Nektar i nektarniki
tekst: Aneta Sulborska-Różycka
Artykuł z numeru 4/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Nektar stanowi jeden z podstawowych składników diety pszczół. Oprócz cukrów, zawiera w swoim składzie wiele innych substancji niezbędnych do wzrostu i rozwoju owadów. Ilość i jakość nektaru decydują o cechach produktu końcowego – miodu. Tkanką odpowiedzialną za produkcję i sekrecję nektaru są nektarniki należące do grupy tkanek wydzielniczych zewnętrznych (egzogennych). Ich wielkość i usytuowanie w kwiecie są uwarunkowane genetycznie i wraz z czynnikami środowiskowymi wpływają na masę wydzielanych cukrów.
Nektar, obok pyłku, stanowi jeden z podstawowych elementów diety pszczół. Ilość i jakość tych pokarmów odgrywa ważną rolę w prawidłowym wzroście i rozwoju poszczególnych osobników rodziny pszczelej. Natomiast wszelkie nieprawidłowości w odżywianiu zaburzają pracę przewodu pokarmowego pszczół, co prowadzi do upośledzonego wchłaniania składników odżywczych oraz sprzyja rozwojowi grzybów chorobotwórczych (Bryś i Strachecka, 2024).
W składzie nektaru znajduje się: woda, cukry, białka, peptydy i aminokwasy, związki azotowe, w tym enzymy (większa zawartość związków azotowych, jak np. w nektarze wrzosowym, sprawia, że miód jest galaretowaty), lipidy, kwasy organiczne (są odpowiedzialne za specyficzną ostrość miodu), witaminy, terpenoidy, alkaloidy i glikozydy (glikozydy i alkaloidy odznaczają się trującymi właściwościami, ale zazwyczaj ich ilość w nektarze jest minimalna i tym samym można ją uznać za nieszkodliwą), związki fenole (odznaczają się właściwościami antyutleniającymi i wykazują działanie lecznicze), makro i mikroelementy, barwniki (decydują o kolorze nektaru/miodu), olejki eteryczne (wpływają na zapach nektaru) i elementy mikroflory (bakterie, grzyby).
O wartości odżywczej nektaru decydują głównie cukry. Ich stężenie w nektarze różnych gatunków roślin zawiera się w przedziale 5–80 proc. Pszczoły miodne zbierają nektar o różnej koncentracji cukrów, w zależności od tego, czym dysponuje lokalne środowisko. Niemniej preferują nektar o zawartości 30–60 proc. cukrów. Jeśli zawiera poniżej 15 proc., jest mniej chętnie pobierany przez robotnice. Pszczoły nie są zainteresowane nektarem, w którym stężenie cukrów nie przekracza 5 proc. Bardziej skoncentrowanych nektarów (powyżej 60 proc. cukrów) pszczoły również nie wykorzystują – są zbyt lepkie, aby zbieraczki mogły je pobrać.
Ten artykuł pochodzi z numeru 4/2026
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 4/2026 — 10,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Kwiecień 2026
- Inne zapylaczePszczoły bezżądłowe i meliponikultura [2]: miódWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu6 min
- Gospodarka pasiecznaKwiecień – chce się żyć!Jacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu12 min
- Żywienie pszczółWartość biologiczna i odżywcza ciast pszczelarskichPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- Biologia pszczółOd indywidualnych zachowań do zbiorowych decyzji – czyli tajemnica rojenia się pszczółMałgorzata Bieńkowska pełna treść po wykupieniu10 min
- Pożytki i zapylanieNektar i nektarnikiAneta Sulborska-Różyckadostępny dla Ciebie10 min
- Pożytki i zapylanieJabłonie – ważny pożytek pszczeli w krajobrazie zurbanizowanym i rolniczymBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu7 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaKraków stolicą światowego miodosytnictwa: podsumowanie wydarzeń 2026Mateusz Błaszczyk pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaSpotkanie z przedstawicielami stad wiodących pszczółAgnieszka Chełmińska pełna treść po wykupieniu2 min
- Biblioteka pszczelarzaNowości wydawniczeAnna Marzec pełna treść po wykupieniu6 min
