Jak Karl von Frisch odkodował język pszczół [2]

tekst: Andrzej Rajca

Artykuł z numeru 1/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Tekst jest wolnym tłumaczeniem fragmentów oryginalnego wykładu noblowskiego, dostępnego na witrynie noblowskiej (https://www.nobelprize.org/). Publikujemy je za uprzejmą zgodą pracowników Instytutu Noblowskiego. 

W pierwszej części wykładu („Pszczelarstwo”, 12, 2024) Karl von Frisch opowiedział o badaniach, które pozwoliły mu odkryć, iż powracające do ula zbieraczki, tańcząc taniec okrężny lub wywijany, przekazują innym pszczołom informacje o odległości i położeniu źródła pokarmu. Dalsze obserwacje miały przynieść odpowiedź na kolejne pytania.

Na plastrze robotnice podążają za tancerką, utrzymują z nią bliski kontakt i przyswajają przekazywane przez nią informacje. Z jaką zatem dokładnością potrafią ją odtworzyć? Jedno z doświadczeń, które to wyjaśniało wyglądało następująco. Źródło pokarmu umieszczono w odległości 600 m od ula, a do syropu dodano substancję zapachową w postaci olejku lawendowego. Natomiast puste miseczki (bez syropu) z tą samą przynętą (olejkiem lawendowym) rozstawione zostały nieco bliżej ula (o 50 m), a ich umiejscowienie tworzyło kształt przypominający rozłożony wachlarz (ryc. 1). Obserwowano, ile pszczół dotarło do poszczególnych miseczek – ich liczba była wskaźnikiem intensywności, z jaką zbieraczki przeszukiwały różne kierunki. Do stolika z pokarmem w przeciągu 50 min trwania eksperymentu dotarło 42 pszczoły (czyli 78 proc.), pozostałych sześć pojawiło się przy pustych naczyniach. Ponieważ doświadczenia z „wachlarzami” udowodniły, że tancerki skutecznie wskazują kierunek, a rekruterki prawidłowo go odczytują, w kolejnym etapie eksperymentów sprawdziliśmy skuteczność przekazywania i odbierania informacji o jego odległości. Tym razem źródło pokarmu było oddalone o 2 tys. m, a kontrolne talerzyki zapachowe rozstawiono w linii prostej co 400 m, w tym samym kierunku co podkarmiaczka. Tym razem do celu dotarło 55 proc. zbieraczek, ale w pobliżu niego (w odległości ok. 50 m) zjawiło się 72 proc. zbieraczek.

Ten artykuł pochodzi z numeru 1/2025

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 1/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Styczeń 2025

  1. Choroby, szkodniki, zatruciaWrogowie pszczół i owoców u naszych bram [3]: metody zwalczania Vespa velutinaZbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu9 min
  2. InneProgram hodowli pszczół odpornych na inwazję roztoczy Varroa destructorRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  3. Gospodarka pasiecznaZarządzanie przez usystematyzowanie czyli schematy, arkusze i „beczułki”Wojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu9 min
  4. Pożytki i zapylanieRośliny inwazyjne źródłem pokarmu pszczoły miodnejAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu15 min
  5. Produkty pszczelePyłek fermentowany – laboratoryjny substytut pierzgiMichał Miłek pełna treść po wykupieniu8 min
  6. Biologia pszczółJak Karl von Frisch odkodował język pszczół [2]Andrzej Rajcadostępny dla Ciebie7 min
  7. ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele w terapii kaszluArkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu8 min
  8. Rozmowa miesiącaŁukasz Waryas: „Innowacje, dywersyfikacja i budowanie marki – bez tego nie da się dziś być pszczelarzem zawodowym”Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu13 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaKsiądz Stanisław Mazak obywatelem Lwowa i PszczynyAdam Wilczyński pełna treść po wykupieniu3 min
  10. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki…z krajuKamila Cyfra pełna treść po wykupieniu3 min
  11. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki … ze świataPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu3 min

Podobne wpisy