CHROMATOGRAFICZNE ROZDZIELANIE WĘGLOWODANÓW Z MIODU NEKTAROWEGO I SPADZIOWEGO

tekst: Jan Curyło

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok VI, nr 1, kwiecień 1962 — Jan Curyło

strona 1

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK VI, nr 1 KWIECIEŃ 1962

Jan Curyło

Katedra Chemii Ogólnej WSR w Lublinie

Miód ma odczyn kwaśny a jego pH waha się, według badań Chistova (1954) między 3,36 a 5,01. Kwaśny odczyn miodu i zawartość w nim różnych enzymów (Curyło 1961), obok węglowodanów pochodzących z surowca miodowego, powoduje z jednej strony hydrolizę oligoz do monoz, z drugiej zaś procesy rewersji. Potwierdziły to, między innymi, prace Whitea i Maher (1953) oraz Maurizio (1957). Poznanie składu węglowodanów w miodzie może umożliwić wnikliwszą ocenę różnych typów miodu oraz dać podstawę do opracowania właściwych metod jego analizy, magazynowania i przerobu. Może się też przyczynić do opracowania nowych sposobów wykrywania zafałszowań.

Celem tej pracy było uzyskanie ogólnych danych odnośnie składu węglowodanów miodu nektarowego i spadziowego za pomocą chromatografii adsorpcyjnej.

PRZEGLĄD LITERATURY

Ogólny przegląd literatury dotyczący danego zagadnienia został podany w pracy omawiającej skład miodu pszczelego (Curyło i Zalewski 1957). Tutaj pragnę podkreślić osiągnięcia uzyskane dzięki zastosowaniu chromatografii do badań węglowodanów w miodzie. Malyoth (1951) zastosowała po raz pierwszy chromatografię bibułową do badania miodu i stwierdziła w nim obecność glikozy, fruktozy, sacharozy i melecytozy. Vavruch (1952), prócz tych cukrów stwierdził rafinozę. Przypuszczał jednak, że prócz nich są obecne jeszcze — gencjobioza, melibioza i turanoza.

Täufel i Reiss (1954), zastosowali większą koncentrację miodu na punkcie startowym i dzięki temu uzyskali na chromatogramie dodatkowo pięć plam pochodzących od nieznanych węglowodanów.

strona 2

Nowe możliwości rozdziału węglowodanów miodu otwarła chromatografia kolumnowa. Do rozdziału cukrów została ona wprowadzona przez Whistera i Dursa (1950), a do analizy cukrów w miodzie przystosowali ją White i Maher (1954).

White (1957, 1959), zalecał tę metodę do analizy seryjnej miodu i wykrywania w nim zafałszowań techniczną glikozą. Glikoza techniczna zawiera bowiem dekstryny zbudowane tylko z glikozy, powstałe wskutek rewersji w kwaśnym środowisku. Natomiast dekstryny miodowe mają w swym składzie fruktozę. W innej pracy White i jego współpracownicy (1958), dzięki zastosowaniu chromatografii kolumnowej i bibułowej, wyizolowali z miodu nigerozę. Natomiast w następnej pracy (1959), za pomocą chromatografii bibułowej i użycia spektrofotometrii w podczerwieni, oraz odpowiednich wzorców, stwierdzili oni obecność sześciu dwucukrów w miodzie, a mianowicie: izomaltozy, maltulozy, turanozy, maltozy, sacharozy i nigerozy.

Goldschmidt i Burkert (1955), rozdzielili na bibule węglowodany miodu spadziowego pochodzącego z drzew liściastych. Wywoływali je ftalanem i szczawianem aniliny lub naftorezorcyną z kwasem trójchlorooctowym. Prócz znanych już cukrów stwierdzili oni jeszcze galaktozę, kestozę, erlozę, panozę, izomaltotriozę, 4-glikozylo-dekstrantriozę i wyższe dekstryny.

Aso, Watanabe i Yamao (1960), rozdzielili preparatywnie 301,5 g miodu z Lespedeza bicolor na kolumnie chromatograficznej o średnicy 125 mm i długości 550 m, wypełnionej 1600 g mieszaniny węgla aktywnego z Celitem nr 545, zmieszanych w stosunku 1 : 1. Do wymywania kolumny używali wody i roztworów etanolu 2,5%, 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, oraz 30%. W eluatach wykrywali cukry za pomocą chromatografii bibułowej rozwijanej mieszaniną n-butanol-pirydyna-woda 6 : 4 : 3. Plamy były ujawniane testem ftalanowym lub naftorezorcynowym. Prócz glikozy, fruktozy, sacharozy, maltozy i melecytozy, badacze ci znaleźli osiem plam odpowiadających niższym oligozom i dziewięć wyższym. Piętnaście z tych plam zawierało cukry, które w swym składzie miały fruktozę.

W następnych pracach Watanabe i Aso (1959, 1960), rechromatografowali na kolumnie węglowej, buforowanej boranem do pH 10,0, niektóre frakcje uzyskane z rozdziału 900 g miodu na trzech kolumnach węglowych. Z tych frakcji wyizolowali oni kojibiozę, izomaltozę i nigerozę. Otrzymanie z kolei ośmioacetylowych pochodnych tych cukrów stanowi niewątpliwy dowód, że one rzeczywiście w miodzie występują.

Wojciechowicz i Andretowicz (1959), opracowały metodę analityczną umożliwiającą wykrycie zafałszowania miodu syropem cukrowym. Metoda jest oparta na śledzeniu plam cukrów, produktów rewersji

strona 3

cukru inwertowanego, na bibule Whatman nr 1 w układzie n-propanol-octan etylowy-woda 6 : 1 : 3, rozwijanych metodą spływową.

Oznaczeniem cukrów w miodach polskich metodami konwencjonalnymi zajmowali się: Podgórska (1939), Rusiecki (1950) i Curyło (1954).

MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ

Do badania użyłem miodu spadziowego ze spadzi jodłowej z Nadleśnictwa Jedlnia i miodu nektarowego z okresu kwitnienia drzew owocowych i rzepaku ze Skierniewic. Oba ze zbioru w 1957 roku.

Zawartość suchej masy obliczyłem ze wzoru: T = 70 + 390,7 (n-1,4766) na podstawie zmierzonego współczynnika refrakcji n_D^40 w refraktometrze Abbego.

Glikozę razem z maltozą oznaczyłem metodą Rusieckiego (1950). Zawartość fruktozy otrzymałem przez odjęcie % glikozy od % inwertu oznaczonego metodą Bertranda.

Procent sacharozy obliczyłem ze wzoru Lehmanna, według metody stosowanej w pracy mojej (1954).

5-hydroksymetylofurfural oznaczyłem ilościowo metodą Winklera opisaną w poprzedniej pracy (1961).

Badania na zawartość spadzi wykonałem według metody podanej przez Komarowa (Rozow i współpracownicy 1955). Zmierzyłem mianowicie objętość osadu wytrąconego na gorąco z roztworu: miód-woda-woda wapienna, zmieszanych w stosunku objętościowym 1 : 2 : 10. Wyniki pomiarów przedstawiłem w tabeli 1.

Wydzielenie z miodu frakcji oligoz. Z każdego miodu wydzieliłem frakcję oligoz opierając się na metodzie podanej przez Fiehego i Kordatzkiego (1928). Pracę tę wykonałem następująco: 100 g miodu zadawałem 200 ml metanolu i zagotowywałem. Roztwór pozostawiałem następnie w spokoju przez 24 godziny potem wirowałem go przez 40 minut z prędkością 4500 obr./min. Osadu nie badałem.

Przesącz rozcieńczałem 2000 ml 96% etanolu i 800 ml eteru etylowego i wytrząsałem energicznie przez 15 minut. Osad oligoz rozpuszczałem w 10 ml wody, a alkoholowo-eterowy roztwór odrzucałem, gdyż chromatografia bibułowa ujawniła, że zawierał on glikozę i fruktozę oraz nieznaczne ilości sacharozy i maltozy. Oligozy z wodnego roztworu wytrącałem ponownie za pomocą 200 ml metanolu, 1000 ml 96% etanolu i 800 ml eteru. Osad rozpuszczałem w wodzie, w kolbie miarowej pojemności 200 ml. Z kolby pobierałem dwie próbki po 10 ml, które odparowywałem na łaźni wodnej a następnie suszyłem do stałego ciężaru nad P2O5 w 60°

strona 4

Tabela 1 Wyniki analizy miodów

Lp. Wyszczególnienie Miód: spadziowy Miód: nektarowy
1 barwa szaro-zielona jasno-żółta
2 badanie na spadź z Ca(OH)2 % 10 0
3 n_D^40 1,4878 1,4866
4 sucha masa % 82,37 81,90
5 woda % 17,62 18,10
6 glikoza % 34,95 36,18
7 fruktoza % 38,85 40,62
8 sacharoza % 4,57 0,57
9 inwert % 73,80 76,80
10 fruktoza / glikoza 1,11 1,10
11 skręcalność 20% roztworu w rurze długości 2 dm —0,8 —3,2
12 zawartość 5-hydroksymetylofurfuralu 0 0

pod zmniejszonym ciśnieniem. Na podstawie ciężaru pozostałości po odparowaniu wody z próbek, wyliczyłem stężenie węglowodanów pozostałych w kolbie.

Przygotowanie adsorbentów do chromatografii. 250 g handlowego sproszkowanego węgla aktywnego oczyściłem od śladów związków azotowych i metali ciężkich, wzorując się na metodzie Schrama i Primosicha (Paech i Tracey 1956). Węgiel zmieszałem z 2500 ml 20% kwasu octowego i mieszaninę tę gotowałem przez 10 minut. Z kolei węgiel odsączałem na sączku Büchnera i przemywałem go kolejno 5000 ml gorącej wody destylowanej, 250 ml 0,1% KCN, 2000 ml gorącej wody i 150 ml 50% etanolu. W końcu suszyłem go w 110° przez trzy godziny.

Według tej metody czyściłem ziemię okrzemkową Hyflo Super Cel, używaną w cukrownictwie do przyspieszania sączenia soków cukrowych. Tak węgiel jak i ziemia okrzemkowa badane na azot metodą Lassaignea, na obecność węglowodanów reakcją Molischa i na żelazo rodankiem amonowym, dawały wyniki ujemne.

Do chromatografii węglowodanów mieszałem oba adsorbenty „na sucho” w stosunku wagowym 1 : 1.

Przygotowanie kolumny do chromatografii. Do chromatografii użyłem kolumny szklanej o średnicy 43 mm i długości 400 mm wypełnionej papką uzyskaną przez roztarcie 200 g mieszaniny adsorpcyjnej z wodą. Wierzch kolumny był przykryty czterema krążkami bibuły i obciążony perełkami szklanymi na grubość 25 mm. Przed użyciem tej kolumny do chromatografii węglowodanów przemywałem ją 300 ml wody.

strona 5

Technika rozdziału chromatograficznego. Na wierzch kolumny wprowadzałem wodny roztwór oligoz z miodu. Cukry eluowałem początkowo wodą, a następnie kolejno roztworami etanolu o stężeniu objętościowym 1%, 2,5%, 7%, 10%, 15%, 20% i 50%. Rozdział chromatograficzny prowadziłem pod ciśnieniem sprężonego powietrza, równym 900 mm słupa rtęci, naciskającym na wierzch kolumny; eluat wypływał z dołu kolumny. Od momentu otrzymania dodatniego wyniku próby Molischa z cieczą wypływającą z kolumny zbierałem eluaty we frakcjach po 50 ml. Początkowa szybkość wypływu eluatu 5,5 ml/min, spadała w miarę wzrostu w nim stężenia etanolu i wynosiła 2,5 ml/min. w stadium końcowym rozdziału. Rozdział kończyłem, gdy eluat z próbą Molischa dawał wynik ujemny.

Z każdej 50 mililitrowej frakcji pobierałem 5 ml roztworu, odparowywałem go na łaźni wodnej, następnie suszyłem do stałego ciężaru w eksykatorze Ruppa, pod zmniejszonym ciśnieniem nad P2O5 w 60°. Z ciężaru suchej masy obliczałem stężenie cukrów w danej frakcji. Wyniki rozdziału przedstawiłem w tabeli 2 i na wykresach nr 1 i nr 2.

Chromatografia bibułowa eluatów z kolumny. Do jakościowego badania eluatów na poszczególne cukry zastosowałem technikę chromatografii spływowo-przepływowej. Używałem wstęgi z bibuły Whatmana nr 2, o wymiarach 195 × 450 mm. Na wstędze mieściło się siedem punktów startowych. Pierwszym punktem było 20 μg glikozy, która była cukrem wzorcowym gdyż współczynniki Rf obliczałem w odniesieniu do glikozy (Rg). Na punkty startowe 2, 3, 4, 6 i 7 nakraplałem roztwory z poszczególnych frakcji otrzymanych z kolumny. Nakraplałem wielokrotnie tak, aby stężenie poszczególnych cukrów w plamie wynosiło 20—80 μg. Piąty punkt startowy zawierał mieszaninę cukrów wzorcowych, które po rozwinięciu i wywołaniu chromatogramów służyły do identyfikacji cukrów w poszczególnych frakcjach.

Jako mieszaniny rozwijającej używałem dwa układy; n-butanol-pirydyna-woda 6 : 4 : 3 i n-butanol-kwas octowy lodowaty-woda 1 : 4 : 5. Czas rozwijania chromatogramów wynosił około 21 godzin. Plama wzorcowej glikozy przebywała w tym czasie drogę około 230 mm w układzie zawierającym pirydynę, natomiast w układzie z kwasem octowym około 100 mm.

Po ukończeniu spływu suszyłem chromatogramy na powietrzu, a następnie wywoływałem plamy cukrów redukujących testem 2, 3, 5-trójfenylotetrazolowym (TFT), a cukrów zawierających w swym składzie fruktozę testem antronowym.

Do wywoływania cukrów na bibule można stosować różne substancje tworzące z nimi barwne związki (Hais 1954, Lederer 1957, Opieńska-Blauth 1957, Block 1958). Użyty w tej pracy chlorowodorek 2, 3, 5-trójfenylotetrazolu został wprowadzony do analizy węglowodanów

strona 6

przez Farbridgea i współpracowników (1951). Odczynnik ten reaguje z cukrami redukującymi w alkalicznym roztworze redukując się do formazanu — związku o czerwonej barwie. Schemat reakcji przedstawia się następująco:

„` Cl⁻ +(2H⁺+2e) C6H5—N————N⁺—C6H5 ——————————→ C6H5—NH N—C6H5+H⁺Cl⁻

| || ←—————————— | || N N −(2H⁺+2e) N N / / C C

| | C6H5 C6H5 „`

Reakcja ta może służyć do ilościowych oznaczeń gdyż w alkalicznym środowisku istnieje proporcjonalna zależność między ilością cukru a ilością formazanu.

Do ujawniania plam cukrów redukujących spryskiwałem chromatogramy roztworem uzyskanym przez zmieszanie 2% wodnego roztworu TFT z 1n NaOH zmieszanych w stosunku objętościowym 1 : 1. Następnie trzymałem chromatogramy nad gotującą się wodą aż do całkowitego ujawnienia się plam, z kolei myłem je bieżącą wodą, aby usunąć resztę nieprzereagowanych związków i w końcu suszyłem je w temperaturze pokojowej, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Tak wywołany chromatogram można było przechowywać przez szereg miesięcy bez widocznej zmiany intensywności charakterystycznej barwy plamy, ale trzeba go było chronić przed działaniem bezpośredniego światła słonecznego.

Do ujawniania węglowodanów zawierających w swym składzie fruktozę używana jest najczęściej naftorezorcyna z kwasem trójchlorooctowym, plamy są jednak słabo widoczne. Lepszy jest test antronowy wprowadzony do chromatografii przez Johansona (1953). Z ketozami daje on żółte plamy nierozpuszczalne w wodzie. Roztwór antronowy o składzie podanym przez Johansona, okazał się zbyt stężony i dlatego zmieniłem go następująco: 0,9 g antronu rozpuszczałem na gorąco w 30 ml lodowatego kwasu octowego. Do tego dodawałem 9 ml kwasu fosforowego (c. wł. 1,6) i 90 ml etanolu.

Chromatogramy spryskane testem antronowym ogrzewałem w suszarce przez 6 minut w 108°, a następnie przemywałem je bieżącą wodą i suszyłem na powietrzu. Żółte plamy fruktozy i oligoz zawierających w cząsteczce fruktozę, są trwałe przez szereg miesięcy, gdy się chromatogramy chroni przed bezpośrednim światłem słonecznym. Glikoza nie reaguje z testem antronowym, więc przed wywołaniem chromatogramu tym testem

strona 7

odcinałem pasek bibuły szerokości 30 mm zawierający glikozę jako wzorzec do obliczania współczynnika Rg i pasek ten wywoływałem TFT. Wyniki pomiarów przedstawiłem w tabeli 3.

WYNIKI I DYSKUSJA

W tabeli 1 są zebrane wyniki analizy miodów. Oba miody były lewoskrętne mimo, że pierwszy był typowym miodem spadziowym łatwym do oceny na podstawie barwy i smaku. Według danych zaczerpniętych z literatury (Spöttel 1950), większość miodów jest lewoskrętna. Spadek lewoskrętności wskazuje na domieszkę spadzi.

Niski procent wody w miodzie spadziowym jest charakterystyczny dla tego typu miodów. Zwiększony natomiast procent sacharozy ponad przeciętną, która według badań własnych, rzadko przekracza 3% (1954), wskazuje na zawartość oligoz ulegających hydrolizie z kwasem solnym, podczas oznaczania sacharozy i przez to pozornie podwyższających jej ilość.

Frakcja oligoz uzyskanych z miodu nektarowego wynosiła 1,5% jego suchej masy, natomiast z miodu spadziowego otrzymałem 9,75%.

W tabeli 2 przedstawiłem wyniki ilościowe z chromatografii kolumnowej obu miodów, natomiast wykresy 1 i 2 obrazują umiejscowienie się węglowodanów w poszczególnych frakcjach eluatów. Wynika z nich, że rozdział monoz od oligoz, zalecany przez Fiehego i Kordatzkiego (1928), nie jest ilościowy. Udowodniono to bezsprzecznie metodą chromatografii. Część monoz ulega wytrąceniu w mieszaninie alkoholowo-eterowej i przechodzi do frakcji oligoz.

Z ryc. 1 widać, że dobrze się rozdzieliły oligozy wymyte przez 10% etanol i bardziej stężone jego roztwory. Wydaje się jednak, że wprowadzenie 13,299 g suchej masy węglowodanów na 100 g węgla aktywnego zmieszanego ze 100 g ziemi okrzemkowej „Hyflo” było za dużą dawką na możliwości adsorpcyjne kolumny. Wprawdzie uczeni japońscy (Aso 1960, Watanabe 1959, 1960), brali do rozdziału 37,[?]g miodu na 100 g węgla, ale gros tego obciążenia stanowiły monozy, które są mało adsorbowane. W moim rozdziale chromatograficznym triozy, jak rafinoza i inne oligozy, wyższe od trioz, zostały całkowicie zaadsorbowane i wysyciły węgiel, więc monozy i biozy musiały występować razem we frakcji wodnej. Dzięki takiemu rozdziałowi można wyosobnić oligozy od bioz przez ponowne chromatografowanie niektórych eluatów na kolumnie, począwszy od eluatu nr 36, jak to wynika z ryc. 1.

Rozdział oligoz z miodu nektarowego, przedstawiony na ryc. 2 wygląda odmiennie od wykresu 1. Jest on mniej selektywny, chociaż w tym wypadku kolumna na pewno nie była przeciążona. Niektóre frakcje jednak, jak na przykład 50—62 nadają się do dalszego rozdziału. Z tego wykresu

strona 8

widać, że nieznaczne ilości monoz zostały silnie związane przez adsorbent i nie uległy rugowaniu przez oligozy, jak to miało miejsce w rozdziale oligoz z miodu spadziowego. Przyczyna tego tkwi prawdopodobnie w tym, iż tych oligoz było tutaj niewiele. Także nieco sacharozy i maltozy zostało silnie zaadsorbowanych, tak silnie, że wymywał je dopiero 50% etanol. Przyczyna tej nienormalności tkwi z jednej strony we wzajemnym stosunku węglowodanów, z drugiej zaś we własnościach fizyko-chemicznych

poziome odcinki linii pokazują położenie plam cukrów (współczynnik Rg) w kolejnych eluatach

Ryc. 1. Skład cukrów w eluatach frakcji oligoz z miodu spadziowego rozdzielonych na kolumnie węglowej. — — — — test trójfenylotetrazolowy, —.—.—.—. test antronowy

poziome odcinki linii pokazują położenie plam cukrów (współczynnik Rg) w kolejnych eluatach

Ryc. 2. Skład cukrów w eluatach frakcji oligoz z miodu nektarowego rozdzielonych na kolumnie węglowej. — — — — test trójfenylotetrazolowy, —.—.—.—. test antronowy

strona 9

Tabela 2 Wniki chromatograficznego rozdziału oligoz z miodu nektarowego z okresu kwitnienia drzew owocowych i oligoz z miodu ze spadzi jodłowej na kolumnie węglowej z dodatkiem Hyflo Super Col (100:100)

Wyszczególnienie Wprowadzono na kolumnę Odzyskano: g Odzyskano: % Eluent Ilość eluentu Ilość frakcji Masa węglowodanów w eluacie: g Masa węglowodanów w eluacie: %
Miód nektarowy 9,00 g w 200 ml 8,502 94,5 woda 250 3 2,169 25,512
1,0% EtOH 500 10 1,992 23,430
2,5 ,, ,, 500 10 0,534 6,281
7,0 ,, ,, 500 10 1,476 17,361
10,0 ,, ,, 500 10 0,576 6,775
15,0 ,, ,, 250 5 0,276 3,246
20,0 ,, ,, 250 5 0,777 9,139
50,0 ,, ,, 550 11 0,702 8,257
Miód spadziowy 13,299 g w 200 ml 13,362 100,4 woda 250 3 5,982 44,769
1,0% EtOH 500 10 2,562 19,174
2,5 ,, ,, 500 10 1,888 14,130
7,0 ,, ,, 500 10 0,955 7,147
10,0 ,, ,, 500 10 0,722 5,403
15,0 ,, ,, 250 5 0,192 1,482
20,0 ,, ,, 250 5 0,406 3,038
50,0 ,, ,, 700 13 0,649 4,857

adsorbenta oraz w sposobie przygotowania kolumny do rozdziału. Właściwe przygotowanie kolumny ma ogromny wpływ na rozwijanie chromatogramu. Stwierdził to Austin (White 1959), który pomimo że pracował nad tym samym materiałem miodowym co White i według jego metody, otrzymał jednak wyniki przeszło dwukrotnie wyższe dla sumy węglowodanów od wyniku Whitea. Wyniki Austina były wyższe nawet po zastosowaniu takiego samego węgla aktywnego, jaki stosował White. Wynika z tego jasno, że dobre i równomierne wypełnienie kolumny adsorbentem odgrywa szczególnie doniosłą rolę w późniejszym rozdziale, a tymczasem ze względu na barwę adsorbenta — węgla, czynność tę wykonuje się „na ślepo”. Sprawdzenie, czy wypełnienie kolumny było równomierne, otrzymuje się dopiero po zakończeniu rozdziału i wywołaniu kontrolnych chromatogramów bibułowych z roztworami wyeluowanymi z kolumny.

Tabela 3. Zawiera współczynniki Rg cukrów redukujących i nieredukujących, stwierdzonych u obu rodzajów miodów. Wynika z niej, że miód nektarowy, wbrew poglądom jest bardziej różnorodny, wykazuje bowiem 17 węglowodanów, w tym osiem zawiera w swym składzie fruktozę. Natomiast miód spadziowy ma 12 cukrów, w tym pięć z fruktozą. W miodzie spadziowym nie ma węglowodanów o małym Rg = 0 i 0,04; jakiejś biozy

strona 10

Tabela 3 Współczynniki Rg węglowodanów stwierdzonych chromatografią bibułową w eluatach z kolumny węglowej. Wywoływacze 2, 3, 5-trójfenylotetrazol (TFT), antron (An).

Lp. Rg Frakcja oligoz miodu spadziowego: TFT Frakcja oligoz miodu spadziowego: An Frakcja oligoz miodu nektarowego: TFT Frakcja oligoz miodu nektarowego: An Uwagi
1 0 ÷ —
2 0,04 — ÷
3 0,09 ÷ — ÷ —
4 0,13 — ÷ — ÷
5 0,16 ÷ — ÷ —
6 0,23 ÷ — ÷ —
7 0,25 — ÷ — ÷ rafinoza
8 0,37 ÷ — ÷ —
9 0,42 — ÷ — ÷ melecytoza
10 0,61 ÷ — ÷ — maltoza
11 0,63 — ÷
12 0,65 ÷ — ÷ — izomaltoza?
13 0,66 — ÷ — ÷ sacharoza
14 1,00 ÷ — ÷ — glikoza
15 1,22 ÷ ÷ ÷ ÷ fruktoza
16 1,33 ÷ ÷ turanoza ?
17 1,47 ÷ —

o Rg = 0,63 i cukrów szybko wędrujących o Rg = 1,33 i 1,47. Być może, iż ostatni jest pentozą.

Aso i jego współpracownicy (1960), stwierdzili aż 22 plamy cukrów na chromatografii bibułowej miodu z Lespedeza bicolor, ale jako wywoływacza dla cukrów redukujących używali ftalanu aniliny. Według badań Aso, Yamauchi i Matsuda (1955) testem tym można, między innymi, wykryć także soforozę i kojibiozę. Natomiast badania Sato i Aso (1958) wykazały, że test TFT nie ujawnia tych cukrów. Można się spodziewać, że zastosowanie innych wywoływaczy może ujawnić jeszcze inne cukry w miodzie, których obecność jest prawdopodobna, na przykład trehalozę. Aso, Yamauchi i Matsuda (1955) wykazali, że cukier ten daje pozytywną reakcję z testem srebrowym.

Porównanie wyników mojej pracy dotyczących składu węglowodanów z miodu spadziowego z jodły z wynikami Goldschmidta i Burkerta (1955), którzy badali skład węglowodanów z miodu spadziowego z drzew liściastych, wykazuje pewną zbieżność, po przeliczeniu ich współczynników Rf na Rg. Wydaje mi się, że nie ma istotnej różnicy jakościowej w węglowodanach między miodem pochodzącym ze spadzi z drzew szpilkowych, a miodem ze spadzi z drzew liściastych.

strona 11

WNIOSKI

Na podstawie tej pracy można wysnuć następujące wnioski:

  1. Wzajemny stosunek wagowy oligoz wydzielanych na kolumnie wypełnionej mieszaniną węgla aktywnego z ziemią okrzemkową Hyflo Super Cel ma wpływ na selektywność rozdziału.
  1. Stwierdzono istotne różnice w składzie węglowodanów między miodem nektarowym, a miodem ze spadzi jodłowej. W pierwszym ujawniono bowiem 17 cukrów w tym 8 zawierało w swym składzie fruktozę, natomiast w drugim miodzie ujawniono 12 cukrów, z których 5 zawierało fruktozę.
  1. Porównanie własnych wyników, z wynikami Goldschmidta i Burkerta (1955) nasuwa przypuszczenie, iż nie ma różnicy w składzie jakościowym węglowodanów między miodem spadziowym z jodły, a miodem spadziowym z drzew liściastych.

LITERATURA

Aso K., Yamauchi F. and Matsuda K. (1955) — Paper Chromatography of Glucose Polimers I. Correlation of the Papergram Colour with the Chemical Structure. Hakko Kogaku Zasshi 33: 117—121. Memorial Publication Faculty of Agriculture Tohoku University, Sendai (1958).

Aso K., Watanabe T. and Yamao K. (1960) — Studies on Honey I. On the Sugar Composition of Honey. Tohoku J. Agric. Res. 11: 101—108.

Block J., Durrum E., Zweig G. (1958) — A Manual of Paper Chromatography and Paper Elektrophoresis. Academic Press Inc., Publishers. New York.

Chistov W. O. (1954) — O kisłotnych i bufornych swoistwach miedow. Pczełowodstwo 2: 28—32.

Curyło J. (1954) — Charakterystyka miodów pszczelich ze wschodnich województw Polski pod względem zawartości wody i sacharozy. Roczn. Nauk Roln. 68-B-3: 325—333.

Curyło J. (1961) — Badania nad wpływem standaryzacji na ß-amylazę i inwertazę w miodach, oraz na zawartość w nich 5-hydroksymetylofurfuralu. Pszczeln. Zesz. Nauk. 5, 2: 65—74.

Curyło J. i Zalewski W. (1957) — Skład miodu pszczelego. Pszczeln. Zesz. Nauk. 1: 39—49.

Fairbridge R. A., Wallis K. J. and Both R. G. (1957) — The direct colorimetric estimation of reducing sugars and other reducing substances with tetrazolium sals. Biochem. J. 49: 423—427.

Fiehe J. und Kordatzki W. (1928) — Beitrag zur Kenntnis der Dextrine des Honigs und des Kunsthonigs. Z. f. Untersuch. der Lebensmittel. 55: 602—608.

Goldschmidt S. und Burkert H. (1955) — Über das Vorkommen einer im Bienenhonig bisher unbekannter Zucker. Hoppe-Seyler’s Z. f. Physiologische Chem. 300: 188—200.

Hais J. M., Macek K. (1954) — Papirova chromatografie. Ceskoslovenske Akademie Ved. Praha.

strona 12

Johanson R. (1953) — New specific reagent for ketosugars. Nature. 171: 956.

Lederer E., Lederer M. (1957) — Chromatography. Elsener Publishing Comp. Amsterdam, London, New York.

Malyoth E. (1951) — Paperchromatography of honey. Naturwissenschaften 38: 478.

Maurizio A. (1957) — Breakdown of sugars by inverting enzymes in the pharyngeal glans and midgut of honeybee I. Summer bees. Preliminary report, Bee World 38. 14—17.

Opieńska-Blauth J., Waksmundzki A., Kański M. (1957) — Chromatografia. PWN. Warszawa.

Paech K., Tracey M. (1939) — Moderne Metoden der Pflanzenanalyse I. Springer-Vrl. Berlin, Göttingen, Heidelberg.

Podgórska J. (1939) — Miody polskie pod względem chemicznym. Arch. Chemii i Farmacji IV: 23—30.

Rozow S. A., Gubin A. F. Komarow P. M., Taranow G. F., Tiemnov W. A. (1955) — Pczełowodztwo II. Sielchozgiz. Moskwa.

Rusiecki W. (1950) — Badanie miodów polskich. Acta Pol. Pharmaceutica 7: 289—321.

Sato A. and Aso K. (1958) — Isolation of kojibiose from hydrol. Memoral Publication Faculty of Agriculture Tohoku University Sendal.

Spöttel W. (1950) — Honig und Trockenmilch. Johann Ambrosius Barth Vrl. Leipzig.

Täufel K. und Reiss R. (1954) — Analytische und Chromatographische Studien am Bienenhonig. Z. Lebensmitt. Untersuch. 94: 1—10.

Vavruch J. (1952) — Chromatographicka studie vcelego medu. Chemicke Listy. 46: 116—17.

Watanabe T. and Aso K. (1959) — Isolation of kojibiose from honey. Nature 183: 1740.

Watanabe T. and Aso K. (1960) — Studies of honey II. Isolation of kojibiose, nigerose, maltose and isomaltose from honey. Tohoku J. Agric. Res. 11: 108—115.

Whister R. L., Durso D. F. (1950) — Chromatographic separation of sugars on charcoal. J. Am. Chem. Soc. 72: 677—678.

White jr J. W. and Maher J. (1953) — Transglucosidation by honey invertase. Arch. Biochem. Biophys. 42: 360—67.

White jr J. W. and Maher J. (1954) — Selective adsorption method for determination of the sugars of honey. J. Assoc. Offic. Agric. Chemists. 37: 466—478.

White jr J. W. and Maher J. (1954) — Sugar analisis of honey by a selective adsorption method. J. Assoc. Offic. Chemists. 37: 478—486.

White jr. J. W. (1956) — Selective adsorption method for determination of sugars of honey-correction. J. Assoc. Offic. Chemists 39: 1016.

White jr J. W. (1957) — Report of honey. J. Assoc. Offic. Agric. Chemists 40: 326—328.

White jr. J. W. (1959) — Report on the analysis of honey. J. Assoc. Offic. Chemists 42: 341—348.

White jr. J. W., Eddy C. R. Petty J. and Hoban N. (1958) — Infrared Identification of Disaccharides. Anal. Chem. 30: 506—510.

White jr. J. W. and Hoban N. (1959) — Composition of honey IV. Identification of the disaccharides. Arch. Biochem. 80: 386—392.

Wojciechowicz Maria i Andretowicz Antonina (1959) — Wykrywanie zafałszowań miodu naturalnego zhydrolizowanym syropem cukrowym metodą chromatografii. Chem. Analityczna 4: 259—264.

strona 13

ХРОМАТОГРАФИЧЕСКОЕ РАЗДЕЛЕНИЕ УГЛЕВОДОРОВ ИЗ ЦВЕТОЧНОГО И ПАДЕВОГО МЕДОВ

Ян Цурыло

Резюме

Из цветочного меда и падевого меда выделено фракцию олигоз алькоголь — эфирною смесью по методу Фихе и Кордатского (1928).

Сухая масса цветочного меда содержала 1,5%, а падевого 9,75% олигоз.

Олигозы обоих медов разделено при помощи хроматографической колонки 400 мм длины и 45 мм ширины, выполненной 100 г активного угля и 100 г инфузорита Hyflo Super Cel. Абсорбенты были очищены от азотистых соединений и следов тяжелых металлов.

Сахара элюировано водой и 1%, 2,5%, 7%, 10%, 15%, 20% и 50% (по объему) растворами этанола под давлением 900 Тор. Элюаты брались порциями по 50 мг и исследовались на бумаге Wh. 2. Для получения хроматограммы применялись смеси н-бутанол-пиридин-вода 6:4:3 и н-бутанол-уксусная кислота-вода 1:4:5. Для проявления пользовались 2, 3, 5-трифенил-тетразолом (ТФТ) или антроном (Ан.).

Установлено, что: 1) взаимное весовое отношение олигоз разделяемых в колонке влияет на селективность разделения; 2) между цветочным медом и падевым выступает существенная разница в содержании углеводов; в первом обнаружено 17 сахаров, при чем в состав 8 из них входила фруктоза, а во втором 12 из чего 5 содержало фруктозу; 3) сравнение полученных результатов с результатами Гольдшмидта и Буркерта (1955) позволяет предполагать, что в качественном содержании углеводородов в падевых медах с пихты и падевых медах с лиственных деревьев нет разницы.

DIE VERTEILUNG DER KOHLENHYDRATE VON NEKTAR — UND BLATTHONIG MITTELS DER CHROMATOGRAPHIEMETHODE

Jan Curyło

Zusammenfassung

Aus dem Nektarhonig und aus dem Blatthonig wurde die Oligosenfraktion mittels einer Mischung von Alkohol und Äthyläther nach der Fiehe — und Kordatzki Methode (1928) ausgesondert.

Der Nektarhonig enthielt 1,5%, der Blatthonig aber 9,75% von der trocken Masse der Oligosen.

Die Oligosen von beiden Honigsorten wurden in einer chromatographischen Kolonne von einander ausgesetzt. Die Kolonne war 43 mm breit und 400 mm lang und mit einer Mischung von 100 g Activkohle und 100 g Kieselgur Hyflo Super Col. ausgefüllt. Adsorbens wurden von Stickstoffverbindungen und Schwermetallspuren gereinigt.

Die Sacchariden wurden mit Wasser und Lösungen von 1%, 2,5%, 7%, 10%, 20% und 50% Äthanol unter dem 900 Torr. Druck eluirt. Die Eluate wurden je 50 ml gesammelt und dann auf dem Chromatographiepapier Wh. 2 nachgeforscht. Die

strona 14

Chromatogramme wurden mittels Mischungen von n-Butylalkohol-Piridin-Wasser (6:4:3) und n-Butylalkohol-Essigsäure-Wasser (1:4:5) ausgewickelt und dann mit Hilfe des 2, 3, 5-Triphenylterazol (TFT) oraz Anthron (An) Test entwickelt.

In der Arbeit wurde festgestellt dass: 1) die Waageweschselbeziehungen der von einander in der Kolonne verteilt Oligosen einen Einfluss auf die Trennschärfe der Verteilung halten, 2) wesentliche Unterschiede in den Kohlenhydratverbindungen zwischen dem Nektarhonig und dem Blatthonig bestanden; und zwar, in dem ersten Honig wurden 17 Sacchariden zum Vorschein gebracht, in denen 8 Fructose enthielten; in dem zweiten Honig dagegen kamen 12 Sacchariden zutage in denen 5 Fructose in sich beschlossen; 3) der Vergleich dieser Ergebnisse mit den erzielten von Goldschmidt und Buckert Resultaten (1955) zur Annahme liess, dass es keine qualitativ Unterschiede in der Kohlenhydrateerbindungen zwischen dem Blatthonig von der Tanne und jenem von den Laubbäumen gab.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 2: „550 m” → 550 mm
  • s. 3: „T = 70 + 390,7″ → T = 78 + 390,7
  • s. 4, tab. 1, Lp. 10, miód nektarowy: „1,10″ → 1,12
  • s. 6: „Farbridgea” → Fairbridgea
  • s. 9, tab. 2: „Wniki” → Wyniki
  • s. 9, tab. 2: „Hyflo Super Col” → Hyflo Super Cel
  • s. 9, tab. 2, miód spadziowy, 15,0% EtOH: „0,192″ → 0,198
  • s. 11, bibliografia: „Polimers” → Polymers
  • s. 11, bibliografia: „Elektrophoresis” → Electrophoresis
  • s. 11, bibliografia: „tetrazolium sals” → tetrazolium salts
  • s. 12, bibliografia: „Elsener” → Elsevier
  • s. 12, bibliografia: „pharyngeal glans” → pharyngeal glands
  • s. 12, bibliografia: „Moderne Metoden” → Moderne Methoden
  • s. 12, bibliografia: „Memoral” → Memorial
  • s. 12, bibliografia: „Sendal” → Sendai
  • s. 12, bibliografia: „Sugar analisis” → Sugar analysis
  • s. 13, streszczenie: „УГЛЕВОДОРОВ” → УГЛЕВОДОВ
  • s. 13, streszczenie: „45 мм ширины” → 43 мм ширины
  • s. 13, streszczenie: „по 50 мг” → по 50 мл
  • s. 13, streszczenie: „углеводородов” → углеводов
  • s. 13, streszczenie: „Hyflo Super Col.” → Hyflo Super Cel.
  • s. 14, streszczenie: „Piridin” → Pyridin
  • s. 14, streszczenie: „Triphenylterazol” → Triphenyltetrazol
  • s. 14, streszczenie: „oraz Anthron” → und Anthron
  • s. 14, streszczenie: „Waageweschselbeziehungen” → Waagewechselbeziehungen
  • s. 14, streszczenie: „Kohlenhydrateerbindungen” → Kohlenhydratverbindungen
  • s. 14, streszczenie: „Buckert” → Burkert

Podobne wpisy