AKTYWNOŚĆ BIOLOGICZNA JADU PSZCZÓŁ PRZEZNACZONYCH DO LIKWIDACJI

tekst: Janina Muszyńska, Jerzy Sikora, Anna Wasik, Helena Rybak-Chmielewska

Pszczelnicze Zeszyty Naukowe, Rok XXXIII, 1989 — Janina Muszyńska, Jerzy Sikora, Anna Wasik, Helena Rybak-Chmielewska

strona 95

PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXIII 1989

Janina Muszyńska¹, Jerzy Sikora², Anna Wasik², Helena Rybak-Chmielewska¹

¹ Oddział Pszczelnictwa ISK w Puławach ² Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego PAN w Warszawie

Streszczenie

Aktywność biologiczna jadu pochodzącego od pszczół robotnic starszych niż piętnastodniowe nie zmienia się w sposób istotny w ciągu całego roku. Podobną aktywność zachowuje też jad pszczół głodzonych oraz ochładzanych, natomiast zatrucie preparatem Ambusz 25C wywołuje spadek własności litycznych jadu.

WPROWADZENIE I PRZEGLĄD LITERATURY

Jad pszczeli, jako surowiec, pozyskiwany jest za pomocą specjalnie skonstruowanych urządzeń, pozwalających na kontrolowane drażnienie pszczół prądem elektrycznym (Benton i wsp. 1963, Morse, Benton 1967, Vick i Costner 1983). Zabieg ten przeprowadzany jest w okresie aktywności lotnej pszczół w rodzinach produkcyjnych (Gałuszka 1970). Pozyskiwany w ten sposób jad pochodzi od dużej liczby osobników i reprezentuje średnią próbę dla pasieki. Taki jad, mimo iż w zależności od źródła pochodzenia może różnić się zawartością wody, substancji nieorganicznych, azotu ogólnego, jak również aktywnością hialuronidazy i histaminy (Franklin i Baer 1975), nazywany jest jadem standardowym i w postaci wysuszonego proszku wykorzystywany jest, między innymi, do produkcji leków (Mraz 1983).

Dotychczas na większą skalę jad nie był pozyskiwany z rodzin, które z różnych względów były przeznaczone do likwidacji. Pozyskiwanie jadu od takich rodzin byłoby ze względów ekonomicznych wskazane, pod warunkiem jednak, że byłby on zbliżony jakościowo do jadu otrzymywanego dotychczas z normalnych rodzin o pełnej zdolności produkcyjnej.

Wiadomo, że skład jadu pszczelego, który stanowi mieszaninę szeregu związków (Blum i wsp. 1978) ulegać może zmianom w okresie życia

strona 96

pojedyńczej pszczoły robotnicy (Owen 1978, 1983, Owen i wsp. 1977). Skład jego może także zależeć od częstotliwości z jaką oddawany jest przez pszczołę (Gałuszka 1972). Jakość jadu pszczelego, obok charakterystyki chemicznej, określana jest także za pomocą testów biologicznych, przy czym poszczególni autorzy posługują się różnymi organizmami (Derevici i wsp. 1967, 1977). Wśród nich, pierwotniaki wolnożyjące są szczególnie dogodnym materiałem, ze względu na swą dostępność oraz dużą wrażliwość (Lacaillade 1935, Sikora i wsp. 1987).

Celem przedstawionych badań była ocena metodą biologiczną własności jadu pozyskiwanego w różnych porach roku i pochodzącego od pszczół różniących się wiekiem, pochodzeniem i stanem fizycznym. Informacja ta jest niezbędna przy podejmowaniu decyzji, czy i kiedy pobrać jad pszczeli z rodzin przeznaczonych do likwidacji.

MATERIAŁ I METODY

Badania prowadzono w latach 1984—1987 w pasiece doświadczalnej Oddziału Pszczelnictwa ISK w Puławach oraz w Instytucie Biologii Doświadczalnej PAN w Warszawie.

Źródłem jadu były pszczoły mieszańce rasy kraińskiej (Apis mellifera carnica), które bezpośrednio po wyjęciu z gniazda zabijano, umieszczając je na okres około pół godziny w temperaturze -20°C.

Zależność między aktywnością jadu a terminem jego pozyskiwania określano pobierając pszczoły ze skrajnych plastrów w gnieździe. Taka próba zawiera robotnice różnego wieku i jest reprezentatywna dla całej rodziny pszczelej (Muszyńska i wsp. 1975). Ogółem w okresie od listopada 1984 do grudnia 1986 pobrano 37 prób po 50 pszczół w każdej, większość od listopada do kwietnia, tj. podczas zimowania rodzin pszczelich.

Dla określenia zależności między aktywnością jadu a wiekiem pszczół-dawczyń, do rodzin wprowadzano pszczoły znakowane. Uzyskiwano je przez izolowanie plastrów z czerwiem krytym i znakowanie farbą nitro wygryzających się robotnic. Poszczególne grupy wiekowe pszczół oznaczane były jednakowym kolorem. Po oznakowaniu robotnice powracały do rodziny. Pszczoły jednodniowe pobierano wprost z izolowanego plastra. Gdy najstarsze liczyły od 30 do 34 dni. wszystkie znakowane pszczoły zabierano z rodzin, zamrażano i przeprowadzano ocenę aktywności jadu. Dla każdej grupy wiekowej powyższe badania wykonano w co najmniej trzech terminach kalendarzowych. Łącznie oceniono aktywność jadu pszczelego w 26 próbach, po 50 osobników w siedmiu grupach wiekowych. Dodatkowo oznaczono aktywność jadu pszczół pobranych ze skraju gniazda w rodzinie, w której przez ostatnie 70 dni była matka nie unasieniona. Ponieważ we wspomnianym okresie rodzina ta nie była zasilana ani pszczołami ani czerwiem, obecne w niej robotnice miały co najmniej 70 dni.

strona 97

Badania zmian aktywności jadu pszczelego, spowodowanych oddziaływaniem czynników zewnętrznych na robotnice, wykonano metodą klateczkową w listopadzie 1987. W badaniach tych zastosowano klateczki typu Liebefeld o wymiarach 12,5 × 5 × 9,5 cm. W każdej klateczce umieszczono około 150 pszczół bez matki. Pszczoły poddawano działaniu: głodzenia, ochłodzenia, zatruwano kontaktowo oraz drogą pokarmową preparatem Ambusz 25C (Firma I.C.J. z Wielkiej Brytanii). Grupę kontrolną stanowiły pszczoły przebywające w temp. 20°C przez 10 dni, otrzymujące pokarm ad libitum, który stanowił 50% syrop cukrowy, woda oraz ciasto miodowo-pyłkowe. Pszczoły przed głodzeniem przebywały w klateczkach przez 5 dni i były karmione tak jak grupa kontrolna, natomiast przez ostatnie 4 dni były pozbawione pokarmu, z wyjątkiem wody. Wykonano trzy równoległe próby z tym, że pszczoły w kolejnych próbach pochodziły z odrębnych rodzin. Były to rodziny o odpowiedniej do zimowania strukturze (Muszyńska 1987), lecz zbyt słabe, by mogły dobrze zimować.

Wpływ zmian temperatury na aktywność jadu przeprowadzano w następujący sposób. Przez pierwsze 4 dni pszczoły w klateczkach przebywały w temperaturze 20°C. Następnie na 24 h przenoszono je do temp. +3°C, po czym przez kolejną dobę przebywały w temp. 20°C. Na ostatnie 3 dni klateczki przenoszono do temp. 8°C. Oznaczono także aktywność jadu pszczół (ok. 500 sztuk), które przebywały przez 4 dni (październik) na plastrze w nieocieplonym ulu, z którego usunięto pozostałe ramki. Temperatura powietrza wahała się w tym okresie od +15° do -2°C.

Kolejną grupę eksperymentalną stanowiły pszczoły poddawane działaniu preparatu Ambusz 25C. Robotnice przebywały przez 9 dni w klateczkach, a na 24 h przed oznaczeniem aktywności jadu, zatruwano je kontaktowo, wkładając bibułę nasączoną uprzednio 0,025% wodnym roztworem pestycydu, a następnie wysuszoną. Syrop cukrowy z preparatem Ambusz w stężeniu 0,025% stosowano do zatrucia pokarmowego.

Pszczoły, które osypały się po zastosowaniu któregoś z badanych czynników usuwano z klateczki w ciągu 12 h i do czasu przeprowadzenia oceny aktywności jadu (1—5 dni) przechowywano w zamrażarce w temp. -8°C, gdyż przetrzymywanie pszczół w stanie zamrożonym nie wpływa na aktywność cytolityczną jadu (Sikora i wsp. — dane nie publikowane).

We wszystkich tych doświadczeniach (poza głodzeniem) pszczoły otrzymywały pokarm taki jak grupa kontrolna.

Określano także aktywność jadu pobranego w sierpniu od pszczół pochodzących z rodziny silnie porażonej przez roztocze Varroa jacobsoni. Rodzina ta zaczęła wyraźnie słabnąć, a na plastrach widoczne były liczne osobniki ze zdegenerowanymi skrzydłami. Oznaczenia przeprowadzano w tym przypadku oddzielnie dla pszczół na których stwierdzono roztocza Varroa jacobsoni (ze zdegenerowanymi skrzydłami oraz nie zdegenerowanych), a także na nie porażonych roztoczem.

Oznaczenie aktywności cytolitycznej jadu wykonano metodą opisaną przez Sikorę i wsp. (1987). Organizmami testowymi były wolnożyjące

strona 98

pierwotniaki Paramecium bursaria hodowane w laboratorium, w wodnym ekstrakcie z siana zakażonego bakteriami Klebsiella aerogenes w temp. 19±2°C. Orzęski przed użyciem były zagęszczane przez wirowanie, a następnie przemywane roztworem fizjologicznym składającym się z buforu Tris-HCl pH 7,3 w stężeniu 5 mM zawierającym po 1 mM CaCl2 i KCl. W roztworze tym homogenizowane były także aparaty jadowe zabitych pszczół. W próbie, 10 aparatów jadowych bezpośradnio po wypreparowaniu, homogenizowano w 5 ml roztworu fizjologicznego, a następnie wykonywano serię rozcieńczeń, do których dodawano pierwotniaki zawieszone w roztworze fizjologicznym w stosunku objętościowym 1:1.

WYNIKI I DYSKUSJA

Porównanie aktywności jadu pszczelego pozyskanego w okresie zimowania i w sezonie produkcyjnym

Ze względu na to, że zasadniczym celem przeprowadzonych badań było określenie możliwości pozyskiwania jadu od pszczół pochodzących z rodzin uznanych za nie nadające się do zimowania, w tej części pracy główną uwagę zwrócono na aktywność jadu pozyskiwanego już po zazimowaniu rodzin, tj. w okresie od listopada do kwietnia. Kontrolą oznaczeń przeprowadzonych w tym czasie były wartości pomiarów wykonanych w okresie czerwiec-wrzesień. tj. w czasie uznanym za optymalny dla pozyskiwania surowca metodą elektryczną (Gałuszka 1970, 1972). Uzyskane wyniki świadczą o tym, że aktywność jadu w różnych miesiącach ulega pewnym wahaniom, mieszcząc się w przedziale wartości od 6,12 × 10⁻² do 1,5 × 10⁻² ap. j./ml (tab. 1). Nie stwierdzono przy tym wyraźnych różnic między aktywnością jadu pozyskanego podczas zimowania, a aktywnością jadu uzyskanego w sezonie produkcyjnym (tab. 1).

Przeprowadzone badania wykazały, że termin pozyskania jadu nie ma istotnego znaczenia dla jego aktywności, może zatem być on pozyskiwany również w okresie zimowania. Decyzją o przeznaczeniu rodzin do produkcji jadu może być podjęta przed zazimowaniem, jeśli ich struktura nie rokuje dobrej zimowli (Muszyńska 1987). Kwalifikacja może być także przeprowadzona po pierwszym przeglądzie wiosennym w odniesieniu do pszczół szczególnie osłabionych po zimowli.

Zależność między aktywnością jadu a wiekiem pszczół

Przeprowadzone badania wykazały, że aktywność biologiczna jadu pozostaje w ścisłym związku z wiekiem pszczół-dawczyń. Najmniej aktywnym okazał się jad najmłodszych, bo 1—4 dniowych robotnic. Jad pszczół w wieku 5—9 dni charakteryzuje znaczne zróżnicowanie aktywności. Ogólnie jednak biorąc jad ten jest wyraźnie mniej aktywny niż pozyskiwany od pszczół w wieku od 15 do 34 dni (tab. 2). Aktywność jadu pochodzącego od pszczół starszych niż 15-dniowe mieści się w przedziale wartości od 6,2 × 10⁻² do 1,5 × 10⁻² ap.j./ml (tab. 2) i odpowiada war-

strona 99

Tabela 1 Aktywność jadu pszczelego (wyrażona liczbą aparatów jadowych) ml *) pozyskanego w różnych terminach od pszczół pobranych z ostatniego plastra w gnieździe (średnia próba)

Okres badań Miesiąc Aktywność jadu kolejnych prób pszczół
Okres zimowania Listopad 1,5×10⁻²; 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻²; 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²; 6,2×10⁻²; 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²; 6,2×10⁻²; 3,1×10⁻²;
grudzień —
styczeń 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻² 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²;
luty 6,2×10⁻²; 6,2×10⁻²; 6,2=10⁻²;
marzec 3,1×10⁻²; 1,5×10⁻²; 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻¹; 3,1×10⁻²;
kwiecień 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²; 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻²; 1,5×10⁻²; 1,5×10⁻²; 3,1×10⁻²; 3,1×10⁻²; 3,1×10(²;
Sezon produkcyjny czerwiec 3,1×10⁻²
lipiec 6,2×10⁻²
wrzesień 3,1×00⁻²; 3,1×10⁻²;
  • rozcieńczenie jadu, który powodował cytalizę komórek Paramecium bursaria po 10 minutach inkubacji

tościom aktywności jadu pozyskanego od pszczół pozostających w gnieździe na skrajnym plastrze, pobranych z rodzin w dowolnym terminie (średnia próba) (tab. 1). Podobną aktywność wykazuje jad pszczół 70 dniowych. Szczególnie niska aktywność jadu pochodzącego od robotnic 1—4 dniowych jest, jak się wydaje, spowodowana co najmniej dwiema przyczynami. Zbiorniczek jadowy tych pszczół jest w mniejszym stopniu wypełniony niż zbiorniczek jadowy pszczół starszych, na co zwracają uwagę inni autorzy (Benton i wsp. 1963, Gałuszka 1972). Ponadto skład jadu pszczelego robotnic młodych jest inny niż skład jadu starszych (Bachmayer i wsp. 1972, Owen i Brigdes 1976). Aktywność biologiczną jadu pszczół 5—9 dniowych cechowało znaczne zróżnicowanie wynikające, jak się wydaje, z niejednakowego udziału robotnic najmłodszych w kolejnych powtórzeniach. Najprawdopodobniej aktywność jadu była mniejsza tam, gdzie przeważały robotnice pięciodniowe (tab. 2).

Rodziny, w których dominują pszczoły starsze niż 15 dniowe mogą być już przeznaczane do przemysłowego pozyskiwania jadu. Należy przy tym podkreślić, że aktywność jadu robotnic co najmniej 240 dniowych (jad pobierany w kwietniu, tab. 1), nie różni się od aktywności jadu robotnic 15—34 dniowych, o ile nie były one uprzednio dawczyniami jadu np. metodą bodźców elektrycznych. Powyższe zastrzeżenie jest istotne, ponieważ u robotnic starszych niż 34 dniowe następuje znaczna degeneracja gruczołu jadowego, a tym samym znaczne ograniczenie możliwości syntezy jadu po jego pierwotnym wydaleniu przez użądlenie (Owen i Brigdes 1976).

strona 100

Tabela 2 Aktywność jadu (ap. jadowe/ml) pszczół różniących się wiekiem

Miesiąc Rok Wiek pszczół w dniach: 1 Wiek pszczół w dniach: 2—4 Wiek pszczół w dniach: 5—9 Wiek pszczół w dniach: 15—19 Wiek pszczół w dniach: 20—24 Wiek pszczół w dniach: 25—24 Wiek pszczół w dniach: 30—34
czerwiec 1985 — 0,125 0,125 6,2×10⁻² 3,1×10⁻² — 3,1×10⁻²
1986 >2 — 6,2×10⁻² 3,1×10⁻² 3,1×10⁻² 3,1×10⁻² —
lipiec 1985 >1 — 0,25—0,125 — 6,2×10⁻² — 3,1×10⁻²
wrzesień 1984 — > 1,5×10⁻² 3,1×10⁻² 6,2×10⁻² 3,1×10⁻² —
1985 > >1 >1 6,2×10⁻² 3,1×10⁻² — 3,1×10⁻²

Tabela 3 Wpływ sposobu traktowania pszczół na aktywność jadu (ap. j./ml) pozyskanego z osobników żywych oraz martwych *

Doświadczenie Próba Kontrola: żywe Głodzone: żywe Głodzone: martwe Chłodzene: żywe Traktowane kontaktowo preparatem Ambusz: żywe Traktowane kontaktowo preparatem Ambusz: martwe Traktowane pokarmowo preparatem Ambusz: martwe
Klateczkowe 1 1,5×10⁻² 1,5×10⁻² 1,5×10⁻² 1,5×10⁻² 3,1×10⁻² 6,2×10⁻² 0,125; 0,25 0,125
2 1,5×10⁻² 1,5×10⁻² 3,1×10⁻² 1,5×10⁻² — >0,5 0,25; 0,125
3 1,5×10⁻² — 1,5×10⁻² 1,5×10⁻² — 0,25; 0,125; 0,5 >0,5
Pasieczne 1 — — — 1,2×10⁻² — — —
2 — — — 8,0×10⁻² — — —
  • szczegółowy opis doświadczeń zamieszczono w części „Materiał i metody”
strona 101

Aktywność jadu pszczół głodzonych, chłodzonych i zatrutych

Stwierdzono, że jad pszczół padłych na skutek wygłodzenia, a także tych, które przeżyły niedostatek pokarmu nie różni się aktywnością od jadu robotnic z grupy kontrolnej (tab. 3).

Również aktywność jadu pozyskanego od pszczół, które poddane były działaniu obniżonej temperatury (tab. 3), a także tych, które przebywały przez cztery dni jesienią w ulu pozbawionam ramek i ocieplenia w temperaturach mieszczących się w granicach od +15°C do -2°C, jest zbliżona do stwierdzonej w grupie kontrolnej (tab. 3).

Przedstawione wyniki sugerują możliwość wykorzystania do produkcji jadu żywych pszczół, pochodzących z rodzin osłabionych na skutek osypania się znacznej liczby robotnic w wyniku niedożywienia lub przechłodzenia. Należy przy tym podkreślić, iż pozyskiwanie jadu od pszczół padłych na skutek zagłodzenia lub przechłodzenia, które pozostawiono w temperaturze dodatniej nie jst wskazane, gdyż jad tych pszczół bardzo szybko traci aktywność (Muszyńska i wsp. — dane nie publikowane).

Jad pozyskany od pszczół martwych, zatrutych preparatem Ambusz, zarówno drogą pokarmową, jak i kontaktową, ma wyraźnie niższą aktywność niż jad pszczół kontrolnych. Zwraca przy tym uwagę znaczna zmienność wyników uzyskiwanych w kolejnych powtórzeniach (tab. 3). Jest przy tym rzeczą interesującą, że pszczoły zatrute kontaktowo, jeżeli przeżyły, wykazywały normalną aktywność jadu (tab. 3). W próbie pszczół traktowanych preparatem Ambusz osobniki żywe zachowały się tylko w jednym powtórzeniu, dlatego powyższy wynik powinien być przyjęty z rezerwą. W pasiekach często następują takie zatrucia, przy których, chociaż rodziny tracą zdolność produkcyjną, znaczna liczba pszczół utrzymuje się przy życiu. Pozyskanie jadu od tych robotnic mogłoby zmniejszyć straty wywołane zatruciem. Postępowanie takie wymaga jednak wyjaśnienia czy pestycydy oddziaływujące na pszczoły nie przedostają się do jadu oraz czy zatrute pszczoły przed śmiercią nie wydalają jadu. Powinno to być przedmiotem dalszych badań, ze szczególnym uwzględnieniem działania dawek subletalnych różnych pestycydów. Należałoby także określić wpływ stosowanych środków chemicznej walki z warrozą na aktywność jadu pszczelego.

Przeprowadzone dodatkowo badania nad wpływem warorozy na aktywność jadu pszczelego wykazały, że jad pozyskany od pszczół porażonych przez roztocza Varroa jacobsoni, zarówno zdeformowanych, jak i tych, u których nie obserwowano deformacji, wykazywał niską aktywność. Natomiast jad pszczół wolnych od pasożyta cechowała aktywność biologiczna odpowiadająca tej, jaką stwierdzono dla średniej próby pszczół, tj. mieściła się w przedziale od 6,2 × 10⁻² ap.j./ml. Wyniki niniejszych badań wskazują na to, że pszczoły pochodzące z rodzin chorych na warrozę, likwidowanych na skutek tej choroby, mogą stać się źródłem jadu, który jednak powinien być pozyskiwany tylko od osobników wolnych od pasożyta.

strona 102

WNIOSKI

  1. Dawczyniami jadu mogą być pszczoły nie tylko w czasie sezonu produkcyjnego, ale także podczas zimowania, gdyż nie stwierdzono różnic między aktywnością jadu pozyskiwanego w tych dwóch okresach.
  2. Dawczyniami jadu powinny być pszczoły starsze niż 15 dniowe. Do pozyskiwania jadu z rodzin likwidowanych należy przeznaczać tylko te, w których dominują osobniki starsze niż 15 dniowe.
  3. Pszczoły pozostałe przy życiu w rodzinach głodzonych lub znacznie osłabionych na przedwiośniu, mogą być przeznaczone do pozyskiwania jadu.
  4. Należy podjąć szczegółowe badania, by wyjaśnić czy jad pochodzący od pszczół podtrutych różnymi pestycydami jest wolny od skażenia.

LITERATURA

Bachmayer H., Kreil G., Suchanek G. — 1972 — Synthesis of promellitin and mellitin in the venom gland of queen and worker bees patterns observed during maturation. J. Insect. Physiol 18:1515.

Benton A. W., Morse R. A., Stewart J. D. — 1963 — Venom collection from honey bees. Science 142: (3589): 228—230.

Blum M. S., Fales H. M., Tucker K. W., Collins A. M. — 1978 — Chemistry of the sting apparatus of the worker honeybee. J. Apic. Res. 17(4): 218—221.

Derevici A., Popesco A., Nuca O. — 1967 — Methode d’idetification du venin d’abeille par l’etude des ses properties antibiotiques, proteolytiques, hemolytiques et anticoagulantes. Bull. Apic. 10(1): 63—73.

Derevici A. — 1974 — Etude du venin de l’abeille Apis mellifica carpatica de roumanie. Synthese des recherches effectues de 1937 a 1972. Symposium international d’apitherapie Madrit 1974: 100—110.

Franklin R., Baer H. — 1975 — Comparison of honeybee venoms and their components from varions sources. J. of Allergy and Clinic. Immunol. 55(5): 285—298.

Gałuszka H. — 1970 — Effect of the electric method of venom collection on the behaviour of the bee colony. Zool. Pol. 20(2): 281—307.

Gałuszka H. — 1972 — The research on a most effective method of the collection of bee venom by means of electric current. Zool. Pol. 22 (1—2): 53—69.

Lacaillade C. W. M. — 1933 — The determination of the potency of bee venom in vitro. Am. J. Physiol. 105(2): 251—256.

Morse R. A., Benton A. W. — 1967 — Venom collection from species of honeybees in South — East Asia. Bee World 48, 19—26.

Mraz Ch. — 1983 — Methods of collecting bee Venom and its utilization. Apiacta XVIII (2): 33

Muszyńska J., Szczepański K., Konopacka Z. — 1975 — Przydatność prób z różnych części gniazda dla charakterystyki rodziny w okresie letnim. Pszczeln. Zesz. Nauk. 19: 53—64

Muszyńska J. — 1987 — The relationship between the biological structure of honeybees colonies and their wintering succes. Pszczeln. Zesz. Nauk. 31 : 41—52

Owen M.D., Brigdes A.R.K. — 1976 — Aging in the venom glands of queen and worker honey bees (Apis mellifera L): some morphological and chemical observations. Toxicon 14: 1—5

strona 103

Owen M.D., Braidwood J.L., Bridges A.R. — 1977 — Age dependet changes in histamine content of venom of queen and worker honey bees. J. Insec. Phys. 23, 1031—1035

Owen M.D. — 1978 — Venom replenishment as indicated by histamine in honey bee (Apis mellifera) venom. J. Insect. Phys. 24, 433—437

Owen M.D. — 1983 — Quantitative and temporal changes in honey bee venom — a review. Toxicon, Suplement 3: 329—332

Sikora J., Muszyńska J., Rybak H., Wasik A. — 1987 — Use of Protozoan Paramecium bursaria in Honey Bee Venom Activity Assay — XXXI st International Congres of Apiculture, programme and abstracts of papers: 166—167

Vick J.A., Castner Ch.S. — 1983 — Methods and apparatus for collecting bee venom. Apiacta XVIII (2):

BIOLOGICAL ACTIVITY OF THE VENOM FROM BEES INTENDED FOR LIQUIDATION

J. Muszyńska, J. Sikora, A. Wasik, H. Rybak-Chmielewska

Summary

The study was conducted at the Apiculture Section, Institute of Pomology and Floriculture, Puławy, and at the Nencki Institute of Experimental Biology, Warszawa, over the years 1984—1987.

The aim of the study was to determine the biological activity of bee venom as related to the timing of its collection (wintering vs. productive period) as well as to the age and fitness of the donor-bees.

In order to collect the venom the bees were put to death by freezing and the venom apparatus were homogenized. The cytolitic activity of the homogenate was expressed as the dilution of the venom that causes the cytolysis of the protozoans Paramecium bursaria within 10 min of incubation. The dilution was expressed as the number of venom appararus in 1 ml of homogenate.

A comparison was made of the activity of venom collected from different commercial colonies. The bees were taken from the outermost comb in the nest. A monthly variation in venom activity was demonstrated over the period from November to April and in the productive season. The variation was within a range from 6.12×10⁻² to 1.5×10² venom apparates/ml of homogenate. No differences in venom activity were found between samples collected in the wintering period and those from the productive season. Thus it can be assumed that it is not only the bees collected from colonies during the productive season that make acceptable venom donors and that those collected during wintering are just as good for the purpose.

The venom from the youngest bees (1—4 days of age) was found to show the least activity. The venom collected from worker bees 5 to 9 days old was characterized by a substantial variation in activity. The activity of the venom from bees [?]lder than 15 days falls within a range of 6.2×10⁻² to 1. 5×10² venom apparates/mi and it corresponds to the activity of venom collected on any date from bees present in the outermost comb. Therefore, older bees (over 15 days) should be earmarked for venom collection.

The venom from bees which were treated for several days with low temperature had an activity similar to that in the control group.

strona 104

The results suggest that surviving bees found in starving or weakened colonies in early spring can be used as a source of venom.

A detailed study should be undertaken in the future to assese the possibility of collecting venom from bees poisoned with pesticides. The results from this study suggest that considerable care should be taken in use of venom of poisoned bees since residual pesticides might be present within.


Errata — błędy druku znalezione podczas digitalizacji

  • s. 97: „I.C.J.” → I.C.I.
  • s. 98: „bezpośradnio” → bezpośrednio
  • s. 98: „Decyzją o przeznaczeniu” → Decyzja o przeznaczeniu
  • s. 99, tab. 1: „6,2=10⁻²” → 6,2×10⁻²
  • s. 99, tab. 1: „3,1×10(²” → 3,1×10⁻²
  • s. 99, tab. 1: „3,1×00⁻²” → 3,1×10⁻²
  • s. 99, tab. 1: „cytalizę” → cytolizę
  • s. 99 2×: „Brigdes” → Bridges
  • s. 100, tab. 2: „25—24″ → 25—29
  • s. 100, tab. 3: „Chłodzene” → Chłodzone
  • s. 101: „pozbawionam” → pozbawionym
  • s. 101: „nie jst” → nie jest
  • s. 101: „warorozy” → warrozy
  • s. 102, piśmiennictwo: „Brigdes” → Bridges
  • s. 102, piśmiennictwo: „d’idetification” → d’identification
  • s. 102, piśmiennictwo: „des ses” → de ses
  • s. 102, piśmiennictwo: „Madrit” → Madrid
  • s. 102, piśmiennictwo: „varions” → various
  • s. 102, piśmiennictwo: „succes” → success
  • s. 103, piśmiennictwo: „dependet” → dependent
  • s. 103, piśmiennictwo: „Suplement” → Supplement
  • s. 103, streszczenie: „cytolitic” → cytolytic
  • s. 103, streszczenie: „appararus” → apparatus
  • s. 103, streszczenie: „/mi and” → /ml and
  • s. 104, streszczenie: „assese” → assess

Podobne wpisy