Toksyczne substancje w miodzie

tekst: Andrzej Posyniak

Artykuł z numeru 7/2023 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

Głównym źródłem substancji toksycznych w miodzie są nielegalnie stosowane w pasiekach antybiotyki i inne zabronione substancje przeciwbakteryjne. Nie mniej groźne są też substancje zanieczyszczające środowisko. Eliminowaniu i ograniczaniu ryzyka narażenia konsumentów służą regulacje prawne oraz badania kontrolne umożliwiające dokonanie oceny zagrożeń wynikających z obecności tych substancji w miodzie.  

Zawartość cukrów, enzymów, witamin, aminokwasów, polifenoli, makro- i mikroelementów w miodzie pszczelim jest zdeterminowana przede wszystkim przez warunki środowiskowe oraz lokalizację pasieki (położenie geograficzne). Ale na jakość miodu ma wpływ również środowisko i rośliny miododajne zanieczyszczone substancjami toksycznymi, które przynoszone są do ula wraz nektarem i pyłkiem lub na ciele pszczoły. Tym samym pszczoły i ich produkty są wiarygodnym indykatorem (wskaźnikiem) zanieczyszczenia środowiska trwałymi związkami organicznymi (TZO), pestycydami i metalami toksycznymi. Ponadto do ula trafiają także trucizny pochodzenia roślinnego, bakterie i inne substancje obce. Oddzielną grupę stanowią substancje farmakologicznie czynne, które stosuje się, legalnie lub nie, w celu przeciwdziałania infekcjom bakteryjnym i/lub inwazjom pasożytniczym u pszczół.

W środowisku ula, w trakcie zachodzących procesów chemicznych (enzymatyczna konwersja cukrów i odparowywanie wody) dochodzi do zatężania substancji toksycznych w poszczególnych produktach pszczelich, co zwiększa zagrożenie nie tylko dla zdrowia pszczół, ale i ludzi, konsumentów miodu. O zawartości substancji toksycznych w produktach pszczelich decydują właściwości fizyko-chemiczne (głównie rozpuszczalność w tłuszczach) oraz skład chemiczny miodu, wosku, pierzgi i propolisu. W miodzie zazwyczaj wykrywa się w wyższych stężeniach substancje aktywne farmakologicznie (antybiotyki), zaś w pyłku, wosku i propolisie - trwałe związki organiczne, metale toksyczne i pestycydy. Nieliczne badania naukowe wskazują, że przez kontakt wosku z miodem może dochodzić do przemieszczania pestycydów lub substancji farmakologicznie czynnych z jednego produktu do drugiego.

REGULACJE PRAWNE

W Europie pszczoły zaliczane są do grupy zwierząt, od których, lub z których, pozyskuje się żywność, dlatego też miód przeznaczony do konsumpcji przez ludzi winien być wolny od pozostałości substancji obcych, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia konsumentów. Wymagania w zakresie ekologicznej produkcji miodu określa Rozporządzenie Rady (WE) 1804/1999. 

Przed negatywnymi skutkami pozostałości w żywności (w miodzie) konsument jest chroniony przepisami prawa europejskiego, określającymi zasady stosowania produktów leczniczych u zwierząt, w tym pszczół. Limity dla pozostałości akarycydów, których stosowanie dozwolone jest przy zwalczaniu warrozy zawarte są w Rozp. Komisji (UE) nr 37/2010, w Rozp. nr 395/2005 - limity dla pestycydów w żywności, a dla ołowiu - w Rozp. Komisji (UE) nr 2015/1005.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Lipiec 2023

  1. Produkty pszczeleMiody z przetworami różanymi [4]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu11 min
  2. Rozmowa miesiącaPszczelarze hobbyści powinni korzystać przede wszystkim z naszych zasobów hodowlanych  – mówi dr hab. Małgorzata Bieńkowska [2]Jakub Jaroński pełna treść po wykupieniu14 min
  3. Reklama i marketingOgłoszeniaRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  4. InneXIX Dzień Pszczelarza  w HańskuRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  5. InneXVI Świętokrzyskie Święto PszczołyRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  6. Gospodarka pasiecznaLipiec – początek przygotowań do zimowliKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu13 min
  7. Pożytki i zapylanieRoślinność lasów w taśmie pokarmowej pszczółBożena Denisow pełna treść po wykupieniu7 min
  8. Choroby, szkodniki, zatruciaOzon w praktyce pszczelarskiejPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu6 min
  9. Produkty pszczeleToksyczne substancje w miodzieAndrzej Posyniakdostępny dla Ciebie13 min
  10. Produkty pszczeleAlkaloidy pirolizydnowe w surowcach roślinnych i produktach pszczelich – aktualny stan wiedzyIzabela Jasicka-Misiak pełna treść po wykupieniu11 min
  11. Ludzie-miejsca-wydarzeniaOd pasieki do pasiekiSławomir Podgajny pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy