Posocznice pszczół
tekst: Paweł Chorbiński
Artykuł z numeru 2/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Obecnie posocznice bakteryjne rzadko stanowią poważny problem zdrowotny pszczół. Tym niemniej niekorzystne zmiany warunków środowiskowych, czy też powstawanie nowych szczepów istniejących zarazków mogą sprawić, że zaczną częściej pojawiać się w naszych pasiekach.
W literaturze pszczelarskiej pojawiają się od czasu do czasu informacje o wystąpieniu w pasiekach jednostek chorobowych określanych mianem posocznicy, zwykle wywoływanych przez różne drobnoustroje. Co zatem kryje się pod nazwą „posocznica”? Dawniej określano w ten sposób stan chorobowy, w którym doszło do zakażenia krwi. Dzisiejsza nomenklatura jest bardziej złożona i pozwolę sobie na wstępie rozwiać wynikające stąd wątpliwości.
Na początek proste pytanie czym różni się wspomniana posocznica od innego stanu, często określanego w medycynie terminem „sepsa”? Popularna wersja definicji wszystko wyjaśnia: „Sepsa (łac. sepsis), dawniej nazywana posocznicą (łac. septicaemia), jest gwałtowną uogólnioną reakcją zapalną organizmu na zakażenie. Reakcję tę wywołują krążące we krwi drobnoustroje, najczęściej bakterie oraz ich toksyny, ale też grzyby, rzadziej wirusy.” Według opisu zaczerpniętego z Wikipedii: „Sepsa, posocznica, endotoksemia (łac. sepsis) to specyficzna reakcja organizmu na zakażenie. Sepsa nie jest samodzielną jednostką chorobową, a obecnie definiuje się ją jako zagrażającą życiu dysfunkcję narządową spowodowaną zaburzoną regulacją odpowiedzi ustroju na zakażenie”. Natomiast obowiązująca w medycynie definicja (od 2019 roku) jest bardzo lakoniczna: Sepsa to zagrażająca życiu reakcja organizmu na infekcję, skutkująca istotną niewydolnością co najmniej jednego narządu. (Sepsis 3.0)”.
Pałeczka Pseudomonas aeruginosa
Z przytoczonych opisów wynika, że terminy „posocznica” i „sepsa” oznaczają ten sam stan chorobowy. W przypadku wystąpienia tego procesu u pszczół posługujemy się najczęściej określeniem „posocznica”. (Co ciekawe słowo „sepsa” w rzeczywistości pochodzi z języka greckiego, a stosowanie tego terminu w medycynie zapoczątkował Hipokrates już w IV wieku p.n.e.).
Posocznica nie jest jednak jednostką chorobową, tylko zespołem objawów pojawiających się u zakażonych pszczół, u których doszło do przeniknięcia zarazków i produkowanych przez nie toksyn do hemolimfy, a wraz z nią – do wielu narządów. Krążące we krwi owadziej drobnoustroje, dostają się praktycznie do wszystkich narządów zakażonego organizmu, gdzie się namnażają i doprowadzają do szybkiej śmierci owada. Bakterie wnikają do organizmu pszczół najczęściej przez układ oddechowy i pokarmowy, ale także przez uszkodzony oskórek. Ekspansji drobnoustrojów sprzyja spadek odporności rodziny pszczelej, do którego dochodzi w wyniku oddziaływania różnych czynników stresowych, a także osłabienie barier obronnych poszczególnych owadów spowodowane rozwojem innych chorób, np. uszkodzenie nabłonka jelitowego przy nosemozie lub oskórka podczas żerowania V. destructor.
Ten artykuł pochodzi z numeru 2/2025
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 2/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Luty 2025
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: zastosowanie produktów pszczelich w schorzeniach gardła i krtaniArkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu9 min
- InneI ogólnopolskie targi pszczelarskie „expo2bee”.Redakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Moja gospodarka pasiecznaKlucz do sukcesu – odpowiedni ulWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu10 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaPosocznice pszczółPaweł Chorbińskidostępny dla Ciebie13 min
- Pożytki i zapylanieWczesnowiosenna baza pokarmowa pszczoły miodnejAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu15 min
- Rozmowa miesiąca„Mogłem zrobić więcej”Ewa Wojtacka pełna treść po wykupieniu14 min
- Opinie, rady, odpowiedziPierwsza pomoc przy nagłym zatrzymaniu krążeniaPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaRelacja z prac Zespołu ds. Pszczelarstwa w 2024 rokuWaldemar Kudła, Piotr Mrówka pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki … ze świataPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu3 min
- Listy czytelnikówListy czytelnikówIgor Pawłyk pełna treść po wykupieniu6 min
