BILANS WOSKOWY W PLASTRACH ODCIĄGNIĘTYCH NA WĘZIE RÓŻNEJ GRUBOŚCI

tekst: Michał Gromisz, Witold Zalewski

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok VIII, 1964 — Michał Gromisz, Witold Zalewski

strona 81

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK VIII, NR 2 GRUDZIEŃ 1964

Michał Gromisz i Witold Zalewski

Zakład Pszczelnictwa I.S.

WSTĘP

Wosk towarowy, który dostarczają pasieki, pochodzi z przetopionych plastrów, z odsklepin, z ramek pracy. Główną masę stanowi wosk otrzymany z plastrów.

W pasiekach postępowych stosuje się na ogół regularnie węzę. Wosk towarowy z przetapianych plastrów składa się więc w części z wosku wprowadzonego do ula w postaci węzy i w części z dodanego przez pszczoły przy budowie plastrów. Ilość wosku dodanego przez pszczoły jest głównie miarą wysokości rzeczywistej produkcji woskowej rojów.

W pracy tej staramy się określić wielkość produkcji woskowej rojów w zależności od grubości poddawanej węzy, rasy pszczół i siły rodzin.

PRZEGLĄD LITERATURY

Pszczelarskie podręczniki polskie i radzieckie informują, że do 1 dcm² plastra odciągniętego na węzie pszczoły dodają 6,3 g wosku (70 g do arkusza węzy dadanowskiej). Niemieckie wskaźniki są znacznie skromniejsze: Ambruster (za Kettnerem 1959) podaje tylko 3 g/1 dcm², a ostatnio w doświadczeniach Kettnera (1959) wypadło zaledwie 2,0 g wosku na 1 dcm² węzy.

Przy budowie plastrów czy rekonstrukcji uszkodzonych komórek pszczoły mogą korzystać częściowo z wosku poddanego w węzie (Wojtacki 1953, Bojarczuk 1960) lub z wosku ścinanego z plastrów (Darchen 1958). Mogą również pobierać wosk podany im w formie rozdrobnionej, o ile znajdzie się on w obrębie gniazda (Meyer 1954). Demianowicz (1957) obserwował zeskrobywanie przez pszczoły drobnych wiórków z powierzchni krążka woskowego i formowanie z nich dość dużych, nieregularnych obnóży. Do sklepienia miodu

strona 82

i czerwiu pszczoły używają przede wszystkim wosku z pogrubionych brzegów komórek plastra (Schaeren 1938, Meyer i Urlich 1952). Zakończeniom ścianek komórek po wyjściu czerwiu z plastrów przywracana jest poprzednia grubość. W plastrach, w których był wychowywany czerw, nie zmniejsza się więc zawartość absolutna wosku (Kettner 1959). W „drobnych” budowach nie małą rolę odgrywa wosk zeskrobywany przez pszczoły z wieczek komórek z czerwiem (Meyer i Urlich 1952).

Grubość poddawanej pszczołom węzy (jej ciężar) może mieć pewne znaczenie w ilościowym kształtowaniu się produkcji woskowej rodziny pszczelej. Zależnie od ilości wosku otrzymanego w węzie, mogą pszczoły w mniejszym lub większym zakresie korzystać z niego przy budowie plastrów, uzupełniając resztę zapotrzebowania produkcją.

Csikós (1955) klasyfikuje węzę według jej grubości na trzy rodzaje: węza cienka 6,85—7,87 g/1 dcm² (127—146 dcm²/kg), średnia 7,87—8,47 g/1 dcm² (118—127 dcm²/kg), gruba 8,47—10,26 g/1 dcm² (97,5—118 dcm²/kg). We Francji używana jest węza grubsza: 10,64—13,3 g/1 dcm² (75—94 dcm²/kg); w USA węza cienka — 7,14 g/1 dcm² (140 dcm²/kg), a w ZSRR bardzo cienka — 5,56 g/1 dcm² (180 dcm²/kg). Czechosłowacka norma przewiduje produkcję węzy 9,32 g/1 dcm² (107 dcm²/kg, Matvijenko 1960), a nasza norma branżowa — 5,36—6,51 g/1 dcm² (154—187 dcm²/kg — 14—17 arkuszy w 1 kg węzy do ramki dadana, Gromisz i Konopacka 1963).

Według Csikósa (1955) grubsza węza wpływa między innymi na jej wyższą wytrzymałość mechaniczną, ale podwojenie grubości węzy nie daje dwukrotnego wzrostu jej wytrzymałości.

W doświadczeniach Cwietkowej (1951) i Boziny (1960) pszczoły włoskie wyróżniały się wysoką produkcją wosku.

MATERIAŁ I METODA

Doświadczenie przeprowadzono w 1959 roku w Zakładzie Pszczelnictwa IS w Skierniewicach. Zastosowano węzę o trzech różnych grubościach (ciężarze arkuszy): normalną — 6,26 g/1 dcm² (ciężar arkusza do ramki dadana — 69,48 g), grubą — 8,75 g/1 dcm² (1 arkusz 95,89 g) i cienką — 5,05 g/1 dcm² (1 arkusz — 56,58 g). Ciężar arkusza węzy normalnej (do ramki systemu dadana) mieścił się w granicach ustalonych przez normę branżową na węzę nr BN-62-9161-01 zatwierdzoną przez Ministra Rolnictwa dnia 31 grudnia 1962 roku (Gromisz i Konopacka 1963). Węza do doświadczenia została przygotowana przez Okręgową Spółdzielnię Pszczelarską w Lublinie.

strona 83

Doświadczeniem objęto 9 rodzin pszczelich w ulach systemu dadana. Wyróżniono trzy grupy rasowe, w każdej po 3 pnie: pszczoły miejscowe, mieszańce F1 włoszki (matka) z miejscową (trutnie) i mieszańce F1 krainki (matka) z miejscową (trutnie).

Wewnątrz każdej grupy rasowej znajdował się pień silny (7—8 ramek po zimowli), średni (5—6 ramek) i słaby (4 ramki). Razem było więc w doświadczeniu pni silnych, średnich i słabych po trzy.

Ryc. 1. Ramka przed wprawieniem węzy i z węzą wprawioną po wycięciu połówki plastra

Frame before imbeding of foundation and with foundation imbeded after cuting out half of the comb

W ciągu sezonu czterokrotnie poddawano pszczołom węzę trzech grubości. Po raz pierwszy otrzymała każda rodzina trzy ramki, w które wprawiona była węza normalna, gruba i cienka. Po częściowym odciągnięciu

strona 84

plastry wycofano z uli, zastępując je drugą serią węzy. W wycofanych ramkach wycinano 1/2 częściowo odciągniętego plastra i w puste miejsce wprawiano węzę, tej samej grubości (ryc. 1). Na ramce oznaczano dokąd sięgała węza. Po tym zabiegu ramki umieszczano w ulach, w których były one uprzednio. Podobnie postępowano z drugą serią węzy. Poszczególne rodziny otrzymały więc w ciągu sezonu do odbudowania całkowitego 4 razy po połówce arkusza węzy każdej z trzech jej grubości. Poza tym odciągnęły one częściowo po 6 (2 serie po 3 połówki) połówek plastra, które wycięto. Ogółem wypadło na rodzinę pszczelą po 6 ramek z węzą, nie wliczając w to wyciętych 2 × 3 połówek odbudowanych częściowo plastrów. Arkusze węzy lub ich połówki były przed podaniem do uli ważone.

Zabiegi z wycinaniem plastrów wymagają specjalnego przygotowania ramek do wprawiania węzy. Zasadniczą inowacją było przeprowadzenie poziomo drutu pod górną beleczką (ryc. 1).

Plastry budowane na węzie doświadczalnej pozostawiano w ulach do zaczerwienia. Do oznaczenia w nich zawartości wosku wycofywano je dopiero po wygryzieniu się pszczół z komórek. Miało to być gwarancją całkowitego ich odciągnięcia.

Po wycofaniu z uli poszczególne plastry krajano w połowie, stosownie do oznaczeń na ramce. Każda połówka plastra odpowiadała wielkością węzie, którą poddawano do odciągania w różnych terminach. Zawartość wosku w wyciętych częściach plastra oznaczano metodą ekstrakcyjną w aparacie Soxhleta. Jako rozpuszczalnika użyto benzyny ekstrakcyjnej, frakcje 80—100° C. W aparacie Soxhleta ładowano jednorazowo 3—4 próbki (3—4 połówki plastra).

Ogółem było 108 połówek. Każda próbka — woszczyna z połówki plastra — była zapakowana w bibułę. Z różnicy ciężaru ładunku przed ekstrakcją (woszczyna) i po ekstrakcji (części niewoskowe) wyliczano całkowitą zawartość wosku w połówce plastra. Składał się na nią wosk poddany w węzie i wosk dodany przez pszczoły.

Wyniki doświadczenia opracowano statystycznie. Przeprowadzono analizę wariancji metodą Fischera według wzoru dla doświadczeń o układzie złożonym o trzech czynnikach (Ruszczyc 1955). Obliczono różnice graniczne m1 i m2 przy poziomie wiarogodności a1 = 0,05 i a2 = 0,01.

WYNIKI

Okolice Skierniewic, gdzie prowadzono doświadczenie nie obfitują w dobre pożytki (ryc. 2). Po kwitnieniu sadów i robinii akacjowej w zasadzie kończy się dopływ większych ilości nektaru do ula. Znaczniejszy wziątek wypada więc wcześnie, w maju i w początkach czerwca,

strona 85

a swymi rozmiarami raczej nie przekracza poziomu dobrego pożytku rozwojowego. Przeciętne zbiory miodu towarowego w okolicach Skierniewic — na podstawie wieloletnich danych z punktów wagowych — kształtują się na poziomie 0—3 kg z 1 pnia, podczas gdy średnia krajowa wynosi 6—10 kg/1 pień (Bornus i Gromisz 1964). Zbiory miodu w 1959 roku, w którym było prowadzone doświadczenie, były zbliżone do średniej z lat 1950—1963.

Pierwszą serię węzy doświadczalnej poddano wszystkim pniom dnia 31 maja. Drugą serię i ramki z połówkami węzy poddawano poszczególnym rojom oddzielnie, w miarę jak one budowały plastry. Rodziny słabe odciągały węzę znacznie wolniej niż rodziny silne.

Ostatnie ramki z węzą poddano dnia 30 czerwca.

+ 3,0 kg; 2,0; 1,0; 0; 1,0; -2,0

Ryc. 2. Dzienne zmiany wagi ula kontrolnego w pasiece Zakładu Pszczelnictwa IS w Skierniewicach — 1963 r.

Changes of the weight of colony on the scale in the apiary of Institute of Pomology at Siekniewice in 1963

Zawartość wosku w plastrach doświadczalnych wynosiła średnio 105,50 g. Najwięcej było go w plastrach budowanych na węzie grubej, na normalnej mniej (o 16,83 g) a najmniej na cienkiej (o 22,04 g tabl. 1a). Zbliżone różnice zawartości wosku w plastrach otrzymano również dla rodzin silnych w porównaniu do rodzin średnich i słabych (tab. 1b). Różnice te pomiędzy plastrami budowanymi przez pszczoły trzech badanych ras były znacznie mniejsze. W plastrach budowanych przez pszczoły miejscowe, mieszańce krainki i mieszańce włoszki było wosku średnio od 101,37 g do 109,82 g (tabl. 1c).

Do całkowicie odciągniętych plastrów pszczoły dodały średnio po 31,65 g wosku, wynosi to 29,9% zawartości wosku w plastrze. Ilość dodanego wosku do węzy doświadczalnej kształtowała się rozmaicie, zależnie od grubości węzy, siły rodziny i rasy pszczół, ale w każdym przypadku różnice były istotne (tab. 1a, b, c). Stwierdzono także istotność (tylko przy poziomie a1 = 0,05) interakcji dla czynników: grubość

strona 86

węzy × siła rodzin. Natomiast interakcja grubość węzy × rasy pszczół i rasy pszczół × siła rodzin oraz interakcja II rzędu: grubość węzy × siła rodzin × rasa pszczół były nieistotne.

Tabela 1 Zawartość wosku w plastrze odbudowanym na węzie w zależności od a) jej grubości, b) siły rodzin, c) rasy pszczół Amount of wax in the comb built on foundation in relation to a) thicknes of foundation, b) strength of colony c) race of bees

Wyszczególnienie Specification Zawartość wosku Amount of wax: ogółem w plastrze total in the comb in g Zawartość wosku Amount of wax: w tym dołożony przez pszczoły odded by bees: w g in g Zawartość wosku Amount of wax: w tym dołożony przez pszczoły odded by bees: w % in %
a Węza Foundation cienka thin 96,42 39,93 41,4
normalna normal 101,63 32,20 31,7
gruba thick 118,46 22,53 19,0
b Rodziny (wg siły) (Colonies according to strenght słabe weak 95,67 21,70 22,7
średnie middle strong 104,26 30,27 29,0
silne strong 116,58 42,68 36,6
c Pszczoły (rasy) Bees (races) miejscowe local 101,37 27,24 26,9
mieszańce włoszki mixed Italians 109,82 36,00 32,8
mieszańce krainki mixed Carniolans 105,32 31,41 29,8
Wartość różnicy granicznej (wewnątrz a, b i c) — m1 = 4,12 —
Least sigmificant mean difference in groups a,b,c — m2= 5,40 —
strona 87

Najwięcej wosku wyprodukowały pszczoły przy budowie plastrów na węzie cienkiej (tab. 1a). Przy budowie plastrów na węzie grubej dodały go prawie o połowę mniej. Pszczoły do węzy cienkiej dodawały więcej wosku, ale gospodarowały nim wtedy „oszczędniej”, bo plastry odciągane na tej węzie zawierały najmniej wosku. W całkowicie odciągniętych plastrach było go tyle, ile wynosił ciężar arkuszy węzy grubej (96,42 g i 95,89 g).

Do budowy ścianek komórek w „oszczędnościowych” plastrach na węzie cienkiej pszczoły dodawały średnio 39,93 g wosku. Przynajmiej tyle samo potrzeba go było na budowę komórek plastra i na węzie normalnej czy grubej. Że pszczoły dodawały jednak go mniej (32,20 g i 22,53 g), musiały więc korzystać z wosku, który nie był produkowany (wydzielany) aktualnie w roju. Źródłem, z którego pszczoły mogły czerpać wosk, była węza. Im grubszą węzę poddawano tym więcej wosku pszczoły miały do dyspozycji i tym mniej dodawały go z produkcji własnej przy budowie plastrów.

Do odbudowywanych plastrów najwięcej wosku dodały pszczoły rodzin silnych, najmniej słabych (tab. 1b). Ze zwiększeniem ilości dodawanego wosku wzrastała również i zawartość jego w plastrach. Plastry w rodzinach słabych były najlżejsze, bo najmniej było w nich wosku dodanego przez pszczoły. Przy ich budowie pszczoły korzystały więc

% — 0; 100; 200; 300

Ryc. 3. Kształtowanie się produkcji woskowej (ilość dodana do plastrów) pszczół poszczególnych ras w zależności od siły rojów

Rodziny: A — słabe, B — średnie, C — silne

Pszczoły (rasy): a — miejscowe, b — mieszańce włoszki z miejscowymi, c — mieszańce krainki z miejscowymi

Formation of wax production (amount added to combs) by defferent races of bees in relations to strenght of colonies.

Colonies: A — weak, B — middle strong, C — Strong. Bees (races): a — local, b — mixed Italians, c — mixed Carniolans

strona 88

z wosku węzy w większym stopniu niż pszczoły rodzin średnich, a przede wszystkim silnych. Do odbudowania arkusza węzy rodziny silne potrzebowały średnio 42,68 g wosku, podczas gdy pszczołom rodzin słabych wystarczyło tylko 21,70 g. Rodziny słabe odciągnęły więc tyle samo plastrów co i silne, ale zużyły na to mniej wosku z bezpośredniej produkcji wosku wydzielanego przez pszczoły.

W ilości dodanego wosku do plastrów różnice pomiędzy średnimi dla ras objętych doświadczeniem nie były zbyt duże. Były one jednak istotne, a nawet dla pszczół miejscowych i mieszańców włoszek wysoce istotne (tabl. 1c). Najmniej dodały wosku do węzy pszczoły miejscowe, nieco więcej mieszańce krainki i najwięcej mieszańce włoszki.

Powiększenie produkcji wosku zależne od siły rodziny kształtowało się niejednakowo w poszczególnych rasach pszczół. W doświadczeniu stwierdzono istotność (przy a1 = 0,05) interakcji pomiędzy rasą pszczół a siłą rodzin. Wprawdzie w każdej z badanych ras pszczół, ilość wosku dodawanego do węzy wzrastała w miarę zwiększania się siły rodzin ale mieszańce krainki najwięcej dodawały go w grupie pni o sile średniej, a w grupie pni silnych mieszańce włoszki (ryc. 3). Na podstawie tego doświadczenia nie możemy jednak z pewnością stwierdzić jakiej rasy pszczoły reagują w większym lub mniejszym stopniu wzmożeniem produkcji wosku przy wzroście siły rodzin.

DYSKUSJA

Ilość wosku, którą pszczoły w naszym doświadczeniu dodały przy odciąganiu plastrów na węzie była zaskakująco mała w porównaniu do danych z podręczników pszczelarskich. Ogólnie przyjmuje się, że w plastrze odciągniętym na węzie o ciężarze 1 arkusza około 70 g (węza normalna) znajduje się drugie tyle wosku dołożonego przez pszczoły. Koptiew (1961) przetapiając starą woszczynę otrzymał średnio po 117,5 g wosku z plastra (węza ważyła 70 g). W naszym doświadczeniu najcięższe plastry budowane na węzie grubej zawierały średnio 118,5 g wosku. Przypuszczalnie w innych, lepszych niż w Skierniewicach pożytkach, pszczoły dodają do węzy więcej wosku. W Polsce przeważają jednak pożytki niezbyt obfite. Przeciętne zbiory miodu na 19% powierzchni kraju kształtują się w granicach do 6 kg/1 pień (36% — 6—10 kg/1 pień) co odpowiada w przybliżeniu warunkom pożytkowym w jakich przeprowadzono doświadczenie (Bornus i Gromisz 1964). Możliwe, że wysokość produkcji woskowej jest również uwarunkowywana pożytkami pyłkowymi. Obfitość pokarmu białkowego dodatnio wpływa na rozwój gruczołów woskowych pszczół

strona 89

i wzmaga produkcję wosku (Goetze i Bessling 1959, Taranov 1959, Freudenstein 1961).

Przy budowie plastrów pszczoły korzystają i z wosku węzy. Bojarczuk (1960) uzyskiwał plastry równe ciężarem węzie podanej do odciągania. Z takiej samej ilości wydzielonego wosku pszczoły mogą odciągnąć mniej lub więcej plastrów. Stąd też ich liczba nie jest obiektywną miarą w ocenie wysokości produkcji woskowej roju.

Poddając do odciągania węzę grubą, wpływamy na obniżenie produkcji wosku w rojach. Zostaje ona wzmożona gdy pszczoły otrzymują do odbudowy węzę cieńszą. Jednakże plastry budowane na węzie cienkiej zawierają mniej wosku, są lżejsze. Zmniejsza się przeto ich wytrzymałość mechaniczna. W ramkach gniazdowych, w których jest wychowywany czerw, prawdopodobnie nie ma to zasadniczego znaczenia, ale ramki magazynowe, nie zaczerwiane, mogą być bardziej podatne na uszkadzanie przy wirowaniu miodu. Poza tym z cieńszą węzą jest nieco więcej kłopotu, szczególnie przy wprawianiu jej do ramek. Wydają się godne być polecenia metody wprawiania węzy stosowane przez pszczelarzy na zachodzie Europy i w Ameryce (Groot 1963).

W przeprowadzonym doświadczeniu mieszańce włoszki z miejscową dodawały najwięcej wosku przy budowie plastrów. Według Cwietkowej (1951) i Boziny (1960) pszczoły rasy włoskiej wyróżniają się dużą produkcją woskową w porównaniu do pszczół gruzińskich i północnych.

WNIOSKI

W rejonie pożytków słabych lub średnich w plastrze odciągniętym przez pszczoły na węzie jest ca 30% wosku, który aktualnie wytwarzają woszczarki.

Poddając węzę cienką do odciągania wpływa się na zwiększenie ilości wosku dodanego przez pszczoły do plastra.

Pszczoły rodzin silnych dodają więcej wosku do odciągniętych na węzie plastrów niż pszczoły rodzin słabych.

Ilość arkuszy odciągniętej węzy jako miernik produkcji woskowej rojów nie jest miarodajna; ilość ta tylko w części, aczkolwiek głównej, charakteryzuje ich gospodarkę woskiem.

LITERATURA

Bojarczuk C. (1960) — Produkcja wosku po głównym pożytku. Pszczelarstwo 11(7) : 201—203.

Bornus L. i Gromisz M. (1964) — Charakterystyka pożytków pszczelich i zbiory miodu w Polsce (1950—1963). Pszczel. Zesz. Nauk., 8(1) : 1—27.

strona 90

Bozina J.D. (1960) — Wydielenje woska u pczeł raznych grupp. Pczełowodstwo, 37(11) : 27—30.

Csikós T. (1955) — Vékonyabb mulép. Méhészet, 3(6) :113—114.

Cwietkowa K.P. (1951) — Sposobnost’ k woskowydielenju u raznych porod pczeł. Pczełowodstwo, 28(5) : 14—19.

Darhen R. (1958) — Construction et reconstruction de la cellule des rayons d’Apis mellifica. Insectes soc. 5(4) : 357—371.

Demianowicz A. (1957) — Hodowla pszczół. Warszawa PWRiL: 129—187.

Goetze G. i Bessling B.K. (1959) — Die Wirkung verschiedener Fütterung der Honigbiene auf Wachserzeugung und Bautätigkeit. Z. f. Bienenforsch. 4(10) : 202—209.

Freudenstein H. (1961) — Über die Bedeutung der Pollennahrung für die Bautätigkeit der Honigbiene. Archiv f. Bienenk., 38(1) : 33—36.

Gromisz M. i Konopacka Z. (1963) — Norma na węzę. Pszczelarstwo, 14(9) : 6—7.

Groot R. A. (1963) — The Hive and the Honey Bee. Hamilton, Dadant & Sons.

Kettner H. (1959) — Die Berechnung des Wachsertrages eines Bienenvolkes. Leipz. Bienenztg., 73(6) : 181—185.

Koptiew W. S. (1961) — Uczot woskowoj produkcii. Pczełowodstwo, 38 (8) : 15—17.

Matvijenko A. (1960) — Budeme vyrábět tenké mezistěny? Včelařstvi, 13(1) : 13

Meyer W. (1954) — Beobachtunggen und Versuche über den Transport und die Verwendung von dargeboten Wacks bei der Honigbiene. Z. f. Bienenforsch 2(5) : 147—157.

Meyer W. i Urlich W. (1952) — Zur Anlange der Bauinstikte unserer Honigbiene. Untersuchungen über die „Kleinbauarbeiten”. Die Naturwissenschaften, 39(11) : 265.

Ruszczyc Z. (1955) — Metodyka doświadczeń zootechnicznych. Warszawa PWRiL.

Schaeren P. (1938) — Untersuchungen von Bienenwachs aus abgehobenen Zelldeckeln. Archiv f. Bienenk., 19(8) : 249—255.

Taranov G. F. (1959) — The production et wax in the honeybee colony. Bee World, 40(5) 113—121.

Wojtacki M. (1953) — Jak pszczoły wykorzystują węzę. Pszczelarstwo, 4(3) : 9—11.

ВОСКОВОЙ БАЛАНС В СОТАХ ОТТЯНУТЫХ НА ИСКУССТВЕННОЙ ВОЩИНЕ РАЗНОЙ ТОЛЩИНЫ

Михал Громиш и Витольд Залевски

Резюме

Для опытов взято 9 пчелосемей, которые получили одинаковое количество искусственной вощины разной толщины: толстую — 8,75 г/1 дцм². нормальную — 6,26 г/1 дцм² и тонкую — 5,05 г/дцм². Всего пчелы получили и отстроили 108 листов равных по величине половине гнездовой рамки Дадана-Блатта.

Содержание воска в полученных сотах определялось методом экстракции его в аппарате Сокслета.

Больше всего воска было в сотах оттянутых на толстой искусственной вощине, в среднем — 118,46 г в одной гнездовой рамке; на нормальной — 101,63; на тонкой — 96,42 г.

strona 91

Пчелы прибавили в среднем к толстой искусственной вощине 22,53 г воска (19,0%), к нормальной — 32,20 г (31,7%), а к тонкой — 39,93 г (41,4%). Пчелы сильных семей (7—8 рамок после весенней ревизии) при отстройке искусственной вощины разной толщины к одному листу в гнездовой рамке Дадана-Блатта в среднем прибавили — 42,68 г (36,6%) воска, средних (5—6 р.) — 30,27 (29,0%), а слабых (4 р.) — 21,70 г (22,7%).

В гнездовых сотах оттянутых местными пчелами прибавка воска в среднем равнялась — 27,24 г (26,9%), оттянутых метисами итальянских и местных пчел — 36,00 г (32,8%), а метисами краинских и местных — 31,41 г (29,8%).

Статистический анализ потвердил существенность разниц количества воска, прибавленного пчелами при отстройке искусственной вощины в зависимости от её толщины, силы семьи и породы пчел.

BALANCE SHEET IN THE COMB BUILT ON FUNDATION OF DIFFERENT THICKNESS

Michał Gromisz and Witold Zalewski

Summary

In this experiment were taken 9 colonies of bees to which introduced different amounts of normal (6,26 g/1 dcm²), thick (8,75 g/1 dcm²) and thin (5,05 g/1 dcm²) foundation for drowing. During the time of this experiment it was built 108 half combs of Dadan frames. Percentage of wax in the combs indicated by the extracted method in the aparathus of Soxhlet. The biggest percentage of wax contained combs built on thick foundation (118,46 g in 1 comb), next the combs built on normal foundation (101,63 g) and the smallest on thin foundation (96,42 g). Bees added the biggest amount of wax to the thin foundation — 39,93 g (41,4%), less to the normal foundation 32,20 g (31,7%) and the least to thick foundation — 22,53 g (19,0%).

To one sheet of foundation bees of strong colonies (7—8 frames after wintering) added 42,68 g (36,6%) of wax, of middle strong colonies (5—6 frames) — 30,27 g (29,0%), and of weak colonies (4 frames) — 21,70 g (22,7%).

In the combs built by local bees it was added 27,24 g (26,9%) of wax, by mixed Italians 36,00 (32,8%), and mixed Carniolans — 31,41 g (29,8%).

Differences in amount of wax added by bees to the combs in correlation to thickness of foundation, strenght of colonies and race of bees were statistically proved as significant.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 83, podpis ryc. 1: „imbeding” → imbedding
  • s. 83, podpis ryc. 1: „imbeded” → imbedded
  • s. 83, podpis ryc. 1: „cuting” → cutting
  • s. 84: „inowacją” → innowacją
  • s. 85: „31,65″ → 31,55
  • s. 85, ryc. 2, oś pionowa poniżej zera: „1,0″ → -1,0
  • s. 85, podpis ryc. 2: „Siekniewice” → Skierniewice
  • s. 86, tab. 1: „thicknes” → thickness
  • s. 86, tab. 1: „odded” → added
  • s. 86, tab. 1: „strenght” → strength
  • s. 86, tab. 1: „sigmificant” → significant
  • s. 87: „Przynajmiej” → Przynajmniej
  • s. 87, podpis ryc. 3: „defferent” → different
  • s. 87, podpis ryc. 3: „strenght” → strength
  • s. 90, literatura: „Darhen” → Darchen
  • s. 90, literatura (Meyer 1954): „Beobachtunggen” → Beobachtungen
  • s. 90, literatura (Meyer 1954): „Wacks” → Wachs
  • s. 90, literatura (Meyer i Urlich 1952): „Anlange” → Anlage
  • s. 90, literatura (Meyer i Urlich 1952): „Bauinstikte” → Bauinstinkte
  • s. 90, literatura (Taranov 1959): „production et wax” → production of wax
  • s. 91, streszczenie rosyjskie: „потвердил” → подтвердил
  • s. 91, tytuł streszczenia angielskiego: „FUNDATION” → FOUNDATION
  • s. 91, streszczenie angielskie: „drowing” → drawing
  • s. 91, streszczenie angielskie: „aparathus” → apparatus
  • s. 91, streszczenie angielskie: „strenght” → strength

Podobne wpisy