Nie takie żądło straszne
tekst: Maciej Winiarski
Artykuł z numeru 2/2023 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Jak się uchronić przed atakiem owadów? Jak postępować w sytuacji użądlenia?
Żądło to dla żądłówek (Aculeata) narząd służący do obrony, chociaż u najbardziej agresywnych gatunków (szerszenie i osy) jest ono pomocne także w zdobywaniu pożywienia. Pszczoły miodne nie są jedynymi owadami dysponującymi tak groźną bronią. Prócz os i szerszeni żądło mają także trzmiele, przy czym warto dodać, że te ostatnie też są pszczołami (w Polsce występuje 24 gatunków trzmieli), pomimo że taksonomicznie stanowią odrębny rodzaj.
Wszystkie owady wyposażone w żądło są samicami. Ich bronią jest aparat kłujący przekształcony w procesie ewolucji z pokładełka. Żądłówki produkują jad, który jest toksyną o różnym składzie biochemicznym i różnej sile rażenia. Skład chemiczny jadu pszczelego nie został precyzyjnie opisany, chociaż znane są trzy główne grupy toksyn białkowych: fosfolipaza A2 (10-14 proc.), hialuronidaza (1-3 proc.) i kwaśna fosfataza. Jad innych gatunków żądłówek ma podobny skład, ale pszczoła miodna produkuje go najwięcej i z tego powodu pożądleni przez pszczoły ludzie oraz zwierzęta odczuwają to bardzo boleśnie.
APARAT ŻĄDŁOWY PSZCZOŁY
Służący do obrony aparat żądłowy znajduje się w końcowej części odwłoka samic pszczół (robotnic i matki). Część kłująca (żądło) połączona jest z płytkami chitynowymi, do których przyczepione są mięśnie gładkie. Mocno wydłużony gruczoł jadowy mieści się w części gruczołowej i produkuje jad, który gromadzony jest w zbiorniczku jadowym, i przy użądleniu spływa do rany powstałej po ukłuciu. U zwierząt stałocieplnych żądło pozostaje w ranie wraz ze zbiorniczkiem jadowym. Ten ostatni okolony jest mięśniami gładkimi, które poza organizmem pszczoły (żyją nie dłużej niż 8 minut) i mają zdolność autonomicznego (samodzielnego) kurczenia się i rozkurczania, co powoduje wtłoczenie zawartości zbiorniczka do rany w ciele człowieka lub zwierzęcia.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Luty 2023
- Gospodarka pasiecznaPasieka w lutymKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu12 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaWszystko o zgnilcu amerykańskim [4]Marta Skubida pełna treść po wykupieniu8 min
- Punkt widzeniaPodgrzewanie rodzin pszczelich: tak, ale…Zdzisław Walicki pełna treść po wykupieniu18 min
- Porady prawneUprawnienia do sprzedaży produktów przetworzonychŁukasz Tecław pełna treść po wykupieniu6 min
- WspominamyZmarł prof. dr hab. Jerzy Woyke: apidolog światowego formatu, ambasador polskiej nauki w świecieJerzy Wilde pełna treść po wykupieniu15 min
- Biologia pszczółNie takie żądło straszneMaciej Winiarskidostępny dla Ciebie10 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaŚladem dziko żyjących pszczół miodnych: spacer po BelgradzieAleksandra Splitt, Mikołaj Borański, Jacek Jachuła pełna treść po wykupieniu4 min
- Programy badawczeNajlepsze praktyki dostępne dla wszystkich europejskich pszczelarzyMałgorzata Bieńkowska, Aleksandra Splitt, Jacek Jachuła* pełna treść po wykupieniu4 min
