Najwyższy czas, by termin „rodzina pszczela” zmienić na „kolonia pszczela”

tekst: Zbigniew Lipiński

Artykuł z numeru 11/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

Niektóre zachowania pszczół miodnych z pewnością nie spełniają antropocentrycznych wymagań uprawniających do określenia kolonii pszczelej terminem rodzina pszczela. Co więcej, utrudnia on pełne rozumienie psychobiologii kolonii – również na poziomie poszczególnych pszczół, szczególnie na tle złożonej struktury genetycznej jej licznych podrodzin

Podczas jednego z moich pierwszych zawodowych spotkań z pszczelarzami, które miało miejsce na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, zdarzyło mi się przekazać wielce intrygującą informację, którą otrzymałem od prof. Woykego – że matka pszczela wylatuje wielokrotnie na lot godowy i kopuluje z więcej niż jednym trutniem. Wywołało to ogólną konsternację, której i ja po części uległem. Wtedy emocjonalny wymiar tej informacji jednym zdaniem rozładował prowadzący zebranie, stwierdzając: „Jak prof. Woyke tak powiedział, to wszelka dyskusja na ten temat nie ma sensu”.

Zauważyłem wtedy, jak dalece ludzki kodeks moralny może wartościować zachowania zwierząt – w tym pszczół miodnych, których życie społeczne od dawna było uważane przez różne cywilizacje za niemal święte i godne naśladowania. Pierwotne rozumienie społecznej natury pszczół w zachodnim kręgu kulturowym wywodzi się od starożytnych Egipcjan, którzy uważali, że pszczołami rządzi faraon. Podobnie postrzegali ją starożytni Grecy, dla których pszczoła była symbolem pracowitości i wspólnotowego działania. Pogląd ten upowszechnił Arystoteles ze Stagiry (384–322 p.n.e.). W swym wiekopomnym dziele pt. Historia animalium określił pszczoły mianem istot „obywatelskich” (politikai), co rozwijali później rzymscy autorzy piszący o pszczelarstwie, tacy jak: Warron, Wergiliusz, Pliniusz Starszy czy Kolumella. Arystoteles wnioskował przy tym, że skoro posiadanie żądła to dowód męskości, to trutnie – nie mając żądeł – są samicami, natomiast największa pszczoła w ulu jest królem. Pogląd ten panował przez kolejne 1800 lat.

Dokończ artykuł w ramach e-prenumeraty

Zyskaj dostęp do tego artykułu już od 0,33 zł dziennie.

Kup na próbę e-prenumeratę na miesiąc za 9,99 zł i sprawdź, czy „Pszczelarstwo” to coś dla Ciebie.

Odblokuj dostęp za 9,99 zł Zobacz wszystkie warianty

Dostęp do pełnych treści włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już e-prenumeratę? Zaloguj się.

W tym numerze — Listopad 2026

  1. Gospodarka pasiecznaListopadJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu7 min
  2. Ule i sprzęt pasiecznyUl, który „mówi”Piotr Szyszko pełna treść po wykupieniu11 min
  3. Pożytki i zapylanieKrwawnica pospolita – wartościowa roślina do wzbogacania pożytków na stanowiskach wilgotnychBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu4 min
  4. Choroby, szkodniki, zatruciaPtaki w pasiekachLizaveta Toporkova, Joanna Rosenberger pełna treść po wykupieniu5 min
  5. Punkt widzeniaNajwyższy czas, by termin „rodzina pszczela” zmienić na „kolonia pszczela”Zbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu8 min
  6. Inne zapylaczeZadrzechnia fioletowa (Xylocopa violacea) – zmiany zasięgu, wymogi siedliskowe i znaczenie ekologiczne w kontekście współczesnych przemian środowiskowychKonrad Wilamowski pełna treść po wykupieniu9 min
  7. Pszczelarstwo na świecieZafrykanizowane pszczoły miodne i pszczelarstwoWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu12 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzeniaMiędzynarodowa konferencja Varroaresistenz 2033Mirosław Pietrzak-Kubiak pełna treść po wykupieniu6 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaStalowa Wola z myślą o pszczelarzachKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu6 min

Podobne wpisy