O zdrowiu pszczół, problemach pszczelarstwa i współpracy przy hodowli pszczół odpornych [1]

tekst: Bartłomiej Maleta

Artykuł z numeru 7/2024 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Stan zdrowia pszczół miodnych budzi poważne zastrzeżenia (z mojej perspektywy większość owadów z populacji pasiecznych jest chora – nie jest to tylko moja opinia, takiego zdania jest również m.in. prof. Thomas Seeley). Jednak (wbrew podnoszonym czasami głosom) nie oznacza to, że gatunek z jakiegokolwiek powodu jest zagrożony wyginięciem. W niektórych rejonach świata dzikie populacje pszczoły miodnej mają się całkiem dobrze.

Natomiast w krajach rozwiniętych i uprzemysłowionych populacje użytkowane gospodarczo są utrzymywane dzięki swoistej „kroplówce”, chociaż przy pobieżnej ocenie można byłoby uznać, że mają się wprost doskonale (utrzymywane w sile rodziny są produktywne, populacje rosną itp.). Tymczasem w krajach rozwiniętych przemysłowo cała gałąź gospodarki, która specjalizuje się w produkcji miodu, utrzymywana jest nie na fundamencie zdrowia populacyjnego owadów, lecz na potędze przemysłu chemicznego. Od ponad czterech dekad nie tylko nie zdołano rozwiązać problemów zdrowotnych związanych z warrozą (w rzeczywistości nieliczne ośrodki podjęły tę próbę), ale „udało się” ten stan wręcz pogorszyć. Dzisiaj pszczoły przenoszą groźne patogeny (uzjadliwiane w toku gospodarki pasiecznej) na populacje dzikich pszczół, które i bez tego mają już wyjątkowo trudne życie. Wielu naukowców, którzy zajmują się pszczołami dziko żyjącymi, ekologią (w znaczeniu nauki o powiązaniach organizmów w ekosystemie) i innymi zapylaczami, bije na alarm. Niektóre gatunki dzikich zapylaczy (dotyczy to nie tylko owadów, ale także innych gatunków, np. nietoperzy) mają obecnie poważne problemy. Nie sprzyja im środowisko – tracą siedliska i bazy pokarmowe. Żyją wśród swoistej zielonej pustyni, otoczone monokulturami roślin wiatropylnych (zbóż czy kukurydzy) lub w tzw. „betonozie”. Powoduje to wzrost zagrożeń epizootycznych lub nawet zanik niektórych populacji. Pszczoła miodna nie jest w stanie zastąpić wielu z tych zapylaczy. Część z nich specjalizuje się w zapylaniu kwiatów, które nie są w ogóle odwiedzane przez robotnice Apis mellifera. 

Problemy ze zdrowiem pszczół wynikają z czynników środowiskowych, sposobu organizacji pasiek i gospodarki pasiecznej oraz biologii zarówno pszczół, jak i dręcza oraz innych patogenów. Omówię zarówno trudności, z którymi mierzę się we własnej pasiece i które zaobserwowałem u innych pszczelarzy, jak i te wskazywane przez naukowców. 

ZMIANY ŚRODOWISKOWE 

Konsekwencją kryzysu klimatycznego (niestabilność pór roku, susze itp.) są częste niedobory pokarmu w rodzinach pszczelich, a nawet przedłużające się okresy głodu, określane jako „dziury pożytkowe”. Zdarza się, że kwiaty pojawiają się masowo, ale nie nektarują – mówią o tym zarówno praktycy, jak i naukowcy. Zjawisko to obserwowałem również w swojej pasiece – pomimo obficie kwitnących roślin miododajnych w ulach nie było pokarmu (taka sytuacja miała miejsce np. w czasie kwitnienia lipy w 2023 roku). 

Ten artykuł pochodzi z numeru 7/2024

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 7/2024 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2024 — 80,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Lipiec 2024

  1. Ludzie-miejsca-wydarzeniaVII Konferencja „Weterynaria dla Pszczelarstwa”Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu7 min
  2. InneŚwięto Kwitnących LipRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  3. Gospodarka pasieczna„Kto chowa owce i pszczoły, ten raz bogaty, raz goły”Dariusz Gerula pełna treść po wykupieniu14 min
  4. Gospodarka pasiecznaUl ludowy: przygotowanie do zimowliMateusz Viste pełna treść po wykupieniu6 min
  5. Pożytki i zapylanieGatunki leśne dostarczające nektaru i pyłku dla pszczółAneta Sulborska-Różycka pełna treść po wykupieniu16 min
  6. Punkt widzeniaO zdrowiu pszczół, problemach pszczelarstwa i współpracy przy hodowli pszczół odpornych [1]Bartłomiej Maletadostępny dla Ciebie14 min
  7. ApiterapiaApiterapia w cukrzycy typu 2Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu8 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzenia61. Naukowa Konferencja Pszczelarska [2]Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu5 min

Podobne wpisy