy