PORÓWNANIE METOD OZNACZANIA W MIODZIE SUCHEJ MASY, ZAWARTOŚCI CUKROWCÓW ORAZ AKTYWNOŚCI α — AMYLAZY

tekst: Witold Zalewski

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok VI, Nr 3, grudzień 1962 — Witold Zalewski

strona 121

PSZÇZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK VI, Nr 3 GRUDZIEŃ 1962

Witold Zalewski

Zakład Pszczelnictwa IS

WSTĘP

Corocznie handel uspołeczniony skupuje od pszczelarzy tysiące ton miodu. Miód ten w przeważającej większości jest surowcem niejednorodnym, zbieranym w różnych okresach wegetacji roślin i dlatego partie jego mogą się różnić między sobą znacznie smakiem, zapachem, barwą, konsystencją oraz innymi cechami. Kupowany bezpośrednio od producentów miód bywa często niedojrzały, czasem fałszowany sacharozą czy też podgrzewany. Musi być zatem poddawany kontroli. Kontrola na punkcie skupu jest raczej powierzchowna, ogranicza się bowiem do organoleptycznej oceny miodu oraz oznaczenia w nim suchej masy refraktometrycznie. Miód podejrzany o zafałszowanie poddawany jest dokładniejszym, chemicznym badaniom laboratoryjnym dopiero w Okręgowych Spółdzielniach Pszczelarskich lub w Powiatowych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych. Przy eksporcie miodu zachodzi również potrzeba badania, czy odpowiada on wymaganiom stawianym przez odbiorcę. Należy jednak nadmienić, że różne są metody badania poszczególnych składników miodu. Każda z metod oznaczenia np. suchej masy, cukrów czy innego składnika daje nieco inne wyniki (różniące się czasami znacznie między sobą). Wynika stąd konieczność wyboru metody badań. W piśmiennictwie krajowym niewiele jest publikacji traktujących o metodach badań składu chemicznego miodu. W okresie powojennym na ten temat pisał Krauze (1948), Szymusik (1953) oraz Curyło (1957). W dostępnej literaturze znaleziono tylko pracę Rozentala (1956), który prowadził badania porównawcze nad dokładnością metod oznaczania zawartości cukrów w produktach spożywczych. Wymagania jakościowe i metody badań miodu podaje norma resortowa z 1954 r. RN-54,

strona 122

MHW-13. Metody badań zalecane w normie są podane ogólnie, nieraz po kilka do badania poszczególnych składników miodu, bez wskazania, która jest najlepsza czy właściwa. Nadmienić należy, że dotychczas nie było u nas żadnego przepisu normatywnego, który ustalałby ujednolicone metody badań miodu.

Zasadniczo w każdym państwie istnieje urzędowy spis metod oznaczeń, którymi należy się posługiwać przy badaniu składu chemicznego różnych artykułów spożywczych a także i miodu. Interesujące jest, że zalecane metody badań w różnych państwach nie zawsze są takie same, a czasem kodeksy żywnościowe podają kilka metod oznaczeń tego samego składnika. Badanie w miodzie zawartości suchej masy, cukrów redukujących łącznie z sacharozą oraz aktywności α – amylazy uważa się ogólnie za podstawowe oznaczenia, określające jakość miodu. Miód, który zawiera za mało suchej masy (co jest równoznaczne z nadmiarem wody) przyjmuje się za niedojrzały lub zafałszowany, łatwo ulegający w czasie składowania fermentacji. Zawartość cukrów prostych świadczy w pewnej mierze o pochodzeniu miodu, a obecność w nim sacharozy powyżej dopuszczalnej granicy określonej normą, wskazuje na ewentualne zafałszowanie miodu syropem cukrowym. Wysoka aktywność α – amylazowa świadczy o niepodgrzewaniu miodów. Nadmierne bowiem podgrzewanie miodu hamuje a nawet i całkowicie unieczynnia aktywność α – amylazy względnie inwertazy.

Celem niniejszej pracy było wytypowanie na podstawie badań porównawczych takich metod oznaczeń suchej masy, cukrów oraz aktywności α — amylazy, które dawałyby wyniki najbardziej rzetelne i nie były trudne do zastosowania w laboratoriach kontrolnych, przez co nadawałyby się do zalecenia jako metody obowiązujące.

Metodom tym stawiano następujące wymagania:

a) powinny być łatwe i dogodne do seryjnych oznaczeń,

b) dawać możliwie najdokładniejsze wyniki, zbliżone najbardziej do rzeczywistej zawartości badanych składników w miodach,

c) odczynniki używane do oznaczeń powinny być tanie, produkowane przez przemysł krajowy.

Zainteresowanie problemem ujednolicenia metod badań nad chemicznym składem miodów wynikło w związku z opracowywaniem przez Zakład Pszczelnictwa I.S. normy państwowej na miód i metody jego badań.

MATERIAŁ ORAZ METODY OZNACZEŃ

Jako surowca do badań użyto 7 próbek miodów dostarczonych przez O.S.P. Poznań w słoikach 0,5 kg. Przysłane próbki były losowo pobierane z beczek zawierających około 200 kg miodu. Odmianowość próbek

strona 123

miodów oznaczano organoleptycznie po charakterystycznym zapachu, smaku, kolorze konsystencji itp. Dodatkowo przebadano jeszcze 2 miody zagraniczne a mianowicie kasztanowy z Jugosławii oraz nostrzykowy ze Związku Radzieckiego.

METODY OZNACZEŃ

A. Oznaczanie suchej masy przeprowadzono trzema metodami:

a) piknometryczną z ciężaru właściwego roztworu podstawowego miodu (Krauze 1948),

b) refraktometrycznie w temperaturze 40° (wg Krauzego 1948 i Beythien 1951).

c) refraktometrycznie w 20°. Jest to metoda polecana w USA. (A.O.A.C. z 1955 r.).

Za metodę standardową przyjęto oznaczenie suchej masy z ciężaru właściwego 20% roztworu podstawowego. Metoda ta nie nadaje się jednak do seryjnych oznaczeń, ponieważ pochłania dużo czasu.

B. Oznaczanie cukrów prostych oraz sacharozy przeprowadzono czterema metodami:

a) metodą Lane—Eynona wg Pijanowskiego (1951) z następującymi modyfikacjami:

  1. Zastosowano inne rozcieńczenie miodu, 0,25%-owe,
  1. Wprowadzono blokowanie działania inwertazy przez zagotowanie podstawowego roztworu miodu,
  1. Zastosowano klarowanie płynami Carreza,
  1. Zastosowano miano dla używanego płynu Fehlinga I.

Miano to sprawdzano w następujący sposób:

Do kolby stożkowej o pojemności 200 ml odmierzano pipetą 10 ml roztworu Fehlinga, dodawano 50 ml wody destylowanej, 1 ml 1n roztworu kwasu siarkowego, 20 ml 10% roztworu jodku potasowego i miareczkowano wobec kilku kropli 1% roztworu skrobi 0,1n roztworem Na2S2O3 aż do zaniku barwy niebieskiej.

1 ml 0,1n roztworu Na2S2O3 odpowiada 24,968 mg CuSO4 · 5 H2O.

  1. Opracowano tabelę wyników uwzględniającą proponowane rozcieńczenie.

b) metodą Schoorla—Regenbogena według Struszyńskiego (1950), używając do oznaczeń 10 ml 1% roztworu miodu. Stosowano także blokadę inwertazy i klarowanie odczynnikami Carreza jak przy metodzie Lane—Eynona.

strona 124

c) metodą Luffa—Schoorla wg Struszyńskiego (1950), pobierając do oznaczeń 10 ml 0,5% roztworu miodu. W badanym roztworze blokowano działanie inwertazy oraz klarowano roztwór miodu podobnie jak przy dwóch poprzednich metodach.

d) metodą polarymetryczną wg Krauzego (1948) używając do oznaczeń rurkę 2 dcm.

W celu porównania rzetelności wyników oznaczono stężenie cukrów w standardowych roztworach glukozy i fruktozy metodą polarymetryczną przyjętą za sprawdzian dokładności innych metod.

e) oznaczanie sacharozy. Z badanych roztworów miodów pobierano sklarowanego przesączu dla metody Lane—Eynona i Schoorla—Regenbogena po 20 ml a dla metody Luffa—Schoorla 10 ml. Następnie dodawano 1 ml stężonego kwasu solnego i podgrzewano mieszaninę w temperaturze 67—70° przez 5 minut. Po tym czasie roztwory chłodzono, zobojętniano około 0,2 n NaOH wobec fenoloftaleiny i uzupełniano w kolbie miarniczej przy metodzie Lane—Eynona do 200 ml a Schoorla—Regenbogena i Luffa—Schoorla do 100 ml.

W tak sporządzonym roztworze oznaczano cukry redukujące po inwersji według tych samych wskazań jakie podano w punktach a, b, c. Odejmując procentową zawartość cukrów redukujących po i przed inwersją oraz mnożąc otrzymaną wartość przez współczynnik 0,95 uzyskiwano procentową zawartość sacharozy w miodzie.

C. Oznaczanie cukrów redukujących i sacharozy w miodach klarowanych oraz nieklarowanych.

Niektóre laboratoria oznaczając cukry redukujące i sacharozę nie stosują klarowania (odbiałczania) podstawowego roztworu miodu. Wykonano więc szereg porównawczych oznaczeń cukrów redukujących oraz sacharozy w roztworach miodów nieklarowanych i klarowanych odczynnikiem Carreza. Do klarowania roztworu miodu używa się po 2 ml płynu Carreza I i II. Carrez I jest to 15% roztwór żelazocyjanku potasu a Carrez II to 30% roztwór siarczanu cynku. Odczynnik ten należy do grupy najlepiej klarujących badane roztwory cukrów.

Do klarowania roztworów miodów poleca w literaturze krajowej odczynnik Carreza: Rychlik i Fedorowska (1960) a o wyższości tego odczynnika nad innymi środkami klarującymi donosi Szumska (1956).

D. Oznaczanie aktywności α-amylazy przeprowadzono dwiema metodami:

a) metodą Gothego — wg Beythien (1951) i Rauschera (1956),

b) metodą Schade, Marsh i Eckerta (1958).

Ta ostatnia metoda nadaje się do prac typowo badawczych i jest bardzo dokładna.

strona 125

WYNIKI BADAŃ I DYSKUSJA

Oznaczanie zawartości suchej masy w przebadanych miodach przedstawiono w tabeli 1. Ogółem przebadano 8 odmian miodów trzema metodami. Metoda refraktometryczna w 20° w stosunku do metody piknometrycznej, którą przyjęto za standardową, dawała wyniki niższe o około 2,5% (w przeliczeniu na procenty bezwzględne), natomiast oznaczenie w 40°, przyjęte w kodeksach żywnościowych wielu państw, dawało w stosunku do wyników metody piknometrycznej bardzo zbliżone wyniki, niższe średnio o 0,22%.

Tabela 1 Oznaczanie suchej masy w miodach trzema metodami Dry substance content in honey estimated by three methods

Odmiana miodu / honey from Metody / methods: piknometrycznie w 20°C w % / pycnometric at 20°C in percentage Metody / methods: refraktometrycznie w 20°C w % / refractometric at 20°C in percentage Metody / methods: refraktometrycznie w 40°C w % / refractometric at 40°C in percentage Różnice wyników między met. piknometryczną a refraktometryczną w 20°C / Differences between pycnometric method and refractometric method at 20°C: w % względnych / in relative percentage Różnice … w 20°C / … at 20°C: w % bezwzględnych / in absolute percentage Różnice wyników między met. piknometryczną a refraktometryczną w 40°C / Differences between pycnometric method and refractometric method at 40°C: w % względnych / in relative percentage Różnice … w 40°C / … at 40°C: w % bezwzględnych / in absolute percentage
rzepakowy / rape 81,90 80,0 82,5 —1,90 —2,3 +0,60 +0,73
wrzosowy / heather 79,68 77,8 79,7 —1,88 —2,36 0 0
gryczany / buckwheat 83,16 80,4 81,9 —2,76 —3,32 —1,26 —1,52
spadziowy / honeydew 83,47 81,0 83,0 —2,47 —2,96 —0,47 —0,56
wielokwiatowy / different flowers 84,12 81,7 83,7 —2,42 —2,88 —0,42 —0,50
rzepakowy mieszany / rape mixed 83,43 81,2 73,1 —2,23 —2,68 —0,33 —0,40
kasztanowy / sweet chestnut 83,47 81,8 83,5 —1,67 —2,0 0 0
nostrzykowy / melilot 84,38 83,1 84,8 —1,28 —1,52 +0,42 +0,50
średnio / average —2,08 —2,50 —0,18 —0,22
strona 126

Wyniki oznaczeń suchej masy w miodzie wrzosowym i kasztanowym, metodą piknometryczną i refraktometryczną w 40° były takie same i wynosiły dla miodu pierwszego 79,7% a dla miodu drugiego 83,5%. Największą rozbieżność w wynikach oznaczeń suchej masy tymi metodami wykazywał miód gryczany. Wynik oznaczenia metodą refraktometryczną w 40° był niższy o 1,52% w stosunku do wyników metody piknometrycznej (w procentach bezwzględnych). Inaczej natomiast przedstawiały się wyniki oznaczeń suchej masy w miodzie rzepakowym i nostrzykowym. Dla miodu rzepakowego wyniki były w stosunku do metody piknometrycznej wyższe o 0,73% a dla miodu nostrzykowego o 0,50%.

Na uwagę zasługują również wyniki oznaczeń suchej masy w miodzie spadziowym oraz kasztanowym. Zawartość suchej masy oznaczana w tych miodach metodą piknometryczną była dla obydwu miodów taka sama i wynosiła 83,47%.

Dla miodu spadziowego zawartość suchej masy oznaczana refraktometrycznie w 20° wynosiła 81,0% a w 40° — 83,0%. Miód ksztanowy miał odpowiednio: 81,8 i 83,5%. Gdyby w obydwu miodach znajdowały się te same związki, które wpływały na refrakcję — wynik oznaczeń powinien być taki sam.

Metoda refraktometryczna okazała się szybką, mało pracochłonną. Na przeprowadzenie jednego oznaczenia potrzeba kilka minut oraz parę kropli upłynnionego miodu. Niedogodnością jednak tej metody jest ścisłe przestrzeganie temperatury pomiaru 40°. Praktycznie więc oznaczenie sprowadza się do użycia refraktometru Abbego z ultratermostatem Höpplera. (Do tego typu oznaczeń nie nadają się małe ręczne refraktometry).

Metoda piknometryczna aczkolwiek bardzo dokładna nie może być polecana do oznaczeń masowych z powodu czasochłonności oznaczeń. Jedno oznaczenie wg tej metody trwa przeszło godzinę. Średnie wyników oznaczeń suchej masy metodą piknometryczną i refrakcji w 40° C są do siebie bardzo zbliżone. Dla metody piknometrycznej wynosi ona 82,95% i dla metody refraktometrycznej 82,76%. Stwierdzono na podstawie analizy zmienności Fischera, że różnica między nimi, wynosząca 0,19% była istotna (różnica graniczna przy poziomie 0,01 wynosiła 0,11%).

B. Oznaczanie w miodach zawartości cukrów redukujących oraz sacharozy.

Na podstawie przeprowadzonych doświadczeń, przekonano się, że wyniki oznaczeń metodą Lane—Eynona i Schoorla—Regenbogena (tabela 2) były w większości przypadków zbliżone. Dla miodów: rzepakowego, wrzosowego, gryczanego, wielokwiatowego i kasztanowego różnice wynosiły nie więcej jak 0,25%. Wyniki oznaczeń cukrów metodą Luffa—Schoorla

strona 127

Tabela 2 Zawartość cukrów redukujących oraz sacharozy w procentach wagowych oznaczona trzema metodami w różnych miodach Amount of reducing sugars and sucrose in percentage of weight estimated by three methods in several honies

Odmiana miodu / honey from Cukry redukujące oznaczane metodą / Reducing sugars estimated by method: Lane-Eynona / Lane-Eynon’s Cukry redukujące oznaczane metodą / Reducing sugars estimated by method: Schoorla Regenbogena / Schoorl Regenbogen’s Cukry redukujące oznaczane metodą / Reducing sugars estimated by method: Luffa Schoorla / Luffe-Schoorl’s Sacharoza oznaczana metodą / Sucrose estimated by method: Lane-Eynona / Lane-Eynon’s Sacharoza oznaczana metodą / Sucrose estimated by method: Schoorla Regenbogena / Schoorl-Regenbogen’s Sacharoza oznaczana metodą / Sucrose estimated by method: Luffa Schoorla / Luffe-Schoorl’s
rzepakowy / rape 81,30 81,44 83,64 0,57 0,38 0,47
wrzosowy / heather 72,89 73,03 76,66 0,97 0,74 1,33
gryczany / buckwheat 76,39 76,65 78,62 1,24 1,06 1,54
spadziowy / honeydew 73,64 75,05 76,32 3,52 2,27 3,31
wielokwiatowy / different flowers 77,58 77,48 78,90 1,58 2,96 1,65
rzepakowy mieszany / rape mixed 77,88 79,92 81,48 0,82 0,64 0,20
kasztanowy / sweet chestnut 71,53 71,78 72,36 0,25 0,37 0,57
nostrzykowy / melilot 77,94 80,12 80,48 2,63 1,52 1,06

były zawsze wyższe od wyników uzyskanych w dwóch poprzednich metodach. Wiąże się to przypuszczalnie z różnym pH mieszaniny utleniającej cukry;

pH odczynnika Luffa—Schoorla wynosiło 9,1

pH „ Schoorla—Regenbogena i Lane—Eynona wynosiło 11,8.

Porównując wyniki oznaczeń cukrów prostych metodą Lane—Eynona i Luffa-Schoorla stwierdzono, że otrzymane drugą metodą są wyższe co najmniej o 2,5% dla miodów: wrzosowego, gryczanego, spadziowego, rzepakowego mieszanego i nostrzykowego. Największe wahania wykazywał miód wrzosowy, dla którego różnica ta wynosiła 3,73, dla miodu rzepakowego mieszanego 3,60%. Zawartość cukrów redukujących w badanych miodach wykazywała dużą rozbieżność. Największą ich ilość oznaczoną

strona 128

metodą Lane—Eynona wykazał miód rzepakowy — 81,3%, a najniższą miód kasztanowy — 71,53%.

Przy pomocy analizy statystycznej udowodniono, że pomiędzy wynikami analiz chemicznych tego samego miodu przy zastosowaniu trzech metod zachodzą istotne różnice. Nie jest więc obojętne, jaką metodą będzie oznaczana zawartość cukrów w miodzie. Jako przykład podaje się miód gryczany, w którym metodą Luffa—Schoorla uzyskano 78,62% cukrów redukujących, Schoorla—Regenbogena — 76,65% a Lane—Eynona 76,39%, natomiast różnica graniczna nie powinna przekraczać 0,2%.

Zestawienie kosztów jednego oznaczenia oraz pracochłonności oznaczeń cukrów trzema metodami przemawia na korzyść metody Lane—Eynona.

Wyniki te przedstawiono w tabeli 3.

Tabela 3 Zestawienie pracochłonności oraz koszt 1 oznaczenia Comparision of time consumption and an expense of one estimation

Metoda / Method Liczba oznaczeń / Number of estimations Czas na jedno oznaczenie w minutach / Everage time consumption in minutes Koszt 1 oznaczenia, średnia z ceny odczynników na 100 oznaczeń / Everage expense of one estimation
Lane — Eynona / Lane — Eynon’s 18 ok. 8 0,51 zł
Schoorla-Regenbogena / Schoorl-Regenbogen’s 12 15 1,97 zł
Luffa-Schoorla / Luff-Schoorl’s 12 20 1,83 zł

Z danych z tabeli 3 wynika, że najszybsza i najtańsza jest metoda Lane—Eynona. Pozostałe dwie metody są prawie cztery razy droższe i potrzebują dwu do dwóch i pół raza więcej czasu na jedno oznaczenie.

Różnice w zawartości cukrów prostych w miodach nieklarowanych i klarowanych odczynnikiem Carreza I i II były wysoce istotne, co stwierdzono na podstawie analizy statystycznej.

Oznaczenia te przeprowadzono metodą Lane—Eynona (tabela 4).

Z danych tej tabeli wynika, że procentowa zawartość cukrów redukujących była niższa w miodach klarowanych niż w nieklarowanych. Największą różnicę stwierdzono w miodzie wrzosowym, który bez klarowania wykazywał procentową zawartość cukrów redukujących o 1,62% wyższą niż po sklarowaniu.

strona 129

Tabela 4 Zawartość cukrów oznaczanych metodą Lane-Eynona w miodach nieklarowanych oraz klarowanych odczynnikiem Carreza Amount of sugars estimated in honey notclarified and clarified with Carrez reagents

Odmiana miodu / honey from Wyniki analiz / results of analysis: przed inwersją w % / before inversion in percentage Wyniki analiz / results of analysis: różnica w % / difference in percentage Wyniki analiz / results of analysis: po inwersji w % / after inversion in percentage Wyniki analiz / results of analysis: różnica w % / difference in percentage
gryczany / buckwheat nieklarowany / notclarified 76,98 +0,59 78,07 +0,37
klarowany / clarified 76,39 77,70
wrzosowy / heather nieklarowany / notclarified 74,51 +1,62 75,24 +1,33
klarowany / clarified 72,89 73,91
wielokwiatowy / different flowers nieklarowany / notclarified 77,94 +0,36 79,24 0
klarowany / clarified 77,58 79,24

Można stąd wyciągnąć wniosek, że alkaliczny roztwór siarczanu miedzi reagował nie tylko z samymi cukrami redukującymi, ale także i z innymi związkami, które odczynnik Carreza usuwał z roztworu. Najwięcej tych związków znajdowało się w miodzie wrzosowym. Przed oznaczaniem zawartości cukrów w miodach bezwzględnie należy wykonać klarowanie — najlepiej odczynnikiem Carreza. Ogólnie uważa się, że odczynnik Carreza jest jednym z lepszych odczynników odbiałczających — najmniej absorbującym cukry na swej powierzchni, co stwierdzili Szumska (1956) oraz Rychlik i Fedorowska (1960) .

Udowodnili oni, że niektóre puszyste osady odbiałczające, wytwarzające się po dodaniu odczynnika odbiałczającego np. zasadowego octanu ołowiu i fosforanu dwuzasadowego, adsorbują na swojej powierzchni znaczne ilości cukrowców.

W celu sprawdzenia dokładności i rzetelności metod przeprowadzono jeszcze oznaczanie cukrów metodą polarymetryczną, którą przyjęto za standardową. Wyniki oznaczeń cukrów metodą Luffa-Schoorla w stosunku do metody standardowej były o 0,44% wyższe a wyniki otrzymane metodą Schoorla—Regenbogena o 0,30% niższe.

strona 130

Najniższe wyniki otrzymano przy metodzie Lane—Eynona, 0,92% niższe w stosunku do standardu.

C. Wyniki oznaczeń aktywności α – amylazy w badanych miodach przedstawiono w tabeli 5.

Tabela 5 Wyniki oznaczania aktywności α-amylazy metodą Schade-Marsh-Eckert’a i Gothego Results of α-amylase activity estimation by Schade’s, Marsh’s and Eckert’s and Gothe’s method

Odmiana miodu / honey from Metoda Schade-Marsh-Eckerta / Schade’s Marsh’s and Eckert’s method Metoda Gothe / Gothe’s method
rzepakowy / rape 13,0 6,5
wrzosowy / heather 78,9 38,5
gryczany / buckwheat 44,1 23,8
spadziowy / honeydew 31,9 13,9
wielokwiatowy / different flowers 46,8 29,4
rzepakowy mieszany / rape mixed 33,3 15,9
kasztanowy / sweet chestnut 15,4 5,8
nostrzykowy / melilot 21,4 9,6

Badane miody wykazywały duże wahania w aktywności α – amylazy.

Aktywność ta oznaczona w miodzie rzepakowym metodą Gothe’go wynosiła 6,5 i była prawie 6 razy niższa niż w miodzie wrzosowym (aktywność którego wynosiła 38,5). Wysoką aktywność wykazywał miód gryczany — 23,8 i wielokwiatowy — 29,4. Do miodów o niskiej aktywności enzymatycznej zaliczyć należy miód nostrzykowy (9,6) oraz kasztanowy (5,8). Spadziowy (13,9) i rzepakowy mieszany (15,9) zaliczyć można do miodów o średniej aktywności enzymatycznej.

Stwierdzono, że na przeprowadzenie oznaczeń metodą Gothe’go potrzeba nieco więcej czasu niż metodą Schade, Marsh i Eckerta (61 i 52 minut na jedno oznaczenie). Są to metody kolorymetryczne, przy czym w metodzie pierwszej nie jest potrzebny do oznaczeń fotokolorymetr. Metoda Gothe’go ma tę wadę, że daje wyniki mało dokładne. Czasem trudno jest wzrokowo odróżnić przejściowe zabarwienie fioletowe od purpurowego.

strona 131

Metoda Schade, Marsh i Eckerta, która wymaga użycia fotokolorymetru, jest metodą nadającą się szczególnie do prac naukowych. Ze względu na inne cele stawiane laboratoriom kontrolnym, należy zalecić im wystarczająco dokładną metodę Gothe’go.

WNIOSKI

Z przedstawionych wyników badań wyciągnąć można następujące wnioski:

  1. Do określania zawartości suchej masy (pośrednio wody) w miodach okazała się wystarczająco dokładna i dogodna metoda refraktometrycznego oznaczania w 40°,
  1. Do oznaczeń zawartości cukrowców w miodach wydaje się najlepsza, ze względu na jej taniość i szybkość metoda Lane—Eynona,
  1. Odbiałczanie (klarowanie) roztworu miodu do oznaczeń należy uznać za obowiązujące i przeprowadzić tylko odczynnikiem Carreza, polecanym do tego celu przez Rychlika i Fedorowską,
  1. Do oznaczeń aktywności α – amylazy w miodach wystarczająco dokładną a zarazem prostą okazała się metoda Gothe’go.

LITERATURA

Beythien A. (1951) — Laboratoriumsbuch für den Lebensmittelchemiker, Verlag von Theodor Steinkopff. Dresden und Leipzig.

Curyło J. (1957) — Hodowla Pszczół (rozdz. 14) PWRL.

Krauze St. (1948) — Materiały do Polskiego Kodeksu Żywnościowego Farm. Instytut Wydawn.

Official Methods of Analysis — A. O. A. C. (1955) — Published by the Association of Official Agricultural Chemists, Washington 4. D. C.

Pijanowski E. (1951) — Zarys Technologii Produktów Owocowych i Warzywnych PWRL.

Rauscher F. (1956) — Untersuchung von Lebensmitteln. Fachbuchverlag, Leipzig.

Rozental L. (1956) — Porównanie niektórych metod oznaczania cukru inwertowanego oraz sacharozy obok siebie. Roczniki P. Z. H. 7: 521—530.

Rychlik M., Fedorowska Z. (1960) — Badania nad inwertazą miodową. Cz. I. Modyfikacja metody oznaczania inwertazy miodowej. Roczniki P. Z. H., 11: 413—422.

Schade J. E., Marsh G. L., Eckert J. E. (1958) — Diastase activity and hydroxy – methyl – furfural in honey and their usefulness in detecting heat alteration. Food Res. 23 : 446—463.

Struszyński M. (1950) — Analiza ilościowa i techniczna, III CUSZ, Warszawa.

Szumska M. (1956) — Porównanie środków odbiałczających stosowanych przy ilościowym oznaczaniu cukrów. Roczniki P. Z. H., 7: 185—190.

Zalewski W. (1962) — Oznaczanie aktywności α — amylazy i inwertazy w miodach. Pszczeln. Zesz. Nauk. w druku.

strona 132

СРАВНЕНИЕ МЕТОДОВ ОПРЕДЕЛЕНИЯ В МЕДЕ СУХОГО ВЕЩЕСТВА СОДЕРЖАНИЯ САХАРОВ И АКТИВНОСТИ α-АМИЛАЗЫ

Витольд Залевски

Резюме

В восьми образцах медов определено содержание сухого вещества тремя методами: пикнометрическим, который принято за стандартный и рефрактометрическим при +20°Ц и при +40°Ц. Результат рефрактометрического исследования при +40°Ц был очень близок к полученному пикнометрическим методом — всего лишь на 0,22% ниже, тогда как при температуре +20°Ц ниже почти на 2,5%. Одно пикнометрическое определение длилось более часа, рефрактометрическое — 2-3 минуты. Для определения сухого вещества наиболее пригоден рефрактометрический метод при температуре + 40°Ц.

Определение медосахаридов и сахарозы проводилось четырмя методами: полярометрическим, который принято за стандартный, Лянэ-Эйнона (Л.-Э.), Шорля-Регенбогена (Ш.-Р.), Люфа-Шорля (Л.-Ш.).

Результаты полученные методом Л.-Э. были на 0,92% а Ш.-Р. на 0,30% ниже, а методом П.-Ш. на 0,44% высше стандартных. Статистическая обработка результатов доказала существенность этих разниц. Одно определение по методу Л.-Э. длилось 8 минут а его стоимость равнялась 0,51 злотому, по методу Ш.-Р. — 15 минут и 1,97 зл., а по методу Л.-Ш. — 20 минут и 1,83 зл.

Принимая во внимание трудоемкость и стоимость анализ, предлагается для массовой оценки медов принять метод Лане-Эйнона со следующими модификациями дополнениями:

  1. применять 0,25% основной раствор меда вместо 0,50%
  1. применять блокирование действия инвертазы посредством вскипячения основного раствора,
  1. применять осветление исследуемого раствора жидкостями Карреза I и II
  1. проверять титр фелинговой жидкости I
  1. пользоваться новой обработанной нами таблицей результатов анализ.

Установлено, что осветление (осаждение белков) оказывает существенное влияние на результат анализа. Так напр. результат определения моносахаридов в вересковом меде перед инверсией по Л.-Э. без осветления был на 1,62% больше чем после осветления.

Определение в медах активности α-амилазы проводилось методами Гейта и Шаде-Марш-Экерта.

Для массовых анализ предлагается применять достаточно точный метод Гейта, который не требует наличия сложной и дорогой аппаратуры.

COMPARISON OF METHODS FOR DETERMINING DRY SUBSTANCE, CARBOHYDRATES AND α – AMYLASE ACTIVITY IN HONEY

Witold Zalewski

Summary

Eight samples of honey, as referred to dry substance, were analysed by three methods: pycnometric (as standart), refractometric at 20° C and at 40° C. Results obtained by refractometric method at 40° C were very near to those obtained by

strona 133

pycnometric method: they were lower 0,22%; results obtained by refractometric method at 20° C were lower about 2.5%. The single analysis of dry substance by refractometric method lasted 2—3 minutes, but by pycnometric method it lasted above one hour. The best method for determining dry substance of honey was the refractometric method at 40° C.

Reducing sugars and sucrose were analysed by four methods: a) Lane—Eynon, b) Schoorl—Regenbogen, c) Luff—Schoorl, d) polarization method. As compared to polarymetric method, accepted as standard, the results obtained by Lane—Eynon method were lower about 0,92%, obtained by Schoorl—Regenbogen were lower about 0,30% but obtained by Luff—Schoorl method were higher about 0,44%. The significant difference between these results were tested with statistics.

The single analysis by Lane—Eynon method lasted about 8 minutes and costed 0,51 zł, by Luff—Schoorl — it lasted 20 minuts and costed 1,83 zł, by Schoorl—Regenbogen method — it lasted 15 minuts and costed 1,97 zł.

With regard to the amount of needed time for work and to the relatively low costs at the serial determination the Lane—Eynon method is to be preferred but with the following modifications of:

  1. Using 0,25% instead of 0,50% solution of honey;
  1. Blocking the invertase activity by heating the base solution of honey to the point of boiling;
  1. Clarifying the tested solution of honey with Carrez reagents I and II;
  1. Using the Fehling I reagent at 0,2774 M.;
  1. Reading the obtained results from the table.

The clarifying of the tested solution of honey was proved to be very important for the exact results of determining, e.g.: in not clarified heather honey the reducing sugars, determined by Lane—Eynon method before inversion, were higher 1,62% than those in the clarified heather honey.

The α – amylase activity in honey was determined by methods of Gothe and Schade, Marsh, Eckert. For the serial determination the Gothe’s method was found to be sufficient and also doing without any expensive laboratory apparatus.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 121, główka zeszytu: „PSZÇZELNICZE” → PSZCZELNICZE
  • s. 125, tab. 1, rzepakowy mieszany, 40°C: „73,1″ → 83,1
  • s. 126: „ksztanowy” → kasztanowy
  • s. 127, tab. 2: „honies” → honeys
  • s. 127, tab. 2, 2×: „Luffe-Schoorl’s” → Luff-Schoorl’s
  • s. 128, tab. 3: „Comparision” → Comparison
  • s. 128, tab. 3, 2×: „Everage” → Average
  • s. 132, streszczenie: „четырмя” → четырьмя
  • s. 132, streszczenie: „П.-Ш.” → Л.-Ш.
  • s. 132, streszczenie: „высше” → выше
  • s. 132, summary: „standart” → standard
  • s. 133, 2×: „minuts” → minutes

Podobne wpisy