Pasze i suplementy diety w pasiece – konieczność, czy „nowa moda” [1]

tekst: Dariusz Karwan

Artykuł z numeru 3/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

 

 

Minęły już czasy, kiedy pszczoły same zaspokajały swoje potrzeby żywieniowe i bez pomocy człowieka radziły sobie podczas „bezpożytkowych” zim i letnich przerw w zbiorze nektaru i pyłku. Człowiek, po częściowym udomowieniu pszczół, zaczął poszukiwać zamienników miodu po to, by po odebraniu im naturalnego pokarmu, mógł zastąpić go innym, tańszym. W ten sposób na bazie cukru z buraka cukrowego powstały substytuty miodu, które zastępowały i uzupełniały uszczuplone przez człowieka zapasy. Z czasem produkcja gotowych pokarmów stała się w pszczelarstwie powszechna.

Wielu pszczelarzy wciąż podchodzi do gotowych specyfików z dużą rezerwą i raczej z niedowierzaniem odnosi się do licznych, nie zawsze obiektywnych, zapewnień producentów tzw. pasz dla pszczół i substancji białkowo-witaminowych o ich „wspaniałych właściwościach”. Niektórzy nigdy nie sięgnęli po suplementy diety lub gotowe pasze stosowane w pszczelarstwie, twierdząc, że skoro rodziny pszczele radziły sobie do tej pory bez dodatkowych „wspomagaczy” to i dalej będą sobie radzić. Niestety istniejące i nadchodzące zagrożenia, płynące m.in. z dużego napszczelenia wielu regionów kraju oraz wszechobecnej w środowisku naturalnym tzw. ciężkiej chemii, zmuszają nas do zwrócenia baczniejszej uwagi na rodziny pszczele. Obecnie poświęcamy im znacznie więcej czasu. Czy więc suplementy diety i gotowe pokarmy to remedium na wszelkie zło, czy raczej „kwiatek do kożucha”?

LOKALIZACJA PASIEKI

O suplementach i gotowych pokarmach (w różnej postaci) nie można rozmawiać inaczej, jak tylko przez pryzmat celu, jaki chcemy osiągnąć w naszej pasiece. Innymi słowy, powinniśmy sobie odpowiedzieć na pytanie, czy nasze podopieczne wymagają wspomagania takimi substancjami. Rozpocznę więc od omówienia zagadnień, które, mimo że wydają się niezwiązane bezpośrednio z tym tematem, to mogą jednak wiele wyjaśnić, rozwiać wątpliwości i wskazać odpowiedź na nasze pytania. 

Wydawać by się mogło, że tak banalna rzecz jak lokalizacja pasieki nie ma nic wspólnego z suplementami diety, a każdy pszczelarz, który posiada nawet minimalne doświadczenie w pszczelarstwie bez trudu wskaże parę istotnych cech charakteryzujących dobre miejsce na pasiekę. Praktyka wygląda jednak zgoła inaczej. Decyzja o lokalizacji pasieki podyktowana jest w przeważającej mierze praktycznym i ekonomicznym podejściem właściciela, nie zaś panującymi w danej okolicy warunkami bytowymi rodzin pszczelich. A przecież każda z nich zużywa w ciągu roku na własne potrzeby ok. 80–90 kg miodu i 30 kg pyłku kwiatowego (Garajew i Taranov, 1971). Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że źródłem pokarmu węglowodanowego są nektar kwiatowy i spadź, jak również przygotowany z nich i zgromadzony w plastrach miód. W czasie trwania obfitego pożytku pszczoły odżywiają się głównie nektarem i niedojrzałym miodem. Latem zjadają zapasy dojrzałego miodu tylko wówczas, gdy na skutek chłodu, opadów deszczu lub suszy dopływ nektaru jest przerwany (Curyło i in., 1984). Należy również pamiętać, że podane wartości są uśrednione, a bardzo silna rodzina pszczela nierzadko zużywa nie 80, a ponad 120 kg miodu. 

Zasadniczo każdy pszczelarz powinien utrzymywać jedynie silne i bardzo silne rodziny, które potrafią przynieść tyle nektaru i spadzi, by mogły wytworzyć więcej miodu niż same potrzebują, czyli „wyprodukują” pewną nadwyżkę, którą odwiruje ich właściciel. Nasz zysk uzależniony jest zatem w znacznym stopniu od lokalizacji pasieki (zwłaszcza stacjonarnej), a w zasadzie od jej „hojności”, czyli zasobów nektarowych i pyłkowych pastwiska znajdującego się w promieniu 1,5–2 km od pasieki. Zasięg ekonomicznego lotu zbieraczek od miejsca stacjonowania pni wynosi bowiem maksymalnie 2 km (Lipiński, 2010). Obszar pastwiska tworzy koło o polu ok. 1250 ha. Znajdująca się na tym terenie roślinność powinna zapewnić stacjonującym rodzinom dobre warunki bytowe, tzn. dostarczyć tyle pokarmu węglowodanowego i białkowego, aby pszczoły rozwijały się prawidłowo bez dodatkowego wspomagania (dokarmiania). 

Ten artykuł pochodzi z numeru 3/2025

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 3/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Marzec 2025

  1. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki z kraju i ze świataKamila Cyfra pełna treść po wykupieniu3 min
  2. Moja gospodarka pasiecznaWiosna, a z nią pierwsze prace w pasieceWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu8 min
  3. Choroby, szkodniki, zatruciaWspółczesne kierunki walki z warrozą, czyli o tym jak „heretycy” stali się wizjoneramiKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu13 min
  4. Żywienie pszczółPasze i suplementy diety w pasiece – konieczność, czy „nowa moda” [1]Dariusz Karwandostępny dla Ciebie18 min
  5. Pożytki i zapylanieEkofizjologiczne aspekty nektarowania roślinBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu7 min
  6. Inne zapylaczeOwady zapylające w mieścieWeronika Banaszak-Cibicka, Iga Stanisławska pełna treść po wykupieniu6 min
  7. Ludzie-miejsca-wydarzenia„Różnica między niemożliwym a możliwym leży w determinacji człowieka”.Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu10 min
  8. Listy czytelnikówListy czytelnikówRedakcja pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy