Pszczelarze hobbyści powinni korzystać przede wszystkim z naszych zasobów hodowlanych – mówi dr hab. Małgorzata Bieńkowska [1]

tekst: Jakub Jaroński

Artykuł z numeru 6/2023 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

dr hab. Małgorzata Bieńkowska, prof. instytutu, kierownik Zakładu Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa - PIB w Skierniewicach w rozmowie z Jakubem Jarońskim na temat hodowli pszczół w Polsce.

Od wielu lat jest Pani pracownikiem naukowym Zakładu Pszczelnictwa Czym zajmuje się Zakład?

Głównym celem pracy zespołu Zakładu Pszczelnictwa są działania na rzecz pszczelarstwa. Prowadzimy badania z dziedziny biologii i hodowli pszczoły miodnej, określania składu i właściwości produktów pszczelich, zajmujemy się poznawaniem biologii dzikich owadów zapylających i badamy ich znaczenie w środowisku. Bierzemy udział w badaniach krajowych i zagranicznych, a wyniki upowszechniamy w formie publikacji naukowych i popularno-naukowych w czasopismach polskich i zagranicznych oraz w czasie szkoleń pszczelarzy organizowanych przez organizacje pszczelarskie. 

Czy może Pani wymienić pięć badań Zakładu Pszczelnictwa, które przysłużyły się polskiemu lub globalnemu pszczelarstwu.

W latach 2009-2012 badaliśmy pozostałości insektycydów neonikotynoidowych w nektarze i pyłku zbieranym przez pszczoły m.in. z upraw rzepaku oraz ich wpływ na rodziny pszczele. Ogromne znaczenie miał fakt, że prowadzono je w warunkach polowych, w taki sam sposób, w jaki rolnicy chronią swoje uprawy rzepaku, tzn. stosując środki ochrony roślin zawierające substancje z grupy neonikotynoidów. Udowodniliśmy przechodzenie tych związków do pyłku i nektaru zbieranego przez pszczoły z rzepaku na poziomie stwarzającym dla nich poważne zagrożenie. Nasze wyniki, obok rezultatów badań prowadzonych w wielu europejskich ośrodkach, stanowiły przyczynek do wprowadzenia zakazu stosowania trzech neonikotynoidów (klotianidyny, tiametoksamu i imidakloprydu) do ochrony upraw oblatywanych przez pszczoły.

Od wielu lat przygotowujemy na potrzeby Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wieloczynnikową analizę sektora pszczelarskiego w Polsce, niezbędną przy opracowywaniu większości programów pomocowych dla pszczelarstwa (były to tzw. programy wieloletnie: 2008-2014, 2015-2020, obecnie są to zadania celowe poświęcone doskonaleniu technologii pasiecznych i jakości produktów pszczelich). Dla hodowców matek pszczelich opracowaliśmy instrukcje (tzw. oferty wdrożeniowe) kilkukrotnej inseminacji matek małymi dawkami nasienia dzięki czemu wzrasta skuteczność zabiegu. Po wielokrotnym unasienieniu matek małymi dawkami uzyskuje się bowiem lepsze wypełnienie ich zbiorniczka nasiennego, maleje ryzyko pozostałości nasienia w jajowodach; takie matki są także bardziej akceptowane przez robotnice niż matki jednokrotnie unasienione (dawką 8-10 μl). Ta metoda pozwala również na brakowanie słabszych osobników w kolejnych etapach unasieniania, stwarza możliwość ograniczania lub zwiększania zmienności strony ojcowskiej w doborze do kojarzeń. Jest to szczególnie ważne w hodowli zachowawczej lub krzyżowania na efekt heterozji. Brak kontroli nad kojarzeniem pszczół wciąż jest jedną z najistotniejszych przeszkód w osiągnięciu sukcesu programów hodowlanych pszczoły miodnej, dlatego w pasiekach hodowlanych realizujących programy hodowlane, inseminacja jest jedynym narzędziem, dzięki któremu mamy wpływ na kontrolowany dobór do kojarzeń matek i trutni. 

Na prośbę hodowców badaliśmy także wpływ temperatury przetrzymywania trutni przed inseminacją na jakość ich nasienia, co się przekłada bezpośrednio na jakość unasieniania matek pszczelich. Udowodniliśmy, że przetrzymywanie trutni przed inseminacją w wysokiej temperaturze zwiększa śmiertelność plemników w ejakulacie i w zbiorniczkach nasiennych matek pszczelich sztucznie unasienianych. Nie sposób nie wspomnieć o badaniach zachowania higienicznego pszczół w kontekście przydatności tej cechy w selekcji linii odpornych na choroby. Jako pierwsi w Polsce zbadaliśmy zachowanie pszczół linii hodowanych w latach 1990-2005 w Zakładzie Pszczelnictwa (A. m. carnica linia Marynka, Zosia i GR oraz A. m. caucasica linia Puławska) w stosunku do martwego czerwiu, określiliśmy czynniki warunkujące szybkość usuwania z komórek chorego i uszkodzonego czerwiu, do których należą m.in.: grubość igły entomologicznej, wiek czerwiu czy okres wykonywania testów. Ocenę tego parametru wprowadziliśmy również do programu hodowlanego pszczół Apis mellifera carnica linii Marynka realizowanego w Zakładzie Pszczelnictwa.  W chwili obecnej coraz więcej hodowców bierze z nas przykład. 

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Czerwiec 2023

  1. Rozmowa miesiącaPszczelarze hobbyści powinni korzystać przede wszystkim z naszych zasobów hodowlanych – mówi dr hab. Małgorzata Bieńkowska [1]Jakub Jarońskidostępny dla Ciebie14 min
  2. Ludzie-miejsca-wydarzeniaVII Mazowiecka Konferencja Pszczelarska w Mińsku MazowieckimJakub Jaroński pełna treść po wykupieniu5 min
  3. Gospodarka pasiecznaKierowanie wychowem czerwiu jako metoda kontroli rozwoju populacji Varroa destructorKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu15 min
  4. Pożytki i zapylanieO piwoniach słów kilkaBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu6 min
  5. Produkty pszczeleMiody z owocami i ziołami [3]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu10 min
  6. Ekonomika pszczelarskaRola influencerów w promocji wyrobów pszczelarskichAgnieszka Werenowska pełna treść po wykupieniu6 min
  7. Ule i sprzęt pasiecznyAnalizator jakości wosku pszczelego – WAXOAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu5 min
  8. ApiterapiaApifitochemia – terapeutyczna moc bioaktywnych substancji zawartych w miodzie i surowcach roślinnychIzabela Jasicka-Misiak pełna treść po wykupieniu6 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaRelacja z działalności Zespołu ds. Pszczelarstwa przy Ministrze RolnictwaAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy