Maj – czas pszczelarskiej fiesty
tekst: Jacek Wojciechowski
Artykuł z numeru 5/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Urodziłem się 6 maja i jak się pewnie domyślacie, odkąd zacząłem się parać zawodowo pszczelarstwem (czyli „od zawsze”), nie obchodzę urodzin – nie mam na to czasu. Maj to miesiąc absolutnego skupienia się na życiu zawodowym. Bosman na żaglowcu krzyknąłby: Wszystkie ręce na pokład! Moim zadaniem jest zmotywowanie współpracowników do stuprocentowego zaangażowania się w pracę jest. Tylko dobre przygotowanie „załogi”, nienaganna logistyka, a także odpowiednia ilość gotowego do użycia sprzętu pozwolą nam zmierzyć się z pszczelarskim sztormem jakim bezsprzecznie jest maj. Używając dalej żeglarskich porównań, muszę wyznać, że niełatwo być „kapitanem” ponad 500 pni, od których, w przeciągu pięciu–sześciu tygodni, trzeba będzie odebrać ponad 20 t miodu (daj Boże!), w między czasie część z nich przewieźć na akację, a następnie, najpóźniej do 15–18 czerwca, szczęśliwie z nimi powrócić w okolice domu na spadź. Nie można też zapomnieć o rozpoczętym w ostatnich dniach kwietnia wychowie matek pszczelich i konieczności zorganizowania ich unasieniania. Tak więc prace odbywają się na wielu frontach, ale po kolei.
NA POŻYTKU
O tej porze pnie stacjonujące na rzepaku zazwyczaj znowu wymagają poszerzenia. Niezbędny jest też przegląd gniazd celem skontrolowania, czy nie pojawił się nastrój rojowy. Podczas wykonywania tej czynności należy zapewnić sobie pomoc drugiej osoby. Korpusy ze zgromadzonym już miodem są bardzo ciężkie i próby operowania nimi w pojedynkę grożą uszkodzeniem kręgosłupa, co zresztą z racji wysokości uli jest często wręcz niemożliwe. W tym czasie zawsze pracuję w pasiece z pomocnikiem – działam wówczas dużo szybciej i sprawniej, bo nie muszę tracić cennych minut na czynności (przenoszenie daszków, podjeżdżanie samochodem itp.). Staram się (jako jedyny pszczelarz w moim gospodarstwie) wykonywać przede wszystkim prace wymagające kontaktu z pszczołami. Pozostałe – donoszenie z auta plastrów i korpusów, wycinanie czerwiu trutowego z ramek pracy, dbanie o paliwo w podkurzaczu czy przestawianie parasola chroniącego mnie przed słońcem – należą do pomocnika. Ogromnie ważna jest jego pomoc przy zdejmowaniu ciężkich jak ołów korpusów i ponownym ich zestawianiu „w wieże” po zakończeniu operacji w gnieździe. Dodam, że najlepiej byłoby, gdyby te wszystkie czynności wykonywał będąc dla mnie „niewidzialnym”.
No cóż, wiem – nie jest łatwo być moim asystentem. Takiego sposobu działania nauczyłem się od mojego mentora – Josefa Lemmerera i uważam, że przy pełnym zaangażowaniu obydwu współpracujących osób i po pewnym wzajemnym „dotarciu” się, układ ten jest jedynym właściwym. Przez kilka lat byłem „cieniem” mojego szefa – zapewniałem mu komfortowe warunki pracy, reagując błyskawicznie i bezszelestnie na jego polecenia. Wtedy przeklinałem czasami swój marny los, dlatego dziś wydając polecenia, staram się tworzyć przyjazną atmosferę, co nie oznacza, że całkowicie udaje mi się uniknąć spięć. Sezon jest bardzo krótki, a „szef ma zawsze rację” i w tym układzie, ku rozpaczy moich pracowników, nie ma miejsca na kompromisy. Osoby pomagające mi w pasiece zazwyczaj interesują się trochę pszczołami i te z nich, które kontynuują potem tę przygodę, wiernie kopiują mój sposób pracy – nasuwa się więc jednoznaczny wniosek. Praca w duecie jest niezwykle wydajna, a z czasem wydawanie poleceń staje się zbędne, wówczas można się też cieszyć rozmowami na tematy niezwiązane z pszczołami. Natomiast obecność w pasiece trzeciej osoby wprowadza już tylko chaos i niczego nie przyspiesza.
Prace w gniazdach bardzo silnych rodzin polegają na zapewnieniu matkom odpowiedniej ilości miejsca do czerwienia, a zbieraczkom – do składania wziątku. Brzmi to lakonicznie, ale jeśli chcemy, by w tym okresie wyprodukowały dużo miodu, nie tracąc produktywności w wyniku niepożądanych rójek, naprawdę nie mamy innego wyjścia. Nastrój rojowy, który zawsze się tu i ówdzie pojawia, jest wyłącznie wynikiem błędów popełnionych przez pszczelarza. Magiczne metody ratowania rodzin w zaawansowanym nastroju rojowym według mnie są bezużyteczne przy tak dużej liczbie pni. Wykonanie odkładu ze starą matką czy prowokowanie nalotów na rodzinę mateczną nie dość, że są pracochłonne, to powodują zwiększenie i tak już krytycznie dużej liczby rodzin pszczelich. W beznadziejnych sytuacjach usuwam stare matki i staram się zostawić jeden matecznik na wygryzieniu. Niestety nie umiem jeszcze napisać instrukcji tej metody, bywa zawodna, a ja nie potrafię wskazać od czego zależy efekt. Możliwość analizowania intensywności pożytku i jego przebiegu przy pomocy wag elektronicznych wraz ze znajomością coraz dokładniejszych prognoz pogody pozwala doświadczonemu i zaprawionemu „w boju” pszczelarzowi odpowiednio reagować na potrzeby pszczół (oczywiście wymaga to pełnego zaangażowania). Wyrojenie się 5 proc. rodzin, których matki mają podcięte skrzydła, nie jest problemem, ale 10–20 proc. to już duża strata, również ekonomiczna. Pozytywnym aspektem jest okresowy brak czerwiu w rodzinach, z których wyszedł rój, ponieważ ogranicza przyrost populacji roztocza V. destructor (cały czas mam nadzieję, że niebawem ktoś wynajdzie skuteczny, tani i bezpieczny w stosowaniu preparat do zwalczania tego pasożyta).
Ten artykuł pochodzi z numeru 5/2026
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 5/2026 — 10,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Maj 2026
- Pożytki i zapylanieFenologia kwitnienia rzepaku a wydajność pasiek i jakości miodu rzepakowegoPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- Inne zapylaczePszczoły bezżądłowe i meliponikultura [3]: propolis, geopropolis, cerumen i batumenWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu11 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele jako wsparcie flory bakteryjnej jelit.Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu6 min
- Pożytki i zapylanieGłogi sprzymierzeńcem pszczelarzaBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu8 min
- InneStanowisko Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego w sprawie projektu Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych.Redakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaII Trzebiński Dzień PszczołyRedakcja pełna treść po wykupieniu2 min
- Gospodarka pasiecznaMaj – czas pszczelarskiej fiestyJacek Wojciechowskidostępny dla Ciebie17 min
- Punkt widzeniaJak bardzo trzeba się napracować i ile zainwestować, żeby nie rozwiązać żadnego z pszczelarskich problemów [2]Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu14 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaNauka i praktyka w doniesieniach z 63. Naukowej konferencji pszczelarskiejKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu19 min
