Najwyższy czas, by termin „rodzina pszczela” zmienić na „kolonia pszczela”
tekst: Zbigniew Lipiński
Artykuł z numeru 11/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Niektóre zachowania pszczół miodnych z pewnością nie spełniają antropocentrycznych wymagań uprawniających do określenia kolonii pszczelej terminem rodzina pszczela. Co więcej, utrudnia on pełne rozumienie psychobiologii kolonii – również na poziomie poszczególnych pszczół, szczególnie na tle złożonej struktury genetycznej jej licznych podrodzin
Podczas jednego z moich pierwszych zawodowych spotkań z pszczelarzami, które miało miejsce na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, zdarzyło mi się przekazać wielce intrygującą informację, którą otrzymałem od prof. Woykego – że matka pszczela wylatuje wielokrotnie na lot godowy i kopuluje z więcej niż jednym trutniem. Wywołało to ogólną konsternację, której i ja po części uległem. Wtedy emocjonalny wymiar tej informacji jednym zdaniem rozładował prowadzący zebranie, stwierdzając: „Jak prof. Woyke tak powiedział, to wszelka dyskusja na ten temat nie ma sensu”.
Zauważyłem wtedy, jak dalece ludzki kodeks moralny może wartościować zachowania zwierząt – w tym pszczół miodnych, których życie społeczne od dawna było uważane przez różne cywilizacje za niemal święte i godne naśladowania. Pierwotne rozumienie społecznej natury pszczół w zachodnim kręgu kulturowym wywodzi się od starożytnych Egipcjan, którzy uważali, że pszczołami rządzi faraon. Podobnie postrzegali ją starożytni Grecy, dla których pszczoła była symbolem pracowitości i wspólnotowego działania. Pogląd ten upowszechnił Arystoteles ze Stagiry (384–322 p.n.e.). W swym wiekopomnym dziele pt. Historia animalium określił pszczoły mianem istot „obywatelskich” (politikai), co rozwijali później rzymscy autorzy piszący o pszczelarstwie, tacy jak: Warron, Wergiliusz, Pliniusz Starszy czy Kolumella. Arystoteles wnioskował przy tym, że skoro posiadanie żądła to dowód męskości, to trutnie – nie mając żądeł – są samicami, natomiast największa pszczoła w ulu jest królem. Pogląd ten panował przez kolejne 1800 lat.
Dokończ artykuł w ramach e-prenumeraty
Zyskaj dostęp do tego artykułu już od 0,33 zł dziennie.
Kup na próbę e-prenumeratę na miesiąc za 9,99 zł i sprawdź, czy „Pszczelarstwo” to coś dla Ciebie.
Odblokuj dostęp za 9,99 zł Zobacz wszystkie warianty
Dostęp do pełnych treści włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już e-prenumeratę? Zaloguj się.
W tym numerze — Listopad 2026
- Gospodarka pasiecznaListopadJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu7 min
- Ule i sprzęt pasiecznyUl, który „mówi”Piotr Szyszko pełna treść po wykupieniu11 min
- Pożytki i zapylanieKrwawnica pospolita – wartościowa roślina do wzbogacania pożytków na stanowiskach wilgotnychBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu4 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaPtaki w pasiekachLizaveta Toporkova, Joanna Rosenberger pełna treść po wykupieniu5 min
- Punkt widzeniaNajwyższy czas, by termin „rodzina pszczela” zmienić na „kolonia pszczela”Zbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu8 min
- Inne zapylaczeZadrzechnia fioletowa (Xylocopa violacea) – zmiany zasięgu, wymogi siedliskowe i znaczenie ekologiczne w kontekście współczesnych przemian środowiskowychKonrad Wilamowski pełna treść po wykupieniu9 min
- Pszczelarstwo na świecieZafrykanizowane pszczoły miodne i pszczelarstwoWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu12 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaMiędzynarodowa konferencja Varroaresistenz 2033Mirosław Pietrzak-Kubiak pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaStalowa Wola z myślą o pszczelarzachKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu6 min
