Jak Karl von Frisch odkodował język pszczół [2]
tekst: Andrzej Rajca
Artykuł z numeru 1/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Tekst jest wolnym tłumaczeniem fragmentów oryginalnego wykładu noblowskiego, dostępnego na witrynie noblowskiej (https://www.nobelprize.org/). Publikujemy je za uprzejmą zgodą pracowników Instytutu Noblowskiego.
W pierwszej części wykładu („Pszczelarstwo”, 12, 2024) Karl von Frisch opowiedział o badaniach, które pozwoliły mu odkryć, iż powracające do ula zbieraczki, tańcząc taniec okrężny lub wywijany, przekazują innym pszczołom informacje o odległości i położeniu źródła pokarmu. Dalsze obserwacje miały przynieść odpowiedź na kolejne pytania.
Na plastrze robotnice podążają za tancerką, utrzymują z nią bliski kontakt i przyswajają przekazywane przez nią informacje. Z jaką zatem dokładnością potrafią ją odtworzyć? Jedno z doświadczeń, które to wyjaśniało wyglądało następująco. Źródło pokarmu umieszczono w odległości 600 m od ula, a do syropu dodano substancję zapachową w postaci olejku lawendowego. Natomiast puste miseczki (bez syropu) z tą samą przynętą (olejkiem lawendowym) rozstawione zostały nieco bliżej ula (o 50 m), a ich umiejscowienie tworzyło kształt przypominający rozłożony wachlarz (ryc. 1). Obserwowano, ile pszczół dotarło do poszczególnych miseczek – ich liczba była wskaźnikiem intensywności, z jaką zbieraczki przeszukiwały różne kierunki. Do stolika z pokarmem w przeciągu 50 min trwania eksperymentu dotarło 42 pszczoły (czyli 78 proc.), pozostałych sześć pojawiło się przy pustych naczyniach. Ponieważ doświadczenia z „wachlarzami” udowodniły, że tancerki skutecznie wskazują kierunek, a rekruterki prawidłowo go odczytują, w kolejnym etapie eksperymentów sprawdziliśmy skuteczność przekazywania i odbierania informacji o jego odległości. Tym razem źródło pokarmu było oddalone o 2 tys. m, a kontrolne talerzyki zapachowe rozstawiono w linii prostej co 400 m, w tym samym kierunku co podkarmiaczka. Tym razem do celu dotarło 55 proc. zbieraczek, ale w pobliżu niego (w odległości ok. 50 m) zjawiło się 72 proc. zbieraczek.
Ten artykuł pochodzi z numeru 1/2025
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 1/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Styczeń 2025
- Choroby, szkodniki, zatruciaWrogowie pszczół i owoców u naszych bram [3]: metody zwalczania Vespa velutinaZbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu9 min
- InneProgram hodowli pszczół odpornych na inwazję roztoczy Varroa destructorRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Gospodarka pasiecznaZarządzanie przez usystematyzowanie czyli schematy, arkusze i „beczułki”Wojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu9 min
- Pożytki i zapylanieRośliny inwazyjne źródłem pokarmu pszczoły miodnejAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu15 min
- Produkty pszczelePyłek fermentowany – laboratoryjny substytut pierzgiMichał Miłek pełna treść po wykupieniu8 min
- Biologia pszczółJak Karl von Frisch odkodował język pszczół [2]Andrzej Rajcadostępny dla Ciebie7 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele w terapii kaszluArkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu8 min
- Rozmowa miesiącaŁukasz Waryas: „Innowacje, dywersyfikacja i budowanie marki – bez tego nie da się dziś być pszczelarzem zawodowym”Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu13 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaKsiądz Stanisław Mazak obywatelem Lwowa i PszczynyAdam Wilczyński pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki…z krajuKamila Cyfra pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki … ze świataPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu3 min
