WPŁYW DWUTLENKU WĘGLA NA FUNKCJONOWANIE CORPORA ALLATA U ROBOTNIC PSZCZOŁY MIODNEJ (APIS MELLIFICA L.)

tekst: Wojciech Skowronek

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXVI, 1982 — Wojciech Skowronek

strona 3

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXVI 1982

Wojciech Skowronek

Oddział Pszczelnictwa ISK Puławy

WPROWADZENIE

Usypianie pszczół robotnic dwutlenkiem węgla wywołuje u nich cały szereg ujemnych następstw. Zahamowaniu ulega rozwój ich gruczołów gardzielowych i woskowych (Fyg 1950, Skowronek i Jaycox 1974), zakłóceniu podlega charakterystyczna dla wieku pszczół kolejność prac (Ribbands 1950, Simpson 1954, Skowronek i Jaycox 1974), a długość życia wyraźnie się skraca (Austin 1955, Skowronek i Jaycox 1974).

Na sterowanie rozwojem narządów wewnętrznych pszczoły, a tym samym na podejmowanie przez nią określonych czynności w rodzinie pszczelej, prawdopodobnie znaczący wpływ mają hormony produkowane przez gruczoły wydzielania wewnętrznego, w tym także hormon juwenilny produkowany przez corpora allata. Obserwacje nad corpora allata u pszczół w okresie ich rozwoju postembrionalnego oraz u owadów dorosłych wykazały istnienia zmian w ich wielkości w zależności od stadium rozwojowego lub od wieku pszczoły (Pflugfelder 1948, Lukoschus 1956a i 1956b). Stwierdzono na przykład wzrost rozmiarów tych ciał w okresie, gdy pszczoły kończą pracę w ulu i stają się zbieraczkami nektaru a minimalny stopień ich rozwoju zauważono w okresie maksymalnego rozwoju gruczołów gardzielowych (Gast 1967, van Laere 1971). Zabójczy wpływ na rodziny pszczele substancji chemicznych, o działaniu podobnym do hormonu juwenilnego, tłumaczony jest właśnie hamowaniem funkcjonowania gruczołów gardzielowych, co powoduje niemożliwość wykarmienia czerwiu (Ždarek i inni 1976).

Narkoza pszczół dwutlenkiem węgla powodując zmiany w funkcjonowaniu różnych gruczołów robotnic może oddziaływać poprzez wprowadzenie zmiany w aktywności corpora allata. Przypuszczenia te potwierdziły

strona 4

badania Jaycoxa i innych (1974), w których wstrzykiwane pszczołom namiastki hormonu juwenilnego wywoływały u nich zmiany podobne do tych, jakie występują po usypianiu pszczół dwutlenkiem węgla. Można więc sądzić, że działanie dwutlenku węgla na pszczoły polega na wzmożeniu aktywności corpora allata. Potwierdzenie tej hipotezy, która była przedmiotem tych badań pozwoliłoby na wyjaśnienie mechanizmu powstawania negatywnych następstw po narkozie oraz stworzyłoby możliwości dokładniejszego wyjaśnienia roli hormonu juwenilnego w życiu pszczół.

MATERIAŁ I METODA

Młode wygryzające się z komórek plastra pszczoły robotnice poddawano w wieku 0—6 godz. narkozie w dwutlenku węgla na przeciąg 20 min. a następnie, po poznakowaniu ich, poddawano wraz z podobną grupą poznakowanych innym kolorem pszczół kontrolnych do rodziny w ulu obserwacyjnym. Pszczoły do badania brano z rodzin przypadkowych, bez zwracania uwagi na ich pochodzenie. W okresie do 9 dnia życia pszczół codziennie, a w późniejszym wieku w odstępach 3 dniowych, wyłapywano z ula po 10—15 znakowanych osobników każdej grupy i wypreparowywano im corpora allata. Preparowanie prowadzono pod mikroskopem stereoskopowym w powiększeniu 4×8. W celu łatwiejszego wyszukiwania corpora allata, po odsłonięciu tylnej części głowy, podbarwiano znajdujące się w niej narządy 1%-owym roztworem czerwieni Kongo. Wypreparowane gruczoły przenoszono na szkiełko podstawkowe i po przykryciu w kropli płynu fizjologicznego szkiełkiem przykrywkowym oglądano pod mikroskopem w powiększeniu ×200. Posługując się mikroskopem z ekranem, na matówce tego ekranu obrysowywano na kalce technicznej zarys gruczołów. Otrzymany w ten sposób rysunek rzutu gruczołu zbliżony był kształtem do elipsy i obliczenie powierzchni tej elipsy służyło za podstawę do obliczenia względnej wielkości gruczołu. Na podstawie pomiarów mikroskopowych, wykonanych na trwałych preparatach stwierdzono, że przekrój gruczołu po poprzecznej średnicy ma postać zbliżoną do koła, zatem względną objętość corpora allata obliczono ze wzoru na elipsoidę obrotową wydłużoną:

V = 4/3 Π a²b

gdzie a — poprzeczna średnica rzutu gruczołu b — podłużna średnica rzutu gruczołu Obliczona w ten sposób objętość przyjęta została jako miernik wielkości corpora allata i jednocześnie jako wskaźnik ich aktywności.

strona 5

W celu stwierdzenia ewentualnego wpływu czynników środowiskowych na kształtowanie corpora allata część traktowanych dwutlenkiem węgla i kontrolnych pszczół przetrzymywano od chwili wygryzienia się z komórek plastra w klateczkach w cieplarce w temperaturze 30°C. Po czym poddano je sekcji w celu porównania z innymi z normalnej rodziny pszczelej.

W ciągu trzech lat, 1979—81 wykonano w sumie siedem powtórzeń, w których wypreparowano i zmierzono corpora allata u 851 pszczół traktowanych dwutlenkiem węgla i 898 kontrolnych.

Wyniki badań opracowano statystycznie metodą analizy wariancji według wzorów z podręcznika Ruszczyca (1981). Istotność różnic oceniono testem Duncana przy poziomie istotności L=0,01. Wobec nierównej liczebności badanych podgrup prowadzono obliczenia metodą średnich nieważonych a w przypadku stwierdzenia istotnej interakcji metodą średnich ważonych.

WYNIKI

Wykonane pod mikroskopem rysunki rzutu gruczołów miały średnice rzędu 2—5 cm a obliczoną ze wzoru objętość podano w centymetrach sześciennych. W rzeczywistości gruczoły są wielokrotnie mniejsze, a wyliczone objętości charakteryzują jedynie względne wielkości gruczołów i z tego względu na wykresach są liczbami niemianowanymi. Rzeczywista średnica gruczołów waha się od około 100 do 250 μ, a objętość od 0,01 do 0,04 mm³.

W początkowym okresie życia pszczół robotnic kontrolnych następował stały wzrost objętości corpora allata. Największą objętość osiągnęły gruczoły w 8 dniu życia pszczół. W dniu następnym wystąpił wyraźny spadek wielkości, ale już u 12 dniowych pszczół corpora allata były podobnej wielkości do ośmiodniowych. U pszczół starszych występowały nieznaczne wahania w objętości, wielkość ich gruczołów utrzymywała się jednak w granicach osiągniętego poprzednio szczytu (ryc. 1 — średnie z 30—80 robotnic).

U pszczół traktowanych dwutlenkiem węgla w pierwszych dwóch dniach po narkozie przyrost objętości gruczołów był znacznie szybszy jak u kontrolnych, w rezultacie czego dwudniowe pszczoły usypiane miały średnio około 1/3 większe gruczoły od kontrolnych. Przez następne 3 dni różnice w objętości nieznacznie zmniejszyły się. Jednak gwałtowny przyrost objętości corpora allata następował u sześciodniowych pszczół usypianych CO2. W tym wieku obserwowano największe różnice w wielkości gruczołów między obydwoma grupami badanych pszczół. Pszczoły usypiane miały średnio o około połowę większe corpora allata. Między 7 i 9 dniem życia pszczół zmiany wielkości gruczołów u pszczół traktowanych CO2 i kontrolnych przebiegały podobnie chociaż ich wielkość

strona 6

Rys. 1. Objętość corpora allata u pszczół robotnic traktowanych dwutlenkiem węgla (b) i kontrolnych (a) Volume of the corpora allata in worker honeybees treated with CO2 (b) and control (a)

była zdecydowanie większa w grupie pierwszej. Od 12 do 39 dnia życia występowały wahania w objętości gruczołów, nie zaznaczyły się jednak wyraźne różnice między grupami.

Jak wyraźnie widać z wykresu 1 różnice w objętości corpora allata u pszczół poddanych narkozie i kontrolnych wystąpiły tylko w wieku do 9 dnia życia. Z tego względu analizy statystyczne oraz dalsze rozważania nad wpływem różnych warunków na kształtowanie się wielkości corpora allata ograniczono do tego okresu. To było też powodem, że w części powtórzeń śledzono rozwój gruczołów tylko u pszczół od 0 do 9 dnia życia.

Analiza statystyczna uzyskanych wyników, przy przyjęciu układu dwuczynnikowego, wiek pszczół × sposób traktowania, prowadzona metodą średnich nieważonych, wykazała wysoką istotność różnic w objętości gruczołów w różnym wieku, w okresie od 1 do 9 dnia życia oraz szczególnie wysoką istotność między pszczołami traktowanymi CO2 i kontrolnymi. Interakcja okazała się nieistotna.

Przedstawione na wykresie 1 średnie objętości corpora allata u pszczół usypianych i kontrolnych w kolejnych dniach życia wyraźnie pokazują różnice między obydwoma grupami pszczół, nie mówią jednak nic szczegółowego o rzeczywistym kształtowaniu się poszczególnych wielkości. Chcąc zilustrować te dane, przedstawiono na wykresie rozkład wartości pomiarów u pszczół do 9 dnia życia (Ryc. 2). Najbardziej widoczną cechą tych rozkładów jest duża zmienność. Znacznie większa jest zmienność u pszczół usypianych. Dolna granica objętości jest z reguły u obydwu grup podobna, natomiast granica górna, z jednym wyjątkiem

strona 7
Rycina (histogramy rozkładu wartości; dla każdego dnia życia para: b — słupki białe, a — słupki kreskowane):

Ryc. 2 Rozkład wartości pomiarów względnej objętości corpora allata u różnego wieku pszczół traktowanych CO2 (b) i kontrolnych (a) The range of measurements of volume of corpora allata in CO2 treated (b) and control (a) worker bees

(pszczoły 2 dniowe), u pszczół po narkozie przesunięta jest w kierunku wyższych wartości. W szczytowych punktach różnicy między obydwoma grupami w wieku 2 i 6 dni, w rozkładzie wartości u pszczół usypianych występuje nawet tendencja do dwuwierzchołkowego rozkładu. Taki charakter rozkładów wielkości wskazuje, że nie wszystkie pszczoły reagują na narkozę wzrostem objętości corpora allata. U części pszczół gruczoły pozostają niezmienione, u pozostałych występuje wyraźny wzrost, większy niż wynikałoby to z porównania średnich.

strona 8

Taka duża zmienność objętości corpora allata jest tylko w części spowodowana zmiennością w poszczególnych dniach życia w tym samym powtórzeniu. Większa zmienność występowała między powtórzeniami. W poszczególnych powtórzeniach odnotowano odmienne kształtowanie się objętości corpora allata w kolejnych dniach życia pszczół lub też nieco inną reakcję na zastosowaną narkozę. Próbowano ustalić źródła tej zmienności. Jednym z tych źródeł może być pora sezonu. Z wykonanych 7 powtórzeń doświadczenia po dwa prowadzone były w miesiącach czerwcu i lipcu oraz trzy w miesiącu wrześniu. Wyliczone z tych powtórzeń średnie przedstawiono na wykresie (Ryc. 3). U pszczół kontrolnych bardzo podobnie przebiegały zmiany w miesiącach czerwcu i wrześniu. Przez pierwsze 4 dni życia pszczół gruczoły były tych samych rozmiarów, później gwałtownie przyrastały i osiągały szczyt w 6 lub 7 dniu życia. W miesiącu lipcu przez cały okres obserwacji mimo dość wyraźnych wahań pozostawały na tym samym poziomie, osiągając niski stopień rozwoju.

Odmiennie zachodziły zmiany u pszczół po narkozie. W miesiącu czerwcu do 5 dnia życia nie wystąpiły wyraźne różnice między badanymi grupami, dopiero 6—8 dnia corpora allata u pszczół traktowanych CO2 były większe, chociaż różnica nie była tak duża jak w innych miesiącach. U pszczół usypianych, badanych w miesiącu lipcu, przez cały okres gruczoły były wyraźnie powiększone ale podobnie jak w przypadku kontrolnych nie zaobserwowano wyraźnego szczytu rozwoju. Pszczoły badane w miesiącu wrześniu reagowały na narkozę w sposób najwyraźniejszy, ich corpora allata osiągnęły dwa szczyty rozwoju, jeden u pszczół 2 dniowych a drugi u 6—9 dniowych. U tej grupy pszczół odnotowano największą średnią wielkość corpora allata.

Analiza wariancji wyników u 6—8 dniowych pszczół, traktowanych jako całość, wykazała wysoką istotną zmienność w wielkości gruczołów u pszczół żyjących w różnych porach sezonu, także między pszczołami usypianymi dwutlenkiem węgla i kontrolnymi zmienność okazała się wysoko istotna. Przeciętnie największe gruczoły miały pszczoły wychowywane w miesiącu wrześniu, wysoko istotnie większe niż badane w lipcu i istotnie większe jak w czerwcu. Różnica średnich między najmniejszymi gruczołami pszczół z miesiąca lipca i gruczołami pszczół wychowywanych w czerwcu była także wysoko istotna.

Zanotowano różnice w kształtowaniu się wielkości corpora allata w poszczególnych latach. Analiza wariancji, przeprowdzona dla układu lata × traktowanie CO2, potwierdziła wysoką istotną zmienność między badanymi grupami, wysoko istotna okazała się też interakcja. Zmienność między latami była istotna, ale tylko średnie wartości z lat 1979 i 1980 różniły się między sobą istotnie pozostałe różnice były nieistotne. Odmienne reagowanie na narkozę w różne lata oraz istotne różnice między latami tłumaczą się tym, że w kolejne lata doświadczenia prowadzono w różnych porach sezonu, a to, jak wykazano wyżej, ma istotny wpływ na kształtowanie się wielkości corpora allata.

strona 9

Ryc. 3 Objętość corpora allata u pszczół traktowannych CO2 (b) i kontrolnych (a) w różnych porach sezonu Volume of the corpora allata in CO2 treated (b) and control (a) worker bees in different time of season

strona 10

Ewentualny wpływ zewnętrznych warunków na wielkość corpora allata w dwóch ostatnich powtórzeniach w roku 1981 badano, biorąc pszczoły równolegle z rodziny i przetrzymywane w cieplarce. W obu powtórzeniach zmiany wielkości corpora allata u pszczół przebywających w ulach i cieplarce nie różniły się w sposób zasadniczy, odnosi się to zarówno do pszczół kontrolnych jak i usypianych CO2.

DYSKUSJA

Objętość corpora allata mierzona była przy założeniu, że gruczoły mają kształt elipsoidy obrotowej. Słuszność takiego założenia w odniesieniu do pszczoły miodnej bywa niekiedy kwestionowana z uzasadnieniem, że corpora allata mają zbyt nieregularny kształt, aby było je można w ten sposób mierzyć. Pflugfelder (1948) i Gast (1967) objętość gruczołów wyliczali z sumy powierzchni przekrojów skrawków mikrotomowych mierzonej za pomocą planimetru. Jest to metoda bardzo pracochłonna i trudna do zastosowania przy dużej ilości pomiarów. Van Laere (1971) fotografował wypreparowane gruczoły następnie po wyświetleniu na ekranie obrysowywał je i mierzył planimetrem. I ta metoda jest dość pracochłonna i nie daje przy tym możliwości zmierzenia objętości gruczołów. Według naszych obserwacji rzut corpora allata jest bardzo zbliżony kształtem do elipsy. Z pewnością nie pozwala to na określenie bezwzględnej wielkości gruczołów może być jednak z powodzeniem stosowany w badaniach porównawczych.

Objętość gruczołów przyjęta została jako miernik ich aktywności. Brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających ścisłą zależność między tymi wielkościami, jednak fakt jej istnienia jest powszechnie przyjmowany, szczególnie w porównywalnych okresach rozwojowych osobników tego samego gatunku.

Według niektórych obserwacji (van Laere 1971) zmiany w wielkości corpora allata bardziej niż od wieku pszczół uzależnione są od funkcji spełnianych przez nie w ulu. Wiadomo, że zależność tych funkcji od wieku pszczół może ulegać znacznym modyfikacjom, w miarę potrzeb rodziny. Wydaje się, że w tym tkwi źródło znacznej zmienności wielkości corpora allata w naszych obserwacjach u pszczół tego samego wieku. Stosując w niektórych powtórzeniach dokładne obserwacje zachowania się znakowanych pszczół, przeznaczonych do badań stwierdzono gwałtowny przyrost objętości corpora allata w dniu, w którym pszczoły wykonywały pierwszy oblot. Potwierdza to poprzednie obserwacje dotyczące aktywności corpora allata z chwilą kończenia działalności gruczołów gardzielowych pszczół (van Laere 1971).

Zagadnienie wpływu warunków zewnętrznych na kształtowanie się wielkości corpora allata pozostaje w dalszym ciągu do końca niewyjaśnione. Według van Laere (1972) nie ma wpływu na to temperatura,

strona 11

w której przetrzymywane były pszczoły, wyraźnie natomiast zwiększyło wielkość gruczołów dokarmianie pokarmem białkowym. W naszym doświadczeniu odmienne kształtowanie się wielkości corpora allata u pszczół w różnych porach sezonu należy przypisać różnym warunkom środowiskowym. Fakt podobnego rozwoju gruczołów u pszczół przetrzymywanych równocześnie w cieplarce i w rodzinie pszczelej sugeruje, że decydujący wpływ na to mają nie warunki życia pszczół, a raczej warunki w czasie ich rozwoju postembrionalnego.

Przeprowadzone obserwacje w pełni udowodniły wzrost aktywności corpora allata u pszczół poddanych narkozie w dwutlenku węgla w wieku 0—6 godzin. W zestawieniu z wynikami badań nad następstwami traktowania pszczół CO2 (Fyg 1950, Ribbands 1950, Simpson 1954, Austin 1955 oraz Skowronek i Jaycox 1974) oraz wpływu na pszczoły wstrzykiwania im namiastki hormonu juwenilnego (Jaycox i inni 1974) pozwalają na sugestie, że bezpośrednim czynnikiem wywołującym negatywne skutki po narkozie jest wzmożone wydzielanie przez corpora allata hormonu juwenilnego. Na tej podstawie można też przypuszczać, że wydzielina corpora allata, hormon juwenilny jest regulatorem funkcjonowania nie tylko gruczołów gardzielowych ale także gruczołów woskowych i odkładania się ciała tłuszczowego a także długości życia pszczół.

WNIOSKI

Narkoza w dwutlenku węgla wywołuje u pszczół wzrost aktywności corpora allata, a tym samym wzmożone wydzielanie hormonu juwenilnego. Prawdopodobnie właśnie zwiększonej ilości hormonu juwenilnego w organizmie należy przypisać następstwa, jakie powstają po uśpieniu pszczół robotnic dwutlenkiem węgla, zagadnienie to wymaga jednak jeszcze potwierdzenia w dalszych badaniach.

Możliwość łatwego wprowadzenia zmian w funkcjonowaniu corpora allata, jaką stwarza narkoza w CO2, pozwala na dalsze poznawanie roli hormonu juwenilnego w życiu pszczół a w perspektywie nawet na kierowanie ich funkcjami w rodzinie pszczelej.

Jak dotychczas mniej lub bardziej dokładnie opisano zmienność wielkości (aktywności) corpora allata u robotnic pszczoły miodnej, nie wyjaśniono jednak, który z czynników środowiska wpływa decydująco na ich rozwój. Wydaje się, że to powinno być następnym etapem badań.

LITERATURA

Austin G. H. (1955) — Effect of carbon dioxide anaesthesia on bee behaviour and expectation of life. Bee Wld 36(3) : 45—47

Fyg W. (1950) — Beobachtung über die Wirkungen der Kohlensäure Narkose auf Arbeitsbienen. Schweiz. Bienenztg. 73 : 174—184

strona 12

Gast R. (1967) — Untersuchungen über den Einfluss der Königinnensubstanz auf die Entwicklung der endokrinen Drüsen bei der Arbeiterin der Honigbiene (Apis mellifica), Insectes soc. 14(1) : 1—12

Jaycox E. R., Skowronek W., Guynn G. (1974) — Behavioral changes in worker honey bee (Apis mellifera) induced by injections of a juvenile hormone mimic. Ann. ent. Soc. Am. 67(4) : 529—534

Laere O. van. (1971) — Physiology of the honeybee corpora allata. 1. Studies on queens, drones and workers kept in natural conditions. J. apic. Res, 10(3) : 119—124

Laere O. van. (1972) — Physiology of the honeybee corpora allata. 2. Influence of temperature and of carbohydrate and protein consumption on the development of the glands. J. apic. Res. 11(2) : 101—104

Lukoschus F. (1956a) — Stoffwechselstimulirende Hormone als Ursache des Verhaltens der Honigbiene bei der Aufzucht von Geschlechtstieren. Insectes soc. 3(1) : 185—192

Lukoschus F. (1956b) — Untersuchungen zur Enwicklung der Kastenmerkmale bei der Honigbiene (Apis mellifica L.) Z. Morph. Okol. Tiere 45(2) : 157—197

Pflugfelder O. (1948) — Volumetrische Untersuchungen an den corpora allata der Honigbiene (Apis mellifica L.). Biol. Zbl. 67(5/6) : 223—241

Ribbands C. R. (1950) — Changes in the behaviour of honey-bees following their recovery from anaesthesia. J. exp. Biol. 27 : 302—310

Ruszczyc Z. (1981) — Metodyka doświadczeń zootechnicznych, PWRiL Warszawa

Simpson J. (1954) — Effects of some anaesthetics on honeybees: nitrous oxide, carbon dioxide, ammonium nitrate smoker fumes. Bee Wld 35 : 149—155

Skowronek W., Jaycox E. R. (1974) — Wpływ dwutlenku węgla na pszczoły robotnice. Pszczeln. Zesz. Nauk. 18 : 107—119

Ždarek J., Haragsim O., Vesely V. (1976) — Action of juvenoids on the honey bee colony. Z. ang. Ent. 81(4) : 392—401

ВЛИЯНИЕ ДВУОКИСИ УГЛЕРОДА НА ДЕЙСТВИЕ CORPORA ALLATA У РАБОЧЕЙ МЕДОНОСНОЙ ПЧЕЛЫ (APIS MELLIFICA L.)

В. Сковронек

Резюме

Рабочие пчелы подвергались наркозу в CO2 в течение 20 минут в возрасте 0-6 часов, а после мечения вместе с контрольными пчелами отправлено в пчеилную семью. В возрасте до 9 дня ежедневно, а позже каждые 3 дня отбирано изсемьи пробы пчел и подмикроскопом выпрепаривано и измерено их sorpora allata. Объем железов служит как показатель их активности.

В первых днях жизни рабочих пчел прирост объема corpora allata был у пчел с применением CO2 более быстрый чем у контрольных, в результате у 6-дневных усыпляемых пчел были на половину больше железы, разницы между средними были очен существенные. Спустя 9 дней жизни, величина corpora allata в обеих исследованных группах выравнивалась и до 39 дня жизни пчел изменения происходили подобным образом. Наблюдало значительно большую изменяемость в величине corpora allata у пчел, подверженных наркозу; обнаружено также сезонные разницы в величине железов.

На основании полученных результатов констатировано, что отрицательные последствие применения двукиси углерода у пчел непосредственно вызваны увеличенным выделением ювенильного гормона под влиянием наркоза.

strona 13

EFFECT OF CARBON DIOXIDE ANAESTHESIA ON THE FUNCTION OF CORPORA ALLATA IN HONEY BEE WORKERS (APIS MELLIFICA L.)

Wojciech Skowronek

Summary

Worker honey bees were subjected to carbon dioxide anaestesia for 20 minutes when they were 0—6 hours old and after marking the treated and control bees were introduced to a normal colony. Marked bees were taken out daily for measurements when they were 1—9 days old, and later every third day. The volume of the glands was calculated from the plane drawn with a drawing equipment for microskop according to the formula for an ellipsoid. The volume of corpora allata was used as an indication of activity.

In the first days the volume of corpora allata in CO2 treated bees increased more rapidly than in control bees. As a result the glands in 6 days old anaesthetized workers were about 50% larger, a pronounced difference remained during the next two days and was highly significant. After 9 days of life, until 39 days, the size of corpora allata remained similar in both groups of worker bees.

Variability of measurement values of corpora allata in carbon dioxide treated bees was greater (Fig. 2), there were found also seasonal differences in the size of glands (Fig. 3).

These results suggest that the negativ response observed in honey bees after carbon dioxide anaesthesia is caused by the increase of juvenile hormone secretion by the corpora allata.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 3: „istnienia zmian” → istnienie zmian
  • s. 7, ryc. 2: „measuremens” → measurements
  • s. 8: „przeprowdzona” → przeprowadzona
  • s. 9, ryc. 3: „traktowannych” → traktowanych
  • s. 12, piśmiennictwo: „Stoffwechselstimulirende” → Stoffwechselstimulierende
  • s. 12, piśmiennictwo: „Enwicklung” → Entwicklung
  • s. 12, streszczenie: „пчеилную” → пчелиную
  • s. 12, streszczenie: „изсемьи” → из семьи
  • s. 12, streszczenie: „подмикроскопом” → под микроскопом
  • s. 12, streszczenie: „sorpora allata” → corpora allata
  • s. 12, streszczenie: „железов” → желез
  • s. 12, streszczenie: „на половину” → наполовину
  • s. 12, streszczenie: „очен существенные” → очень существенные
  • s. 12, streszczenie: „отрицательные последствие” → отрицательные последствия
  • s. 12, streszczenie: „двукиси” → двуокиси
  • s. 13, streszczenie: „anaestesia” → anaesthesia
  • s. 13, streszczenie: „microskop” → microscope
  • s. 13, streszczenie: „negativ response” → negative response

Podobne wpisy