BADANIA ILOŚCI POKARMU ZUŻYWANEGO PRZEZ LARWY MATECZNE W TRAKCIE PRZYROSTU MASY MATECZNIKA U PSZCZÓŁ RÓŻNYCH RAS

tekst: Anna Król

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXIX, 1985 — Anna Król

strona 57

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXIX 1985

Anna Król

Pszczelniczy Zakład Doświadczalny Górna Niwa, Puławy

WSTĘP

Larwa matki pszczelej w czasie całego cyklu rozwojowego odżywiana jest mleczkiem pszczelim, produkowanym przez gruczoły gardzielowe młodych pszczół (Demianowicz, 1972). Według danych tego samego, autora, larwa mateczna, w odróżnieniu od larw innych postaci pszczół (truteń i robotnica), odżywia się mleczkiem dłużej, jeszcze po zasklepieniu matecznika, tj. w czasie snucia oprzędu. Nieznane są natomiast w literaturze fachowej dokładne dane dotyczące ilości pożywienia potrzebnego do prawidłowego rozwoju matek pszczelich, Nie spotyka się też badań odnośnie produkcji mleczka pszczelego przez różne rasowo karmicielki larw matecznych, jakkolwiek wyniki pracy Smaragdowej (1960), Mielničenko i Burmistrowej (1963), także Burmistrowej (1965) oraz Król (1979, 1981) wykazują, że środowisko rasowe rodziny wychowującej wywiera duży wpływ na cechy morfologiczne i anatomiczne wychowywanego osobnika, co w pewnym stopniu związane jest z jakością pożywienia produkowanego przez różne rasowo karmicielki pszczele.

Wydaje się, że środowisko rasowe rodzin wychowujących matki może wpływać na wygląd osobnika również poprzez przeznaczenie różnej ilości pożywienia dla poszczególnej larwy. Smith (1959) i Wittek (1964) podają, że przy produkcji mleczka do celów przemysłowych należy je z mateczników pobierać trzeciego dnia, gdyż wówczas jest go w matecznikach najwięcej.

Dietz i Lambremont (1970), posługując się radioaktywnym ³²P określili, że matka pszczela Apis mellifera L. w czasie całego cyklu rozwojowego, przebytego w warunkach laboratoryjnych, zużywa około 380 mg mleczka, natomiast Sasaki i Okada (1972) obliczyli, że aby matka pszczela A. mellifera wychowana w laboratorium osiągnęła masę ciała 200 mg, jej larwa musi zjeść od 300—360 mg mleczka pszczelego.

strona 58

Celem niniejszej pracy było prześledzenie zmian masy ciała larw matecznych pszczół różnych ras, od drugiego do szóstego dnia ich rozwoju w mateczniku oraz określenie masy mleczka składanego przez różne rasowo karmicielki pszczele od pierwszego dnia rozwoju larwy matecznej do momentu zasklepienia matecznika przez pszczoły.

MATERIAŁ I METODA

Badania prowadzone w pasiece PZD Górna Niwa w Puławach w latach 1982 i 1983. Do doświadczenia użyto czterech ras pszczół: kaukaska szara górska (Apis mellifera caucasica Gorb.), kraińska — Troiseck, import z Austrii (Apis mellifera carnica Pollm.), włoska — import z Włoch (Apis mellifera ligustica Spin.) i krajowa linia Mazurka (Apis m. m. mellifera L.). Wychów matek prowadzono w ulach typu Dadanta według metody opracowanej wcześniej (Król, 1977). Do każdej rodziny wychowującej czterech czystych ras pszczół, przekładano jednorazowo w tym samym dniu po 96 larw matecznych, lokując je na dwu ramkach hodowlanych. Każda rodzina wychowująca otrzymała larwy swojej rasy, które brano w jednakowym wieku. W tym celu matkę w każdej z czterech rodzin zarodowych zamykano pod kołpak z kraty odgrodowej na okres 6 godzin. Po 72 godzinach od uwolnienia matki przenoszono larwy do specjalnie przygotowanych do tego celu miseczek woskowych, na kropelkę mleczka pszczelego rozcieńczonego wodą destylowaną (1:1). Mleczko pochodziło z mateczników 3-dniowych.

Wychów matek prowadzono w każdym sezonie w trzech terminach: pierwszy w trzeciej dekadzie maja, drugi w pierwszej dekadzie lipca i trzeci w drugiej dekadzie sierpnia. W obydwu sezonach używano do badań rodzin wychowujących tych samych ras czystych. Ponadto warunki meteorologiczne i pożytkowe były w obydwu latach badań podobne.

Analizy wagowe mateczników prowadzone od drugiego dnia po założeniu wychowu do dnia szóstego, tj. do momentu zasklepienia mateczników, używając do tego celu wagi automatycznej typ WA-31. Codziennie ważono po 10 mateczników w każdej serii dla pszczół kaukaskich, kraińskich i włoskich, natomiast dla pszczół krajowych tylko 5 mateczników, gdyż były trudności w uzyskaniu potrzebnej ich liczby. Ogólnie zatem od drugiego do 6-tego dnia wychowu ważono codziennie po 35 mateczników. Po odcięciu koreczka od każdego matecznika najpierw ważono cały matecznik, następnie matecznik po usunięciu z niego larwy i wreszcie „pusty” matecznik po usunięciu z niego mleczka oraz dokładnym osuszeniu ścianek za pomocą ligniny. Każdego dnia wykonywano więc 105 analiz wagowych. Przez kolejne 5 dni trwania badań dla wszystkich użytych do doświadczenia ras pszczół zrobiono 525 pomiarów wagowych. Ogólnie analizę oparto na 3150 takich pomiarach. Dane dotyczące łącznej masy larwy i mleczka, oraz masy samej larwy i masy

strona 59

samego mleczka, uzyskano przez znalezienie odpowiednich różnic między poszczególnymi pomiarami wagowymi. Otrzymane wyniki opracowano statystycznie metodą analizy wariancji.

OMÓWIENIE WYNIKÓW

Larwy matek pszczelich w okresie pozazarodkowym, jako niezdolne do samodzielnego życia, muszą być karmione i ogrzewane przez dorosłe pszczoły. Ten pierwszy okres trwa około 6 dni. W tym czasie kontakt pszczół robotnic z larwami matecznymi w rodzinach wychowujących jest bezpośredni i po upływie 6 dni pośredni. Bezpośrednio larwy są stale pielęgnowane przez dwie grupy pszczół — woszczarki i karmicielki.

Pszczoły woszczarki stale dobudowują ścianki matecznika, natomiast pszczoły karmicielki odżywiają larwy mateczne, które w miarę upływu czasu rozwijają się i przybierają na masie.

Na rys. 1 przedstawiono ogólny przebieg tych procesów dla Apis mellifera, na podstawie wartości przeciętnych ze średnich dla wszystkich badanych ras. Jak widać, w wyniku pracy pszczół woszczarek i karmicielek, masa matecznika wraz z zawartym w nim mleczkiem i larwą wzrosła aż do piątego dnia chowu (linia ciągła na rys. 1), po czym mateczniki osiągały masę nieco ponad 700 mg i zapewne ich masa nie ulegała dalszym większym zmianom (po szóstym dniu kontroli nie prowadzono). Najszybsze przyrosty masy matecznika z całą jego zawartością przypadały między trzecim, a czwartym dniem chowu. Wzrost masy samej woszczyny matecznika trwał oczywiście do momentu jego zasklepienia, tj. do szóstego dnia chowu larwy, ale najszybciej zachodził on w pierwszym i drugim dniu (linia przerywana na rys. 1). Masa larwy i mleczka w pierwszym i drugim dniu chowu zwiększyła się tylko nieznacznie, następnie do piątego dnia (a zwłaszcza w dniu czwartym) wzrastała bardzo szybko, po czym od piątego dnia malała (linia kropkowana na rys. 1). Masa samej larwy matecznej do trzeciego dnia jej chowu wzrastała bardzo powoli, osiągając przeciętnie masę około 10 mg. W czwartym dniu chowu masa larwy matecznej wynosiła 60 mg w piątym dniu blisko 200 mg, a w szóstym dniu około 260 mg (linia przerywano-kropkowana na rys. 1). Stan masy mleczka w mateczniku aż do piątego dnia chowu przewyższał masę larwy, zwłaszcza w trzecim i czwartym dniu (linia z krzyżyków na rys. 1). Piątego dnia nastąpił moment, kiedy masa mleczka (w którym larwa „opływała”) była równa masie larwy, po czym stan mleczka stale się zmniejszał, a masa larwy zwiększała. Wzrost masy larwy był jednak nieco powolniejszy od ubytku masy mleczka. Można przypuszczać, że ową różnicę stanowią straty wynikłe

strona 60

Ryc. 1. Przebieg zmian masy matecznika, składanego w nim mleczka i rozwijającej się larwy matecznej w ciągu początkowych 6 dni chowu matek pszczelich (na podstawie średnich ogólnych dla Apis mellifera)

Fig. 1. Dynamics of changes in queen cell mass, royal jelly and developing queen larva dwing the first 6 days of queens (means for A.m.)

  1. masa całych mateczników z mleczkiem i larwą — mass of whole queen cells with royal jelly and larve, 2. masa samej woszczyny matecznika — mass of wax, 3. masa larwy i mleczka łącznie — total mass of queen larva and royal jelly, 4. masa samej larwy — mass of larva, 5. masa samego mleczka — mass of royal jelly

z parowania i przemiany materii — oddychanie. W momencie zasklepienia matecznika pozostawało w nim jeszcze około 70 mg mleczka, które dalej służyło przędzącym larwom matecznym jako pokarm.

Jeżeli wziąć pod uwagę, że na procesy przemiany materii larwa zużywa stosunkowo niewielką ilość substancji organicznej, to można przyjąć, że suma masy larwy i mleczka, jaka znajduje się w czwartym dniu chowu w mateczniku, jest bliska ogólnej ilości mleczka potrzebnego do rozwoju matki pszczelej. W omawianym doświadczeniu wynosiło to przeciętnie 380 mg, co jest w zasadzie zgodne z danymi z literatury. Największą masę mleczka w mateczniku stwierdzono w czwartym dniu chowu larwy. Wtedy było go przeciętnie około 240 mg, w trzecim dniu chowu stwierdzono przeciętnie około 120 mg mleczka, a w piątym około 180 mg. Wyniki te nie zgadzają się z danymi Smitha (1959) i Wittka

strona 61

(1964), którzy największą ilość mleczka stwierdzili w trzecim dniu chowu matek i ten termin polecają jako optymalny do pobierania mleczka przy przemysłowej jego produkcji.

MASA CAŁEGO MATECZNIKA Z MLECZKIEM I LARWĄ U RÓŻNYCH RAS PSZCZÓŁ

W przeprowadzonych doświadczeniach świeżo zasklepione mateczniki (w szóstym dniu chowu matek) wykazały w swej ogólnej masie istotne różnice, uzależnione od rasy pszczół. Najcięższe mateczniki, ważące przeciętnie 771 mg, stwierdzono u pszczół rasy kraińskiej (tab. 1). W po-

Tabela 1 Masa świeżo zasklepionego całego matecznika pszczół różnych ras (w mg) Mass of a freshly sealed queen cell of varied race bees (mg)

Rasa / A race of bees Rok / Year Termin badań / Time of investigation: V Termin badań / Time of investigation: VII Termin badań / Time of investigation: VIII Średnio dla ras / Average for races
A.m. caucasica 1982 688 638 754 684 a
1983 825 575 625
A.m. carnica 1982 745 734 737 771 c
1983 851 678 883
A.m. mellifera 1982 724 708 716 717 b2
1983 716 716 724
A.m. ligustica 1982 662 659 735 710 b1
1983 829 660 718
Średnio dla terminu / Average for time — 775 b 671 a 736 b —

równaniu z tą rasą, pszczoły krajowe i włoskie miały mateczniki o ponad 50 mg lżejsze, a pszczoły kaukaskie o blisko 90 mg lżejsze. Między latami badań istotnych różnic nie stwierdzono, ale też warunki pogody były w obu latach bardzo podobne. Różnice istotne w masie całych mateczników, niezależnie od rasy pszczół, wystąpiły między terminami badań w obrębie lat. Mianowicie mateczniki budowane w lipcu wykazywały mniejszą masę od mateczników budowanych w maju, przeciętnie o około 80 mg i od budowanych w sierpniu przeciętnie o około 65 mg.

Pomiary dynamiki wzrostu masy matecznika, wykonywane codziennie od drugiego do szóstego dnia chowu wykazują, że pszczoły krajowe i kaukaskie nieco szybciej kończyły budowę matecznika niż pszczoły kraińskie i włoskie (rys. 2). Natomiast pszczoły rasy włoskiej wykazywały dziwne przyhamowanie tempa wzrostu masy mateczników w trzecim dniu chowu. Straty te nadrabiały dopiero w piątym dniu chowu.

strona 62

Ryc. 2. Dynamika wzrostu sumarycznej masy matecznika, mleczka i larwy różnych ras pszczół (na podstawie średnich z lat 1982—83)

Fig. 2. Dynamics of increase in total mass of queen cell, royal jelly and larva in bees of varied races (means from 1982—1983)

  1. A.m. caucasica, 2. A.m. carnica, 3. A.m. mellifera, 4. A.m. ligustica

MASA WOSZCZYNY MATECZNIKA U RÓŻNYCH RAS PSZCZÓŁ

Najwięcej woszczyny na budowę mateczników zużywały pszczoły rasy kraińskiej — średnio około 424 mg (tab. 2). Pozostałe badane rasy pszczół zużywały przeciętnie o 78 mg mniej wosku na budowę jednego matecznika, co stanowi różnicę statystycznie istotną. Nie stwierdzono różnic w ilości zużywanego wosku na mateczniki w zależności od roku badań dla wszystkich badanych ras. Natomiast zawsze w lipcu wszystkie rasy zużywały istotnie mniej wosku na budowę matecznika niż w maju (różnica 47 mg) i w sierpniu (różnica 53 mg).

Najbardziej regularnym tempem budowy matecznika, charakteryzującym się dość równomiernym dokładaniem porcji woszczyny aż do momentu zasklepienia, wyróżniały się pszczoły kaukaskie (rys. 3). W porównaniu z nimi pozostałe rasy wyraźnie szybciej budowały mateczniki

strona 63

Tabela 2 Masa świeżo zasklepionego pustego matecznika pszczół różnych ras (w mg) Mass of a freshly sealed empty queen cell of varied race bees (mg)

Rasa / A race of bees Rok / Year Termin badań / Time of investigation: V Termin badań / Time of investigation: VII Termin badań / Time of investigation: VIII Średnio dla ras / Average for races
A.m. caucasica 1982 363 358 453 367 a
1983 437 281 313
A.m. carnica 1982 450 453 451 424 b
1983 438 305 447
A.m. mellifera 1982 358 301 367 367 a2
1983 361 367 371
A.m. ligustica 1982 310 313 428 365 a.
1983 436 325 379
Średnio dla terminu / Average for time — 394 b2 347 a 400 b1 —

w pierwszych dwu dniach chowu. W trzecim dniu pszczoły włoskie i kraińskie wyraźnie zwalniały tempo budowy, zaś pszczoły krajowe dorównywały kaukaskim. W czwartym dniu wszystkie trzy rasy dokładały odrobinę mniej samej woszczyny niż rasa kaukaska, natomiast w piątym dniu więcej, przy czym rasa krańska aż 100% więcej. W szóstym dniu masa woszczyny w mateczniku pszczół krajowych wzrosła tylko minimalnie oznacza to, że główne prace budowlane kończyły one w ciągu 5 dni, podczas gdy pozostałe jeszcze dnia szóstego po dobudowaniu do matecznika po 35—55 mg woszczyny.

ŁĄCZNA MASA MLECZKA I LARWY MATECZNEJ RÓŻNYCH RAS PSZCZÓŁ

Sprawdzana w chwili zasklepienia matecznika masa larwy matecznej wraz ze znajdującym się w mateczniku mleczkiem najwyższa była u pszczół krajowych, u których wynosiła przeciętnie 360 mg (tab. 3). Pszczoły kraińskie i włoskie wykazywały nieznacznie tylko mniejszą masę larwy z mleczkiem w szóstym dniu chowu (346 mg). W porównaniu z wymienionymi rasami zawartość zasklepianego matecznika pszczół kaukaskich była istotnie mniejsza, wynosiła bowiem tylko 316 mg. Wahania między latami w poszczególnych terminach wykonywania badań były znaczne lecz nieistotne. Natomiast wartości średnie z lat i ras dla lipcowego terminu doświadczeń były istotnie niższe od takich samych średnich z obu pozostałych terminów.

Jeżeli łączna masa larwy i mleczka w szóstym dniu chowu w maju wynosiła przeciętnie 359 mg, w sierpniu 343 mg, to w czerwcu tylko 325 mg. Można to tłumaczyć tylko mniej korzystnym układem pożytków w lipcu, podobnie jak woszczyny i masę całego matecznika.

strona 64

Ryc. 3. Dynamika wzrostu masy samej woszczyny matecznika budowanego przez pszczoły różnych ras (na podstawie średnich z lat 1982—83)

Fig. 3. Dynamics of increase in wax substance of queen cell being built by bees of varied races (means from 1982—1983)

Tabela 3 Sumaryczna masa larwy matecznej i mleczka różnych ras pszczół w momencie zasklepienia przez nie matecznika (w mg) Total mass of a queen cell larva and royal jelly of varied race bees at the moment of queen cell sealing (mg)

Rasa / A race of bees Rok / Year Termin badań / Time of investigation: V Termin badań / Time of investigation: VII Termin badań / Time of investigation: VIII Średnio dla ras / Average for races
A.m. caucasica 1982 325 280 301 316 a
1983 386 294 313
A.m. carnica 1982 293 281 286 346 b1
1983 414 373 435
A.m. mellifera 1082 350 342 427 360 b3
1983 350 350 342
A.m. ligustica 1982 362 345 305 346 b2
1983 394 335 339
Średnio dla terminu / Average for time — 350 b2 325 a 343 b1 —
strona 65

Ryc. 4. Dynamika wzrostu masy larwy matecznej i mleczka w matecznikach różnych ras pszczół (na podstawie średnich z lat 1982—83)

Fig. 4. Dynamics of the development of queen larva mass and increase in queen jelly substance in queen cells of bees of varied races (means from 1982—1983

  1. A.m. caucasica, 2. A.m. carnica, 3. A.m. mellifera, 4. A.m. ligustica

Tempo zwiększania się łącznej masy larwy i mleczka w mateczniku było do drugiego dnia podobne dla wszystkich badanych ras pszczół (ryc. 4) z tym, że minimalnie przodowały pod tym względem pszczoły kraińskie. W trzecim dniu pszczoły włoskie wykazywały wyraźnie zahamowanie przyrostu tej masy, lecz czwartego dnia znowu dorównywały one tempem wzrostu pozostałym rasom. Piątego dnia przyrost zawartości matecznika był największy u pszczół włoskich i kraińskich, a następnie u kaukaskich, zaś u pszczół krajowych najniższy. Szóstego dnia łączna masa larwy i mleczka w mateczniku pszczół krajowych jeszcze minimalnie wzrosła, a u pozostałych ras wyraźnie zmalała. Ubytek ten u pszczół włoskich był nieznaczny, natomiast u pszczół kaukaskich, a zwłaszcza kraińskich przekraczał 70 mg.

MASA LARWY MATECZNEJ RÓŻNYCH RAS PSZCZÓŁ

W momencie zasklepienia mateczników masa ciała larw matecznych pszczół włoskich wynosiła przeciętnie 271 mg, a krajowych 269 mg (tab. 4). W tym samym czasie larwy mateczne pszczół kaukaskich i kraiń-

strona 66

Tabela 4 Masa ciała larwy matecznej różnych ras pszczół w momencie zasklepienia matecznika (w mg) Queen cell larva mass of varied race bees at the moment of queen cell sealing (mg)

Rasa / A race of bees Rok / Year Termin badań / Time of investigation: V Termin badań / Time of investigation: VII Termin badań / Time of investigation: VIII Średnio dla ras / Average for races
A.m. caucasica 1982 222 232 236 253 a1
1983 277 277 274
A.m. carnica 1982 238 235 238 255 a2
1983 270 274 277
A.m. mellifera 1982 277 262 263 269 b1
1983 276 276 262
A.m. ligustica 1982 278 258 279 271 b2
1983 335 205 274
Średnio dla terminu / Average for time — 271 b2 252 a 262 b1 —

skich były istotnie mniejsze, ważyły bowiem odpowiednio 253 i 255 mg. Różnice między latami okazały się nieistotne. Ujawniło się natomiast istotne zróżnicowanie między terminami wykonywania doświadczeń w sezonie. Podobnie jak w przypadku masy całego matecznika, masy samej jego woszczyny oraz łącznej masy mleczka i larwy, tak i masa samej larwy matecznej z serii lipcowych była, przeciętnie biorąc, mniejsza niż z serii majowych (o 19 mg) i sierpniowych (o 10 mg).

Rozpatrując tempo wzrostu masy larwy matecznej (ryc. 5) stwierdzić należy, że począwszy od trzeciego dnia chowu aż do dnia szóstego, larwy pszczół krajowych wykazywały masę najwyższą, a to dzięki większym ich przyrostom w drugim i trzecim dniu. Dla odmiany larwy mateczne pszczół włoskich w trzecim, czwartym i piątym dniu były mniejsze nie tylko od pszczół krajowych, ale także od kraińskich i kaukaskich, zaś szóstego dnia dorównywały one pszczołom krajowym, a od larw pszczół kaukaskich i kraińskich były nawet cięższe o około 20 mg.

MASA MLECZKA PSZCZELEGO W MATECZNIKU U RÓŻNYCH RAS PSZCZÓŁ

Ilość mleczka w matecznikach w momencie ich zasklepienia wynosiła przeciętnie u pszczół kraińskich i krajowych po około 90 mg, włoskich 75 mg, i kaukaskich 63 mg, przy czym różnice między tymi wielkościami okazały się istotne (tab. 5). Ponadto świeżo zasklepione mateczniki pszczół kraińskich wyraźnie więcej mleczka zawierały w roku 1983 niż 1982 chociaż statystycznie tego nie udowodniono z powodu znacznej zmienności wszystkich zebranych wyników. Dowiedziono natomiast, że w miesiącu lipcu było w zasklepionych matecznikach przeciętnie o 23 mg mniej

strona 67

Ryc. 5. Dynamika wzrostu masy larwy matecznej różnych ras pszczół (na podstawie średnich z lat 1982—83)

Fig. 5. Dynamics of the development of queen larva mass in bees of varied races (means from 1982—1983)

  1. A.m. caucasica, 2. A.m. carnica, 3. A.m. mellifera, 4. A.m. ligustica

mleczka niż w maju i nieco mniej (8 mg — różnica nieistotna) niż w sierpniu.

Stan masy mleczka w matecznikach w okresie chowu wykazywał różnice między rasami pszczół. W trzecim i czwartym dniu chowu w matecznikach pszczół kraińskich, krajowych i kaukaskich utrzymywał się wyższy stan mleczka niż w matecznikach pszczół włoskich (ryc. 6). W następnych dwu dniach chowu stan ten wykazywał spadek, przy czym najszybszy był on u pszczół krajowych, a najwolniejszy, zwłaszcza w piątym dniu chowu, u pszczół włoskich. Porównując stan mleczka w matecznikach w okresie chowu z masą larwy matecznej stwierdzić należy, że wykazując szybkie tempo wzrostu masy ciała larwy rasy kraińskiej, krajowej i kaukaskiej otrzymywały odpowiednio wcześniej większe porcje mleczka. W szóstym dniu następował większy spadek stanu mleczka w matecznikach pszczół kaukaskich, kraińskich i włoskich, a znacznie mniejszy u pszczół krajowych.

strona 68

Tabela 5 Masa mleczka pszczelego różnych ras pszczół w momencie zasklepienia mateczników (w mg) Royal jelly mass of varied race bees at the moment of queen cell sealing (mg)

Rasa / A race of bees Rok / Year Termin badań / Time of investigation: V Termin badań / Time of investigation: VII Termin badań / Time of investigation: VIII Średnio dla ras / Average for races
A.m. caucasica 1082 103 48 65 63 a1
1983 109 17 39
A.m. carnica 1982 55 46 47 91 c2
1983 144 99 158
A.m. mellifera 1982 73 80 164 90 c1
1983 74 74 80
A.m. ligustica 1982 84 87 26 75 b
1983 59 130 65
Srednio dla terminu / Average for time — 95 b 72 a1 80 a2 —

Ryc. 6. Dynamika zmian masy mleczka pszczelego (bez larwy) w matecznikach różnych ras pszczół (na podstawie średnich z lat 1982—83)

Fig. 6. Dynamics of changes in royal jelly substance (without larva) in queen cells of bees of varied races (means from 1982—1983)

  1. A.m. caucasica, 2. A.m. carnica, 3. A.m. mellifera, 4. A.m. ligustica
strona 69

PODSUMOWANIE WYNIKÓW I WNIOSKI

Najbardziej harmonijnym przyrostem masy woszczyny, mleczka i larwy charakteryzowały się pszczoły kaukaskie, lecz ostatecznie budowały one mniejsze mateczniki, składały w nich najmniejsze ilości mleczka, najmniejsze też były ich larwy mateczne w momencie zasklepiania matecznika.

Pod względem harmonijności dynamiki budowy matecznika, składanego w nim mleczka i przyrostu masy larwy matecznej, zaraz po pszczołach kaukaskich plasują się pszczoły krajowe. Jednak budują one nieco większe mateczniki, a ich larwy mateczne osiągają w chwili zasklepienia matecznika największą masę, choć stan mleczka w matecznikach utrzymują na niższym poziomie niż pszczoły kaukaskie. Ponadto larwy mateczne pszczół krajowych odznaczają się szybszym tempem przyrostu masy ciała w początkowym i w środkowym okresie ich rozwoju, a w szóstym dniu chowu już bardzo powolnym.

Pszczoły kraińskie, podobnie jak kaukaskie i krajowe, charakteryzują się równomierną dynamiką wzrostu ogólnej masy matecznika, ale nie wykazują, jak tamte, zwolnienia tempa przyrostu w piątym dniu chowu, dzięki czemu mateczniki ich osiągają największą masę. W tempie budowy woszczyny zarysowuje się u nich pewne zwolnienie w trzecim i czwartym dniu chowu, ale stan mleczka utrzymują przez cały czas na najwyższym poziomie ze wszystkich badanych ras. Mimo tego, ich larwy mateczne wykazują piątego dnia chowu niższą masę ciała niż larwy pszczół krajowych i kaukaskich, a dopiero w momencie zasklepienia matecznika przewyższają masę nieco tylko pszczoły kaukaskie, dalece nie dorównując krajowym.

Pszczoły włoskie, wykazują w trzecim i częściowo także w czwartym dniu chowu silne zwolnienie budowy woszczyny matecznika, co przy mniej szybkim niż u innych ras w tym czasie tempie wzrostu masy mleczka i larwy powoduje wyraźne załamanie krzywej wzrostu ogólnej masy matecznika. To zwolnienie tempa przyrostów masy badanych parametrów jest u pszczół włoskich rekompensowane szybszym tempem wzrostu w końcowym okresie chowu. W rezultacie ich larwy mateczne, choć do piątego dnia chowu wykazują najniższą masę ciała, w momencie zasklepienia mateczniki osiągają prawie taką samą masę jak najcięższe z badanych ras larwy pszczół krajowych.

Reasumując stwierdzić należy, że każda z czterech badanych ras pszczół zachowuje odrębne, właściwe swojej rasie cechy w zakresie tempa budowy i masy ogólnej mateczników, tempa wzrostu i ogólnej masy ciała larwy matecznej oraz utrzymywanego poziomu mleczka pszczelego w matecznikach. Natomiast na wahania warunków meteorologiczno-pożytkowych wszystkie badane rasy pszczół reagują mniej więcej podobnie, budując odpowiednio większe, lub mniejsze mateczniki, składając w nich

strona 70

odpowiednio więcej lub mniej mleczka oraz wychowując odpowiednio większe albo mniejsze larwy.

Nasuwają się następujące wnioski praktyczne:

Spośród badanych ras pszczoły rasy kraińskiej budują największe mateczniki i przeznaczają dla każdej larwy matecznej największe ilości mleczka, dlatego one najlepiej nadają się na rodziny wychowujące w warunkach klimatyczno pożytkowych lubelszczyzny.

Najlepszą porą wychowu matek pszczelich dla celów produkcyjnych w warunkach pożytkowych Puław jest koniec maja. W miesiącu lipcu panują już w rodzinach wychowujących mniej korzystne warunki dla wychowu matek.

Z wykonanych badań wynika, że do produkcji mleczka dla celów przemysłowych najlepiej byłoby wykorzystywać pszczoły rasy kraińskiej prowadząc chów larw matecznych w końcu maja lub na początku sierpnia.

Największa masa mleczka jest w matecznikach czterodniowych; w porównaniu z matecznikami trzydniowymi jest go około 100% więcej.

LITERATURA

  1. Burmistrowa N. D., 1965: O naprawlenom izmienii czisła jajowych truboczek u matek. Pczełowodctwo, 85 (6): 15.
  2. Dietz A., Lamremont E. N., 1970: Caste determination in Honey bees. II. Food consumption of individual honey bee larwae determinated with P 32 — labeled royall jelly. Ann. ent. Soc. Am. 63 (5): 1342—1345.
  3. Hodowla Pszczół, 1938, PWRiL.
  4. Król A., Bornus L., 1977: Wpływ rasy rodziny wychowującej na cechy morfologiczne i anatomiczne matek pszczelich. Pszczeln. Zesz. Nauk. 21: 95—111.
  5. Król A., 1979: Cieplarki biologiczne do produkcji matek pszczelich. Pszczelarstwo 6 (30): 2—3.
  6. Król A., 1981: Frakcje białkowe w mleczku pszczół różnych ras. Pszczeln. Zesz. Nauk. 25: 165—171.
  7. Król A., 1983: Wpływ rodzaju spożywanego przez pszczoły pyłku na zawartość ważniejszych składników mineralnych w mleczku pszczelim różnych ras. Pszczeln. Zesz. Nauk. 27: 33—41.
  8. Melničenko A. H., Burmistrowa N. D., 1963: Controled changes in the heredity of colonies and their biochemical bases. Text. Lect. XIX Congr. Apimondia Prague. 2: 428—487.
  9. Smith M. V., 1959: The production of royal jelly. Bee World 40 (10): 250—254.
  10. Smaragdowa N. P., 1960: Wlijanie srednerusskich i pomesych semej wospitatelic na dlinu chobotka jużnych pczeł. Pczełowodctwo 37: 9—15.
  11. Sasaki M.. Okada J., 1972: Eficiency of convesion of royal jelly during the development of the gueen honeybee. J. apic. Res. 11 (3): 135—140.
  12. Warakomska Z., 1962: Badania nad zbiorem pyłku przez pszczołę miodną Apis mellifica L. w rolniczych okolicach Polski. Annales UMCS, sectio E. 17 (5): 67—106.
  13. Wittek J., 1964: Ako zwysić prodkcium M. K. Vcelăr 38 (5).
strona 71

ИССЛЕДОВАНИЯ КОЛИЧЕСТВА КОРМА ИСПОЛЬЗОВАННОГО МАТОЧНЫМИ ЛИЧИНКАМИ У ПЧЁЛ РАЗНЫХ ПОРОД ЗА ВРЕМЯ ПРИРОСТА МАССЫ МАТОЧНИКА

Анна Круль

Резюме

Констатировали, что для каждой из четырёх пород пчёл свойственны, отличительные для данной породы: темп построения и общая масса маточников, темп развития и общая масса маточной личинки, а также удерживаемый в маточнике уровень маточного молочка. Зато отзывчивость всех исследованных пород пчёл на колебания метеорологически-взятковых условий похожа и она заключается в построении соответственно больших или меньших маточников, накоплении соответственно большего или меньшего количества молочка и воспитании соответственно больших или меньших личинок.

Из числа исследованных пород, пчёлы краинской породы строят самые большие маточники и предназначают для каждой личинки самые большие количества молочка. Для продукции молочка для промышленных целей лучше всего использовать пчёл краинской породы, проводя разведение маточных личинок в конце мая или в начале августа. У всех исследованных пород самая большая масса молочк находится в четырёхдневных маточниках, по сравнению с трёхдневными его тогда на 100% больше.

FEED INTAKE IN QUEEN CELL LARVAE OF VARIED HONEY-BEE RACES DURING THE DEVELOPMENT QUEEN CELL SUBSTANCE

Anna Król

Summary

It was found that each of four honey-bee races showed individual race characteristic features in building rate and total mass of the queen cell, total mass and growth rate of queen cell larvae, and content of royal jelly mantained in queen cells during the first 6 days of queen cell larvae development. On the other hand, all the examined races responded similarly to the alterations in meteorogical and nectar conditions by building appropriately bigger or smaller queen cells, depositing more or less royal jelly and raising bigger or smaller larvae. Among the examined races the biggest queen cells with the highest content of royal jelly designated for queen cell larvae were observed in Carniolan race bees. This race is, therefore, the most suitable for the production of royal jelly for industrial purposes. Queen cell larvae should be raised at the end of May or at the begining of August. In all the examined races the highest amount of royal jelly was in four-days’ queen cells which contained two-fold higher content of the substance did three-days’ ones.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 60, ryc. 1: „dwing” → during
  • s. 60, ryc. 1: „larve” → larvae
  • s. 61, tab. 1, średnia terminu V: „775 b” → 755 b
  • s. 62: „o 78 mg mniej wosku” → o 58 mg mniej wosku
  • s. 63: „krańska” → kraińska
  • s. 63: „w czerwcu tylko 325 mg” → w lipcu tylko 325 mg
  • s. 64, tab. 3: „1082″ → 1982
  • s. 64, tab. 3, średnia terminu V: „350 b2″ → 359 b2
  • s. 68, tab. 5: „1082″ → 1982
  • s. 68, tab. 5: „Srednio dla terminu” → Średnio dla terminu
  • s. 70: „klimatyczno pożytkowych” → klimatyczno-pożytkowych
  • s. 70, piśmiennictwo, 2×: „Pczełowodctwo” → Pczełowodstwo
  • s. 70, piśmiennictwo: „larwae” → larvae
  • s. 70, piśmiennictwo: „royall jelly” → royal jelly
  • s. 70, piśmiennictwo: „Controled” → Controlled
  • s. 70, piśmiennictwo: „wospitatelic” → wospitatelnic
  • s. 70, piśmiennictwo: „Eficiency” → Efficiency
  • s. 70, piśmiennictwo: „convesion” → conversion
  • s. 70, piśmiennictwo: „gueen” → queen
  • s. 71, streszczenie: „молочк” → молочка
  • s. 71, tytuł streszczenia angielskiego: „DEVELOPMENT QUEEN CELL” → DEVELOPMENT OF QUEEN CELL
  • s. 71, streszczenie: „mantained” → maintained
  • s. 71, streszczenie: „meteorogical” → meteorological
  • s. 71, streszczenie: „begining” → beginning

Podobne wpisy