Alkaloidy pirolizydnowe w surowcach roślinnych i produktach pszczelich – aktualny stan wiedzy
tekst: Izabela Jasicka-Misiak
Artykuł z numeru 7/2023 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Wśród podstawowych źródeł toksycznych alkaloidów pirolizydynowych znajdują się rośliny miododajne. Które z nich są najbardziej niebezpieczne dla zdrowia człowieka i zwierząt? Jaki jest ich związek z produktami pszczelimi?
Alkaloidy pirolizydynowe (AP) to grupa ok. 600 metabolitów wtórnych, które są wytwarzane w tkankach ponad 6 tys. gatunków roślin na całym świecie. Do głównych źródeł tych substancji zalicza się rośliny z rodzin Boraginaceae (ogórecznikowate), Asteraceae (astrowate) oraz Fabaceae (bobowate), które uznawane są za pospolite chwasty, a także rośliny miododajne. AP syntetyzowane są również przez popularne rośliny zielarskie m.in. żywokost lekarski (Symphytum officinale L.), lepiężnik różowy (Petasites hybridus L.), podbiał pospolity (Tussilago farfara L.) oraz ogórecznik lekarski (Borago officinalis L.). Roślinne surowce alkaloidowe mogą zanieczyszczać zbierane zioła, zboża, warzywa i przedostawać się do produktów żywnościowych, takich jak: mleko, jaja, chleb, miód, pyłek pszczeli i inne produkty pszczele, suplementy diety, herbaty ziołowe itp., co skutkuje zakażeniem łańcucha pokarmowego. Doniesienia naukowe ostatnich lat wyraźnie wskazują, że AP są substancjami o aktywności hepatotoksycznej i genotoksycznej. Za względu na powszechność ich występowania i właściwości toksyczne mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia ludzi, a także zwierząt. W wielu krajach wprowadzono zatem prawne ograniczenia dotyczące wykorzystania w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym surowców zawierających alkaloidy pirolizydynowe.

Tabela 1. Maksymalne poziomy stężeń alkaloidów pirolizydynowych w różnych produktach spożywczych (na podst. Rozporządzenia Komisji (UE) 2023/915 z dn. 25 kwietnia 2023 r.)
W kwietniu 2023 roku Komisja UE opublikowała znowelizowane rozporządzenie dotyczące m.in. najwyższych dopuszczalnych poziomów alkaloidów pirolizydynowych w niektórych środkach spożywczych. Przepis dotyczy herbat, herbatek ziołowych, herbat aromatyzowanych, suplementów diety, ziół oraz pyłku kwiatowego i suplementów żywnościowych na bazie pyłku (tab. 1). W grudniu 2022 roku Komisja UE opublikowała rozporządzenie dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów alkaloidów pirolizydynowych w niektórych środkach spożywczych. Przepis dotyczy herbat, herbatek ziołowych, herbat aromatyzowanych, suplementów diety, ziół oraz pyłku kwiatowego i suplementów żywnościowych na bazie pyłku (tab. 1).
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Lipiec 2023
- Produkty pszczeleMiody z przetworami różanymi [4]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu11 min
- Rozmowa miesiącaPszczelarze hobbyści powinni korzystać przede wszystkim z naszych zasobów hodowlanych – mówi dr hab. Małgorzata Bieńkowska [2]Jakub Jaroński pełna treść po wykupieniu14 min
- Reklama i marketingOgłoszeniaRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- InneXIX Dzień Pszczelarza w HańskuRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- InneXVI Świętokrzyskie Święto PszczołyRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Gospodarka pasiecznaLipiec – początek przygotowań do zimowliKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu13 min
- Pożytki i zapylanieRoślinność lasów w taśmie pokarmowej pszczółBożena Denisow pełna treść po wykupieniu7 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaOzon w praktyce pszczelarskiejPaweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu6 min
- Produkty pszczeleToksyczne substancje w miodzieAndrzej Posyniak pełna treść po wykupieniu13 min
- Produkty pszczeleAlkaloidy pirolizydnowe w surowcach roślinnych i produktach pszczelich – aktualny stan wiedzyIzabela Jasicka-Misiakdostępny dla Ciebie11 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaOd pasieki do pasiekiSławomir Podgajny pełna treść po wykupieniu4 min
