PRZYCZYNEK DO POZNANIA WYMAGAŃ GLEBOWO-POKARMOWYCH LUCERNY NASIENNEJ

tekst: Bolesław Jabłoński, Stanisław Gosek

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXI, 1977 — Bolesław Jabłoński, Stanisław Gosek

strona 71

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXI GRUDZIEŃ 1977

Bolesław Jabłoński

Oddział Pszczelnictwa I. S. w Puławach

Stanisław Gosek

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach

WPROWADZENIE

W trakcie badań nad zapylaniem lucerny, prowadzonych w Oddziale Pszczelnictwa IS w Puławach, obserwowano na niektórych polach dużą zmienność we wzroście roślin oraz w osadzaniu przez nie strąków i nasion. Zmienność ta występowała placami o powierzchni od kilkudziesięciu do kilkuset m2. Zwykle w miejscach położonych nieco niżej, choćby tylko o kilkadziesiąt cm, rośliny wyrastały bujniej, ale kwitły podobnie obficie, jak rośliny na miejscach nieco wyższych. Zjawisko to najwyraźniej występowało w roku zasiewu lucerny, w dalszych latach użytkowania plantacji coraz bardziej się zacierało.

Nie porównywano obfitości nektarowania kwiatów lucerny silnie i słabiej rosnącej, ani też nie badane zagęszczenia na niej owadów zapylających. Gdyby nawet istniały tu różnice i gdyby na przykład słabsze nektarowanie roślin bujniejszych pociągało za sobą słabszy oblot ich przez owady zapylające, a w konsekwencji słabsze zawiązywanie strąków i nasion, to pierwotna przyczyna różnic w plonie nasion musiała tkwić w podłożu glebowym.

W celu wyjaśnienia powyższego zagadnienia zdecydowano się w roku 1976 wykonać dokładne analizy porostu nasiennego lucerny z wyższych i niższych miejsc pola oraz analizy chemiczne próbek gleby pobranej z tych samych miejsc na polu.

strona 72

METODYKA

Lucernik założono jesienią 1975 r. na glebie bielicowej lekkiej klasy IV. Przedplonem dla lucerny była mieszanka traw użytkowana na zielono. Dwa lata wcześniej pole było wapnowane, wobec czego pod lucernę zastosowano tylko nawożenie fosforowo-potasowe, w ilości około 100 kg P2O5 i 100 kg K2O na 1 ha. Sadzonki lucerny odmiany Warmińskiej pochodziły z siewu wykonanego na rozsadniku wiosną 1975 r. Rośliny sadzono w rozstawie 60 cm × 60 cm. W czasie wegetacji zastosowano dwukrotne planetowanie oraz jednokrotne pielenie ręcznie lucernika.

Zbiór dojrzałych nasienników lucerny wykonano w końcu września. Do analizy porostu wzięto losowo 30 roślin z miejsca wyżej położonego na polu i 30 roślin z miejsca położonego niżej. W trakcie analizy mierzono wysokość roślin, liczono pędy płodne i płonne oraz rozgałęzienia, kwiatostany, owocostany i strąki. Poza tym w 100 losowo wziętych z każdej rośliny strąkach ustalano liczbę nasion dorodnych i zaschniętych. Określono też ciężar 1000 nasion.

Próby gleby do analizy pobrano w październiku z dwu poziomów: z warstwy ornej (głębokość 0—25 cm) i z podglebia (głębokość 25—50 cm). Oznaczono kwasowość hydrolityczną, pH w wodzie i 1n KCl, zawartość próchnicy metodą Tiurina, zawartość P2O5 i K2O metodą Egnera Riehma oraz sumę kationów wymiennych.

Opracowanie statystyczne materiałów polegało na obliczeniu błędów standardowych dla wartości średnich.

WYNIKI

Ogólnie biorąc gleba pod lucerną była słabo próchnicza, lekko kwaśna, średnio zasobna w wapń i w składniki pokarmowe (tab. 1). Istniała jednak różnica w zawartości badanych składników w glebie pobranej z różnych miejsc pola. Na miejscu wyżej położonym (górka) gleba zawierała trochę więcej wapna i była nieco mniej kwaśna, zwłaszcza w warstwie ornej. Zawierała ona ponadto trochę mniej próchnicy, ale przede wszystkim charakteryzowała się znacznie wyższą zawartością magnezu niż gleba w miejscu położonym tuż obok, ale kilkanaście cm niżej.

Opisane wyżej niewielkie różnice w zawartości składników pokarmowych w glebie oraz w jej odczynie, wpływały bardzo silnie na produkcję zielonej masy i nasion lucerny (tab. 2).

W części pola położonej niżej (dołek) lucerna wyrosła znacznie wyższa i była silniej rozgałęziona niż w części pola położonej nieco tylko wyżej (górka). Obfitość kwitnienia była natomiast wszędzie jednakowa, ale wykształcenie strąków i nasion w strąkach okazało się znacznie wyższe

strona 73

Tabela 1 Wyniki chemicznej analizy gleby z dwu miejsc na polu lucerny nasiennej Results of chemical analysis of soil from two places in the field of alfalfa

Cecha badana / Tested feature Miejsce na polu / Spot on the field: górka hill: warstwa orna 0—25 cm / arable layer Miejsce na polu / Spot on the field: górka hill: podglebie 25—50 cm / subsoil Miejsce na polu / Spot on the field: dołek pit: warstwa orna 0—25 cm / arable layer Miejsce na polu / Spot on the field: dołek pit: podglebie 25—50 cm / subsoil
Kwasowość hydrolityczna / Hydrolityc acidity 2,10 2,33 2,63 2,40
pH oznaczone w wodzie / pH determined in water 6,3 5,5 5,8 5,8
pH oznaczone w 1 n KCl / pH determined in 1 n KCl 5,2 4,5 4,7 4,6
Zawartość próchnicy w % sm. m gleby / Contents of moulder in % of dry mass of soil 1,23 0,76 1,52 1,00
Zawartość P2O5 ozn. metodą Egnera / Contents of P2O5 determined Egners method 8,5 7,0 8,0 6,0
Zawartość K2O w mg na 100 g gleby / Contents of K2O in mg/100 g of soil 16,0 11,0 15,0 11,0
Zawartość CaO w mg na 100 g gleby / Contents of CaO in mg/100 g of soil 50,0 55,0 40,0 35,0
Zawartość Mg w mg na 100 g gleby / Contents of Mg in mg/100 g of soil 2,7 3,7 1,7 1,3

na górce niż w dołku. W rezultacie plony nasion na górce, w przeliczeniu na 1 ha, wynosiły około 450 kg i były ponad 5-krotnie wyższe niż na dołku.

Przedstawione wyżej wyniki obserwacji lucerny, analizy jej porostu oraz analizy gleby potwierdzają słuszność dawno już wypowiedzianych poglądów (m.in. Jelinowska 1959, 1963) o ogromnm znaczeniu odczynu gleby i zawartości w niej składników pokarmowych, a w szczególności wapnia oraz magnezu dla produkcji nasion tej rośliny. Interesujące, że tak nieduże wydawałoby się różnice w żyzności i odczynie gleby wywierają tak ogromny wpływ na plon nasion lucerny.

strona 74

Tabela 2 Wyniki analizy porostu nasiennego lucerny z dwu miejsc na polu Results of analysis of seed pods of alfalfa from two places in the field

Cechy badane / Tested feature Miejsce na polu / Spot on the field: górka hill Miejsce na polu / Spot on the field: dołek pit
Liczba roślin na 1 m2 / Number of plants per 1 m2 2,7 — 2,7 —
Wysokość roślin w cm / Height of plants in cm 69,9 ± 1,99 84,1 ± 2,34
Liczba pędów płodnych na roślinie / Number of fertile sprouts an the plant 22,5 ± 1,82 30,5 ± 2,55
Liczba pędów płonych na roślinie / Number of abortive sprouts on the plant 1,1 ± 0,34 2,6 ± 0,52
Liczba rozgałęzień na pędzie / Number of branches on the sprout 4,4 ± 0,16 4,4 ± 0,44
Liczba kwiatostanów na roślinie / Number of inflorescences on the plant 793,0 ± 66,72 738,5 ± 77,61
Liczba owocostanów na roślinie / Number of syncarpies on the plant 603,5 ± 58,12 270,0 ± 39,58
Liczba strąków na roślinie / Number of pods on the plant 2.778,2 ± 285,14 918,7 ± 160,40
Liczba wszystkich nasion w strąku / Number of all seeds in the pod 3,7 ± 0,14 2,4 ± 0,11
Liczba nasion dorodnych w strąku / Number of well developed seeds in the pod 2,5 ± 0,13 1,3 ± 0,04
Ciężar 1000 nasion w g / Weight of 1000 seeds in g 2,2 ± 0,02 2,1 ± 0,01
Ciężar nasion z jednej rośliny w g / Weight of seeds from one plant in g 14,7 ± 2,08 2,4 ± 0,47
Plon nasion w przeliczeniu na 1 ha w kg / Seed crop from 1 ha/in kg 452,6 — 80,8 —

WNIOSKI

Przy zakładaniu plantacji nasiennych lucerny należy zwracać baczną uwagę nie tylko na to, by wypadały one na polach wysoko położonych, ale i na to, by te pola były dobrze wyrównane pod względem odpowiednio wysokiego pH gleby i zawartości w niej składników pokarmowych, a w szczególności magnezu.

LITERATURA

Jelinowska A. (1959) — Studia nad możliwością podniesienia plonów nasion lucerny w warunkach Polski. Roczn. Nauk Roln., t. 80-A-2: 281—348.

Jelinowska A. (1963) — Nowsze poglądy na kwitnienie i owocowanie lucerny oraz wartość odmian tej rośliny w różnych warunkach agrotechnicznych. Biul. Zjedn. Hod. Rośl. i Nas. Nr 5—6.

strona 75

COMMENTS ON SOIL AND NUTRITION REQUIREMENTS OF ALFALFA

Bolesław Jabłoński, Stanisław Gosek

Summary

On alfalfa fields cultivated on light podsolic soil in Pulavy changeablenes was observed in growth of plants and developing of pods and seed setting.

Chemical analysis indicated that places of fields located higher where the soil was poor in humus and rich in calcium and magnezium concentration as well as higher pH, alfalfa was smaller but gaved few times more seeds than in places of fields located lower.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 73: „ogromnm” → ogromnym
  • s. 73, tab. 1: „Hydrolityc acidity” → Hydrolytic acidity
  • s. 74, tab. 2: „sprouts an the plant” → sprouts on the plant
  • s. 74, tab. 2: „płonych” → płonnych
  • s. 75, streszczenie: „changeablenes” → changeableness
  • s. 75, streszczenie: „magnezium” → magnesium
  • s. 75, streszczenie: „gaved” → gave

Podobne wpisy