Głogi sprzymierzeńcem pszczelarza
tekst: prof. dr hab. Bożena Denisow, dr Monika Strzałkowska-Abramek
Artykuł z numeru 5/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Gatunki głogu wystepujące w Polsce
Wartość pszczelarska głogów zasługuje na podkreślenie, szczególnie w antropogenicznym krajobrazie rolniczym, gdzie po zakończeniu kwitnienia drzew owocowych pojawia się chwilowa luka pożytkowa. To właśnie wtedy, w końcu maja i na początku czerwca, gdy rodziny pszczele rozwijają się najintensywniej, korony głogów pokrywają się tysiącami kwiatów.
Rodzaj głóg (Crataegus L.) należy do rodziny różowatych (Rosaceae) i obejmuje liczne gatunki krzewów i niewielkich drzew. Nazwa rodzajowa wywodzi się od greckiego słowa kratys – „moc, siła”, co odnosi się do dużej twardości drewna. W języku niemieckim głóg określany jest mianem Hagedorn, od słowa Hag oznaczającego żywopłot lub zarośla, co nawiązuje do jego naturalnej funkcji w krajobrazie. Francuska nazwa rośliny odwołuje się natomiast do symboliki „szlachetnego ciernia”, kojarzonego z koroną cierniową Chrystusa. Według różnych źródeł do rodzaju Crataegus zaliczanych jest 217–230 gatunków. Najwięcej przedstawicieli tego rodzaju rośnie w strefie umiarkowanej półkuli północnej, w szczególności w Ameryce Północnej, gdzie występuje ok. 170 gatunków. W Europie odnotowano 21 gatunków. W obrocie handlowym znajduje się wiele mieszańców i odmian głogów przeznaczonych do nasadzeń ozdobnych, jednak ich wartość pożytkowa może być zróżnicowana w zależności od typu kwiatów.
W Polsce głogi występują powszechnie w krajobrazie rolniczym, leśnym oraz miejskim. Najczęściej spotykanym jest głóg jednoszyjkowy (C. monogyna Jacq.), tworzący gęste krzewy i niewysokie drzewa, osiągające zwykle 10 –12 m wysokości. Najliczniej rośnie na miedzach, obrzeżach lasów oraz w zadrzewieniach śródpolnych. Gatunek ten jest istotnym elementem muraw kserotermicznych, chociaż często niepożądanym z punktu widzenia ochrony czynnej zbiorowisk murawowych, ponieważ przyczynia się do ich zarastania i obniżania bioróżnorodności. Pospolity jest także głóg dwuszyjkowy (C. laevigata (Poir.) DC.), osiągający zazwyczaj 5–8 m wysokości, szczególnie częsty w południowo-zachodniej Polsce. Występują również mieszańce tych gatunków, określane jako głóg pośredni (C. × media Bechst.), a rzadziej głóg szkarłatny (C. coccinea L.), spotykany głównie w parkach i nasadzeniach ozdobnych. Dodatkowo w uprawach pszczelarskich coraz większą popularność zyskuje głóg pięcioszyjkowy (C. pentagyna Waldst. et Kit. ex Willd.). Jest ceniony zarówno ze względu na wysoką miododajność, jak i dekoracyjny wygląd. Rośnie w lasach, na polanach, w zaroślach i nad brzegami zbiorników wodnych, najlepiej na glebach bogatych w wapń. Jest krzewem obficie rozgałęzionym, osiągającym do 5 m wysokości. Wśród rodzimych gatunków na uwagę zasługuje również głóg odgiętodziałkowy (C. rhipidophylla Gand.), występujący głównie w południowej i południowo-wschodniej Polsce, w tym w Bieszczadach. Preferuje stanowiska ciepłe, często zasiedla zarośla, skraje lasów i murawy kserotermiczne. Osiąga wysokość ok. 6–8 m. Gatunek ten różni się od głogu jednoszyjkowego dłuższymi owocami oraz wyraźnie odgiętymi działkami kielicha. Kolejnym rodzimym taksonem jest głóg prostokielichowy (C. × calycina Peterm.), uznawany za rzadki gatunek, stwierdzany głównie w południowej części kraju. Jego owoce są koralowoczerwone, a działki kielicha sterczą ku górze. Rośnie w zaroślach i na obrzeżach lasów, często na siedliskach o podłożu wapiennym.
Ten artykuł pochodzi z numeru 5/2026
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 5/2026 — 10,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Maj 2026
- Pożytki i zapylanieFenologia kwitnienia rzepaku a wydajność pasiek i jakości miodu rzepakowegoPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- Inne zapylaczePszczoły bezżądłowe i meliponikultura [3]: propolis, geopropolis, cerumen i batumenWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu11 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele jako wsparcie flory bakteryjnej jelit.Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu6 min
- Pożytki i zapylanieGłogi sprzymierzeńcem pszczelarzaBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramekdostępny dla Ciebie8 min
- InneStanowisko Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego w sprawie projektu Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych.Redakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaII Trzebiński Dzień PszczołyRedakcja pełna treść po wykupieniu2 min
- Gospodarka pasiecznaMaj – czas pszczelarskiej fiestyJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu17 min
- Punkt widzeniaJak bardzo trzeba się napracować i ile zainwestować, żeby nie rozwiązać żadnego z pszczelarskich problemów [2]Bartłomiej Maleta pełna treść po wykupieniu14 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaNauka i praktyka w doniesieniach z 63. Naukowej konferencji pszczelarskiejKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu19 min
